Ιστορία - Πολιτισμός
Όλοι οι Μοραΐτες Οπλαρχηγοί του 1821
Ακολουθεί ο κατάλογος με τα ονοματεπώνυμα των σημαντικότερων οπλαρχηγών (καπετανέων) των επαρχιών της Πελοποννήσου κατά την Επανάσταση του 1821. Χρησιμοποιείται η διοικητική διαίρεση των επαρχιών (καζάδων) κατά την περίοδο της Οθωμανοκρατίας.
Συμπεριλαμβάνεται χάρτης με τα όρια και τις έδρες των καζάδων, τα ονόματα των τμημάτων τους (κόλια ή σέμτια) ή ονόματα σημαντικών χωριών ή συστάδων χωριών. Επίσης γίνεται και πληθυσμιακή εκτίμηση των επαρχιών αυτών με βάση υπάρχοντα στοιχεία, για την περίοδο πρακτικά μετά την άλωση της Τριπολιτσάς – έδρας του πασαλικίου του Μοριά.
Οι οπλαρχηγοί που περιλαμβάνονται είναι οι σημαντικότεροι, με βάση τη φήμη τους (μέσα απο τα απομνημονεύματα των αγωνιστών), την στρατιωτική τους δύναμη ή το μέγεθος των χωριών τους, με βάση κυρίως τα στοιχεία του Φωτάκου. Προφανώς η πληθυσμιακή αναλογία ορεινών με πεδινά-αστικά μέρη την εποχή εκείνη ήταν αντιστρόφως ανάλογη των περιόδων ειρήνης και πολιτισμένης διοίκησης.
Κατά τον Πουκεβίλ (1805) η Πελοπόννησος κατοικούταν από 400,000 χριστιανούς, 4,000 εβραίους και 15,000 μωαμεθανούς. Ο πληθυσμός των μωαμεθανών φαίνεται ότι είναι υποτιμημένος. Προσθέτοντας και τα στρατεύματα που στάθμευαν στον Μοριά προεπαναστατικά οι μωαμεθανοί στην χερσόνησο ήταν μάλλον πάνω από 40,000. Οσον αφορά τη διαίρεση των επαρχιών τα στοιχεία του Γάλλου περιηγητή είναι ακριβέστερα.
Διοικητικά το πασαλίκι του Μοριά χωριζόταν σε 24 βιλαέτια.
1. Τριπολιτσάς, πόλη
2. Τριπολιτσά, τα χωριά
3. Καρύταινας
4. Φαναρίου
5. Λάλα
6. Πύργου
7. Γαστούνης
8. Πάτρας
9. Καλαβρύτων
10. Βοστίτσας
11. Κορίνθου
12. Ναυπλίου
13. Αγίου Πέτρου (με τμήμα Αργολίδας, Ερμιόνης και Τροιζήνας)
14. Άργους
15. Μυστράς, πόλη
16. Μυστράς, τα χωριά
17. Μονεμβασιάς
18. Λεονταρίου
19. Ανδρούσας
20. Καλαμάτας
21. Κορώνης
22. Μεθώνης
23. Ναβαρίνου
24. Αρκαδιάς
Εκκλησιαστικά τα πράγματα ήταν πιο πολύπλοκα.
Υπήρχαν 6 μητροπόλεις:
1. Μονεμβασιάς
2. Ναυπλίου
3. Κορίνθου
4. Πάτρας
5. Χριστιανουπόλεως (η Αρκαδιά, ονομάζεται έτσι αποκλειστικά από την εκκλησία)
6. Λακεδαίμονος
5 αρχιεπισκοπές (!)
1. Δημητσάνας
2. Ωλένου, έδρα στην Γαστούνη
3. Ζαρνάτας, έδρα στο Βαρούσι
4. Χρονίου και Καλαβρύτων, έδρα στα Καλάβρυτα
5. Λαγκαδίων, έδρα στην Άκοβα
και 8 επισκοπές
1. Κορώνης
2. Μεθώνης
3. Ανδρούσας
4. Καρυούπολης (στους Κακαβουλιώτες Μανιάτες)
5. Βρεσθένης
6. Ρέοντος και Πραστού
7. Αμύκλων
8. Έλους
Βασιζόμενοι σε χάρτη των ορίων των καζάδων του Μοριά, δημιουργήσαμε ένα λεπτομερέστερο χάρτη τοποθετώντας και τις εσωτερικές τους υποδιαιρέσεις (σέμτια, κόλια, συστάδες χωριών, σημαντικά ή διάσημα χωριά κατά την περίοδο που μας ενδιαφέρει).
Τα πληθυσμιακά στοιχεία είναι με βάση την εκτίμηση της πρώτης μεταεπαναστατικής ελληνικής “Υπέρτατης Διοίκησης” από το 1823, αλλά πρακτικά ισχύουν τα ίδια για την περίοδο μετά την άλωση της Τριπολιτσάς. Υπάρχουν ακόμα Τούρκοι κάτοικοι και στρατιώτες στο φρούριο της Πάτρας 9,000, στο καστέλι του Μοριά (Ρίο) 1,200, στην Μεθώνη 4,500 και στην Κορώνη 1,800. Αυτοί οι πληθυσμοί ενισχυμένοι από τα αραβικά στρατεύματα του Ιμπραήμ μετά το 1825 παρέμειναν στα ίδια μέρη μέχρι την τελική εκδίωξή τους όταν έληξαν οι εχθροπραξίες. Ο ελληνικός πληθυσμός γνώρισε μείωση (νεκρούς και αιχμαλώτους) σε σχέση με τα στοιχεία του 1823 κατά την δήωση της Πελοποννήσου από τον Ιμπραήμ. Από τον πίνακα απουσιάζουν οι αριθμοί για τον καζά Πραστού (Τσακωνιά), Υδρα, Σπέτσες, Πόρο και Αίγινα, αν και δεν άνηκαν συνολικά στον Μοριά, εκτιμόνται με βάση την απογραφή του 1834.
Ο δημογραφικός πίνακας έχει ως εξής:
Με βάση την διαίρεση του Φωτάκου των “όπλων της Πελοποννήσου” ακολουθούν οι λίστες των καπετανέων του 1821 επικεφαλής Πελοποννησίων ή μη που έδρασαν στην Πελοπόννησο. Σε αυτούς συμπεριλαμβάνονται αυτοί οι Υδραίοι και Σπετσιώτες που έδρασαν στην ξηρά και όχι στο ναυτικό των νησιών τους. Επίσης Ζακυνθινοί, Κεφαλλήνες, Αϊβαλιώτες και άλλοι που έσπευσαν στην Πελοπόννησο με την έναρξη ή κατά την διάρκεια της Επανάστασης και συμπεριλήφθηκαν στα πελοποννησιακά στρατεύματα. Ιδιαίτερη μνεία κάνει ο Φωτάκος στους κληρικούς που σχημάτισαν και οδήγησαν στρατιωτικά σώματα στις μάχες καθώς και στους “βλαχοποιμένες” νομάδες Ρουμελιώτες που ζούσαν κατά γενιές στον Μοριά και συνεισέφεραν στρατιωτικά στις μάχες και οικονομικά προσφέροντας ζώα από τα κοπάδια τους.
Επαρχία Πατρών
1. αδελφοί (Κουμανιώτες) Χρυσανθακόπουλοι, Θάνος, Κωνσταντίνος (Ζώρας), Δημήτριος, Σταμάτης και Αγγελής, από Πάτρα
2. Γεώργιος Γιαννιάς, από Προστοβίτσα (Δροσιά)
3. Παναγιώτης Καρατζάς (Αναστασόπουλος), από Πάτρα
4. αδελφοί Νεζερίτες, παιδιά του Παναγιώτη
5. αδελφοί Μοθωνοί, Κανέλος, Παναγιώτης και λοιποι
6. Αντώνιος Καλαμογδάρτης
7. Αθανάσιος Σαγιάς, από Ζουμπάτα
8. Δημήτριος Νενέκος, από Ζουμπάτα
Επαρχία Βοστίτσης
1. Ανδρέας Λόντος, στρατιωτικός αρχηγός επαρχίας
2. Δημήτριος Μελετόπουλος
3. Ιωάννης Φεϊζόπουλος
4. Κωνσταντίνος Ορεινός η Χιλίαρχος
5. Γεώργιος Ροδόπουλος, από Τσετσεβά (Εριννέος)
Επαρχία Καλαβρύτων
1. Σωτήριος Χαραλάμπης, στρατιωτικός αρχηγός σεμτίων (τμημάτων) Κατσάνας και Χασίων
2. Ανδρέας Ζαΐμης, στρατιωτικός αρχηγός τμήματος Νεζερών
3. Παναγιώτης Φωτήλας, στρατιωτικός αρχηγός τμήματος Λειβαρτσίου
4. Πετιμεζαίοι, Αναγνώστης, Κωνσταντίνος, Βασίλειος και Νικόλαος, από Σουδενά
5. Σωτήριος Θεοχαρόπουλος, από Αγ. Βαρβάρα
6. Νικόλαος Φραγκάκης
7. Παναγιώτης Σοφιανόπουλος, από Σοπωτό
8. Αδελφοί Λεχουρίτες, Αναγνώστης, Γεώργιος και Νικόλαος από Λεχούρι
9. αδελφοί Γιαννακόπουλοι, Γεώργιος, Κωνσταντής και Δημήτριος, από Λειβάρτσι
10. Δημήτριος Ινδαρές, από Λειβάρτσι
11. Θεόδωρος Σακελλαρίου, από Φίλια
12. Νικόλαος Χρηστόπουλος, από Φίλια
13. Χονδρογιανναίοι, ο γέρων και τα παιδιά του, από Μαζέικα
14. Γιαννάκης Ντόλκας, από Μαζέικα
15. Γεώργιος Δημόπουλος, από Μαζέικα
16. Σταμάτης Μποτιώτης
17. Αδελφοί Παπαδαίοι, Σωτήριος και Γεώργιος, από Μάζι
18. Αθανάσιος Φεφές, από Μάζι
19. Αθανάσιος Κωστόπουλος, από Μάζι
20. Γιαννάκης Βύρας, από Κρινόφυτα
21. Θεόδωρος Κολόκας,
22. Χρήστος Κολοβός, από Παγκράτι
23. Σπύλιος Αργυρακόπουλος, από Σουδενά
24. Νικόλαος Χριστοδούλου, η Σολιώτης
25. Κωνσταντής Μακρής, από Λυκούργεια
26. Μήτσος Ντούρος, από Λυκούργεια
27. Ασημάκης Σκαλτσάς, από Σουδενά
28. αδελφοί Νικολόπουλοι, Ανδρέας (Χαϊντάς) και λοιποί από Καλάβρυτα
29. Αναγνώστης Στριφτόμπολας, Μεσορούγι Κλουτσίνας
30. Σπύρος Ευσταθίου (Καρασπύρος), από Νεζερά
31. Μουρλογεώργης, από Σκούπι
32. Ιωάννης Σακελλαριάδης, από Σοπωτό
33. Νικηφόρος, ηγούμενος μονής Νεζερών
34. Νεκτάριος, μοναχός από Καλάβρυτα
Επαρχία Γαστούνης
1. Αδελφοί Σισίνη, Χρύσανθος, Μιχαλάκης και Νικόλαος
2. Αναγνώστης Ματσούκας, από Αλητσελεπή
3. καπεταν Κωνσταντής, από Ανδραβίδα
4. αδελφοί Καραμεραίοι, Δημήτριος, Αναστάσιος και Μιχάλης
Επαρχία Πύργου
1. Χαράλαμπος Βιλαέτης
2. Λύσανδρος Βιλαέτης
3. Αναγνώστης Παπασταθόπουλος
4. Κωνσταντίνος Γκίκας
5. Πέτρος Μήτσος
6. Αλέξιος Μοσχούλας, από Αγουλινιτσα
7. Κυπριανός και Νάρκισος ή Ριγανάκης (Πετρόπουλος) από Μαγούλιανα Καρύταινας, ηγούμενοι μονής Φραγκοπηδήματος
Επαρχία Κορίνθου
1. Ιωάννης Νοταράς
2. Παναγιώτης Νοταράς
3. Γεώργιος Λύκος, από Χέλι
4. Χατζή Γιάννης, από Σοφικό
5. Νικόλαος Οικονόμου και οι αδελφοί του, από Γκούρα του Φονιά
6. Τομαραίοι, από Τρίκαλα
7. Γεώργιος Δανόπουλος, από Άγιο Γεώργιο (Νεμέα)
8. Αδελφοί Γιουρούκη, Γιαννάκης και Φίλης, από Κόρινθο
9. παπά Νίκας, από Καστανιά
Επαρχία Αιγίνης
1. Σπυρίδων Μάρκελος
2. Γεώργιος Λογιωτατίδης
Μέγαρα
1. Γεώργιος Δασκαλόπουλος
2. Γιάννης Χατζημελέτης
3. Διονύσιος Πανούσης
Πόρος και Δαμαλάς
1. Χριστόδουλος Ποριώτης
2. Διονύσιος Ντουζήνας
Επαρχία Ναυπλίου
1. Αναγνώστης Αναστασόπουλος, από Λιγουριό
2. Γεώργιος Αγαλλόπουλος, καταγόμενος από Μυστρά
3. παπά-Αρσένης Κρέστης, από Κρανίδι
4. Αναγνώστης Ζέρβας, από Κρανίδι
5. Νικόλαος Γεωργίου Λάμπρου, από Κρανίδι
6. αδελφοί Μήτσα, Ιωάννης και Σταμάτης, από Καστρί
7. παπα-Γεώργιος Βελίνης
Επαρχία Άργους
1. οκογένεια Παπαλεξόπουλου
2. οικογένεια Βλάση, πρόκριτοι Άργους με καταγωγή από Κοτίτσα Αρκαδίας
3. Τάσος Νέζος, από Κουτσοπόδι
4. Κωνσταντίνος Κακάνης
5. καπετάν Μαντάς
6. Μπεκιάρης Γεώργιος, από Μπούντια
7. Γιαννάκος Νταγρές, από Καρυαίς
8. Δημήτριος Τσώκρης, από Άργος
9. Αθανάσιος Ασημακόπουλος, από Άργος
10. αδελφοί Δούσια, Κωνσταντής και Παναγιώτης, από Αχλαδόκαμπο
Τσακωνιά
1. αδελφοί Καραμάνου, Δημήτριος και Γιαννούλης
Γεώργιος Μιχαλάκης, από Λεωνίδιο
2. Θεόδωρος Γουλελός, από Λεωνίδιο
3. Παναγιώτης Σαράντης, από Λεωνίδιο
Επαρχία Μιστρά
1. Σακελάριος Καλογονιώτης
2. Τσανετάκης Γιαννέτας
3. Οικονόμος Καλομοίρης, από Βορδώνια.
4. Ηλίας Μπισμπίκης
5. Αντώνιος Νικολόπουλος, από Λογκάστρα
6. Δημήτριος Ζωγράφος, από Βορδώνια
7. αδελφοί Γιατρακαίοι, Παναγιωτάκης και λοιποί
8. αδελφοί Ζαχαρόπουλοι, Θοδωρής, Ανδρέας και Σωτήρος, γιοι του καπετάν Ζαχαριά
9. Πέτρος Αναγνωστόπουλος ή Μπαρμπιτσιώτης
10. Παρασκευάς Ματαλάς, από Άρνα
11. Αναγνώστης Τσορτσάκης, από Καστανιά
12. Αντώνιος Κουμουστιώτης, από Κουμούστα
13. Γεώργιος Σκλαβοχωρίτης
14. Ιωάννης Καψαμπέλης, καταγόμενος από τα Ολυμποχώρια
15. Αναγνώστης Κουμάνταρος, από Βαμβακού
16. παπά Γιάννης Αθανασόπουλος
Επαρχία Μονεμβασιάς
1. οικογένεια Καλογερά
2. Νικόλαος Ντρίβας
3. οικογένεια Δεσποταίων
Επαρχία Λεονταρίου
1. οικογένεια Φλεσσαίων, Γρηγόριος παπά-Φλέσσας, Δημήτριος Ηλίου Φλέσσας, Νικήτας Φλέσσας και λοιποί, από Πολιανή
2. Νικήτας και Χριστόδουλος Δικαίος, από Πολιανή
3. Ἀ. Κουλόχερας, από Λεοντάρι
4. Ἀ. Κουμουνδούρος από Κραμποβό
5. Στασινός Ντουρέκας, από Λεοντάρι
6. αδελφοί Μπουραίοι, Κώστας, Ζαφείρης και Παναγιώταρος, από Κωνσταντίνους
7. Αναγνώστης Παπαγεωργίου ή Αναγνωσταράς, από Πολιανή
8. Νικήτας Σταματελόπουλος ή Νικηταράς και αδελφός του Νικόλαος
9. Λιάκος Πετρόπουλος, από Σινάνου
10. Γιαννάκης Καπούτσης, από Σινάνου
11. Δημήτριος Μηλίτσης, από Αρφαρά
12. Ιωάννης Καρακίτσος, από Κατσαρού
Επαρχία Κορώνης
1. αδελφοί Καραπαύλοι, Ηλίας, Ιωάννης και Κωνσταντίνος
2. Παπαφώτης, από Κορώνη
3. Μελέτιος Αρχιμανδρίτης
4. Γεώργιος Μακρής
5. Θεόδωρος Δαριώτης
Επαρχία Ανδρούσης
1. Δημήτριος Παπατσώνης, από Ναζίρι
2. Μητροπέτροβας, με τους συγγενείς του από Γαράντσα
3. Παναγιώτης Κεφάλας, από Δυρράχι
Επαρχία Μεθώνης
1. Νικόλαος Γεωργακόπουλος ή Μοθωνιός
Επαρχία Νεοκάστρου
1. Νικόλαος Οικονομίδης
Επαρχία Αρκαδιάς (Τριφυλίας)
1. αδελφοί Μέλιοι, Γιαννάκης, Κωνσταντής και Δημήτριος, από Κούβελα
2. Παναγιώτης Ντούφας, από Κούβελα
3. Γεώργιος Συράκος, από Ψάρι
4. Μήτρος Αναστασόπουλος, από Αετό
5. Ιωάννης Γκρίτσαλης και αδελφός του Δημήτριος, από Ψάρι
6. Αθανάσιος Γρηγοριάδης, από Αρκαδιά (Κυπαρισσία)
7. Νικόλαος Πονηροπουλος, από Αρκαδιά (Κυπαρισσία)
8. Οικονόμος Παπατσώρης και τα παιδια του, Αδάμ και Αναγνώστης, από Σουλιμά
9. Δημήτριος Σελέτος
10. Αναγνώστης Τσοχαντάρης, από Βλάκα (Χρυσοχώρι)
11. Χριστόφορος Ζαχαριάδης, από Αρκαδιά (Κυπαρισσία)
Επαρχία Καλαμών
1. Ιωάννης, Αθανάσιος και Κωνσταντίνος Κυριακού
2. Παναγιώτης Αθ. Τσάνες
3. Πανάγος Ζάρκος, καταγόμενος από Ζυγοβίστι
4. Μηχανίδης
Επαρχία Μικρομάνης
Διονύσιος Βασιλείου
Επαρχία Νησίου
1. αδελφοί Καλαμαριώτες, Δημήτριος Κωνσταντίνος και
Παναγιώτης
2. αδελφοί Δαρειώτες, Γεώργιος και Εμμανουήλ, από Δάρα Μεσσηνίας
3. Καλόγερος Πετράκης
4. Αναγνώστης Αργυράκης
Επαρχία Καρύταινας
1. Κολοκοτρωναίοι: Θεόδωρος, οι γιοι του Πάνος και Ιωάννης (Γενναίος), Αποστόλης, Δημήτριος (ή Ντασκούλης), Αντώνιος και ο γιος του Κωνσταντής, Μάρκος, από Λυμποβίσι Καρύταινας, στρατολογούσαν στο τμήμα Βουνών και Κάμπου Καρύταινας
2. Πλαπουταίοι: Κολιόπουλα, Δημήτριος, Γεωργάκης(Μπυρογεώργης ή
Μαστρογεώργης), Παρασκευάς, Θανάσης, Γιαννίκος (γιος του Γεωργάκη) από Παλούμπα, στρατολογούσαν στο τμήμα της Λιοδώρας
3. αδελφοί Δεληγιανναίοι, Κανέλος, Δημήτριος και Νικόλαος, από Λαγκάδια, στρατιωτικοί αρχηγοί τμημάτων Λαγκαδίων, Άκοβας και Πέρα Μεριάς
4. αδελφοί Πετρακόπουλοι, Αναγνώστης και Γιάννης, από Λαγκάδια
5. Γεώργιος Σπηλιόπουλος, από Λαγκάδια
6. Γιάννης Θεοφιλόπουλος ή Τσάκαλος, από Λαγκάδια
7. Δημήτρης Δημητρακόπουλος, από Λαγκάδια
8. Κωνσταντής Μιχαλόπουλος, από Λαγκάδια
9. Αθανάσιος Κίντζιος και γιος του Μιχάλης, από Λαγκάδια
10. Ιωάννης Στρατηγόπουλος, από Λαγκάδια
11. Κωνσταντίνος Ζαφειρόπουλος, από Ζυγοβίστι
12. Αθανάσιος Οικονομόπουλος, από Ζυγοβίστι
13. καπετάν Ρίζος, από Ζυγοβίστι
14. αδελφοί Καρδαρά, Αθανάσιος και Θεοδόσιος, από Ζυγοβίστι
15. Γεώργιος Παπακωστόπουλος, από Ζυγοβίστι
16. αδελφοί Σπηλιωτόπουλοι, Νικόλαος και Σπύρος, από Δημητσάνα
17. Ανδρέας Παπαδιαμαντόπουλος, από Δημητσάνα
18. αδελφοί Παπαζαφειρόπουλοι, Κωνσταντίνος και Οικονόμος (ιερέας) από Λάστα
19. Γεώργιος Αθανασιάδης, από Λάστα.
20. Πανουσάκος, από Παλούμπα Λιοδώρας
21. Νικόλαος Μπούκουρας, από Μαγούλιανα
22. Κωνσταντίνος Πετρόπουλος, από Μαγούλιανα.
23. Αργύριος Ζούβελος, από Μαγούλιανα.
24. Λιάκος Κοσμόπουλος, από Μαγούλιανα.
25. Νικόλαος Ταμπακόπουλος, από Βυτίνα
26. Ιεροδιάκονος Ιωσήφ Ταμπακόπουλος, από Βυτίνα, ηγούμενος Μονής Καισαριανής Αθηνών
27. Παναγιώτης Χρυσανθόπουλος ή Κακλαμάνος, από Βυτίνα
28. Δημήτριος Σπυρακόπουλος, από Καρύταινα
29. Ανάστος Σαμαράνης, από Καρύταινα
30. Νικόλαος Μπαλαμπάνης, από Καρύταινα
31. Ανδρίκος Μιχαλόπουλος, από Καρύταινα
32. αδελφοί Ροϊλοί, Βασίλειος, Γεώργιος και Δημήτριος, από Στεμνίτσα
33. Αντώνιος Πελοπίδας, από Στεμνίτσα
34. Κωνσταντίνος Παπαθανασόπουλος, από Στεμνίτσα
35. Γιωργάκης Καψοκαλύβας, από Ζάτουνα
36. Στάϊκος Σταϊκόπουλος, από Ζάτουνα
37. Στέφανος Ιωάννου Ρολογάς, από Ζάτουνα
38. Ιωάννης Τρύφωνος Οικονομίδης, από Ζάτουνα
39. Φώτιος Δάρας, από Σέρβου
40. παπά-Σχίζας, από Σέρβου
41. Πανουργιάς, από Παλούμπα
42. Κωνσταντής Τσάκαλος, από Κοκορά
43. Δημητρακόπουλοι, Σταύρος, Γεώργιος Π. και Βασίλειος Αλωνίσταινα
44. Χρήστος Παναγούλιας, από Βαλτεσινίκο
45. Αναγνώστης Παπαδόπουλος, από Βερβίτσα (Τρόπαια)
46. αδελφοί Στασινόπουλοι, Γιαννάκης και Ανάστος, από Βυζίτσι
47. Αργύρης Αποσκίτης, από Βελημάχι.
48. αδελφοί Κάραλη, Γιαννάκης και Χρυσανθάκης, από Βελημάχι
49. Θεόδωρος Ασημακόπουλος, από Κοντοβάζαινα
50. Βαχλιώτες, Παρασκευάς (ή Τσαουσάκος) και Χρήστος, από Βάχλια
51. Καπογιαννάκης, από Ράχες
52. Θεοδωράκης Σουλιμιώτης
53. Σπήλιος Ζούτος, ή Σταματόπουλος, από Μοναστηράκι.
54. Σπήλιος Χελωνιάρης, από Δίβριτσα
55. Κωνσταντής Αναστόπουλος, από Νεμνίτσα
56. Πάνος Αναγνωστόπουλος, από Νεμνίτσα
57. Παναγιώτης Προύντσος, από Καρδαρά
58. Σωτήρος Παπαγιαννόπουλος, από Βαλτεσινίκο
59. Αδάμ Κορέλας, από Αρκουδόρεμα
60. Παναγιώτης Κλης, από Αρκουδόρεμα
61. Καφετσής, από Βλόγκον Λιοδώρας
62. παπά-Δημήτρης, από Χρυσοβίτσι
63. παπά-Δημήτρης, από Κορφοξυλιά
64. παπά-Γιώργης, από Λάτικα Λιοδώρας
65. Παπαγεωργάκης, από Μοναστηράκι
Επαρχία Τριπολιτσάς
1. Γεώργιος Σέκερης, αρχηγός των όπλων της επαρχίας Τριπολιτσάς
2. Βασίλειος Χρηστακόπουλος
3. Γεώργιος Διαμαντόπουλος, από Τριπολιτσά
4. Γεώργιος Σεχιώτης
5. αδελφοί Αρβάλη, Γεώργιος και Ευστάθιος, από Τριπολιτσά
6. Κωνσταντίνος Σκοντριάνος, από Κάψα
7. Παναγιώτης Κοκώνης, από Πικέρνι
8. Γεώργιος Μπηλίδας
9. Σωτήριος Σαρατσόπουλος, από Τριπολιτσά
10. Θανάσης Δεληγιάννης, από Άγιο Βασίλειο
11. Αλέξιος Νικολόπουλος, από Λεβίδι
12. Κολιός Μπακόπουλος, από Δάρα
13. Γεωργάκης Λαμπρόπουλος, από Δάρα
14. Ιωάννης Παπακώστας, από Δάρα
15. Γιαννάκος Κούρας
16. Νικολής Θεοδωρόπουλος (Πύρλας), από Τριπολιτσά
17. Μιχαήλ Κοτσονόπουλος, από Τριπολιτσά
18. Βασίλειος Κουρουσόπουλος, από Τριπολιτσά
19. Ιωάννης Μανιατόπουλος, από Τριπολιτσά
20. αδελφοί Πουρναραίοι, Παναγιώτης και Γεώργιος, από Περθώρι
21. Παπαγεώργης, από Περθώρι.
22. Σαράντος Παπαγιαννόπουλος, από Βαλτέτσι
23. αδελφοί Ρεβελιώτες, Γιάννης και Νικόλαος, από Τσιπιανά
24. Κωνσταντής Καρώνης, από Τσιπιανά
25. Κωνσταντίνος Διαμαντόπουλος, από Αγιωργίτικα
26. Μήτρος Μπαμπανικολός, από Μπερτσοβά
27. Πέτρος Μπακοδήμος, από Στενό
28. Λάμπρος Ριζιώτης, καπετάνιος των χωριών του κάμπου
29. Γιάννακας Αποστολόπουλος, από Βλαχοκερασιά
30. Γεώργιος Γαλής, από Βαλτέτσι
31. Αναγνώστης Λελάκης, από Τριπολιτσά
32. Γρηγόριος, ηγούμενος μονής Τσιπιανών
Επαρχία Αγίου Πέτρου
1. Αναγνώστης Κονδάκης και γιος του Ανδρέας
2. αδελφοί Ζαφειρόπουλοι, Παναγιώτης (Άκουρος), Κωνσταντίνος και Ιωάννης
3. Ιωάννης Θεοδοσίου Πέρβενας, από Κορακοβούνι.
Επαρχία Φαναρίου (Ολυμπίας)
1. Τσανέτος Χρηστόπουλος, και τα αδέρφια του Ζαρείφης και Γεώργιος, από Ανδρίτσαινα, αρχηγός της επαρχίας
2. Νικόλαος Ζαφειρόπουλος, από Ανδρίτσαινα
3. Βασίλειος Σακελαρόπουλος, από Ανδρίτσαινα
4. Αθανάσιος Σιόρης, από Ίσαρι
5. Νικολός Μποτσικάκης
6. Αθανάσιος Θάνος, από Σκληρού
7. Μήτρος Τσαβέλας, και ο γιος του Δημάκης, από Δραγώγι
8. Γιάννης Δημητρακόπουλος, από Αμπελιώνα
9. Παναγιώτης Λιμπερόπουλος, από Μάτεση
10. Μιχάλης Δραγουμανιώτης, από Δραγουμάνου
11. Δημητράκης Καράμπελας, από Κακαλέτρι
12. Γιάννης Θανασούλας, από Κράνα
13. Σάββας Χαρτουμπέκας, από Μακρύσια
14. Δημήτριος Πρωτόπαπας, από Μακρύσια
15. παπά Σακελλάριος, από Ανδρίτσαινα
Μάνη
1. Μαυρομιχάληδες: Πετρόμπεης Μαυρομιχάλης, Ηλίας Π. Μαυρομιχάλης, Κυριακούλης Μαυρομιχάλης, Αντώνιος Μαυρομιχάλης, Κατσής Μαυρομιχάλης, Ηλίας Κατσάκος Μαυρομιχάλης
2. Τρουπάκηδες, Οικογένεια Παναγιώτη Μούρζινου: Παναγιώτης και Διονύσιος Μούρτσινοι
3. Καπετανάκηδες: Σταυριανός Καπετανάκης, Ιωάννης Ν. Καπετανάκης, Μιχαήλ Ν. Καπετανάκης, Γεώργιος Καπετανάκης, Ιωάννης Καπετανάκης, Χριστόδουλος Καπετανάκης
4. Κουμουνδουράκηδες: Γαλάνης Κουμουνδουράκης
5. Γρηγοράκηδες: Ιωάννης Γρηγοράκης, Πιέρος Γρηγοράκης ή Μαγκιόρος, Πασχάλης Γρηγοράκης
6. Ζερβουδάκηδες
7. Μπουκουβαλέας: Παναγιώτης Μπουκουβαλέας
8. Δουράκηδες: Γεώργιος Ντουράκης, Παναγιώτης Ντουράκης
9. Ξανθέας
10. Παναγιώτης Βενετσανάκος, Δ. Ν. Βενετσανάκος
11. Πανάγος Κυβέλος
12. Νικόλαος Χρηστέας
13. Ηλίας Χρυσοσπάθης,
14. Κυριακούλης Κουτράκος
15. Κωνσταντίνος Πιεράκος
16. Δημήτριος Πουλικάκος
17. Θεόδωρος Μεσίκλης
18. Σκλαβούνος, από Πύργο Μάνης
19. Πιέρος Βοϊδής
20. Αντώνιος Νικολόπουλος
21. Γρηγόριος Δ. Τσιγκουράκος
22. Παναγιώτης Μπεζουνεράς, με τον αδελφό του
23. Πέτρος Νικολακάκης με τον αδελφό του
24. Μιχαήλ Δραγωνάκος, με τους αδελδούς του Γεώργιο και Δημήτριο
25. Δημήτριος Πετροπουλάκης με τον πατέρα του και τον αδελφό του
26. Παναγιώτης Κοσονάκος
27. Ξανθός Μουντζοράκος
28. Παναγιώτης Αντωνάκος
29. Παναγιώτης Στερόγιαννης
30. Πέτρος Τσιλιβής,ή Τσιλιβιπέτρος
31. Ιωάννης Κρανίδης
32. Νικόλαος Καρακίτσος
33. Αναστάσιος Γιαννουτσάκος
34. Γεώργιος Καλκανδής
35. Οικονόμος του Βεχού ή Γεροξηντάρας
36. Ιωάννης Πετρουνάς
37. Δημήτριος Νικολοπουλάκος
Υδραίοι (χερσαία στρατεύματα)
Δημήτριος Κριεζής
Σπετσιώτες (χερσαία στρατεύματα)
1. Αναστάσιος Κουτρουμπής
2. Αντώνιος Μπόνιας
3. Γιάννης Μπούμπουλης
Ζάκυνθος
1. Ιωάννης Πέτας ή Βαπτιστής
2. Δημήτριος Γουζέλης
3. Νικόλαος Πατσίρης
4. Νικόλαος Καβαδίας
5. Ιωάννης Μαμάκης
6. Κωνσταντίνος Ροΐτης
7. Σπυρίδων Φερεντίνος
8. Διονύσιος Αντίοχος
9. Διονύσιος Παπαδάτος
10. Γεώργιος Κατσιλίβας ή Σεμπρικός
11. αδελφοί Καμπασαίοι, Δημήτριος και Παναγιώτης
Κεφαλονιά
1. Ιωάννης Φωκάς
2. Ευαγγέλης Πανάς
3. Ανδρέας Μεταξάς
4. Κωνσταντίνος Μεταξάς
5. Παναγής Στρούζας
6. Διονύσιος Σεμπρικός
7. Κολονέλος Μπούρμπαχης
Παργινοί
Βελισάριος Καλόγερος
Αϊβαλιώτες
1. αδελφοί Σπηλιωταίοι (Σπηλιωτόπουλοι), καταγωγή από Βαλτεσινίκο Καρύταινας
2. Μημίκος Πολυχρονόπουλος, καταγωγή από Λιοδώρα Καρύταινας
Σμυρνιώτες
1. καπετάν Ανάστος, μωραϊτοσμυρναίος
2. Εμμανουήλ Βασιλειάδης
Χιώτες
1. Φωτάκης
2. Δημήτριος μπαϊρακτάρης Δημ.Φλέσσα
Βλαχοποιμένες (ρουμελιώτες νομάδες κτηνοτρόφοι στην Πελοπόννησο)
1. Βασίλειος Μπούτος, Βίλια Δερβενοχωριών
2. Μακρυγιάννης, από βουνό Σαϊτά
3. Γιάννης Μπακογιάννης, Γαστούνη-Ξερόκαμπος Καλαβρύτων
4. Κώστας Λάβδας και Γεώργ. Λάβδας
5. γενεά Κουτουλαίων, Μήτρος, Δήμος και Κωνσταντής
6. Κώστας Τσόλης, ή Ράπτης
7. αδελφοί Καλπαίνη, Χρήστος και Κώστας
8. Δημήτριος Σαρανταυγάς, από βουνό Σαϊτά
9. Παπουτσήδες, Βασίλειος και γενεά, από βουνό Κανδήλας
10. γενεά Καλυβαίων, από βουνό Γκιόζα
11. γενεά Φραγκογανναίων, υπό τον Κωνσταντούλα Φραγκογιάννη, από βουνό Γκιόζα
12. γενεά Κορδυλαίων, Γιάννης και Κυριαζής, από βουνό Ζήριας
13. γενεά Χαναίων, υπό τον Θανάση Χανιά, από βουνό Ζήριας
14. Θανάσης Λύγκας, από Μυστρά
15. Γεώργιος Κοτσαλής, από Ξερόκαμπο Καλαβρύτων
16. Ραφτομήτρος, από Ξερόκαμπο Καλαβρύτων
17. Χρήστος Καψής, από Ξερόκαμπο Καλαβρύτων
18. Μαμαλαίοι
Κληρικοί (αρχηγοί οπλοφόρων)
1. Παλαιών Πατρών Γερμανός, από Δημητσάνα Καρύταινας
2. Άνθιμος Έλους, από Στενό Τριπολιτσάς
3. Άνθιμος Σκαλιστήρης
4. Βρεσθένης Θεοδώρητος, από Νεμνίτσα Καρύταινας
5. Δαμασκηνός, ηγούμενος Μ.Σπηλαίου, από Διακοπτό
6. Παφνούτιος, μοναχός Μ.Σπηλαίου, από Καρυά Κορίνθου
7. Γεράσιμος, μοναχός Μ.Σπηλαίου
8. Αρδαμαρίων Ιγνάτιος, από Κασάνδρα
9. Θεοφάνης Σιατιστεύς, αρχιερέας
Σημείωση:
Ελπίζουμε να είναι χρήσιμα τα στοιχεία που παρουσιάζονται τοπογραφικά, δημογραφικά, και ο κατάλογος των οπλαρχηγών σε όσους ενδιαφέρονται για την ιστορία της Ελληνικής Επανάστασης. Αντιρρήσεις, διορθώσεις, προσθήκες και σχόλια είναι ευπρόσδεκτα. Η χρήση του χάρτη και του πίνακα είναι ελεύθερη, με την προϋπόθεση να γίνει αναφορά στην πηγή.
Πηγές:
– Βίοι Πελοποννησίων Ανδρών, Φώτιος Χρυσανθόπουλος (Φωτάκος)
– Διήγηση Συμβάντων της Ελληνικής Φυλής, Θ. Κολοκοτρώνης – Γ. Τερτσέτης
– Τα Αρχεία της Ελληνικής Παλιγενεσίας, Βουλή των Ελλήνων
– Voyage en Morée, à Constantinople, en Albanie, et dans plusieurs autres parties de l’Empire Ottoman, François Pouqueville, Paris 1805
– Εκτίμηση πληθυσμού επαρχιών Πελοποννήσου, Ελληνική Διοίκηση, 1823
– Απογραφή πληθυσμού, 1834
– Ταύτιση περιοχών, όρια καζάδων: kleftouria.blogspot
– Ταύτιση περιοχών: http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/6/6e/Pelopones_ethnic.JPG
Ιστορία - Πολιτισμός
Arolsen Archives: Το αρχείο που αναζητά τα ίχνη εκατομμυρίων θυμάτων του ναζισμού
Στη γερμανική πόλη Μπαντ Άρολσεν φυλάσσεται μία από τις σημαντικότερες συλλογές τεκμηρίων για τα θύματα των ναζιστικών διώξεων.
Περισσότερα από 30 εκατομμύρια έγγραφα, κατάλογοι κρατουμένων και στοιχεία καταναγκαστικής εργασίας βοηθούν στην ανασύνθεση προσωπικών ιστοριών που κινδύνεψαν να χαθούν οριστικά. Με την ψηφιοποίηση και τη χρήση νέων τεχνολογιών, το αρχείο επιχειρεί να διατηρήσει ζωντανή τη μνήμη και να δώσει απαντήσεις σε οικογένειες που εξακολουθούν να αναζητούν την τύχη των συγγενών τους. Πίσω από κάθε όνομα σε έναν κατάλογο κρατουμένων, πίσω από κάθε φθαρμένο έγγραφο και κάθε χειρόγραφη καταχώριση μπορεί να κρύβεται μια ανθρώπινη ιστορία που δεν έχει ακόμη ολοκληρωθεί.
Για χιλιάδες οικογένειες, η αναζήτηση πληροφοριών για συγγενείς που διώχθηκαν, φυλακίστηκαν ή εξαφανίστηκαν κατά τη ναζιστική περίοδο παραμένει μια ανοιχτή υπόθεση, ακόμη και οκτώ δεκαετίες μετά το τέλος του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου. Στη Γερμανία, τα Arolsen Archives, το Διεθνές Κέντρο για τις Ναζιστικές Διώξεις, αποτελούν έναν από τους σημαντικότερους θεσμούς για τη διερεύνηση αυτών των υποθέσεων. Η συλλογή τους περιλαμβάνει περισσότερα από 30 εκατομμύρια ιστορικά έγγραφα, με πληροφορίες για περίπου 17,5 εκατομμύρια ανθρώπους που υπήρξαν θύματα ή επιζώντες του ναζιστικού καθεστώτος.
Το έργο του αρχείου δεν περιορίζεται στη φύλαξη ιστορικών τεκμηρίων. Στόχος είναι να διατηρηθούν τα πρωτότυπα, να οργανωθούν οι πληροφορίες που περιέχουν και να γίνουν προσβάσιμες σε συγγενείς θυμάτων, ερευνητές και πολίτες από όλο τον κόσμο. Έτσι, τα έγγραφα της ναζιστικής περιόδου μετατρέπονται σε ένα εργαλείο αναζήτησης της ιστορικής αλήθειας και αποκατάστασης της μνήμης.
Από τα αρχεία των διώξεων στην αναζήτηση της ανθρώπινης μοίρας
Τα Arolsen Archives ιδρύθηκαν το 1948, με την ονομασία International Tracing Service, σε μια εποχή κατά την οποία εκατομμύρια άνθρωποι προσπαθούσαν να εντοπίσουν συγγενείς τους που είχαν χαθεί στη διάρκεια του πολέμου. Η αρχική αποστολή ήταν να βοηθήσουν στον εντοπισμό αγνοουμένων και στη διευκρίνιση της τύχης ανθρώπων που είχαν υποστεί ναζιστικές διώξεις. Με την πάροδο των δεκαετιών, η συλλογή εξελίχθηκε σε ένα διεθνές αρχείο ιστορικής τεκμηρίωσης. Τα έγγραφα αφορούν κρατουμένους σε στρατόπεδα συγκέντρωσης, γκέτο και φυλακές της Γκεστάπο, ανθρώπους που οδηγήθηκαν σε καταναγκαστική εργασία, αλλά και επιζώντες που βρέθηκαν υπό τη φροντίδα συμμαχικών οργανώσεων μετά το 1945. Περιλαμβάνονται επίσης στοιχεία για τους εκτοπισμένους πληθυσμούς και τη μετανάστευση κατά τα πρώτα μεταπολεμικά χρόνια.
Οι κατάλογοι, τα δελτία κρατουμένων, οι καταγραφές μεταγωγών και τα διοικητικά έγγραφα μπορούν να προσφέρουν πολύτιμες πληροφορίες για την πορεία ενός ανθρώπου μέσα στο σύστημα διώξεων. Ένα όνομα, μια ημερομηνία ή ένας αριθμός μητρώου ενδέχεται να αποτελέσει το στοιχείο που θα συνδέσει διαφορετικά έγγραφα και θα επιτρέψει την ανασύνθεση ενός μέρους της ζωής του. Ωστόσο, το αρχείο δεν είναι πλήρες. Πολλά έγγραφα καταστράφηκαν από τους ίδιους τους Ναζί ή χάθηκαν κατά τη διάρκεια του πολέμου. Επιπλέον, εκατομμύρια άνθρωποι δολοφονήθηκαν χωρίς να καταγραφούν ποτέ τα ονόματά τους. Για τον λόγο αυτό, η απουσία ενός προσώπου από τις διαθέσιμες συλλογές δεν σημαίνει ότι δεν υπήρξε ή ότι δεν υπέστη διώξεις.
Η ψηφιοποίηση αλλάζει τον τρόπο αναζήτησης
Για πολλά χρόνια, η αξιοποίηση του αρχείου απαιτούσε εκτεταμένη χειρωνακτική εργασία. Οι ερευνητές έπρεπε να εξετάζουν φακέλους, να διαβάζουν χειρόγραφες σημειώσεις και να αντιπαραβάλλουν πληροφορίες που βρίσκονταν σε διαφορετικά έγγραφα. Η ψηφιοποίηση αλλάζει σταδιακά αυτή τη διαδικασία. Τα Arolsen Archives αναπτύσσουν ένα ηλεκτρονικό αρχείο μέσω του οποίου οι χρήστες μπορούν να αναζητούν ονόματα και ιστορικά θέματα, να εντοπίζουν ψηφιοποιημένα τεκμήρια και να εξετάζουν το περιεχόμενό τους από απόσταση. Η διαδικασία, ωστόσο, δεν τελειώνει με τη σάρωση ενός εγγράφου. Για να μπορεί να αναζητηθεί αποτελεσματικά, πρέπει να καταχωριστούν τα στοιχεία του, να συνδεθούν τα ονόματα με τις αντίστοιχες εγγραφές και να οργανωθούν οι πληροφορίες που περιέχει.
Σε αυτό το στάδιο αξιοποιούνται τεχνολογίες οπτικής αναγνώρισης χαρακτήρων (OCR), καθώς και εργαλεία που βοηθούν στην ομαδοποίηση και τη διασύνδεση δεδομένων. Η τεχνητή νοημοσύνη μπορεί να διευκολύνει την ανάγνωση καταλόγων και την αντιπαραβολή πληροφοριών από διαφορετικά έγγραφα, ώστε να εντοπίζονται πιθανές συνδέσεις ανάμεσα σε πρόσωπα, τόπους και γεγονότα. Η τεχνολογία, όμως, δεν υποκαθιστά την ιστορική έρευνα. Τα παλιά έγγραφα περιέχουν δυσανάγνωστα χειρόγραφα, διαφορετικές γραφές ονομάτων, συντομογραφίες και λάθη καταγραφής. Για τον λόγο αυτό, η αυτοματοποιημένη αναγνώριση χρειάζεται έλεγχο και αξιολόγηση, ιδιαίτερα όταν αφορά στοιχεία που μπορούν να επηρεάσουν την ανασύνθεση της μοίρας ενός θύματος.
Όταν ένα όνομα οδηγεί σε μια οικογενειακή ιστορία
Η σημασία των Arolsen Archives γίνεται ιδιαίτερα εμφανής μέσα από τις αναζητήσεις συγγενών. Για ανθρώπους που προσπαθούν να μάθουν τι συνέβη σε έναν παππού, μια γιαγιά ή έναν άλλο συγγενή που εξαφανίστηκε κατά τη ναζιστική περίοδο, ακόμη και ένα μικρό εύρημα μπορεί να έχει μεγάλη συναισθηματική και ιστορική αξία. Η αναζήτηση μπορεί να οδηγήσει σε πληροφορίες για την κράτηση ενός προσώπου, τη μεταφορά του σε στρατόπεδο, την καταναγκαστική εργασία ή την παρουσία του σε μεταπολεμικό καταυλισμό εκτοπισμένων. Σε άλλες περιπτώσεις, τα έγγραφα προσφέρουν μόνο αποσπασματικές ενδείξεις, οι οποίες χρειάζεται να διασταυρωθούν με άλλες πηγές.
Το ηλεκτρονικό αρχείο είναι ελεύθερα προσβάσιμο και μπορεί να χρησιμοποιηθεί τόσο για προσωπικές αναζητήσεις όσο και για επιστημονικούς, εκπαιδευτικούς και δημοσιογραφικούς σκοπούς. Όταν η διαδικτυακή έρευνα δεν αποδίδει αποτελέσματα, οι ενδιαφερόμενοι μπορούν να απευθυνθούν στην υπηρεσία αναζήτησης του οργανισμού. Η προσπάθεια αυτή έχει ιδιαίτερη σημασία σε μια εποχή κατά την οποία οι επιζώντες του ναζισμού λιγοστεύουν. Καθώς οι προσωπικές μαρτυρίες χάνονται σταδιακά, τα τεκμήρια αποκτούν ακόμη μεγαλύτερη βαρύτητα για την ιστορική έρευνα και τη διατήρηση της μνήμης.
#everynamecounts: Η μνήμη ως συλλογική προσπάθεια
Η ψηφιοποίηση δεν στηρίζεται αποκλειστικά στους εργαζομένους του αρχείου. Σημαντικό ρόλο έχουν και οι εθελοντές που συμμετέχουν στην πρωτοβουλία #everynamecounts. Μέσω της δράσης αυτής, πολίτες βοηθούν στην καταχώριση πληροφοριών από ιστορικά έγγραφα, ώστε τα ονόματα και τα σχετικά στοιχεία να γίνουν ευκολότερα αναζητήσιμα. Η συμμετοχή τους συμβάλλει στην προσπάθεια να συνδεθούν οι ψηφιοποιημένες σελίδες με συγκεκριμένα πρόσωπα και να διευκολυνθούν οι μελλοντικές αναζητήσεις.
Πρόκειται για μια μορφή συμμετοχικής ιστορικής μνήμης, στην οποία η τεχνολογία συνδυάζεται με την ανθρώπινη εργασία. Η καταχώριση ενός ονόματος δεν αποτελεί απλώς μια τεχνική διαδικασία: είναι ένας τρόπος να αναγνωριστεί η ύπαρξη ενός ανθρώπου και να διατηρηθεί η ιστορία του μέσα σε ένα ευρύτερο αρχείο συλλογικής εμπειρίας. Παράλληλα, η πρωτοβουλία #StolenMemory επικεντρώνεται στην αναζήτηση συγγενών πρώην κρατουμένων στους οποίους είχαν αφαιρεθεί προσωπικά αντικείμενα κατά τη σύλληψή τους. Τα αντικείμενα αυτά, όταν είναι δυνατόν να επιστραφούν στις οικογένειες, λειτουργούν ως απτοί σύνδεσμοι με ανθρώπους των οποίων η ιστορία συχνά έχει διασωθεί μόνο μέσα από έγγραφα.
Παρά την πρόοδο της ψηφιοποίησης, η προστασία των πρωτότυπων εγγράφων παραμένει βασική προτεραιότητα. Πολλά από αυτά χρησιμοποιήθηκαν επί δεκαετίες για τη διεκπεραίωση αιτημάτων εντοπισμού αγνοουμένων. Το συχνό ξεφύλλισμα, η αντιγραφή και η μεταφορά τους έχουν αφήσει σημάδια φθοράς. Οι εργασίες συντήρησης περιλαμβάνουν την κατάλληλη συσκευασία, την αντιμετώπιση της όξινης φθοράς του χαρτιού και την καταγραφή της κατάστασης κάθε τεκμηρίου. Η ψηφιακή πρόσβαση περιορίζει την ανάγκη συνεχούς χειρισμού των πρωτοτύπων, χωρίς όμως να καταργεί την ανάγκη διατήρησής τους.
Η σημασία της συλλογής έχει αναγνωριστεί και διεθνώς: από το 2013, τα Arolsen Archives περιλαμβάνονται στο πρόγραμμα «Μνήμη του Κόσμου» της UNESCO, το οποίο αποσκοπεί στην προστασία και ανάδειξη σημαντικών τεκμηρίων της παγκόσμιας ιστορίας.
Ένα αρχείο για το παρελθόν και τις επόμενες γενιές
Η δουλειά των Arolsen Archives δείχνει ότι η ιστορική μνήμη δεν διατηρείται μόνο μέσα από μνημεία, επετείους και δημόσιες τελετές. Διατηρείται και μέσα από την επίμονη εργασία της καταγραφής, της διασταύρωσης και της προστασίας των τεκμηρίων. Κάθε έγγραφο μπορεί να αποτελέσει μια μαρτυρία για το πώς οργανώθηκαν οι διώξεις, πώς λειτούργησε ο μηχανισμός καταναγκαστικής εργασίας και ποιες συνέπειες είχε ο ναζισμός για εκατομμύρια ανθρώπους. Ταυτόχρονα, μπορεί να προσφέρει σε μια οικογένεια μια πληροφορία που αναζητούσε επί δεκαετίες.
Σε μια περίοδο κατά την οποία η παραπληροφόρηση και η διαστρέβλωση ιστορικών γεγονότων εξακολουθούν να αποτελούν πρόκληση, η πρόσβαση στις πρωτογενείς πηγές αποκτά ιδιαίτερη σημασία. Τα αρχεία δεν απαντούν σε κάθε ερώτημα, ούτε μπορούν να αναπληρώσουν τα τεκμήρια που χάθηκαν. Μπορούν, όμως, να διασώσουν όσα εξακολουθούν να υπάρχουν και να επιτρέψουν στις επόμενες γενιές να τα μελετήσουν. Στο Μπαντ Άρολσεν, η αναζήτηση δεν αφορά μόνο το τι συνέβη στο παρελθόν. Αφορά και τη δυνατότητα να μη χαθούν ξανά τα ίχνη ανθρώπων που βρέθηκαν στο επίκεντρο ενός από τα μεγαλύτερα εγκλήματα της ευρωπαϊκής ιστορίας.
Αναλύσεις
Η ιστορία του Καπετανίδη στον Ισραηλινό Τύπο
Η ζωή, η δημοσιογραφική δράση και η θυσία του Νίκου Καπετανίδη αναδεικνύονται στην Israel Hayom, μέσα από άρθρο του Χρήστου Κωνσταντινίδη, που θέτει στο επίκεντρο τη Γενοκτονία των Ελλήνων του Πόντου και την άρνηση της Τουρκίας να αναμετρηθεί με το ιστορικό της παρελθόν.
Στον ισραηλινό Τύπο φτάνει η ιστορία του Νίκου Καπετανίδη, του Πόντιου δημοσιογράφου που οδηγήθηκε στην αγχόνη στην Αμάσεια, στις 21 Σεπτεμβρίου 1921, επειδή υπερασπίστηκε με την πένα και τη δημόσια στάση του τον Ελληνισμό του Πόντου.
Με άρθρο που δημοσιεύθηκε στις 13 Οκτωβρίου 2026 στην Israel Hayom, ο δημοσιογράφος και διευθυντής σύνταξης του Geopolitico.gr, Χρήστος Κωνσταντινίδης, παρουσιάζει στο διεθνές αναγνωστικό κοινό τη διαδρομή του εκδότη της «Εποχής». Παράλληλα, συνδέει την ιστορική του μαρτυρία με το σημερινό ζήτημα της λογοδοσίας και την επιλεκτική στάση της Άγκυρας απέναντι στα εγκλήματα του παρελθόντος.
Το δημοσίευμα φέρει τον τίτλο «Turkey demands accountability from Israel – but not from itself», δηλαδή «Η Τουρκία απαιτεί λογοδοσία από το Ισραήλ – αλλά όχι από τον εαυτό της».
Η αφετηρία του άρθρου είναι η εκτέλεση του 32χρονου Καπετανίδη. Γεννημένος στη Ριζούντα το 1889 και απόφοιτος του Φροντιστηρίου Τραπεζούντας, ο δημοσιογράφος εξέδωσε το 1918 την εφημερίδα «Εποχή», καταγράφοντας τις διώξεις και τη βία που υφίσταντο οι ελληνικοί πληθυσμοί στην Τραπεζούντα και στα χωριά του Πόντου.
Μέσα από αναφορές στη μαρτυρία του Δημήτρη Ψαθά στη «Γη του Πόντου», ο Κωνσταντινίδης σκιαγραφεί έναν άνθρωπο με ορμή, πατριωτικό φρόνημα και βαθιά πίστη στην ελευθερία. Έναν εκδότη που αντιλαμβανόταν τη δημοσιογραφία ως ευθύνη απέναντι στον λαό του και κατονόμαζε τους υπευθύνους των διωγμών, γνωρίζοντας ότι κάθε φύλλο της εφημερίδας του μπορούσε να χρησιμοποιηθεί εναντίον του.
Ιδιαίτερη θέση στο άρθρο έχει η αντιπαράθεσή του με τον Τοπάλ Οσμάν, τον παραστρατιωτικό αρχηγό που συνδέθηκε με σφαγές, λεηλασίες και εκτοπισμούς Ελλήνων και Αρμενίων. Όπως υπογραμμίζεται, ο Καπετανίδης δεν υποχώρησε μπροστά στις απειλές του, ούτε άλλαξε τη γραμμή της εφημερίδας για να εξασφαλίσει την προσωπική του σωτηρία.
Το δημοσίευμα περιγράφει τα λεγόμενα «Δικαστήρια Ανεξαρτησίας» της Αμάσειας ως μηχανισμό εξόντωσης της ηγεσίας του ποντιακού Ελληνισμού. Κληρικοί, εκπαιδευτικοί, επιχειρηματίες και δημοσιογράφοι βρέθηκαν αντιμέτωποι με διαδικασίες στις οποίες, σύμφωνα με την ανάλυση του αρθρογράφου, η καταδίκη είχε ουσιαστικά προαποφασιστεί.
Απέναντι στους κατηγόρους του, ο Καπετανίδης υπερασπίστηκε ανοιχτά την εθνική του θέση. Όταν κατηγορήθηκε ότι αγωνιζόταν για την ανεξαρτησία του Πόντου, δήλωσε ότι επιδίωκε και την ένωσή του με την Ελλάδα. Το άρθρο αναφέρεται και στην τελευταία του κραυγή πριν από τον απαγχονισμό: «Ζήτω η Ελλάς!»
Κεντρικό σημείο της παρέμβασης αποτελεί η διάσωση του αρχείου της «Εποχής» από τον αδελφό του, Κώστα Καπετανίδη, ο οποίος το μετέφερε στην Ελλάδα. Η ψηφιοποίησή του, επισημαίνει ο Κωνσταντινίδης, δημιουργεί δυνατότητες ευρύτερης μελέτης και διεθνούς αξιοποίησης.
Πρόκειται για τεκμήρια γραμμένα την ώρα που εξελίσσονταν οι διωγμοί. Ο αρθρογράφος προτείνει τη μετάφραση, την επιστημονική επεξεργασία και την παρουσίασή τους σε κοινοβούλια, πανεπιστήμια και διεθνείς οργανισμούς, ως μέρος μιας οργανωμένης προσπάθειας για τη διεθνή αναγνώριση της Γενοκτονίας.
Η σύνδεση με το σήμερα γίνεται μέσα από την κριτική στην Τουρκία, η οποία κατηγορεί το Ισραήλ για γενοκτονία στη Γάζα, ενώ εξακολουθεί να αρνείται τη Γενοκτονία των Ελλήνων του Πόντου. Το άρθρο διευκρινίζει ότι οι καταγγελίες κατά του Ισραήλ πρέπει να κρίνονται με βάση τα αποδεικτικά στοιχεία και το δίκαιο. Θέτει, όμως, ταυτόχρονα το ζήτημα της συνέπειας: ένα κράτος που απαιτεί έλεγχο της συμπεριφοράς άλλων κρατών οφείλει να δέχεται τον έλεγχο και της δικής του ιστορικής διαδρομής.
Μέσα από την ιστορία του Καπετανίδη, η παρέμβαση στην Israel Hayom αναδεικνύει έτσι ένα συγκεκριμένο αίτημα: η διασωθείσα μαρτυρία της «Εποχής» να αποκτήσει τη διεθνή παρουσία που της αναλογεί, μεταφέροντας την ιστορική τεκμηρίωση του ποντιακού Ελληνισμού πέρα από τα ελληνικά σύνορα.
Διαβάστε το άρθρο στην Israel Hayom.
GEOPOLITICO
Η ιστορία των ελληνικών συναγωγών ζωντανεύει: Ένα μοναδικό αρχείο μνήμης παρουσιάζεται σε τέσσερις πόλεις της Βόρειας Ελλάδας
Οι Εκδόσεις Ινφογνώμων παρουσιάζουν το νέο βιβλίο του αρχιτέκτονα και πολεοδόμου Δρ Ηλία Β. Μεσσίνα, «Οι Συναγωγές της Ελλάδος: Αρχείο Ιστορίας και Αρχιτεκτονικής». Ένα έργο 453 σελίδων, με 272 φωτογραφίες και 237 αρχιτεκτονικά σχέδια, που καταγράφει περισσότερες από 100 συναγωγές και διασώζει την ιστορία μνημείων που χάθηκαν ή κινδυνεύουν να ξεχαστούν.
Ένα σημαντικό οδοιπορικό στην ιστορία, την αρχιτεκτονική και την πολιτιστική κληρονομιά του ελληνικού εβραϊσμού ξεκινά στις 19 Οκτωβρίου από τα Ιωάννινα, με επόμενους σταθμούς τη Θεσσαλονίκη, την Ξάνθη και την Κομοτηνή. Ο Δρ Ηλίας Β. Μεσσίνας παρουσιάζει το νέο του βιβλίο, καρπό πολυετούς επιτόπιας και αρχειακής έρευνας, αναδεικνύοντας συναγωγές που εξακολουθούν να υπάρχουν αλλά και μνημεία που έχουν εξαφανιστεί από τον αστικό ιστό. Μέσα από σπάνιες φωτογραφίες, αρχιτεκτονικά σχέδια και ιστορικά τεκμήρια, η έκδοση των Εκδόσεων Ινφογνώμων επιχειρεί να διασώσει ένα σημαντικό κομμάτι της συλλογικής μνήμης των ελληνικών πόλεων.
Ένα αρχείο για περισσότερες από 100 συναγωγές στην Ελλάδα
Η νέα έκδοση του Δρ Ηλία Β. Μεσσίνα αποτελεί μια εκτενή καταγραφή της ιστορίας και της αρχιτεκτονικής των συναγωγών της Ελλάδας.
Σε 453 σελίδες παρουσιάζονται περισσότερες από 100 συναγωγές, με ιστορικές και αρχιτεκτονικές περιγραφές, σπάνιο φωτογραφικό υλικό, ψηφιακούς χάρτες, βιβλιογραφία και αρχειακές πηγές.
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει το γεγονός ότι σημαντικό μέρος των μνημείων που τεκμηριώνονται δεν υπάρχει πλέον.
Ορισμένες συναγωγές κατεδαφίστηκαν κατά τη διάρκεια της μεταπολεμικής ανοικοδόμησης, ενώ άλλες αλλοιώθηκαν ή εγκαταλείφθηκαν, με αποτέλεσμα να περιορίζεται σταδιακά η παρουσία τους στη συλλογική μνήμη.
Η έρευνα του Μεσσίνα ξεκίνησε στις αρχές της δεκαετίας του 1990 και συνδυάζει επιτόπιες επισκέψεις με ιστορική τεκμηρίωση από αρχεία στην Ελλάδα και στο εξωτερικό.
Η έκδοση περιλαμβάνει 272 φωτογραφίες και 237 αρχιτεκτονικά σχέδια και διαγράμματα, προσφέροντας τη δυνατότητα στους αναγνώστες να γνωρίσουν μνημεία που συνδέονται με την παρουσία των εβραϊκών κοινοτήτων στον ελλαδικό χώρο.
Το σπάνιο αρχείο του Σεμτώβ Σαμουήλ
Ιδιαίτερη σημασία για την ολοκλήρωση του βιβλίου είχε η αξιοποίηση του αρχείου του αρχιτέκτονα Σεμτώβ Σαμουήλ (1939–2009).
Το αρχείο παραδόθηκε στον Δρ Μεσσίνα από συγγενείς του Σαμουήλ και περιλαμβάνει πολύτιμο υλικό από έρευνα που πραγματοποιήθηκε το 1960–1961.
Εκείνη την περίοδο, ο νεαρός τότε φοιτητής αρχιτεκτονικής, με προτροπή του καθηγητή Νίκου Μουτσόπουλου, επισκέφθηκε συναγωγές σε ολόκληρη την ελληνική επικράτεια.
Κατέγραψε φωτογραφικά και αρχιτεκτονικά κτίρια που βρίσκονταν σε λειτουργία, αλλά και συναγωγές που είχαν ήδη υποστεί σοβαρές φθορές.
Για ορισμένα από τα συγκεκριμένα μνημεία, τα οποία κατεδαφίστηκαν τα επόμενα χρόνια, το αρχείο Σαμουήλ αποτελεί σήμερα μοναδικό τεκμήριο της ύπαρξης και της αρχιτεκτονικής τους μορφής.
Το υλικό ψηφιοποιείται σταδιακά, ενώ προβλέπεται η δημιουργία τρισδιάστατων αναπαραστάσεων και ψηφιακών μοντέλων εικονικής πραγματικότητας.
Με τον τρόπο αυτό, η ιστορική έρευνα συνδυάζεται με τις σύγχρονες τεχνολογίες ψηφιακής αποκατάστασης, δημιουργώντας νέες δυνατότητες παρουσίασης της χαμένης αρχιτεκτονικής κληρονομιάς.
Η σύνδεση με το Αρχαιολογικό Κτηματολόγιο του υπουργείου Πολιτισμού
Το έργο αποκτά και θεσμική σημασία, καθώς συνδέεται με την ενσωμάτωση των εβραϊκών μνημείων της Ελλάδας στο Ολοκληρωμένο Πληροφοριακό Σύστημα «Αρχαιολογικό Κτηματολόγιο» του υπουργείου Πολιτισμού.
Ο Δρ Μεσσίνας συνεργάστηκε με τις αρμόδιες υπηρεσίες για τον εμπλουτισμό του συστήματος με στοιχεία σχετικά με την εβραϊκή πολιτιστική κληρονομιά.
Την έκδοση χαιρετίζουν η υπουργός Πολιτισμού Λίνα Μενδώνη και ο πρόεδρος του Κεντρικού Ισραηλιτικού Συμβουλίου Ελλάδος, Δαυίδ Σαλτιέλ.
Τον πρόλογο υπογράφει ο ακαδημαϊκός, καθηγητής και αρχιτέκτονας Μανόλης Κορρές.
Η συμμετοχή των συγκεκριμένων προσωπικοτήτων αναδεικνύει τη σημασία της συστηματικής καταγραφής των ιστορικών μνημείων και της προστασίας τους από τη λήθη.
Οι παρουσιάσεις και οι ομιλητές
Στα Ιωάννινα, τη Δευτέρα 19 Οκτωβρίου, η παρουσίαση θα επικεντρωθεί στις ιστορικές συναγωγές Γιασάν και Χαντάς.
Για το βιβλίο θα μιλήσουν ο δικηγόρος και ερευνητής Θρασύβουλος–Μορντεχάι Παπαστρατής, η επίκουρη καθηγήτρια της Σχολής Καλών Τεχνών του Πανεπιστημίου Ιωαννίνων Ράνια Σταθοπούλου και ο οικονομολόγος Νίκος Καράμπελας. Χαιρετισμούς θα απευθύνουν ο πρόεδρος της Ισραηλιτικής Κοινότητας Ιωαννίνων Μάρκος Μπατίνος και η πρόεδρος της Εταιρείας Ηπειρωτικών Μελετών Κατερίνη Λιάμπη. Τον συντονισμό θα έχει η φιλόλογος Ανδρονίκη Ζούκη.
Στη Θεσσαλονίκη, την Τετάρτη 21 Οκτωβρίου, το ενδιαφέρον θα στραφεί στη συναγωγή Μοναστηριωτών και στις εβραϊκές συναγωγές της πόλης πριν και μετά το Ολοκαύτωμα.
Στην παρουσίαση θα συμμετάσχουν η επιστημονική υπεύθυνη του Εβραϊκού Μουσείου Θεσσαλονίκης, Δρ Ξένια Ελευθερίου, και ο Θρασύβουλος–Μορντεχάι Παπαστρατής. Χαιρετισμό θα απευθύνει ο Δαυίδ Σαλτιέλ, ενώ τη συζήτηση θα συντονίσει ο αρχιτέκτονας Στέλιος Χριστάνης. Η εκδήλωση πραγματοποιείται σε συνεργασία με τον Σύλλογο Αρχιτεκτόνων Θεσσαλονίκης.
Στην Ξάνθη, την Πέμπτη 22 Οκτωβρίου, το βιβλίο θα παρουσιάσουν οι καθηγητές του Δημοκριτείου Πανεπιστημίου Θράκης Γιώργος Τσιγάρας και Δημήτρης Πολυχρονόπουλος, ενώ τη συζήτηση θα συντονίσει ο Νίκος Κοσμίδης.
Τελευταίος σταθμός θα είναι η Κομοτηνή, την Παρασκευή 23 Οκτωβρίου, όπου η παρουσίαση θα επικεντρωθεί στην ιστορία της συναγωγής Μπεθ Ελ πριν από το Ολοκαύτωμα. Θα μιλήσουν ο Βασίλης Ριτζαλέος από το Δημοκρίτειο Πανεπιστήμιο Θράκης και ο αρχιτέκτονας Γιώργος Ευφραιμίδης, με συντονίστρια την αρχιτέκτονα Αγγελική Κουγιουμτζόγλου.
Η αρχιτεκτονική ως μαρτυρία της ιστορίας
Η σημασία του βιβλίου δεν περιορίζεται στην αποτύπωση των κτιρίων.
Οι συναγωγές αποτελούσαν για αιώνες χώρους θρησκευτικής ζωής, κοινωνικής συνάντησης και διατήρησης της ταυτότητας των εβραϊκών κοινοτήτων.
Σε πολλές ελληνικές πόλεις, η καταστροφή των εβραϊκών πληθυσμών κατά το Ολοκαύτωμα συνοδεύτηκε από τη σταδιακή εξαφάνιση των χώρων που συνδέονταν με την καθημερινή τους ζωή.
Η μεταπολεμική ανοικοδόμηση άλλαξε ακόμη περισσότερο τον αστικό ιστό, με αποτέλεσμα ορισμένα από αυτά τα κτίρια να έχουν χαθεί ολοκληρωτικά.
Η αρχιτεκτονική τεκμηρίωση προσφέρει τη δυνατότητα να ανασυσταθεί η μορφή τους και να διατηρηθεί η ιστορία τους για τις επόμενες γενιές.
Η συγκεκριμένη έκδοση φιλοδοξεί να αποτελέσει σημείο αναφοράς για ιστορικούς, αρχιτέκτονες, ερευνητές και όσους ενδιαφέρονται για την πολιτιστική κληρονομιά της Ελλάδας.
Η αγγλική μετάφραση του βιβλίου αναμένεται στις αρχές του 2027, διευρύνοντας την πρόσβαση στο ερευνητικό υλικό και για το διεθνές κοινό.
Ένας ερευνητής αφιερωμένος στη διάσωση των συναγωγών
Ο Ηλίας Μεσσίνας γεννήθηκε το 1964 και είναι αρχιτέκτονας, πολεοδόμος και σύμβουλος αειφορίας.
Σπούδασε αρχιτεκτονική στο Πανεπιστήμιο Yale και στην Ακαδημία Bezalel, ενώ πραγματοποίησε διδακτορικές και μεταδιδακτορικές σπουδές σε θέματα χωροταξίας, αρχιτεκτονικής και περιβαλλοντικού σχεδιασμού.
Από το 1993 ασχολείται συστηματικά με την έρευνα και τεκμηρίωση των συναγωγών στην Ελλάδα.
Μεταξύ 1995 και 2023 συμμετείχε, μαζί με συνεργάτες του, σε μελέτες και έργα αποκατάστασης συναγωγών σε διάφορες ελληνικές πόλεις.
Έχει συγγράψει 16 βιβλία και δεκάδες άρθρα σχετικά με την πολιτιστική κληρονομιά, την αρχιτεκτονική και την αειφόρο ανάπτυξη.
Για τη συμβολή του στη διάσωση της εβραϊκής αρχιτεκτονικής κληρονομιάς έχουν αναφερθεί θετικά επιστήμονες και ερευνητές, όπως ο Samuel D. Gruber, ο δημοσιογράφος Νίκος Βατόπουλος και ο καθηγητής Γιώργος Τσιγάρας.
Μια παρακαταθήκη για τις επόμενες γενιές
Το βιβλίο «Οι Συναγωγές της Ελλάδος: Αρχείο Ιστορίας και Αρχιτεκτονικής» αναδεικνύει μια συχνά παραγνωρισμένη διάσταση της ελληνικής ιστορίας.
Η παρουσία των εβραϊκών κοινοτήτων αποτελεί αναπόσπαστο μέρος της κοινωνικής και πολιτιστικής διαδρομής πολλών ελληνικών πόλεων.
Η διατήρηση των μνημείων τους, ακόμη και μέσα από φωτογραφίες και αρχιτεκτονικά σχέδια όταν τα ίδια τα κτίρια έχουν χαθεί, συνδέεται άμεσα με την προστασία της ιστορικής μνήμης.
Οι τέσσερις παρουσιάσεις στη Βόρεια Ελλάδα αποτελούν μια ευκαιρία να γνωρίσει το κοινό όχι μόνο την αρχιτεκτονική των ελληνικών συναγωγών, αλλά και τις ιστορίες των ανθρώπων και των κοινοτήτων που συνδέθηκαν με αυτές.
Όλες οι εκδηλώσεις έχουν ελεύθερη είσοδο, με την επισήμανση ότι για την ξενάγηση στη συναγωγή Μοναστηριωτών της Θεσσαλονίκης απαιτείται προεγγραφή.
ΓΙΑ ΝΑ ΠΑΡΑΓΓΕΙΛΕΤΕ ΤΟ ΒΙΒΛΙΟ ΠΑΤΗΣΤΕ ΕΔΩ
Πόλεμος συμφερόντων για το LNG – Το τουρκικό σχέδιο και η ελληνική απάντηση
Στο Direct News, ο Ανδρέας Μουντζουρούλιας παρουσιάζει τις πληροφορίες του για τον GSI, αναλύει τα τουρκικά δημοσιεύματα για την Γκίλφοϊλ...
Arolsen Archives: Το αρχείο που αναζητά τα ίχνη εκατομμυρίων θυμάτων του ναζισμού
Στη γερμανική πόλη Μπαντ Άρολσεν φυλάσσεται μία από τις σημαντικότερες συλλογές τεκμηρίων για τα θύματα των ναζιστικών διώξεων. Περισσότερα από...
Πού βρίσκεται η Ελλάδα στον σχεδιασμό του IMEC;
Η επίκληση της ελληνικής κληρονομιάς, η κριτική για τις αμερικανικές τοποθετήσεις στα ελληνοτουρκικά και η ανάγκη μιας εθνικής στρατηγικής που...
Νέα τουρκική πρόκληση νότια του Καστελλόριζου! NAVTEX της Άγκυρας στην περιοχή που θα περάσει το γαλλικό ερευνητικό για το καλώδιο Ελλάδας–Κύπρου
Η Άγκυρα εξέδωσε NAVTEX για περιοχή νότια του Καστελλόριζου, όπου έχει προγραμματιστεί η πολυεθνική άσκηση «EUNOMIA», αμφισβητώντας τη δικαιοδοσία του...
EurAsia Review: Ποιοι προστατεύουν τα κυκλώματα λαθρεμπορίου στα σύνορα Ιράν, Πακιστάν και Αφγανιστάν – Ο σκοτεινός ρόλος παραγόντων ασφαλείας
Ένα εκτεταμένο σύστημα παράνομου εμπορίου, διαφθοράς και πολιτικής προστασίας περιγράφει σε ανάλυσή του το EurAsia Review. Από τα καύσιμα και...
-
Αναλύσεις4 εβδομάδες πρινΤο τελεσίγραφο Καλίν την ώρα που η Τουρκία προετοιμάζεται για πόλεμο!
-
Άμυνα3 μήνες πρινΡωσσικό ΜΜΕ: Ελληνικό «μπλόκο» στην απαίτηση για Patriot – Πώς γνωρίζει το Κίεβο απόρρητα στοιχεία για τους πυραύλους μας;
-
ΑΝΑΡΤΗΣΕΙΣ ΜΕ ΣΗΜΑΣΙΑ3 μήνες πρινΠακιστανός με καναδική υπηκοότητα ο υπαίτιος της πυρκαγιάς στον Έβρο! Πιθανόν να μετέφερε μετανάστες
-
GEOPOLITICO1 μήνα πρινΤο διέρρευσε ο Παπαχελάς! Έφεραν τον Καλίν στο Μαξίμου – Τί συζήτησε με τον Μητσοτάκη;
-
Αναλύσεις2 μήνες πρινΚαραγκιούλ: «Αν Ελλάδα, Κύπρος και Ισραήλ επιτεθούν στην Τουρκία, ο χάρτης του Αιγαίου θα αλλάξει»
-
ΑΝΑΡΤΗΣΕΙΣ ΜΕ ΣΗΜΑΣΙΑ2 μήνες πρινΞέσπασμα της μητέρας της Μυρτούς για την υπόθεση Τζαβέντ Ασλάμ: «Δεν ξεχνώ ποτέ» – «Δήμαρχος των Πακιστανών ο Δούκας»
-
GEOPOLITICO4 εβδομάδες πρινΤί λέει Τούρκος δημοσιογράφος για Σάββα Καλεντερίδη; «Έκανε πολύ καλά τη δουλειά του για τη χώρα του – Δεν μπορούσε να τον στριμώξει η ΜİΤ»
-
Αναλύσεις3 μήνες πρινΕάν η Τουρκία απορρίψει τη συμφωνία αποχώρησης από την Κύπρο θα απομακρυνθεί δια της βίας