Γράφει ο Δημήτρης Αντ. Σιδερής, ομ. καθηγητής καρδιολογίας, dimitrissideris.wordpress.com\ Κοινή Γνώμη, 28 Απριλίου, 2026

Το ανθρώπινο είδος είναι προικισμένο με ανατομικές, φυσιολογικές και ψυχολογικές, δηλαδή συμπεριφοριακές, ικανότητες, μόνο ικανό από όλα τα ζώα, να κάνει επιλογές. Ανατομικές: κυρίως αφενός τα δυο χέρια με ένα δάκτυλο (αντίχειρα) αντικριστό με τα υπόλοιπα και αφετέρου τα δυο πόδια. Οι φυσιολογικές ικανότητες αφορούσαν κυρίως τη δυνατότητα να έχουν οι άνθρωποι όχι μόνο φυσικά αντανακλαστικά, όπως όλα τα πολυκύτταρα ζώα, όχι μόνο να αναπτύσσουν εξαρτημένα αντανακλαστικά, όπως τα ομοιόθερμα κυρίως ζώα, που μπορούν έτσι να μαθαίνουν, αλλά και δευτεροβάθμια εξαρτημένα αντανακλαστικά που τους δίνουν σχεδόν απεριόριστες δυνατότητες μάθησης. Προικισμένος έτσι ο άνθρωπος, μόνος από όλα τα ζώα, έχει την ικανότητα να επιλέγει αν επιθυμεί να ζει με τρόπο μονήρη, αγελαίο, όπως τα περισσότερα ζώα γύρω μας, ή κοινωνικό, όπως υποχρεωτικά οι μέλισσες και τα μυρμήγκια. Μπορεί να ζει όσο θέλει αγελαία ή κοινωνικά, δηλαδή να ζει πολιτικά.

Άρχισε να οργανώνεται κοινωνικά, πολιτικά, ο άνθρωπος από τη στιγμή που μεταπήδησε από την τροφοσυλλογή στην τροφοπαραγωγή. Και αμέσως άρχισε η δημιουργία τάξεων. Η αρχική ταξινόμηση ήταν η οικογενειακή. Μια “τάξη” ήταν η μητέρα με τα (ανήλικα) παιδιά της. Αργότερα επεκτάθηκε συμπεριλαμβάνοντας και τον πατέρα. Τώρα υπήρχε και διαφοροποίηση. Οι άντρες, μυϊκά ισχυρότεροι από τις γυναίκες, κινούνταν, κυνηγούσαν, παρήγαν τροφή βόσκοντας κτήνη και καλλιεργώντας τη γη, σφετεριζόμενοι τις αποθήκες τροφίμων άλλων ομάδων και υπερασπίζοντας τις δικές τους. Την ίδια ώρα οι γυναίκες, σχετικά ακίνητες, φρόντιζαν να μη σβήσει η πολύτιμη φωτιά στο κατάλυμά τους (εστιάδες), να φροντίζουν τα παιδιά και να μένουν μονογαμικές, αλλιώς δεν εξασφαλιζόταν η διατροφή τους που την κουβαλούσαν οι άντρες. Οι άντρες είχαν ανάγκη τα παιδιά, για να εργάζονται γι΄ αυτούς μόλις μπορέσουν και να τους φροντίσουν όταν οι ίδιοι θα ήταν πια ανήμποροι, και τις γυναίκες για να τους κάνουν παιδιά. Οι γυναίκες, από μητέρες των τέκνων τους, έγιναν μητέρες των παιδιών του αντρός τους.

Οι τάξεις όμως επεκτάθηκαν. Κάποιοι με ανώτερες ικανότητες, μυϊκές και νοητικές, επικρατούσαν. Δείτε ένα σμήνος πελαργών. Ο ισχυρότερος πετά μπροστά. Οι άλλοι ακολουθούν, καθώς ο κυματισμός του αέρα που τους δημιουργεί ο πρώτος τους διευκολύνει. Μόλις κουραστεί, μένει πίσω, άλλος γίνεται πρώτος, ενώ κατευθύνονται πάντα προς όπου μια ανώτερη δύναμη τους σπρώχνει, βόρεια το καλοκαίρι, νότια το χειμώνα στο βόρειο ημισφαίριο. Όμοια, κάποιοι ικανότεροι άνθρωποι γίνονται μπροστάρηδες. Οι άλλοι τους ακολουθούν. Τέτοιοι είναι συνήθως οι μυθολογικοί ήρωες.

Στην κοινωνία που αρχίζει έτσι να σχηματίζεται έρχονται σε επαφή ποικίλες διαφορετικές ομάδες. Είτε με σύγκρουση είτε με συναλλαγή. Η τελευταία γινόταν συχνά με ένα γάμο του πρίγκιπα της μιας με την πριγκίπισσα της άλλης. Έτσι κι αλλιώς προκύπτει μια πολυπληθέστερη, ισχυρότερη κοινωνική ομάδα.

Ήδη, όπως όλα τα ζώα, οι άνθρωποι έχουν αναπτύξει το αισθητό Εγώ τους (σωματικό, αντιληπτό από το συνολικό περιβάλλον τους) με τη σύλληψή τους και το νοητό (αντιληπτό μόνο από το ίδιο το άτομο) με τη γέννησή τους. Επιπλέον οι άνθρωποι έχουν αναπτύξει και το κοινωνικό Εγώ τους υπερτροφικά (σε σχέση με τα υπόλοιπα έλλογα μέλη του περιβάλλοντός τους, την κοινωνία δηλαδή) με μια κοινωνική τελετουργία. Τώρα ο καθένας, και η κοινωνία ολόκληρη, επιλέγουν πόσο ανεξάρτητοι επιθυμούν να είναι από τις φυσικές απειλές (και σ΄ αυτό βοηθά η κοινωνική τους οργάνωση) και από τους κοινωνικούς περιορισμούς που προκαλεί η εξειδίκευσή τους. Το κοινωνικό ωράριο καθενός είναι επαγγελματικό και πολιτικό. Και στα δύο καθένας συναναστρέφεται αναγκαστικά με πρόσωπα που έχουν παρόμοια μ΄ αυτόν επαγγελματική ή πολιτική ενασχόληση. Επομένως αυξάνονται οι πιθανότητες να δημιουργηθεί τότε μια συναισθηματική σχέση που επεκτείνεται και στα άλλα δύο ωράρια και να καταλήξει σε γάμο. Έτσι ανώτερα στελέχη μιας επιχείρησης συνανατρέφονται με ανώτερα στελέχη και ηγετικές πολιτικές προσωπικότητες. Και να πώς η οικογενειακή σχέση υπεισέρχεται και ενισχύει την κοινωνική τάξη. Οι βασιλιάδες παντρεύονται βασιλιάδες, οι κροίσοι παντρεύονται πριγκίπισσες κροίσων. Τέτοια σχέση είναι πολλαπλά συμφέρουσα, χωρίς καμιάν έξωθεν επιβολή. Αμβλύνει τις αντιπαλότητες μεταξύ διαφορετικών ομάδων, ενώ ισχυροποιεί εκείνες τις ομάδες που το πέτυχαν. Αυτή η οικογενειοκρατία όμως ξεκινά άλλη αντιπαλότητα, εκείνη μεταξύ διαφορετικών βαθμίδων μέσα στην ίδια οργάνωση. Οι εργαζόμενοι είναι αντίπαλοι με τους εργοδότες στη γνωστή “ιδεολογική” διαφοροποίηση σε αριστερούς και δεξιούς. Παλιότερα η αντιπαλότητα ήταν μεταξύ αριστοκρατών, από οικογενειοκρατικές οικογένειες, και πληβείων (κοινών, απλών πολιτών).

Μια πολιτεία όμως, μια ανθρώπινη κοινωνία δηλαδή, στηρίζεται αναγκαστικά σε όλες τις τάξεις. Στις ακραίες περιπτώσεις, με δεσπότες και δούλους, οι τελευταίοι εξαρτώνται απόλυτα από τον κύριό τους. Εξαρτάται από αυτόν η ζωή τους, διότι, χωρίς να έχουν περιουσία, γη, κοπάδια, άλογα ή πλοία, τους τρέφουν και τους παρέχουν στοιχειώδη ένδυση, διατροφή και στέγη οι αφέντες τους, ενώ είναι υποχρεωμένοι να κάνουν ό,τι οι δεσπότες τους τούς διατάζουν. Αν δεν υπακούσουν ή επαναστατήσουν, ο ιδιοκτήτης τους ή και ολόκληρη η κοινωνία τους τιμωρεί ακόμη και υπαρξιακά. Αλλά και οι αφέντες τους εξαρτώνται από τους δούλους, διότι αυτοί είναι που δουλεύουν και παράγουν την τροφή, την ένδυση, τη στέγαση που είναι αναγκαίες για όλους.

Η διαίρεση σε τάξεις είναι απαραίτητη, όσο και η εξειδίκευση, με όσα ισχύουν σήμερα, για την εύρυθμη λειτουργία μιας πολιτείας. Ωστόσο, οι υπερβολικές αντιθέσεις μεταξύ τάξεων μέσα στην ίδια την κοινωνία δημιουργεί δυσλειτουργίες, τόσο μεγαλύτερες όσο μεγαλύτερη ανισότητα υπάρχει. Είναι γνωστό ότι οι ποσοτικές διαφορές όταν αθροιστούν ως μια κρίσιμη τιμή γίνονται ποιοτικές. Αυτό σημαίνει κατά κανόνα βία που διαλύει την κοινωνία. Πρέπει να υπάρχουν επομένως όρια.

Ένα τέτοιο όριο είναι π.χ. η κατάργηση των στεγανών μεταξύ διαφορετικών τάξεων. Ως πριν από τις μεγάλες επαναστάσεις των προηγούμενων δύο αιώνων, ο ευγενής έπρεπε να παντρευτεί ευγενή, σήμερα όμως μπορεί ο Πρίγκιπας να παντρευτεί τη Σταχτοπούτα. Αυτό όμως δεν αρκεί. Οι αρχαίοι Αθηναίοι είχαν βάλει όριο στην απόκτηση περιουσίας. Για παράδειγμα, οι σιτοπώλες δεν επιτρεπόταν να αγοράζουν πάνω από 50 φορμούς (περίπου 260 κιλά) σιτάρι, ενώ ο Αριστοτέλης προτείνει ένα όριο στην κτήση γης. Το πιο σημαντικό είναι να δεχθούμε όλοι ότι δεν υπάρχει κανένας άνθρωπος που από τη φύση του είναι πολιτικά ανώτερος από κάποιον άλλον. Αυτό σε μια πολιτεία μεταφράζεται στο ότι όλοι εξίσου έχουν για συγκεκριμένο χρόνο δικαίωμα να συμβάλλουν στη λήψη αποφάσεων για το σύνολο της κοινωνίας, αλλά κανένας μόνος του, ενώ όλοι έχουν ίσες υποχρεώσεις να υπηρετήσουν απόλυτα, ακόμη και με τη ζωή τους την πατρίδα τους για συγκεκριμένο χρόνο (θητεία).

Γράφει η Φανούλα Αργυρού*, Σημερινή

Στις 19.5.2016, κατόπιν έρευνάς μου δημοσίευσα στη «Σημερινή» το άρθρο «Νησιωτική χώρα χωρίς… ακτογραμμές».

https://www.sigmalive.com/simerini/politics/333066/nisiotiki-xora-xoris-aktogrammes

Στο άρθρο παρουσίασα τις στατιστικές των ακτογραμμών της Κυπριακής Δημοκρατίας, όπως μου τις έδωσαν οι Αρχές των Βρετανικών Βάσεων, κατόπιν αίτησής μου στο Υπουργείο Άμυνας της Βρετανίας.

(Σήμερα, 10 χρόνια αργότερα, αναδημοσιεύω τις πληροφορίες οι οποίες περιλαμβάνονται και στο βιβλίο μου «Διζωνική vs Δημοκρατία 1955- 2019», για ενημέρωση των όσων δεν γνωρίζουν και κυρίως των νεότερων εντός και εκτός Κύπρου).

Όπως μας ενημέρωσαν επίσημα οι βρετανικές Αρχές:

Η Κυπριακή Δημοκρατία ελέγχει μόνον 316.19 χιλιόμετρα της ακτογραμμής της νήσου και η κατοχική Τουρκία 420.55!

Η δημοσίευση επισπεύσθηκε τότε, λόγω των πρόσφατων νέων τουρκικών προκλήσεων εις βάρος της κυπριακής ΑΟΖ, με την επιστολή του Μόνιμου Αντιπροσώπου της Άγκυρας, Χαλίπ Τσεβίκ, προς τον ΓΓ του ΟΗΕ, ημερ. 28 Απριλίου 2016, όπου ανέφερε ότι η Τουρκία είναι η χώρα με τη μεγαλύτερη ηπειρωτική ακτογραμμή στην Ανατολική Μεσόγειο κ.λπ. («Σημερινή», 13.5.2016, Μάριος Πούλλαδος).

Εξηγούμαι:

Στις 22.3.2016 απευθύνθηκα, ταυτόχρονα, στο Υπ. Εξωτερικών και Κοινοπολιτείας και στο Υπ. Άμυνας στο Λονδίνο, ζητώντας βάσει του βρετανικού Νόμου του 2000 περί Πληροφόρησης (Freedom of Information Act 2000), να ενημερωθώ για τις στατιστικές που διατηρούν οι βρετανικές Αρχές, σχετικά με τις ακτογραμμές της Κυπριακής Δημοκρατίας.

Η αίτηση έγινε βάσει τού ότι το Ηνωμένο Βασίλειο είναι εγγυήτρια δύναμη της Κυπριακής Δημοκρατίας με τη Συνθήκη Εγγυήσεως του 1960, ως ιδιοκτήτης δύο «Κυρίαρχων Περιοχών των Βάσεων» στο νησί (*) με τη Συνθήκη Εγκαθίδρυσης του 1960 και ως συνεταίρος της Κυπριακής Δημοκρατίας με τη Συνθήκη της Ευρωπαϊκής Ένωσης (τότε ακόμα δεν είχαμε το Brexit), ως επίσης και συνδρομήτρια χώρα στην Ειρηνευτική Δύναμη των Ηνωμένων Εθνών στην Κύπρο.

Η αίτηση απαντήθηκε δεόντως στις 11.4. 2016 με ηλεκτρονικό μήνυμα και προτού κλείσει ένας μήνας από την ημέρα της αίτησης, από το Αρχηγείο της Διοίκησης των Βρετανικών Περιοχών των Βάσεων με τις απαντήσεις στις 8 ερωτήσεις μου.

Βάσει των επίσημων στατιστικών στοιχείων που μας έδωσαν οι βρετανικές Αρχές, η Κυπριακή Δημοκρατία ελέγχει μόνον 316.19 χιλιόμετρα ακτογραμμής από τα συνολικά 821.97 χιλιόμετρα που ορίστηκαν ότι έχει η νήσος Κύπρος με τη Συνθήκη Εγκαθίδρυσης του 1960, ενώ η κατοχική δύναμη εισβολής (Τουρκία) από τον καιρό της εισβολής το 1974 ελέγχει 420.55 χιλιόμετρα!

Σημειώνεται εδώ ότι, αν το «Σχέδιο Ανάν» γινόταν αποδεκτό, η ακτογραμμή που προνοείτο να επέστρεφαν οι Βρετανοί και οι Τούρκοι ήταν συγκριτικά ελάχιστη.

«Ερώτηση 1 – Ποιο το μήκος της ακτογραμμής της νήσου Κύπρου, όπως η νήσος ορίστηκε με τη Συνθήκη Εγκαθίδρυσης του 1960;
Απάντηση – 821.97 χιλιόμετρα ή 510.75 μίλια.

Ερώτηση 2 – Ποιο το συνολικό μήκος της ακτογραμμής της Κυπριακής Δημοκρατίας, όπως ορίστηκε η Δημοκρατία με τη Συνθήκη Εγκαθίδρυσης του 1960;
Απάντηση – 745.89 χιλιόμετρα ή 463.47 μίλια

Ερώτηση 3 – Ποιο το συνολικό μήκος της ακτογραμμής της Κυρίαρχης Περιοχής της Βάσεως Ακρωτηρίου, όπως αυτή ορίστηκε στη Συνθήκη Εγκαθίδρυσης;

Απάντηση – 53.11 χιλιόμετρα ή 32.99 μίλια.

Ερώτηση 4 – Ποιο το συνολικό μήκος της ακτογραμμής της Κυρίαρχης Περιοχής της Βάσεως Δεκέλειας, όπως αυτή ορίστηκε στη Συνθήκη Εγκαθίδρυσης;
Απάντηση – 22.98 χιλιόμετρα ή 14.28 μίλια.

Ερώτηση 5 – Ποιο το συνολικό μήκος της ακτογραμμής της Κυπριακής Δημοκρατίας υπό κατοχή από την Τουρκία, από τον καιρό της τουρκικής εισβολής το 1974 (παρακαλώ δώστε ξεχωριστούς αριθμούς για τις ακτογραμμές (α) της υπό κατοχή περιοχής βόρεια της ‘‘νεκρής ζώνης’’ των Ηνωμένων Εθνών, η οποία επεκτείνεται από βορειο-δυτικά στα νοτιο-ανατολικά της Κυπριακής Δημοκρατίας, και (β) του υπό κατοχή θυλακίου των Κοκκίνων στα βορειο-δυτικά της Δημοκρατίας).
Απάντηση – α) 420.55 χιλιόμετρα ή 261.32 μίλια, β) 4.94 χιλιόμετρα ή 3.07 μίλια.

Ερώτηση 6 – Ποιο είναι το συνολικό μήκος της ακτογραμμής της Κυπριακής Δημοκρατίας, η οποία δεν βρίσκεται υπό κατοχή από την Τουρκία από τον καιρό της τουρκικής εισβολής το 1974 και δεν αποτελεί μέρος της ‘‘νεκρής ζώνης’’ των Ηνωμένων Εθνών; Με άλλα λόγια, ποιο το συνολικό μήκος της ακτογραμμής της Κυπριακής Δημοκρατίας, η οποία βρίσκεται υπό τον αποτελεσματικό έλεγχο της Κυπριακής Δημοκρατίας;
Απάντηση – 316.19 χιλιόμετρα ή 196.47 μίλια

Ερώτηση 7 – Ποιο το μέγεθος της ακτογραμμής της ‘‘νεκρής ζώνης’’ των Ηνωμένων Εθνών: (α) προς τα δυτικά των Κοκκίνων, (β) προς τα ανατολικά των Κοκκίνων, (γ) προς τα ανατολικά του Κάτω Πύργου και (δ) προς τα βόρεια της Δεκέλειας;
Απάντηση – α) 0.89 χιλιόμετρα ή 0.55 μίλια, β) 0.64 χιλιόμετρα ή 0.4 μίλια, γ) 1.35 χιλιόμετρα ή 0.84 μίλια, δ) 1.33 χιλιόμετρα ή 0.82 μίλια.

Ερώτηση 8 – Παρακαλώ προμηθεύστε με αντίγραφα επισήμων χαρτών που καθορίζουν αυτές τις αποστάσεις που αναφέρονται πιο πάνω.
Απάντηση – Δεν έχουμε χάρτες που δείχνουν αυτές τις αποστάσεις».

Καμία απάντηση από την Κυπριακή Δημοκρατία

Στις 18.4.2016, το ίδιο ερωτηματολόγιο είχε σταλεί με ηλεκτρονικό μήνυμα και στον Ανώτερο Χαρτογράφο της Κυπριακής Δημοκρατίας. Στις 10.5.2016, και εφόσον μέχρι τότε δεν είχα πάρει καμία απάντηση, ούτε ενημέρωση παραλαβής του μηνύματος, το μήνυμα εστάλη ξανά (στις 10 Μαΐου 2016)…

Στην επιστολή μου, ημερ. 10.5. 2016, είχα επισημάνει ότι ανέμενα να λάβω τις πληροφορίες που ζήτησα μέχρι τις 18.5. 2016, έναν μήνα μετά την αρχική μου αίτηση (18 Απριλίου 2016), εφόσον αυτό καθορίζει η παράγραφος 3.2 του άρθρου 3 της Ευρωπαϊκής Οδηγίας…

Στις 20.5.2023 (7 χρόνια αργότερα), ο «Φιλελεύθερος» δημοσίευσε το κείμενο «Έτσι άλλαξε η Κύπρος σε 92 χρόνια – Ο πληθυσμός του νησιού». Αναφέρθηκε σε επιστολή του Υπουργείου Εξωτερικών, 1.6.2005, προς κρατικές υπηρεσίες, σε μελέτη του κ. Λουκά Παρτασίδη, και στην οποία σημειωνόταν ότι το ποσοστό της ακτογραμμής στις κατεχόμενες περιοχές είναι 409 χιλιόμετρα ή 51,3% των ακτογραμμών της Κύπρου, υπό τον έλεγχο της Κυπριακής Δημοκρατίας 307 χιλιόμετρα ή ποσοστό 38,5%, στη «νεκρή ζώνη» 3,6 χιλιόμετρα ακτογραμμής (0,4%) ενώ οι Βρετανικές Βάσεις ελέγχουν 76,3 χιλιόμετρα ή ποσοστό 9,6% της ακτογραμμής του νησιού. …

Αν και η διαφορά είναι πολύ μικρή από τη στατιστική των Βρετανών στις 25.5.2023, έγραψα στο Υπ. Εξωτερικών ζητώντας αντίγραφο της σχετικής επιστολής του ΥΠΕΞ, αλλά δεν πήρα και πάλι απάντηση…

(*) Σημειώνεται ότι δύο χρόνια αργότερα: Αποικιακά κατάλοιπα οι βρετανικές περιοχές των στρατιωτικών Βάσεων Ακρωτηρίου και Δεκέλειας – Απόφαση του Ανωτάτου Δικαστηρίου (Supreme Court), 30 Ιουλίου 2018

http://www.bailii.org/ew/cases/EWCA/Civ/2017/397.html

https://simerini.sigmalive.com/article/2026/1/23/apoikiaka-kataloipa-oi-bretanikes-baseis-me-apophase-tou-anotatou-dikasteriou/

*Ερευνήτρια/δημοσιογράφος

Η ενσωμάτωση των 12 ναυτικών μιλίων στη Νότια Πελοπόννησο, Δυτικά στα Κύθηρα και στα Αντικύθηρα, καθώς και στη Δυτική και Νότια Κρήτη, δεν είναι μια απλή τεχνική πράξη. Είναι η ανάκτηση ενός αξιόλογου τμήματος της Εθνικής Επικράτειας. Συνηθίζεται να μιλάμε για «επέκταση», όμως πρόκειται για ύδατα που λέγονται χωρικά επειδή ανήκουν στη Χώρα. Είναι Γη, είναι Έδαφος και τελικά είναι Πατρίδα.

Αν η Τουρκία εμπνεύστηκε τη «Γαλάζια Πατρίδα» παρερμηνεύοντας τον Θουκυδίδη και έχοντας ως οδηγό έναν ανόητο χάρτη του Ελληνικού Υπουργείου Ενέργειας του 2011, η δική μας η απάντηση οφείλει να είναι η Αλήθεια της Κυριαρχίας.

Με μια νέα συμφωνία Ελλάδας-Αιγύπτου και τη θαλάσσια ένωση με την Κύπρο, το «Νότιο Κρητικό Πέλαγος» αποκτά τεράστια έκταση. Το «περιλαίμιο» των 12 μιλίων δημιουργεί την πιο καλαίσθητη και επιμήκη Ριβιέρα της Μεσογείου, η οποία σήμερα, εξαιτίας του διαχρονικού ενδοτισμού, δεν αποτελεί αμιγή Ελλάδα.

ΕΠΙΛΟΓΟΣ
Σήμερα, 24 Απριλίου 2026, τιμούμε το «ΟΧΙ» του Κυπριακού Ελληνισμού. Εκείνη η άρνηση στη διάλυση του 2004, οφείλει να γίνει η δική μας κατάφαση στην Ενσωμάτωση του 2026. Αν δεν γίνουν ούτε αυτά τα λίγα, με τα τεράστια όμως οφέλη, τότε η χώρα θα είναι άξια της μοίρας της. Η 12μίλια θαλασσινή Ελλάδα είναι το έδαφος που αρνείται τη λήθη.

Χρήστος Κηπουρός – Μανώλης Λουτσέτης

24 Απριλίου 2026