Μέσα σε μόλις δύο εβδομάδες οι υποστηριζόμενες από τη Ρωσία δυνάμεις του Άσαντ σκότωσαν 13 Τούρκους στρατιώτες σε δύο επιθέσεις στη συριακή επαρχία της Ιντλίμπ.

Αναλυτές του Middle East Eye σημειώνουν πάντως ότι αυτές οι επιθέσεις δεν θα πραγματοποιούνταν χωρίς την έγκριση της Μόσχας, του υποστηρικτή του συριακού καθεστώτος. Όλα αυτά φυσικά σε βάρος της Άγκυρας, η οποία βλέπει με ολοένα και μεγαλύτερη ανησυχία τις εξελίξεις.

Αυτές οι δύο επιθέσεις ουσιαστικά ξεμπρόστιασαν τις αντιθέσεις, τα όρια και τη φύση των σχέσεων Τουρκίας- Ρωσίας, οι οποίες τα τελευταία χρόνια είδαν θεαματική βελτίωση. Παρά την απροσδόκητη χρήση της λέξης “στρατηγική” από ορισμένους Τούρκους αξιωματούχους και εμπειρογνώμονες για την απεικόνιση της φύσης των σχέσεων Μόσχας – Άγκυρας, οι διμερείς σχέσεις τους απέχουν πολύ από το να χαρακτηριστούν ιδανικές.

Σύμφωνα με ανάλυση του Middle East Eye, οι ρωσοτουρκικές σχέσεις στην παρούσα τους μορφή είναι προϊόν πολιτικού ρεαλισμού, πραγματισμού και κοινής δυσαρέσκειας για τη Δύση. Τείνει μάλιστα να υπάρχει μεγαλύτερη σαφήνεια από τη ρωσική πλευρά όταν προσδιορίζει τη φύση και την ποιότητα αυτών των σχέσεων, τις οποίες χαρακτηρίζουν καθαρά «ωφελιμιστικές». Από την άλλη η Άγκυρα τείνει να υπερεκτιμά αυτές τις σχέσεις.

Προσδιορίζοντας τη φύση των σχέσεων

Οι διαδικασίες της Αστάνας και του Σότσι δεν έγιναν μόνο για τη Συρία αλλά και για την αναδιατύπωση της φύσης των σχέσεων μεταξύ της Ρωσίας, της Τουρκίας και του Ιράν. Στα συμφραζόμενα όμως της συριακής κρίσης αυτή η αναδιατύπωση αφορούσε κυρίως τη Μόσχα και την Άγκυρα.

Παρά όμως αυτές τις αναδιατυπώσεις, οι στρατηγικές αντιφάσεις και οι γεωπολιτικές αποκλίσεις μεταξύ Ρωσίας και Τουρκίας στη Συρία έχουν παραμείνει εξίσου χαοτικές μετά την πορεία της Αστάνα.

Επιπλέον, εξετάζοντας τη στάσης της Ρωσίας ή τουλάχιστον την απουσία ουσιαστικής απάντησης στις ανησυχίες και τα αιτήματα της Τουρκίας όσον αφορά στην Ιντλίμπ, είναι σαφές ότι οι σχέσεις αυτές δεν βασίζονται στη συμμετρία, όπως συχνά τονίζουν οι Τούρκοι αξιωματούχοι.

Αντίθετα, οι σχέσεις αυτές βασίζονται στην ασυμμετρία προς όφελος της Μόσχας. Τώρα, και με τις δύο πλευρές να εμπλέκονται σε μια κλιμακούμενη ένταση, δοκιμάζονται τα όρια τους στην Ιντλίμπ.

Η Τουρκία έχει σίγουρα μία σειρά επιλογών για να απαντήσει στη Ρωσία και στο καθεστώς Άσαντ. Ωστόσο, καμία από αυτές τις επιλογές δεν είναι καλή. Παρά την εντεινόμενη αυτή κατάσταση όμως, είναι πολύ πιθανό οι τουρκορωσικές σχέσεις να επιβιώσουν από αυτό το επεισόδιο. Αυτές οι σχέσεις εξακολουθούν να είναι πολύ χρήσιμες και για τις δύο πλευρές να εγκαταλείψουν.

Οι πραγματικοί στόχοι

Με το να διατηρεί στρατιωτική παρουσία στην Ιντλίμπ η Τουρκία έχει ως στόχο να επιτύχει μια σειρά από πολιτικούς στόχους. Αρχικά, η πρωταρχική της ανάγκη είναι να ανακόψει τα προσφυγικά κύματα στα σύνορά της. Σύμφωνα με πληροφορίες από τον ΟΗΕ, από την 1η Δεκεμβρίου του 2019, περίπου 700.000 άνθρωποι έχουν φύγει από τα σπίτια τους για τα τουρκικά σύνορα.

Εάν το καθεστώς Άσαντ συνεχίσει την στρατιωτική επιχείρησή του ειδικοί υπολογίζουν ότι οι αριθμοί των προσφύγων θα αυξηθούν σε εκατομμύρια.

Ήδη η κυβέρνηση Ερντογάν αντιμετωπίζει σοβαρό πολιτικό πρόβλημα εντός της Τουρκίας για το θέμα των προσφύγων και είναι αποφασισμένη να τους κρατήσει μακριά από τα σύνορά της. Εντούτοις, κρατώντας τους πρόσφυγες μακριά από τα σύνορά της είναι μεν η καλύτερη διαχείριση της κρίσης, αλλά δεν αποτελεί οριστική λύση στο πρόβλημα.

Κατά δεύτερο, η Τουρκία θέλει να συνδέσει τη μελλοντική στρατιωτική παρουσία της στη Συρία και στην Ιντλίμπ με την πολιτική διαδικασία στη Συρία, προκειμένου να εξασφαλίσει παραχωρήσεις από το καθεστώς. Από αυτή την άποψη, εάν το καθεστώς συνεχίσει να προχωρεί στρατιωτικά στην Ιντλίμπ, ο μοχλός πίεσης της Τουρκίας θα αποδυναμωθεί αρκετά.

Τρίτον, με παρόμοιο τρόπο, η Τουρκία θέλει να αξιοποιήσει το στρατιωτικό της βάρος στη Συρία κατά τη διάρκεια της πολιτικής διαδικασίας, προκειμένου να ελαχιστοποιήσει τα πολιτικά οφέλη για τους Κούρδους και ειδικότερα θα προσπαθήσει να αποτρέψει τη δημιουργία οποιασδήποτε πολιτικής ή συνταγματικής αναγνώρισης τους.

Τα πιθανά σενάρια

Προκειμένου να επιτύχει αυτούς τους στόχους, η Τουρκία αισθάνεται υποχρεωμένη να προχωρήσει μέχρι τέλους, ιδιαίτερα όταν οι συνομιλίες με τους Ρώσους δεν παράξουν απτά αποτελέσματα. Για το σκοπό αυτό, η Τουρκία έχει αρχίσει να αναπτύσσει μεγάλη στρατιωτική δύναμη στην Ιντλίμπ.

Ταυτόχρονα η Τουρκία διευκολύνει επίσης την ενίσχυση των δυνάμεων της αντιπολίτευσης της Συρίας. Ωστόσο, δεδομένου ότι ο εναέριος χώρος στη βορειοδυτική Συρία ελέγχεται από τη Ρωσία (και ως εκ τούτου δεν είναι ανοιχτός στην Τουρκία), η στρατιωτική δραστηριότητα της Τουρκίας θα έχει πολλά τρωτά σημεία.

Με δεδομένο αυτό το πλαίσιο, ποιες επιλογές έχει η Τουρκία;

Αρχικά, εάν το καθεστώς Άσαντ και η Ρωσία επιμείνουν στις στρατιωτικές τους επιχειρήσεις, αυτό θα δημιουργήσει περεταίρω κλιμάκωση μεταξύ των δυνάμεων αυτών και της Τουρκίας. Σε αυτό το σενάριο, η Τουρκία θα ακολουθήσει πιθανώς την πολιτική της πρόκλησης κόστους για τη Μόσχα και τη Δαμασκό και τη διεύρυνση του γεωγραφικού χώρου αυτής της κλιμάκωσης.

Η θέση της Ρωσίας στα ανατολικά του Ευφράτη εξακολουθεί να είναι ευάλωτη. Επιπλέον, η αμερικανική παρουσία σε αυτή την περιοχή μπορεί να αποτελέσει πλεονέκτημα για την Τουρκία. Με την αύξηση του κόστους της κλιμάκωσης για τη Μόσχα και τη Δαμασκό, η Τουρκία ουσιαστικά έχει στόχο να αναγκάσει τη Ρωσία να συνάψει νέα συμφωνία.

Δεύτερον, με παρόμοιο τρόπο, επιδιώκοντας μια ισχυρή στρατιωτική παρουσία στην Ιντλίμπ, η Τουρκία θέλει να αποκαταστήσει την ισορροπία αποτροπής με το συριακό καθεστώς και τη Ρωσία. Πράγματι, η Τουρκία προσπαθεί να στείλει το μήνυμα ότι δεν θα δώσει μια εύκολη νίκη στη Ρωσία και στον Άσαντ. Αντίθετα, η Άγκυρα δείχνει ότι θα κάνει και για τους δύο τη στρατιωτική λύση καταστροφικά δαπανηρή.

Μπαχτσελί: Να είναι έτοιμη η Τουρκία να φτάσει έως τη Δαμασκό

Την ώρα που η ένταση ανάμεσα στην Συρία και την Τουρκία αυξάνεται συνεχώς ο κυβερνητικός εταίρος του Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν, ο Ντεβλέτ Μπαχτσελί, ανέφερε ότι η Άγκυρα «θα πρέπει να είναι έτοιμη να φτάσει έως τη Δαμασκό, αν δεν υπάρχει άλλη επιλογή». «Αν χρειαστεί θα πρέπει η Τουρκία να προετοιμαστεί για εισβολή στη Συρία», ανέφερε ο επικεφαλής του εθνικιστικού τουρκικού κόμματος, ο οποίος χαρακτήρισε τον πρόεδρο της Συρίας Μπασάρ αλ Άσαντ ως «εγκληματία και δολοφόνο», σύμφωνα με όσα αναφέρει το cyprustimes.com.

Υπενθυμίζουμε ότι νωρίτερα, Σύροι αντάρτες που υποστηρίζονται από την Τουρκία κατέρριψαν ένα ελικόπτερο που πιστεύεται ότι ανήκει στις ένοπλες δυνάμεις της Συρίας στην πόλη Ναϊράμπ της επαρχίας Ιντλίμπ, όπως μετέδωσε το κρατικό τουρκικό τηλεοπτικό δίκτυο TRT Haber, καθώς συνεχίζονται οι συγκρούσεις μεταξύ των τουρκικών και των συριακών δυνάμεων στη συριακή επαρχία.

Το TRT Haber δεν έδωσε περισσότερες πληροφορίες για το συμβάν, το οποίο έγινε μία ημέρα αφού ο συριακός κυβερνητικός στρατός σκότωσε πέντε Τούρκους στρατιώτες στη βορειοδυτική Συρία, προκαλώντας τα αντίποινα των τουρκικών στρατευμάτων στην περιοχή.

Σύμφωνα με δύο διοικητές των Σύρων ανταρτών, το ελικόπτερο καταρρίφθηκε από πύραυλο εδάφους- αέρος τον οποίο εκτόξευσαν οι δυνάμεις τους.

Το ιστορικό της έντασης

Η ένταση μεταξύ Τουρκίας και Συρίας οξύνθηκε ακόμη περισσότερο χθες με νέες αιματηρές συγκρούσεις να σημειώνονται μεταξύ των στρατιωτικών δυνάμεών τους στην Ιντλίμπ, μια επαρχία που συνορεύει με την Τουρκία και όπου ο συριακός στρατός προελαύνει προκειμένου να θέσει υπό τον έλεγχό του το τελευταίο προπύργιο των τζιχαντιστών.

Από τον Δεκέμβριο τα βίαια επεισόδια στην περιοχή αυτή της βορειοδυτικής Συρίας έχουν προκαλέσει τον εκτοπισμό περίπου 700.000 ανθρώπων, σύμφωνα με τον ΟΗΕ.

Χθες, Δευτέρα, το βράδυ η Άγκυρα, που στηρίζει κάποιες ομάδες των Σύρων ανταρτών και διαθέτει στρατεύματα στην περιοχή, ανακοίνωσε ότι «εξουδετέρωσε» περισσότερους από 100 Σύρους στρατιώτες, απαντώντας στον θάνατο πέντε Τούρκων στρατιωτών που είχαν σκοτωθεί νωρίτερα την ίδια ημέρα.

Οι συγκρούσεις αυτές σημειώθηκαν σε ένα πλαίσιο άνευ προηγουμένου έντασης μεταξύ Άγκυρας και Δαμασκού μία εβδομάδα μετά τις μάχες στις οποίες σκοτώθηκαν περίπου 20 άνδρες και από τις δύο πλευρές στην Ιντλίμπ.

Την προηγούμενη εβδομάδα οκτώ Τούρκοι στρατιωτικοί σκοτώθηκαν σε βομβαρδισμό του συριακού στρατού εναντίον της επαρχίας Ιντλίμπ όπου η Δαμασκός έχει περικυκλώσει τρεις από τις 12 θέσεις παρατήρησης που ελέγχουν οι Τούρκοι στρατιώτες.

Ο Ερντογάν έδωσε διορία στη Δαμασκό να έχει απομακρύνει τα στρατεύματά της από τα τουρκικά σημεία παρατήρησης ως τα τέλη Φεβρουαρίου.

Εξάλλου η Άγκυρα έχει στείλει τις τελευταίες ημέρες ενισχύσεις και τεθωρακισμένα στην Ιντλίμπ.

Λίγο περισσότερη από τη μισή επαρχία Ιντλίμπ και γειτονικές περιοχές στις επαρχίες του Χαλεπιού, της Χάμα και της Λαττάκεια βρίσκονται υπό τον έλεγχο των τζιχαντιστών της Χάγιατ Ταχρίρ αλ Σαμ (πρώην παρακλάδι της αλ Κάιντα στη Συρία).

Στην περιοχή βρίσκονται επίσης και άλλες ομάδες τζιχαντιστών αλλά και Σύρων ανταρτών.

Επίσης, τις προηγούμενες ώρες ένα ελικόπτερο καταρρίφθηκε κοντά στο Nayrab του Idlib της Συρίας. Παραμένει άγνωστο σε ποιες δυνάμεις ανήκει, ωστόσο οι πρώτες πληροφορίες λένε πως ανήκει στο Συριακό στρατό. Το χτύπημα κατά του ελικοπτέρου φέρεται να έγινε με πύραυλο εδάφους – αέρα και συνδέεται με τη δράση εξτρεμιστών που σχετίζονται με την τρομοκρατική οργάνωση αλ-Νούσρα.

Παράλληλα, νέες φωτογραφίες διέρρευσαν χθες στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης από το συριακό μέτωπο και τις επιχειρήσεις της Τουρκίας. Συγκεκριμένα είδαν το φως της δημοσιότητας εικόνες που φέρονται να είναι από κατεστραμμένο κομβόι του τουρκικού στρατού κοντά στην Ταφτανάζ της Ιντλίμπ μετά από επίθεση του συριακού στρατού.

Συνολικά 51 μονάδες που ανήκουν στον συριακό στρατό, συμπεριλαμβανομένων δύο τανκς, μιας αντιαεροπορικής εγκατάστασης και μιας αποθήκης πυρομαχικών, καταστράφηκαν, ανακοίνωσε την Τρίτη το τουρκικό υπουργείο Άμυνας, σημειώνοντας πως έχει καταληφθεί ένα άρμα.

Νωρίτερα, ο πρόεδρος της Τουρκίας Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν έστειλε αυστηρό μήνυμα προς τη Συρία, μετά τον θάνατο πέντε Τούρκων στρατιωτών στην επαρχία Ιντλίμπ.

Ακόμη 700.000 πρόσφυγες προσπαθούν να διαφύγουν προς την Τουρκία

Οι μεγαλύτερες πληθυσμιακές μετακινήσεις στα εννέα χρόνια του αιματηρού εμφυλίου πολέμου έχουν καταγραφεί τις τελευταίες 10 εβδομάδες στην συριακή επαρχία του Ιντλίμπ, όπου σχεδόν 700.000 άνθρωποι πασχίζουν να διαφύγουν των σφοδρών συγκρούσεων που διεξάγονται ανάμεσα στις κυβερνητικές δυνάμεις και τους Ρώσους συμμάχους τους και τους ένοπλους τζιχαντιστές και οι οποίες κινδυνεύουν να μετατρέψουν την περιοχή σε νεκροταφείο εάν συνεχισθούν οι εχθροπραξίες, ανακοίνωσαν σήμερα δύο υπηρεσίες του ΟΗΕ.

«Από την 1η Δεκεμβρίου, περίπου 690.000 άνθρωποι μετακινήθηκαν από τα σπίτια τους στο Ιντλίμπ και τις περιβάλλουσες ζώνες», δήλωσε ο Ντέιβιντ Σουάνσον, εκπρόσωπος του Γραφείου Συντονισμού Ανθρωπιστικών Υποθέσεων του ΟΗΕ (OCHA), προσθέτοντας πως «πρόκειται για τον υψηλότερο αριθμό για μία τέτοια περίοδο, αφότου ξεκίνησε, προ εννέα ετών, η συριακή κρίση».

«Είναι η ταχύτερα διογκούμενη μετατόπιση που έχει κταγραφεί στην χώρα», τόνισε από την πλευρά του ο Γενς Λέρκε, από το ίδιο γραφείο, ενημερώνοντας πως στην περιοχή του Ιντλίμπ είναι «η παγκοσμίως μεγαλύτερη συγκέντρωση μετατοπισμένων κατοίκων και απαιτείται άμεσα ένας τερματισμός των εχθροπραξιών, προκειμένου να μην μετατραπεί σε νεκροταφείο».

Άλλοι 280.000 άνθρωποι ενδέχεται να αναζητήσουν διαφυγή από τα αστικά κέντρα σε περίπτωση που οι εχθροπραξίες συνεχισθούν, περιλαμβανομένης και της πόλης του Ιντλίμπ, η οποία έχει υπερκορεσθεί από ανθρώπους που κατέφυγαν εκεί από άλλες περιοχές και η οποία ακόμη δεν έχει βιώσει συγκρούσεις στο κέντρο της.

Οι περισσότεροι από τους μετακινούμενους πληθυσμούς κατευθύνονται προς τα βόρεια της επαρχίας Ιντλίμπ, κοντά στη μεθόριο με την Τουρκία, μία ζώνη που ακόμη δεν έχει πληγεί από σημαντικές συγκρούσεις. Από τα 17 εκατ. του πληθυσμού της Συρίας, τα 5,5 εκατ. ζουν ως πρόσφυγες στην ευρύτερη περιοχή—κατά κύριο λόγο στην Τουρκία—ενώ άλλα 6 εκατ. είναι πρόσφυγες μέσα στην ίδια τους τη χώρα. Έτσι, οι μισοί από τους τρια εκατ. κατοίκους του Ιντλίμπ είναι Σύροι που έφθασαν εκεί για να διαφύγουν από τις μάχες σε άλλες περιοχές.

«Οι καταυλισμοί των μετατοπισμένων είναι υπερπλήρεις», τονίζει από την πλευρά της η Ύπατη Αρμοστεία του ΟΗΕ για τους Πρόσφυγες (HCR). «Πολυάριθμα σχολεία και τεμένη έχουν γεμίσει από μετατοπισμένες οικογένειες. Το να βρει κάποιος στέγη σε κάποιο, υπό κατασκευήν ακόμη, κτήριο, είναι αδύνατον σχεδόν», προσθέτει η ίδια υπηρεσία του ΟΗΕ.

Λίγο περισσότερο από το μισό έδαφος της Ιντλίμπ και οι γειτνιάζοντες τομείς του Χαλεπίου, εξακολουθούν να ελέγχονται από τζιχαντιστές της Χαγιάτ-Ταχρίρ αλ Σαμ.