Ακολουθήστε μας

Διεθνή

Ο πολιτιστικός ιμπεριαλισμός της Τουρκίας

Δημοσιεύτηκε στις

Οι ήρωες των διεθνών τηλεοπτικών σήριαλ που παράγονται στην Κωνσταντινούπολη -γνωστά ως dizi -συμβάλλουν στην παγκόσμια «ήπια δύναμη» της Άγκυρας σήμερα μέσω της τουρκικής pop κουλτούρας.

του Λεωνίδα Χ. Αποσκίτη*

Ο περίπλοκος χαρακτήρας της γεωπολιτικής και της διπλωματίας του 21ου αιώνα είναι πλέον ένα αδιαμφισβήτητο γεγονός. Όλο και περισσότεροι αναλυτές και θινκ τανκ επισημαίνουν τις δυσχέρειες και τους κινδύνους που προκύπτουν συνεχώς στο δύσβατο τοπίο των διεθνών σχέσεων σήμερα. Μέσα σ’ αυτό το πλαίσιο, η χώρα μας χρειάζεται να επαναπροσδιορίσει την εξωτερική της πολιτική και, πάνω απ’ όλα, την επικοινωνιακή της εκστρατεία, όπως το έχουμε επισημάνει επανειλημμένα.

Απέναντί μας έχουμε μια Τουρκία ιδιαίτερα επικίνδυνη, που διεκδικεί ελληνική γη και θάλασσα, που ήδη κατέχει παράνομα κυπριακό έδαφος και έχει «γκριζάρει» μεγάλο μέρος του ανατολικού Αιγαίου.

Η «σύμμαχος» γειτονική χώρα γνωρίζει πολύ καλά, πέρα από την χρήση της βίας, των εξανδραποδισμών και των εκβιασμών, την αξία αυτού που στις διεθνείς σχέσεις αποκαλείται σήμερα softpower, «ήπια ισχύς». Σύμφωνα με τον πολιτικό επιστήμονα Joseph Nye, ο οποίος επινόησε τον όρο στα τέλη της δεκαετίας του 1980, πρόκειται για «την μορφή εξουσίας που πείθει τους άλλους να επιθυμούν αυτό που επιθυμείς, αντί να τους εξαναγκάζει. Πρόκειται κατά βάση για έναν έμμεσο τρόπο προβολής ισχύος».

Η πρακτική αυτή, με την προβολή της ανωτερότητας του πολιτισμού, του τρόπου ζωής και του «αδιάφθορου» πολιτικού ήθους, ήταν ένας από τους στυλοβάτες της αμερικανικής ηγεμονίας -μαζί με τα αεροπλανοφόρα- μετά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο μέχρι προσφάτως.

Σήμερα, που η αμερικανική υπερδύναμη παρουσιάζει σημεία κόπωσης και παρακμής, η Άγκυρα είναι η πρώτη στην περιοχή που τόχει καταλάβει αυτό και κάνει ό,τι μπορεί για να το εκμεταλλευτεί.

Οι Αμερικανοί δεν είναι πλέον οι μόνοι παγκόσμιοι ηγέτες, ούτε η μαζική κουλτούρα του χάμπουργκερ και της cocacola είναι η μαζική κουλτούρα του κόσμου όπως άλλοτε. Η παγκόσμια «ήπια δύναμη» που ενσαρκώνει η pop κουλτούρα αναβλύζει και από άλλα μέρη εκτός Χόλλυγουντ, όπως το Πεκίνο (Κίνα), η Βομβάη (Ινδία), η Σεούλ (Βόρεια Κορέα) και, βέβαια, η Κωνσταντινούπολη στην Τουρκία.

Αυτό που πρέπει σοβαρά να μας απασχολεί είναι ότι η Τουρκία, πέρα από «ταραξίας» της περιοχής, όπως την παρουσιάζουν τα ελληνικά πρωτοσέλιδα και οι δηλώσεις της παραλυμένης διπλωματίας μας, είναι μια χώρα με μεγάλη δυναμική λόγω της νεαρής και πολλών καταγωγών δημογραφίας της. Μια σύνθετη χώρα με μεγάλη οικονομική ανάπτυξη «που σφύζει από δημιουργικότητα, αναπλάθεται ολόκληρη με ρυθμούς πυρετώδεις τεχνολογικού και οργανωτικού εκσυγχρονισμού», όπως επισημαίνει ο καθηγητής Χρήστος Γιανναράς (Καθημερινή, 15/9/2019).

Η εικόνα που δίνουν σήμερα οι Τούρκοι στους εκατομμύρια επισκέπτες τους είναι ενός λαού περήφανου γι’ αυτό που είναι και έχουν προσλάβει τη Δύση και τα «φώτα» της με τον δικό τους τρόπο, χωρίς τον μηδενισμό της και τον αμοραλισμό που την διακρίνει, λέει ο Γιανναράς.

Εν αντιθέσει μ’ εμάς τους Έλληνες, που προσπαθούμε με το ζόρι να γίνουμε κάτι άλλο από αυτό που είμαστε, «Ευρωπαίοι», βυθισμένοι στο κιτσαριό και τον εθνομηδενισμό.

Η λαϊκή κουλτούρα των dizi

Από το Μπουένος Άϋρες μέχρι την Τζακάρτα και από την Μαδρίτη μέχρι την Μόσχα, όλοι αναφέρονται στο είδος των διεθνών τηλεοπτικών σήριαλ που παράγονται στην Πόλη, γνωστά ως dizi, και είναι πολύ δημοφιλή.

Η ερμηνεία του είδους του τουρκικού dizi γίνεται πολλές φορές ως «τουρκική σαπουνόπερα», «τουρκικό δράμα», ή «τουρκική τηλενουβέλα», αλλά είναι κάτι πέρα κι απ’ αυτά. Το είδος του dizi ξεχωρίζει από την σαπουνόπερα ή την τηλενουβέλα, όπως θα δούμε παρακάτω.

Για το ζήτημα αυτό και την αλλαγή των διεθνών στερεοτύπων μάς ενημερώνει η Fatima Bhutto (Φατίμα Μπούτο), συγγραφέας του βιβλίου NewKings of the World (Οι Νέοι Βασιλιάδες του Κόσμου), που εκδόθηκε τον Οκτώβριο του 2018 από το ColumbiaGlobal Reports. Η συγγραφέας τονίζει ότι «στην λαϊκή κουλτούρα, όπως και στην πολιτική, ζούμε πλέον σε έναν πολυπολικό κόσμο»… Η Φατίμα Μπούτο είναι η κόρη του δολοφονηθέντος αδελφού της πρώην πρωθυπουργού του Πακιστάν Μπεναζίρ Μπούτο. Γεννήθηκε στο Αφγανιστάν και μεγάλωσε στη Συρία και στο Καράτσι του Πακιστάν, αλλά έζησε και σε άλλες πόλεις ακολουθώντας τον εξόριστο πατέρα της. Σπουδαγμένη στην Αμερική και στο Λονδίνο, χαρακτηριστική κόρη της Ασίας από μια μεγάλη πολιτική οικογένεια, η 37χρονη Φατίμα έχει κάνει μια σε βάθος έρευνα για την λαϊκή κουλτούρα στην ασιατική ήπειρο.

Από τα σχετικά αποσπάσματα του βιβλίου της και την αρθρογραφία της στον Guardian (13 Σεπτ. 2019) μας πληροφορεί για το πώς η τουρκική τηλεόραση κατακτά τον κόσμο (HowTurkish TV istakingover the world):

«Χάρη στις διεθνείς πωλήσεις και την παγκόσμια θεαματικότητα, η Τουρκία είναι δεύτερη μετά τις ΗΠΑ στην παγκόσμια διανομή τηλεοπτικών προγραμμάτων -έχοντας τεράστιο κοινό στην Ρωσία, την Κίνα, την Κορέα και την Λατινική Αμερική. Σήμερα, η Χιλή είναι ο μεγαλύτερος καταναλωτής dizi από πλευράς αριθμού πωλήσεων προγραμμάτων, ενώ το Μεξικό, και μετά η Αργεντινή, πληρώνουν τα περισσότερα για να τα αγοράσουν.

Τα dizi έχουν εντυπωσιακή μυθιστορηματική πλοκή, με κάθε επεισόδιο να διαρκεί τουλάχιστον δύο ώρες, ή και περισσότερο. Ο διαφημιστικός χρόνος είναι φθηνός στην Τουρκία και η κρατική υπηρεσία παρακολούθησης των εκπομπών υπολογίζει ότι ανά 20 λεπτά τηλεοπτικού προγράμματος προβάλλονται 7 λεπτά διαφημίσεων. Κάθε dizi έχει την δική του μοναδική μουσική και μπορεί να περιέχει μέχρι και 50 βασικούς χαρακτήρες. Συνήθως γυρίζονται σε τοποθεσίες στην καρδιά της ιστορικής Κωνσταντινούπολης, χρησιμοποιώντας στούντιο μόνο όταν κάτι τέτοιο είναι υποχρεωτικό.

Τα σενάρια των dizi, τα οποία έχουν καλύψει τα πάντα, από πολέμους συμμοριών μέχρι ραδιουργίες συζύγων του Σουλτάνου, είναι ένα μείγμα «Ντίκενς και Αδελφών Μπροντέ», όπως λέει ο Eset, νεαρός Κωνσταντινουπολίτης σεναριογράφος και παραγωγός ταινιών.

Σε ένα πλαίσιο παγκοσμιοποίησης, δηλαδή, όπου έχει ανοίξει δραματικά η ψαλίδα ανάμεσα στις ελίτ και τις λαϊκές μάζες, αυτό που παράγει για την τηλεόραση η Τουρκία δεν είναι ένα συνηθισμένο τηλερομάντζο των καλών εποχών αλλά ένα προϊόν που συνδυάζει τον αγώνα της επιβίωσης μέσα σε αντίξοες κοινωνικές συνθήκες με τις συναισθηματικές ιστορίες και την ρομαντική αναπόληση του ένδοξου παρελθόντος.

Η Τουρκία έχει γίνει εξπέρ στο να πουλάει πολλές διαφορετικές εκδοχές της Σταχτοπούτας και τους παρελθόντος της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας σε μια αλληλοσύνδεση διαφορετικών μορφών αφήγησης όπως μουσικής, εικόνας και κειμένου. Ένα από τα πιο επιτυχημένα τουρκικά σήριαλ στο Netflix αντιγράφει την πλοκή γύρω από τα μυστικά τάγματα των βιβλίων και των αντίστοιχων ταινιών του Dan Brown, με πρωταγωνιστή τον Έλληνα Τομ Χανκς… Η αντιπρόεδρος διεθνών παραγωγών του Netflix ανακοίνωσε ότι η ανταπόκριση των φανς απ’ όλο τον κόσμο γι’ αυτή την επική σειρά φαντασίας με τίτλο «Χακάν, ο Προστάτης» είναι τεράστια. Πρωταγωνιστικό ρόλο στο εν λόγω σήριαλ, που προβλήθηκε σε …190 χώρες, παίζει η Κωνσταντινούπολη του Βυζαντίου, των ημερών της Άλωσης, της Οθωμανικής περιόδου των μύθων και των θρύλων για την Αγια Σοφιά. Η πόλη αυτή των 15 εκατομ. κατοίκων, εκεί όπου η Ανατολή συναντάει την Δύση και το παρελθόν το παρόν, έχει γίνει το μεγάλο ατού των τουρκικών τηλεοπτικών σειρών.

Αυτό που θέλουν να δείξουν οι εγκέφαλοι της τουρκικής πολιτιστικής διπλωματίας είναι, ότι αυτό που ήταν στον 20ο αιώνα οι ΗΠΑ -και η εικόνα αυτή πέρναγε από τις παραγωγές του Χόλλυγουντ- ήταν κάποτε η Οθωμανική Αυτοκρατορία, μιλώντας για το στοιχείο της οικειότητας που νοιώθουν πολίτες διαφόρων χωρών με το «τουρκικό πολιτιστικό περιβάλλον». Η Τουρκία, ως «Έθνος Αυτοκρατορίας», μοιράζεται με τις περιοχές της Μέσης Ανατολής, της Βόρειας Αφρικής και τις ανατολικές ευρωπαϊκές περιοχές μια παρόμοια αισθητική μνήμη μαζί με κοινούς κοινωνικούς κώδικες. Οι λατινοαμερικάνικες και ασιατικές χώρες έχουν επίσης πολιτιστικές συγγένειες με τον τουρκικό κόσμο με διαφορετικούς τρόπους. Δεδομένης της μεσογειακής τους κληρονομιάς, οι λατινοαμερικάνικες χώρες απολαμβάνουν τις οικογενειακές σκηνές με παρόμοιο φαγητό ή στερεότυπα συμπεριφοράς ανάλογα με τα δικά τους. Για τους Ασιάτες τηλεθεατές, το τουρκικό πολιτιστικό τοπίο προσφέρει επίσης ένα συγγενές αξιακό σύστημα ως προς τους ρόλους των φύλων και των τάξεων, αλλά και μια παρόμοια στάση απέναντι στον δυτικό κόσμο και τις τραυματικές εμπειρίες του «εκσυγχρονισμού» που έχει επιβάλει.

Εν τω μεταξύ, οι εξαγωγές των dizi συνεχίζουν να τονώνουν τις άλλες πλευρές της τουρκικής οικονομίας. Τα dizi έχουν πυροδοτήσει μια τουριστική έκρηξη με δύο διαφορετικούς τρόπους. Κατ’ αρχάς, δείχνοντας τα διάφορα αξιοθέατα της Τουρκίας, έχουν ανεβάσει το ενδιαφέρον για την Κωνσταντινούπολη, τις παραλίες της Μεσογείου και της Μαύρης Θάλασσας, την Καππαδοκία και τις αρχαίες ανατολικές περιοχές όπως η Αντιόχεια και το Μαρντίν (πόλη στην ΝΑ Τουρκία με ιδιαίτερη αραβική αρχιτεκτονική). Δεύτερον, έχουν μεταθέσει τις τουριστικές διαδρομές από τα ιστορικά τζαμιά και τα παλάτια στις τοποθεσίες των γυρισμάτων, όπως μια συγκεκριμένη γειτονιά, ένα ιστορικό μέγαρο ή εστιατόρια που παρουσιάζονται στα dizi.

Όπως λέει χαρακτηριστικά η Φατίμα Μπούτο, τα αμερικανικά σώου, στο τέλος, έλεγαν ουσιαστικά: «God Bless America» (Ο Θεός να ευλογεί την Αμερική). Σήμερα, λοιπόν, God Bless την Τουρκία;

Σύμφωνα με τον IzzetPinto, ιδρυτή της Global Agency με έδρα την Κων/πολη, εταιρεία που αυτοπροσδιορίζεται ως ο «μεγαλύτερος παγκοσμίως διανομέας περιεχομένου της ανεξάρτητης τηλεόρασης σε διάφορες χώρες», η ανοδική πορεία των dizi ξεκίνησε με το Binbir Gece (1001 Νύχτες) το 2006. Την εποχή εκείνη, ένα άλλο τουρκικό πρόγραμμα, το Gümüs (Ασήμι), ήταν ήδη μεγάλη επιτυχία στην Μέση Ανατολή, αλλά το 1001 Νύχτες ήταν αυτό που έγινε πραγματική παγκόσμια επιτυχία. Όπου πουλήθηκε -σε 80 χώρες σχεδόν- έσπασε όλους τους δείκτες.

Στην σειρά πρωταγωνιστούσε ένας γαλανομάτης Τούρκος, ο Halit Ergenç, που θα διέπρεπε στην συνέχεια στον κεντρικό ρόλο της σειράς Σουλεϊμάν ο Μεγαλοπρεπής. Βασισμένη στην ζωή του 10ου Σουλτάνου της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας, η ομώνυμη σειρά διηγείτο την ιστορία του έρωτα του Σουλτάνου με μια οδαλίσκη ονόματι Χιουρέμ, την οποία και παντρεύτηκε. Μια γενικά άγνωστη ιστορική προσωπικότητα, η Χιουρέμ ήταν Ορθόδοξη Χριστιανή, κόρη Ορθοδόξου ιερέα από το Λβοβ της σημερινής Ουκρανίας, η οποία, μετά από κάποια επιδρομή των Τατάρων, βρέθηκε στα σκλαβοπάζαρα της Κωνσταντινούπολης. Εκεί την αγόρασε ο Μεγάλος Βεζύρης Ιμπραήμ, την πρόσφερε στην Βαλιδέ Σουλτάνα (Βασιλομήτορα) και βρέθηκε στο χαρέμι του παλατιού του Σουλτάνου Σουλεϊμάν (1520-1566). Η κατά κόσμον Αλεξάνδρα Λισόφσκα, η Ρωξελάνη, έγινε μουσουλμάνα και πήρε το όνομα Χιουρέμ που σημαίνει «αυτή που κάνει τον άλλο χαρούμενο», η «προσηνής».

Όταν την πρωτοείδε ο Σουλεϊμάν, επιστρέφοντας από την εκστρατεία στο Βελιγράδι, μαγνητίστηκε από το έντονο βλέμμα της και τα υπέροχα ξανθά μαλλιά της. Η θυελλώδης ερωτική σχέση τους κατέληξε στον γάμο, ανατρέποντας μια παράδοση αιώνων, και η Χιουρέμ έγινε θρύλος σε Ανατολή και Δύση γιατί οι λαοί χαίρονταν να βλέπουν την πρώην σκλάβα να κυβερνά την αυτοκρατορία δίπλα σ’ έναν μεγάλο πολέμαρχο.

Την πρώτη φορά που προβλήθηκε στην Τουρκία, το 2011, ο Σουλεϊμάν ο Μεγαλοπρεπής κέρδισε το 1/3 του τηλεοπτικού κοινού της χώρας. Ο ξένος τύπος τον αποκάλεσε «Sex and the City της Οθωμανικής Εποχής» και τον συνέκρινε με ένα πραγματικό Game of Thrones. Το σήριαλ διέθετε πολλούς ιστορικούς συμβούλους και μια ομάδα παραγωγής 130 ατόμων, εκ των οποίων τα 25 ασχολήθηκαν αποκλειστικά με τα κοστούμια.

Ο Σουλεϊμάν ο Μεγαλοπρεπής ήταν τόσο δημοφιλής στην Μέση Ανατολή, που ο αριθμός των τουριστών από τις Αραβικές χώρες στην Κωνσταντινούπολη εκτοξεύθηκε στα ύψη. Μάλιστα, σε αντάλλαγμα, το τουρκικό υπουργείο κουλτούρας και τουρισμού έφθασε να καταργήσει το τέλος τηλεοπτικής προβολής σε ορισμένες αραβικές χώρες. Η Global Agency εκτιμά ότι, ακόμα και χωρίς να υπολογισθούν οι πιο πρόσφατοι αγοραστές της στην Λατινική Αμερική, τον Σουλεϊμάν τον Μεγαλοπρεπή τον έχουν δει πάνω από 500 εκατομ. άτομα παγκοσμίως. Ήταν το πρώτο dizi που αγοράστηκε από την Ιαπωνία. Από το 2002, σχεδόν 150 τουρκικά dizi έχουν πουληθεί σε πάνω από 100 χώρες, μεταξύ των οποίων η Αλγερία, το Μαρόκο και η Βουλγαρία. Ο Σουλεϊμάν ο Μεγαλοπρεπής ήταν ο πρώτος που άνοιξε τον δρόμο για τα σήριαλ που ακολούθησαν.

Στα βήματα της pop-κουλτούρας

Η διεθνής επιτυχία τέτοιων dizi είναι απλώς ένα σημάδι του τρόπου που νέες μορφές κουλτούρας από την Ανατολή -από το ινδικό Bollywood μέχρι το K-pop (Koreanpop)- εκτοπίζουν την κυριαρχία της αμερικανικής ποπ κουλτούρας στον 21ο αιώνα. Ο Ergenç αισθάνεται ότι η φρενήρης επιτυχία των dizi οφείλεται εν μέρει στο γεγονός ότι η αμερικανική τηλεόραση είναι διασκεδαστική, αλλά δεν προκαλεί συγκίνηση. Σήμερα, τα αμερικανικά σώου δεν παρουσιάζουν ιδιαίτερο ενδιαφέρον και δεν απηχούν την πραγματικότητα.

Τα dizi που έσπασαν τα ταμεία παγκοσμίως βασιζόντουσαν σε ιστορίες που αντιπαρέβαλαν τις παραδοσιακές αρχές και αξίες στην συναισθηματική και πνευματική διαφθορά του σύγχρονου κόσμου. Το σήριαλ Φατμαγκιούλ (στα τουρκικά Fatmagül’ünSuçuΝe? – Ποιο Είναι το Λάθος της Φατμαγκιούλ;) επικεντρώνεται στον ομαδικό βιασμό μιας νεαρής γυναίκας, της Φατμαγκιούλ, και το αγώνα της για δικαιοσύνη. Ήταν τεράστια επιτυχία στην Αργεντινή, ενώ στην Ισπανία έφθανε το ένα εκατομ. θεατές σε κάθε επεισόδιο. Η Φατμαγκιούλ σύντομα θα γίνει τηλεσειρά(διασκευή) για την ισπανική τηλεόραση, με καθημερινά ημίωρα επεισόδια στην απογευματινή ζώνη.

Το Söz (Ο Όρκος) είναι ένα στρατιωτικό dizi-μια νέα υποκατηγορία που σαρώνει την Τουρκία. Παρ’ όλο που είναι πολύ νωρίς να αντιληφθεί κανείς τι αίσθηση μπορεί να κάνει παγκοσμίως, το Söz έχει ήδη δεχθεί αιτήματα για διασκευές από μακρινές αγορές, όπως το Μεξικό. Η εταιρεία TimsProductions, που είναι παραγωγός του Sözκαι του Σουλεϊμάν του Μεγαλοπρεπούς, είχε πάντα, όπως λένε, διεθνές προφίλ.

Και τα πέντε μεγαλύτερα κανάλια της Τουρκίας προβάλλουν ένα από αυτά τα σήριαλ-ύμνους στους στρατιώτες, σημειώνει ο Eset, και όλα τα προγράμματα «συμβαδίζουν με το πνεύμα της εποχής». Οι «κακοί» είναι είτε «εσωτερικοί εχθροί» (όπως οι δαιμονοποιημένοι Κούρδοι) ή ξένοι παλιάνθρωποι. Το Söz διαδραματίζεται σε μια Τουρκία περικυκλωμένη από βία και απειλές για την ύπαρξή της. Στρατιώτες βρίσκονται παντού, περνώντας μέσα από τα ερείπια των βομβιστών αυτοκτονίας σε εμπορικά κέντρα και κυνηγώντας τρομοκράτες που απαγάγουν έγκυες γυναίκες.

Όποιοι κι αν είναι οι τρομοκράτες, το Söz έχει μεγάλη επιτυχία. «Είναι το πρώτο τουρκικό σήριαλ που έχει ξεπεράσει το ένα εκατομμύριο συνδρομητές στο YouTube, σημειώνει με υπερηφάνεια συντελεστής της σειράς.

Τα τουρκικά τηλεοπτικά σήριαλ που έχουν πλημμυρίσει τις οθόνες στην Μέση Ανατολή, και όχι μόνο, είναι καταφανώς προσαρμοσμένα στην στρατηγική επικοινωνίας του δόγματος του «στρατηγικού βάθους» και την Ευρασιατική πολιτική του καθεστώτος Ερντογάν.

Δύο πιο πρόσφατες παραγωγές για την TRT, την τουρκική κρατική τηλεόραση, έχουν την πλήρη υποστήριξη της κυβέρνησης, αν όχι την καθοδήγησή της. Το πρώτο, Diriliş: Ertuğrul (Ανάσταση: Ερτογρούλ), ξεκινά με την έναρξη της περιόδου της Οθωμανικής δόξας, με τον ErtuğrulGhazi (Ερτογρούλ Γαζή), τον πατέρα του Σουλτάνου Οζμάν, ιδρυτή της αυτοκρατορίας. Η «γραμμή» του dizi αυτού είναι «Η αφύπνιση ενός έθνους» και για πέντε περιόδους οι θεατές παρακολουθούν τον Ερτογρούλ να πολεμά Σταυροφόρους, Μογγόλους, Βυζαντινούς και άλλους. Πρόκειται για την πιο δημοφιλή σειρά που προβλήθηκε στην κρατική τηλεόραση της Τουρκίας.

Μια άλλη σειρά, ο Payitaht Abdülhamid (Ο Τελευταίος Αυτοκράτορας), ενισχύει την οθωμανική εμμονή: βασίζεται στον τελευταίο ισχυρό Οθωμανό Σουλτάνο, τον Αμπντούλ Χαμίντ Β΄. Προβλήθηκε για πρώτη φορά το 2017, σημειώνοντας μεγάλο αριθμό τηλεθέασης. Κάθε Παρασκευή, ο ένας στους δέκα τηλεθεατές καθηλωνόταν, καθώς ο Σουλτάνος απέτρεπε εξεγέρσεις από τους Νεότουρκους (που τελικά θα τον εκθρόνιζαν) και τις μηχανορραφίες των ευρωπαϊκών δυνάμεων. Τόσο οι υποστηρικτές, όσο και οι επικριτές του dizi συμφωνούσαν ότι ο τρόπος που παρουσιαζόταν ο Σουλτάνος παρέπεμπε απευθείας στον Τούρκο πρόεδρο Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν…

Η περιοχή της Μέσης Ανατολής και της Βόρειας Αφρικής θεωρείτο η μεγαλύτερη διεθνής αγορά κατανάλωσης των dizi. Ο Σουλεϊμάν ο Μεγαλοπρεπής διαφημίστηκε μαζί με το Game of Thrones, ενώ από τον EceYörenç -σεναριογράφο της Φατμαγκιούλ- ζήτησε η Σαουδική Αραβία να γράψει τηλεοπτικές σειρές για τα τοπικά κανάλια της, την ώρα που κυκλοφορούσαν φήμες για πρίγκιπες και πολιτικούς που αναζητούσαν πλοκές και σενάρια κατά τις επίσημες επισκέψεις τους στην Τουρκία.

Μέχρι το 2023, η τουρκική κυβέρνηση ελπίζει τα dizi να αποφέρουν 1 δισεκατομ. δολλάρια από τις εξαγωγές τους. Στο γυάλινο γραφείο του στην Κων/πολη, ο IzzetPinto, ιδρυτής της εταιρείας διανομήςdiziGlobal Agency, λέει ότι πιο ρεαλιστικό είναι το ποσό των 500 εκατομ. δολλαρίων, αλλά προβλέπει ότι τα δικαιώματα από τις διασκευές, η επέκταση στην Λατινική Αμερική και το άνοιγμα της Δυτικής Ευρώπης -κυρίως Ιταλίας και Ισπανίας- θα βοηθήσουν σημαντικά στο να ισοφαρισθεί το ποσόν.

Εν κατακλείδι, αυτό που ισχύει είναι ότι είναι αδύνατον να διαχωρίσεις την τουρκική πολιτική -εσωτερική ή γεωπολιτική- από την ανοδική πορεία και αποδοχή των τουρκικώνdizi. Κι’ αυτό πρέπει να το λάβουμε σοβαρά υπ’ όψιν, αν θέλουμε να έχουμε αποτελεσματική αποτρεπτική πολιτική απέναντι στους τυχοδιωκτισμούς της Τουρκίας στην κρίσιμη δεκαετία (2020-2030) που είναι μπροστά μας. Δυστυχώς έχουμε δραματικά καθυστερήσει στην σωστή πρόσληψη των μηνυμάτων και την διαμόρφωση μιας ανάλογης στρατηγικής.

www.ardin-rixi.gr

Αναλύσεις

Η Κίνα βρίσκει δρόμο που παρακάμπτει το Πακιστάν – Ο διάδρομος Ουαχάν αλλάζει τις γεωπολιτικές ισορροπίες

Μία νέα οδική αρτηρία μήκους 121 χιλιομέτρων στο βορειοανατολικό Αφγανιστάν δημιουργεί τις προϋποθέσεις για απευθείας χερσαία σύνδεση με την Κίνα, χωρίς διέλευση από το Πακιστάν. Η ολοκλήρωση του δρόμου στον ιστορικό διάδρομο Ουαχάν αποκτά ιδιαίτερη γεωπολιτική σημασία, καθώς το Πεκίνο αντιμετωπίζει σοβαρά προβλήματα ασφαλείας με τις επενδύσεις του στο Πακιστάν, ενώ η Καμπούλ επιδιώκει να μειώσει την εξάρτησή της από το Ισλαμαμπάντ.

Δημοσιεύτηκε

στις

από τον

Μία σημαντική εξέλιξη στις χερσαίες μεταφορές και στις γεωπολιτικές ισορροπίες της Κεντρικής Ασίας καταγράφεται στο Αφγανιστάν, με την ολοκλήρωση νέου δρόμου στον στρατηγικής σημασίας διάδρομο Ουαχάν.

Σύμφωνα με ανάλυση του Imran Khurshid που δημοσιεύθηκε στις 9 Οκτωβρίου 2026 στο Asia Times, οι αφγανικές αρχές εγκαινίασαν οδική διαδρομή 121 χιλιομέτρων, η οποία εκτείνεται από την περιοχή Μπρογκίλ έως τα σύνορα με την Κίνα, στην επαρχία Μπανταχσάν.

Το έργο κόστισε περίπου 365 εκατομμύρια αφγάνι, ποσό που αντιστοιχεί σε περίπου 5,5 εκατομμύρια δολάρια.

Κατά τις αφγανικές ανακοινώσεις, κατασκευάστηκε από ντόπιους μηχανικούς και εργαζομένους, χωρίς τη συμμετοχή ξένων τεχνικών συμβούλων.

Η νέα διαδρομή φθάνει στα σινοαφγανικά σύνορα. Αυτό, ωστόσο, δεν σημαίνει ότι λειτουργεί ήδη πλήρης διεθνής εμπορευματικός διάδρομος, καθώς εξακολουθούν να υπάρχουν σημαντικοί τεχνικοί και συνοριακοί περιορισμοί.

Γιατί ο διάδρομος Ουαχάν έχει στρατηγική σημασία

Ο διάδρομος Ουαχάν αποτελεί μια στενή λωρίδα αφγανικού εδάφους ανάμεσα στο Τατζικιστάν, το Πακιστάν και την Κίνα.

Η γεωγραφική του διαμόρφωση συνδέεται με τον ανταγωνισμό της Βρετανικής και της Ρωσικής Αυτοκρατορίας κατά τον 19ο αιώνα.

Η περιοχή διατηρήθηκε ως ζώνη διαχωρισμού των δύο αυτοκρατορικών σφαιρών επιρροής, αποτελώντας ένα από τα χαρακτηριστικότερα γεωγραφικά κατάλοιπα του λεγόμενου «Μεγάλου Παιχνιδιού».

Σήμερα, η ίδια περιοχή αποκτά νέα σημασία, αυτή τη φορά λόγω της προσπάθειας σύνδεσης της Κίνας με το Αφγανιστάν και ευρύτερα με την Κεντρική Ασία.

Ο δρόμος ανοίγει τη δυνατότητα δημιουργίας μιας εναλλακτικής οδού μεταφορών, περιορίζοντας δυνητικά την ανάγκη διέλευσης από το πακιστανικό έδαφος.

Το πρόβλημα της Κίνας με τον οικονομικό διάδρομο CPEC

Το ενδιαφέρον της εξέλιξης εντοπίζεται κυρίως στην προσπάθεια του Πεκίνου να περιορίσει την εξάρτησή του από ευάλωτες υποδομές.

Ο Οικονομικός Διάδρομος Κίνας–Πακιστάν, γνωστός ως CPEC, αποτελεί ένα από τα σημαντικότερα προγράμματα της κινεζικής πρωτοβουλίας Belt and Road.

Μέσω του συγκεκριμένου σχεδίου, η Κίνα επιχειρεί να ενισχύσει τις εμπορικές και ενεργειακές συνδέσεις της με τη Νότια Ασία και την Αραβική Θάλασσα.

Ωστόσο, η υλοποίηση των έργων έχει αντιμετωπίσει σοβαρές δυσκολίες.

Στην επαρχία Μπαλουχιστάν, οργανώσεις αυτονομιστών έχουν πραγματοποιήσει επανειλημμένες επιθέσεις εναντίον κινεζικών συμφερόντων, εγκαταστάσεων και εργαζομένων.

Οι επιθέσεις αυτές έχουν επιβαρύνει την ασφάλεια των υποδομών και έχουν αυξήσει το κόστος προστασίας των κινεζικών επενδύσεων.

Παράλληλα, έχουν διατυπωθεί καταγγελίες για καθυστερήσεις, κακοδιαχείριση και προβλήματα διαφάνειας σε επιμέρους προγράμματα του CPEC.

Η εδαφική διαμάχη με την Ινδία

Μια επιπλέον γεωπολιτική δυσκολία συνδέεται με τη διέλευση του CPEC από το Γκιλγκίτ–Μπαλτιστάν.

Η περιοχή διοικείται από το Πακιστάν, αλλά διεκδικείται από την Ινδία, στο πλαίσιο της ευρύτερης διαμάχης για το Κασμίρ.

Το Νέο Δελχί έχει αντιταχθεί επανειλημμένα σε έργα που διέρχονται από εδάφη τα οποία θεωρεί τμήμα της δικής του επικράτειας.

Αυτό σημαίνει ότι ο οικονομικός διάδρομος Κίνας–Πακιστάν δεν αποτελεί μόνο αναπτυξιακό πρόγραμμα, αλλά συνδέεται με μία από τις πιο ευαίσθητες εδαφικές αντιπαραθέσεις της Ασίας.

Η δημιουργία εναλλακτικών διαδρομών μέσω του Αφγανιστάν θα μπορούσε μακροπρόθεσμα να προσφέρει στο Πεκίνο μεγαλύτερη ευελιξία.

Δεν υπάρχει, πάντως, ένδειξη ότι ο δρόμος του Ουαχάν μπορεί σήμερα να αντικαταστήσει τις μεγάλες μεταφορικές υποδομές του CPEC.

Η Καμπούλ επιχειρεί να μειώσει την εξάρτησή της από το Ισλαμαμπάντ

Για την κυβέρνηση των Ταλιμπάν, το έργο έχει και μία σαφή πολιτική διάσταση.

Το Αφγανιστάν εξαρτάται σε σημαντικό βαθμό από συνοριακές διαβάσεις και μεταφορικούς άξονες που περνούν από το Πακιστάν.

Οι επανειλημμένες εντάσεις ανάμεσα στις δύο χώρες έχουν προκαλέσει κλείσιμο συνοριακών περασμάτων, διακοπές εμπορικών ροών και επιβάρυνση της αφγανικής οικονομίας.

Μια εναλλακτική χερσαία διέξοδος προς την Κίνα θα μπορούσε, εφόσον αναπτυχθεί και καταστεί λειτουργική, να μειώσει τη δυνατότητα του Πακιστάν να χρησιμοποιεί τη γεωγραφική του θέση ως μέσο πίεσης προς την Καμπούλ.

Η αφγανική πλευρά αντιμετωπίζει το έργο ως σημαντική υποδομή οικονομικής και στρατηγικής αυτονομίας.

Η στάση της Κίνας και της Ρωσίας

Παρά την προοπτική άμεσης σύνδεσης, το Πεκίνο δεν έχει εγκαταλείψει τον οικονομικό διάδρομο CPEC ούτε έχει ανακοινώσει ότι ο Ουαχάν θα τον αντικαταστήσει.

Η Κίνα εξακολουθεί να διατηρεί σημαντικά οικονομικά και στρατηγικά συμφέροντα στο Πακιστάν.

Αντίστοιχα, η Ρωσία ενδιαφέρεται για τη σταθερότητα του Αφγανιστάν και για την ανάπτυξη νέων δικτύων επικοινωνίας στην Κεντρική Ασία.

Η δημιουργία περισσότερων επιλογών διασύνδεσης ενδέχεται να περιορίσει την αποκλειστική σημασία ορισμένων παραδοσιακών μεταφορικών διαδρομών.

Η πραγματική αξία του Ουαχάν θα εξαρτηθεί από τη βελτίωση των οδικών υποδομών, τη λειτουργία συνοριακών και τελωνειακών εγκαταστάσεων, τις καιρικές συνθήκες και τις πολιτικές αποφάσεις της Κίνας.

Το μήνυμα προς το Πακιστάν

Η νέα διαδρομή αναδεικνύει μια σημαντική γεωπολιτική πραγματικότητα: η γεωγραφική θέση ενός κράτους προσφέρει στρατηγικά πλεονεκτήματα, αλλά η αξιοποίησή τους εξαρτάται από την ασφάλεια και την αξιοπιστία των μεταφορικών του δικτύων.

Το Πακιστάν εξακολουθεί να αποτελεί κρίσιμο εταίρο της Κίνας, ιδιαίτερα στο πλαίσιο του CPEC.

Ταυτόχρονα, όμως, η αστάθεια, οι επιθέσεις σε κινεζικά συμφέροντα και οι αντιπαραθέσεις με το Αφγανιστάν δημιουργούν κίνητρα αναζήτησης εναλλακτικών επιλογών.

Ο διάδρομος Ουαχάν δεν έχει ακόμη μετατραπεί σε μεγάλο εμπορικό πέρασμα. Η κατασκευή του δρόμου, ωστόσο, καταδεικνύει ότι το Αφγανιστάν επιχειρεί να αποκτήσει πρόσθετες διεθνείς συνδέσεις και ότι η αποκλειστική εξάρτηση από το Πακιστάν δεν αποτελεί πλέον τη μοναδική γεωγραφική επιλογή.

Για το Ισλαμαμπάντ, η εξέλιξη αποτελεί μια νέα στρατηγική παράμετρο που θα πρέπει να συνυπολογίσει στις σχέσεις του με το Πεκίνο και την Καμπούλ.

Συνέχεια ανάγνωσης

Διεθνή

Γερμανία: Το ρωσικό φυσικό αέριο επιστρέφει έμμεσα μέσω των λιπασμάτων, παρά τους ευρωπαϊκούς δασμούς

Δημοσιεύτηκε

στις

Οι εισαγωγές ρωσικών αζωτούχων λιπασμάτων μειώθηκαν κατά 66% το 2025-2026, αλλά παραμένουν 53% υψηλότερες από τα επίπεδα πριν από τον πόλεμο στην Ουκρανία.

Το υψηλό ενεργειακό κόστος στη Γερμανία διατηρεί ανταγωνιστικά τα ρωσικά προϊόντα, σύμφωνα με στοιχεία που δημοσίευσε η Berliner Zeitung. Η Γερμανία εξακολουθεί να συνδέεται εμπορικά με το ρωσικό φυσικό αέριο, παρά τις ευρωπαϊκές προσπάθειες περιορισμού της ενεργειακής εξάρτησης από τη Μόσχα.

Αυτή τη φορά, η σύνδεση δεν αφορά αποκλειστικά την άμεση προμήθεια φυσικού αερίου, αλλά τις εισαγωγές λιπασμάτων που παράγονται με τη χρήση ρωσικού αερίου ως πρώτης ύλης και πηγής ενέργειας. Σύμφωνα με δημοσίευμα της γερμανικής εφημερίδας, που βασίζεται σε στοιχεία του Γερμανικού Ομοσπονδιακού Στατιστικού Γραφείου και του Συνδέσμου Αγροτικής Βιομηχανίας (IVA), οι εισαγωγές αζώτου μέσω ρωσικών λιπασμάτων μειώθηκαν σημαντικά κατά το 2025-2026. Ωστόσο, εξακολουθούν να βρίσκονται πάνω από τα επίπεδα που καταγράφονταν πριν από τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία.

Τα στοιχεία των εισαγωγών και η σύγκριση με την προπολεμική περίοδο

Το 2025-2026, η Γερμανία εισήγαγε 48.800 τόνους αζώτου μέσω λιπασμάτων ρωσικής προέλευσης. Η ποσότητα αυτή είναι μειωμένη κατά περίπου 66% σε σύγκριση με το προηγούμενο έτος, αλλά παραμένει κατά 53% υψηλότερη από τους 31.800 τόνους που είχαν καταγραφεί το 2020-2021, πριν από τον πόλεμο.

Η εξέλιξη των εισαγωγών δείχνει πόσο έντονη ήταν η αύξηση μετά το 2022. Το 2021-2022 οι εισαγωγές έφτασαν τους 56.800 τόνους αζώτου, ενώ το 2022-2023 εκτοξεύθηκαν στους 185.100 τόνους. Στη συνέχεια καταγράφηκαν 140.200 τόνοι το 2023-2024 και 143.800 τόνοι το 2024-2025, προτού σημειωθεί η μεγάλη υποχώρηση της τελευταίας περιόδου. Τα στοιχεία αφορούν την ποσότητα του αζώτου που περιέχεται στα εισαγόμενα λιπάσματα και όχι το συνολικό βάρος των προϊόντων.

Τα λιπασματικά έτη υπολογίζονται από τον Ιούλιο έως τον Ιούνιο. Η ποσότητα αζώτου που εισήχθη στη Γερμανία μέσω ρωσικής ουρίας μειώθηκε από 71.600 τόνους σε 27.600 τόνους, καταγράφοντας πτώση άνω του 61%. Παρά τη μείωση, η ποσότητα εξακολουθεί να είναι σχεδόν τριπλάσια από τους 9.900 τόνους του 2020-2021. Η συγκεκριμένη εξέλιξη αναδεικνύει το βασικό πρόβλημα της ευρωπαϊκής πολιτικής περιορισμού των εμπορικών δεσμών με τη Ρωσία. Ακόμη και όταν περιορίζονται οι εισαγωγές συγκεκριμένων προϊόντων, οι οικονομικές σχέσεις μπορούν να διατηρούνται μέσω άλλων κατηγοριών αγαθών, ιδιαίτερα όταν αυτά έχουν χαμηλότερο κόστος παραγωγής.

Γιατί οι ρωσικές εισαγωγές παραμένουν ανταγωνιστικές

Καθοριστικός παράγοντας είναι το υψηλό ενεργειακό κόστος στη Γερμανία και στην υπόλοιπη Ευρώπη. Η παραγωγή αζωτούχων λιπασμάτων απαιτεί μεγάλες ποσότητες φυσικού αερίου, το οποίο χρησιμοποιείται τόσο ως πρώτη ύλη όσο και ως πηγή ενέργειας. Σύμφωνα με τον Σύνδεσμο Αγροτικής Βιομηχανίας (IVA), οι ευρωπαϊκοί δασμοί, που τέθηκαν σε ισχύ τον Ιούλιο του 2025, περιόρισαν σημαντικά τις εισαγωγές ρωσικών λιπασμάτων. Ωστόσο, δεν εξάλειψαν το ανταγωνιστικό πλεονέκτημα των ρωσικών προϊόντων. Ο σύνδεσμος επισημαίνει ότι οι υψηλές τιμές ενέργειας δυσκολεύουν τις ευρωπαϊκές επιχειρήσεις να αυξήσουν την εγχώρια παραγωγή και να καλύψουν μεγαλύτερο μέρος των αναγκών της αγοράς. Ως αποτέλεσμα, τα ρωσικά λιπάσματα εξακολουθούν να παραμένουν ελκυστικά, ακόμη και μετά την επιβολή πρόσθετων δασμών.

Παράλληλα, σύμφωνα με τον IVA, είναι πιθανό ορισμένες ποσότητες ρωσικών προϊόντων να φτάνουν στη γερμανική αγορά μέσω άλλων κρατών-μελών της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Το μέγεθος αυτών των έμμεσων εισαγωγών, ωστόσο, δεν μπορεί να προσδιοριστεί με ακρίβεια από τα διαθέσιμα στοιχεία.

Δεν αποδίδονται οι αυξήσεις των τιμών αποκλειστικά στους δασμούς

Το ζήτημα έχει άμεση σημασία για τους Γερμανούς αγρότες, καθώς το κόστος των λιπασμάτων επηρεάζει την παραγωγή και, τελικά, την οικονομική βιωσιμότητα των καλλιεργειών. Ο IVA υποστηρίζει ότι η μείωση των ρωσικών εισαγωγών δεν έχει προκαλέσει μέχρι στιγμής σαφή αύξηση των τιμών εξαιτίας των δασμών. Σύμφωνα με τον σύνδεσμο, η εγχώρια παραγωγική δυναμικότητα και οι εισαγωγές από άλλες χώρες, μεταξύ των οποίων η Αίγυπτος, επαρκούν για την κάλυψη των αναγκών της αγοράς. Την ίδια στιγμή, ο σύνδεσμος αποδίδει τις υψηλές τιμές των λιπασμάτων το 2026 στις διεθνείς ενεργειακές αναταράξεις, στον πόλεμο με το Ιράν και στην κρίση γύρω από τα Στενά του Ορμούζ, παράγοντες που επηρεάζουν το κόστος μεταφοράς και τις παγκόσμιες τιμές ενέργειας και λιπασμάτων.

Οι εκτιμήσεις αυτές αποτελούν τις θέσεις του κλαδικού συνδέσμου και δεν συνιστούν από μόνες τους ανεξάρτητη αξιολόγηση όλων των παραγόντων που διαμορφώνουν τις τιμές.

Νέες πιέσεις για περιορισμό των ρωσικών εισαγωγών

Με αφορμή τα στοιχεία, ο IVA ζητά να εξεταστεί η επιβολή πρόσθετων δασμών στις εισαγωγές καλιούχων λιπασμάτων από τη Ρωσία και τη Λευκορωσία. Το κάλιο αποτελεί βασικό θρεπτικό στοιχείο για τις καλλιέργειες και αντιπροσωπεύει μια ακόμη κατηγορία προϊόντων στην οποία η ευρωπαϊκή αγορά διατηρεί εμπορικές σχέσεις με τις δύο χώρες.

Ο σύνδεσμος εκτιμά ότι η ευρωπαϊκή βιομηχανία μπορεί να καλύψει τις ανάγκες της γεωργίας χωρίς να εξαρτάται από τις συγκεκριμένες εισαγωγές και υποστηρίζει ότι πρόσθετοι δασμοί δεν θα πρέπει να οδηγήσουν αναγκαστικά σε αυξήσεις τιμών. Η συζήτηση, ωστόσο, αποτυπώνει το ευρύτερο δίλημμα της ευρωπαϊκής οικονομικής πολιτικής. Η μείωση της εξάρτησης από τη Ρωσία απαιτεί όχι μόνο εμπορικούς περιορισμούς, αλλά και ανταγωνιστική εγχώρια παραγωγή, προσιτό ενεργειακό κόστος και εναλλακτικές πηγές προμήθειας.

Τα δεδομένα της γερμανικής αγοράς δείχνουν ότι οι δασμοί μπορούν να περιορίσουν σημαντικά τις εισαγωγές, χωρίς όμως να εξαλείψουν αυτομάτως τις οικονομικές σχέσεις που στηρίζονται σε διαφορές κόστους παραγωγής. Για τη Γερμανία και την Ευρωπαϊκή Ένωση, η πρόκληση παραμένει η εξισορρόπηση τριών στόχων: της ενεργειακής και οικονομικής ασφάλειας, της στήριξης της εγχώριας βιομηχανίας και της διατήρησης προσιτού κόστους για τον αγροτικό τομέα.

Με πληροφορίες του Συνδέσμου Αγροτικής Βιομηχανίας (IVA) και του Γερμανικού Ομοσπονδιακού Στατιστικού Γραφείου.

Συνέχεια ανάγνωσης

Αναλύσεις

Πακιστάν: Μειώθηκαν οι τρομοκρατικές επιθέσεις, αλλά αυξάνονται οι απειλές – Αντάρτικες οργανώσεις αναπτύσσουν νέες τακτικές και στρατολογούν γυναίκες

Η νέα έκθεση του Pakistan Institute for Conflict and Security Studies (PICSS) αποκαλύπτει ένα αντιφατικό περιβάλλον ασφαλείας: Λιγότερες επιθέσεις και θύματα, αλλά αναδιοργάνωση ένοπλων ομάδων, χρήση drones, εσωτερικές συγκρούσεις και αυξανόμενη αστάθεια στο Μπαλουχιστάν. Η πολιτική κρίση επιβαρύνει την προσπάθεια αντιμετώπισης της τρομοκρατίας.

Δημοσιεύτηκε

στις

από τον

Μια εξαιρετικά σύνθετη εικόνα για την ασφάλεια στο Πακιστάν αποτυπώνει η νέα εβδομαδιαία ανάλυση του Pakistan Institute for Conflict and Security Studies (PICSS), η οποία δημοσιεύθηκε στις 10 Οκτωβρίου 2026. Παρά τη μείωση των επιθέσεων από ένοπλες οργανώσεις κατά την πρώτη εβδομάδα του μήνα, οι εξελίξεις στο εσωτερικό των εξτρεμιστικών και αυτονομιστικών ομάδων δημιουργούν σοβαρά ερωτήματα για την πραγματική αποτελεσματικότητα των επιχειρήσεων ασφαλείας.

Η έκθεση με τίτλο «Pakistan’s Security Paradox: Militant Attacks Decline as Militant Groups Signal New Developments» καταγράφει υποχώρηση των επιθέσεων, αλλά παράλληλα εντοπίζει ενδείξεις οργανωτικής αναδιάρθρωσης, νέων επιχειρησιακών μεθόδων και εντατικοποίησης της προπαγανδιστικής δραστηριότητας.

Μείωση 18% στις επιθέσεις – Παραμένει σοβαρή η απειλή

Σύμφωνα με το PICSS, από τις 2 έως τις 8 Οκτωβρίου καταγράφηκαν συνολικά 46 επιθέσεις ενόπλων οργανώσεων στο Πακιστάν, έναντι 56 την αμέσως προηγούμενη εβδομάδα.

Η μείωση ανέρχεται στο 18%, ενώ αισθητή είναι και η υποχώρηση του αριθμού των θυμάτων.

Οι νεκροί μειώθηκαν από 52 σε 42 και οι τραυματίες από 53 σε 23.

Ωστόσο, η εικόνα δεν είναι ομοιόμορφη σε ολόκληρη τη χώρα.

Στην επαρχία Μπαλουχιστάν, όπου δραστηριοποιούνται ιδιαίτερα ενεργές αυτονομιστικές οργανώσεις, οι απώλειες αυξήθηκαν παρά τη μείωση του αριθμού των επιθέσεων.

Το στοιχείο αυτό δημιουργεί προβληματισμό για το κατά πόσον οι ένοπλες ομάδες μεταβάλλουν τις τακτικές τους, πραγματοποιώντας λιγότερες αλλά δυνητικά πιο φονικές επιχειρήσεις.

Οι Πακιστανοί Ταλιμπάν αλλάζουν τακτική – Drones και ελεύθεροι σκοπευτές

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζουν οι εξελίξεις στο εσωτερικό της Tehrik-i-Taliban Pakistan (TTP), της οργάνωσης που είναι γνωστή ως Πακιστανοί Ταλιμπάν.

Σύμφωνα με την ανάλυση, η TTP επέβαλε περιορισμούς στη χρήση των μέσων κοινωνικής δικτύωσης από τα μέλη της.

Η συγκεκριμένη απόφαση αποκτά σημασία σε μια περίοδο κατά την οποία οι ένοπλες οργανώσεις χρησιμοποιούν τις ψηφιακές πλατφόρμες τόσο για προπαγάνδα όσο και για την προβολή των επιχειρησιακών τους δυνατοτήτων.

Την ίδια στιγμή, η TTP δημοσιοποίησε οπτικό υλικό στο οποίο υποστηρίζει ότι καταγράφονται επιθέσεις με τετρακόπτερα μη επανδρωμένα αεροσκάφη και ενέργειες ελεύθερων σκοπευτών.

Οι ισχυρισμοί αυτοί δεν συνιστούν ανεξάρτητη επιβεβαίωση της αποτελεσματικότητας ή της έκτασης χρήσης των συγκεκριμένων μέσων.

Παρ’ όλα αυτά, η προβολή τέτοιων επιχειρήσεων εντάσσεται σε μια ευρύτερη προσπάθεια των οργανώσεων να παρουσιάσουν εικόνα τεχνολογικής προσαρμογής και να ενισχύσουν την επιρροή τους.

Εσωτερικές συγκρούσεις στις ένοπλες οργανώσεις

Την ίδια περίοδο, η Jamaat-ul-Ahrar, οργάνωση που έχει συνδεθεί με το δίκτυο των Πακιστανών Ταλιμπάν, ανακοίνωσε ότι πραγματοποίησε 122 επιθέσεις κατά τη διάρκεια του Σεπτεμβρίου.

Πρόκειται για αριθμό που προέρχεται από τους ισχυρισμούς της ίδιας της οργάνωσης και δεν πρέπει να συγχέεται με τα ανεξάρτητα καταγεγραμμένα περιστατικά του PICSS.

Παράλληλα, αναφέρθηκαν αιματηρές συγκρούσεις ανάμεσα σε μαχητές της Jamaat-ul-Ahrar και αντίπαλης φράξιας της TTP στην περιοχή Ορακζάι.

Οι πληροφορίες αυτές αναδεικνύουν ένα επιπλέον πρόβλημα για την ασφάλεια του Πακιστάν: τον κατακερματισμό του περιβάλλοντος των ενόπλων οργανώσεων.

Οι εσωτερικές συγκρούσεις ενδέχεται να αποδυναμώνουν προσωρινά ορισμένα δίκτυα, αλλά μπορούν επίσης να προκαλέσουν νέες αντιπαραθέσεις, ανακατατάξεις και αποσχίσεις.

Μπαλουχιστάν: Ένοπλη γυναικεία μονάδα και κλιμάκωση της προπαγάνδας

Σημαντικές εξελίξεις καταγράφονται και στο Μπαλουχιστάν, την επαρχία του νοτιοδυτικού Πακιστάν που συνορεύει με το Ιράν και το Αφγανιστάν και έχει στρατηγική σημασία λόγω των φυσικών πόρων και της πρόσβασής της στην Αραβική Θάλασσα.

Το Balochistan Liberation Front (BLF), μία από τις οργανώσεις που επιδιώκουν την ανεξαρτησία του Μπαλουχιστάν, δημοσιοποίησε υλικό για τη συγκρότηση νέου γυναικείου ένοπλου σχηματισμού.

Η συγκεκριμένη κίνηση προβάλλεται από την οργάνωση ως οργανωτική εξέλιξη. Δεν υπάρχουν, ωστόσο, επαρκή ανεξάρτητα στοιχεία στο δημόσιο απόσπασμα της έκθεσης για τον αριθμό των μελών ή τις πραγματικές επιχειρησιακές δυνατότητες της νέας μονάδας.

Παράλληλα, ο Balochistan Liberation Army (BLA), άλλη σημαντική αυτονομιστική ένοπλη οργάνωση, απέρριψε κατηγορίες περί συνεργασίας με την TTP.

Ο BLA δημοσιοποίησε επίσης οπτικό υλικό από επιχειρήσεις που ισχυρίζεται ότι πραγματοποίησαν μέλη του.

Άλλες οργανώσεις των Μπαλούχων προχώρησαν σε ανάλογες κινήσεις, προβάλλοντας τη δράση τους και διατυπώνοντας ισχυρισμούς για δραστηριότητες συλλογής πληροφοριών.

Οι εξελίξεις καταδεικνύουν ότι η σύγκρουση στο Μπαλουχιστάν δεν περιορίζεται στις ένοπλες επιθέσεις, αλλά περιλαμβάνει και έναν παράλληλο αγώνα επιρροής, επικοινωνίας και πολιτικής νομιμοποίησης.

Πολιτική κρίση και αντιτρομοκρατία

Πέρα από την ένοπλη βία, η έκθεση του PICSS επισημαίνει ότι η εσωτερική πολιτική αστάθεια δυσχεραίνει τη διαμόρφωση αποτελεσματικής πολιτικής ασφαλείας.

Η κατάρρευση των διαπραγματεύσεων μεταξύ της κυβέρνησης και του Pakistan Tehreek-e-Insaf (PTI), του κόμματος που ίδρυσε ο πρώην πρωθυπουργός Ιμράν Χαν, περιπλέκει τις προσπάθειες συντονισμού στην επαρχία Χάιμπερ Παχτούνχβα.

Η περιοχή αποτελεί ένα από τα σημαντικότερα μέτωπα της δράσης των Πακιστανών Ταλιμπάν, λόγω της εγγύτητάς της με το Αφγανιστάν και της μακρόχρονης παρουσίας ένοπλων δικτύων.

Οι πολιτικές αντιπαραθέσεις μεταξύ κεντρικής κυβέρνησης και αντιπολίτευσης μπορούν να δυσχεράνουν τον συντονισμό, τη διοικητική συνεργασία και τη διαμόρφωση κοινής στρατηγικής για την αντιμετώπιση της τρομοκρατίας.

Το πρόβλημα αποκτά ιδιαίτερη σημασία όταν συνδυάζεται με την ανάγκη προστασίας παραμεθόριων περιοχών και αντιμετώπισης οργανώσεων με διασυνοριακές διασυνδέσεις.

Αφγανιστάν, Ινδία και περιφερειακές αμυντικές συμφωνίες

Οι προκλήσεις που αντιμετωπίζει το Ισλαμαμπάντ δεν περιορίζονται στο εσωτερικό της χώρας.

Οι σχέσεις με το Αφγανιστάν παραμένουν κρίσιμος παράγοντας ασφαλείας, καθώς το Πακιστάν αποδίδει σε ένοπλα δίκτυα που δρουν από αφγανικό έδαφος σημαντικό μέρος των επιθέσεων εναντίον του.

Την ίδια στιγμή, η αντιπαράθεση με την Ινδία εξακολουθεί να επηρεάζει τον στρατηγικό σχεδιασμό των πακιστανικών ενόπλων δυνάμεων.

Στο περιφερειακό περιβάλλον προστίθενται οι νέες αμυντικές διευθετήσεις και οι προσπάθειες του Πακιστάν να διατηρήσει ή να ενισχύσει τις στρατηγικές του συνεργασίες.

Η συνύπαρξη εσωτερικών απειλών, πολιτικής αβεβαιότητας και εξωτερικών δεσμεύσεων δημιουργεί αυξημένες απαιτήσεις για τον στρατιωτικό μηχανισμό και τις υπηρεσίες ασφαλείας.

Οι αριθμοί δεν λένε ολόκληρη την ιστορία

Η εβδομαδιαία έκθεση του PICSS θέτει ένα ουσιαστικό ερώτημα: αποτελεί η μείωση των τρομοκρατικών επιθέσεων ένδειξη βελτίωσης της ασφάλειας ή πρόκειται για προσωρινή υποχώρηση της βίας, ενώ οι οργανώσεις αναπροσαρμόζουν τις τακτικές και τις δομές τους;

Η απάντηση δεν μπορεί να προκύψει αποκλειστικά από την καταμέτρηση των επιθέσεων.

Η χρήση νέων επιχειρησιακών μέσων, οι εσωτερικές διαμάχες, η συγκρότηση νέων ένοπλων σχηματισμών και η αυξημένη προπαγανδιστική δραστηριότητα συνθέτουν μια εικόνα που απαιτεί διαρκή παρακολούθηση.

Άλλωστε, τα στοιχεία του PICSS για ολόκληρο τον Σεπτέμβριο είχαν καταγράψει 225 επιθέσεις, τον υψηλότερο μηνιαίο αριθμό εδώ και δώδεκα χρόνια, γεγονός που αναδεικνύει τη σοβαρότητα της κατάστασης παρά την πρόσφατη εβδομαδιαία υποχώρηση.

Το Πακιστάν βρίσκεται αντιμέτωπο με μια πολυεπίπεδη κρίση ασφαλείας, στην οποία αλληλεπιδρούν τζιχαντιστικές οργανώσεις, αυτονομιστικά κινήματα, πολιτικές αντιπαραθέσεις και περιφερειακοί ανταγωνισμοί.

Η μείωση της συχνότητας των επιθέσεων αποτελεί θετική ένδειξη σε επίπεδο εβδομαδιαίων στατιστικών. Δεν αρκεί, όμως, από μόνη της για να αποδείξει ότι οι απειλές περιορίζονται σε βάθος χρόνου.

Το κρίσιμο ζήτημα για το Ισλαμαμπάντ δεν είναι μόνο πόσες επιθέσεις καταγράφονται, αλλά κατά πόσον το κράτος μπορεί να αντιμετωπίσει τις οργανώσεις που εξακολουθούν να διαθέτουν δυνατότητα στρατολόγησης, προσαρμογής και πραγματοποίησης νέων επιχειρήσεων.

Συνέχεια ανάγνωσης

ΡΟΗ ΕΙΔΗΣΕΩΝ

GEOPOLITICO40 λεπτά πριν

Σε νέα εποχή η παγκόσμια ναυτιλία! Κίνδυνοι για την ανθρώπινη ζωή και την ασφάλεια των λιμένων – Μπροστά σε κρίσιμη πρόκληση η Ελλάδα

Σε μια εποχή όπου οι τεχνολογικές εξελίξεις προηγούνται συχνά της θεσμικής και επιχειρησιακής προσαρμογής, η ναυτιλιακή ασφάλεια οφείλει να παραμείνει...

GEOPOLITICO2 ώρες πριν

Και πάλι μόνοι: Το παγκόσμιο κράτος και η αυταπάτη της αιώνιας ειρήνης

Ποιος ερμηνεύει τις οικουμενικές αρχές και ποιος διαθέτει την ισχύ να τις επιβάλει; Μέσα από την κριτική του Παναγιώτη Κονδύλη,...

Αναλύσεις3 ώρες πριν

Κατασκοπευτικό θρίλερ στην Ινδία: Συνέλαβαν γυναίκα για διαρροή στρατιωτικών μυστικών στην πακιστανική ISI – Εμπλέκονται δύο στρατιωτικοί στα σύνορα με την Κίνα

Σοβαρή υπόθεση κατασκοπείας ερευνούν οι ινδικές αρχές στην πολιτεία Παντζάμπ. Μία γυναίκα συνελήφθη ως ύποπτη για τη διαβίβαση απόρρητων στρατιωτικών...

Αθλητικά10 ώρες πριν

Εθνικιστική πρόκληση στα Σκόπια με φόντο τον Ηρακλή! Αλυτρωτικός χάρτης και επίσημη διαμαρτυρία της Ελλάδας

Διπλωματικές διαστάσεις προσλαμβάνει η υπόθεση του πανό που ανάρτησαν οπαδοί της ΜΖΤ Σκοπίων κατά τη διάρκεια της αναμέτρησης με τον...

Αναλύσεις14 ώρες πριν

Η Κίνα βρίσκει δρόμο που παρακάμπτει το Πακιστάν – Ο διάδρομος Ουαχάν αλλάζει τις γεωπολιτικές ισορροπίες

Μία νέα οδική αρτηρία μήκους 121 χιλιομέτρων στο βορειοανατολικό Αφγανιστάν δημιουργεί τις προϋποθέσεις για απευθείας χερσαία σύνδεση με την Κίνα,...

Δημοφιλή