Η λεπτή σχέση Ρωσίας-Τουρκίας σε Ναγκόρνο-Καραμπάχ, Συρία και Λιβύη. Πώς οι στρατιωτικές εξελίξεις στο ένα πεδίο επηρεάζουν το άλλο. Αποχώρηση μεγάλης ρωσικής εταιρείας δημόσιας ενέργειας από την κατασκευή του πυρηνικού σταθμού στο Άκκιουγιου της Τουρκίας.

Οι ρωσοτουρκικές σχέσεις επιδεινώνονται από μια σειρά περιφερειακών συγκρούσεων σε όλη τη Μέση Ανατολή, τη Βόρεια Αφρική και την περιοχή του Καυκάσου.

Αυτα τα γεωπολιτικά σημεία ανάφλεξης έχουν απορροφήσει μια πλειάδα κρατικών και μη-κρατικών δρώντων με αποτέλεσμα ανθρωπιστικές κρίσεις, καταστροφή αστικών υποδομών και αναγκαστική αναδιοργάνωση τοπικών πολιτικών καθεστώτων.

«Από τη Λιβύη και τη Συρία στο Ναγκόρνο-Καραμπάχ: Μήπως οι “καλύτεροι σύμμαχοι” και οι “χειρότεροι εχθροί”, Τουρκία και Ρωσία, οδεύουν προς πόλεμο;». Αυτός είναι ο τίτλος άρθρου του Andrew Leonard στην «EurAsian Times» στις 31 Οκτωβρίου στο οποίο αναλύει πως το ένα πεδίο επηρεάζει το άλλο.

Ρωσικός βομβαρδισμός στο Ιντλίμπ

Στις 26 Οκτωβρίου, μια ρωσική αεροπορική επιδρομή στο στρατόπεδο εκπαίδευσης της Faylaq al-Sham στο Ιντλίμπ σκότωσε δεκάδες μαχητές. Το ρωσικό ΥΠΕΞ ανέλαβε την ευθύνη της επίθεσης την επόμενη μέρα και ο ΥΦΥΠΕΞ της Ρωσίας Mikhail Bogdanov, σε συνάντησή του με το Σύρο Πρέσβη Riyad Haddad «επανέλαβε την αδιάλειπτη αλληλεγγύη (της Ρωσίας) προς τον συριακό λαό και την υποστήριξή της κυριαρχίας, της ενότητας και της εδαφικής ακεραιότητες της Συρίας».

Η Faylaq al-Sham ήταν ομάδα που στηρίζεται από την Τουρκία και έχει συμβάλει στην προώθηση των συμφερόντων της Άγκυρας στον εμφύλιο, γράφει ο Leonard.

Σύμφωνα με τουΐτ του Omer Ozkizilcik, αναλυτή με έδρα την Άγκυρα στο Middle East Foundation με εξειδίκευση στο θέμα των αντάρτικων ομάδων στη Βόρεια Συρία, οι επιθέσεις σχεδιάστηκαν για να διαταράξουν την επιρροή της Τουρκίας στο Ιντλίμπ.

Ο Τούρκος Πρόεδρος κατηγόρησε τη Μόσχα λέγοντας πως «η επίθεση της Ρωσίας κατά εκπαιδευτικού κέντρου του Ελεύθερου Συριακού Στρατού είναι σημάδι πως δεν υπάρχει θέλη για διαρκή ειρήνη και ηρεμία στην περιοχή».

Την επόμενη μέρα, φιλότουρκοι αντάρτες κάτω από την ομπρέλα του Εθνικού Μετώπου για την Απελευθέρωση, μέρος της οποίας είναι και η Faylaq al-Sham, εκτόξευσαν πυραύλους και βολές πυροβολικού κατά κυβερνητικών δυνάμεων ως αντίποινα στις θανατηφόρες ρωσικές επιθέσεις.

Όπως γράφει ο Leonard, η πρόσφατη αύξηση της βίας θέτει σε κίνδυνο τη ρωσοτουρκική εκεχειρεία του περασμένου Μαρτίου, η οποία σταμάτησε τις συριακές κυβερνητικές δυνάμεις από του να ανακαταλάβουν το Ιντλίμπ. Η επίθεση ξεκίνησε στα τέλη του 2019 και πολύ σύντομα κατέβαλε τους αντάρτες. Θέλοντας να δημιουργήσει το συντομότερο μια προστατευτική νεκρή ζώνη στα νοτιοδυτικά της σύνορα, η Τουρκία ανέπτυξε στρατεύματα και στρατιωτικές εγκαταστάσεις στο Ιντλίμπ στα τέλη του Φεβρουαρίου του 2020.

Ενισχύοντες την άμυνα των ανταρτών σε μια εκστρατεία που ονομάστηκε “Επιχείρηση Spring Shield”, η Άγκυρα επιδίωξε να αποτρέψει μια άτακτη οπισθοχώρηση των δυνάμεων της αντιπολίτευσης και την επακόλουθη εισροή Σύρων προσφύγων στα τουρκοσυριακά σύνορα.

Τελικά, οι τουρκικές επιθέσεις με drones και πυροβολικό αποδείχτηκαν καθοριστικές για να σταματήσουν την επίθεση, με αποτέλεσμα τον εκτοπισμό, τον θάνατο και των τραυματισμό χιλιάδων πολιτών.

Τον επόμενο καιρό εάν η Τουρκία επιχειρήσει να ασκήσει περισσότερη στρατιωτική πίεση στη βόρεια Συρία, αυτό θα αναγκάσει την Μόσχα να ενισχύσει το κράτος-πελάτη της, αναφέρει ο Leonard.

Η ζυγαριά του Ναγκόρνο-Καραμπάχ

Η πρόσφατη αναζωπύρωση των εχθροπραξιών μεταξύ Αζερμπαϊτζάν και Αρμενίας στο Ναγκόρνο-Καραμπάχ έχουν εμπλέξει και την Τουρκία που έριξε το βάρος της πίσω από το ομογενές κράτος του Αζερμπαϊτζάν.

Η ανθρωπιστική καταστροφή στα εδάφη των Αζέρων, όπως γράφει ο Leonard, τα οποία κατέχουν οι Αρμένιοι τράβηξαν την προσοχή της Διεθνούς Επιτροπής του Ερυθρού Σταυρού.

«Βλέπουμε τραυματισμούς και θανάτους πολιτών, συμπεριλαμβανών παιδιών. Εκατοντάδες σπίτια και βασικές υποδομές όπως νοσοκομεία και σχολεία έχουν καταστραφεί από το βαρύ πυροβολικό και από αεροπορικές επιθέσεις με πυραύλους», είπε η εκπρόσωπος τύπου του Ερυθρού ΣΤαυρού Laetitia Courtois.

Οι Αζέροι, εξοπλισμένοι με τουρκικά και ισραηλινά drones, πήραν το πάνω χέρι σε μια σύγκρουση που σύμφωνα με τους περισσότερους υπολογισμούς έχει ήδη προκαλέσει το θάνατο σε χιλιάδες. Μέχρι στιγμής έχουν συμφωνηθεί τρεις εκεχειρίες από τις 27 Σεπτεμβρείου και έχουν όλες παραβιαστεί. Λίγο μετά την πρώτη εκεχειρία στις 10 Οκτωβρίου, που έγινε με ρωσική διαμεσολάβηση, η Τουρκία εξέδωσε ανακοινωθέν καλώντας την Αρμενία αν αποσυρθεί πλήρως από το Ναγκόρνο-Καραμπάχ ως προϋπόθεση για ειρηνευτικές συνομιλίες.

Αυτή η θέση περιπλέκει τη ρωσική προσπάθεια διαμεσολάβησης όχι μόνο διότι υποστηρίζει ριζικής απομάκρυνση από το 30χρονο στάτους κβο, αλλά επίσης υπογραμμίζει την ασυμβίβαστη στάση της Τουρκίας σε αυτή τη σύγκρουση.

Στις 12 Οκτωβρίου, ο Τούρκος πολιτικός του εθνικιστικού κόμματος των Γκρίζων Λύκων, Devlet Bacheli, επέμεινε ότι «η Αρμενία ήταν η πλευρά που παραβίασε την κατάπαυση του πυρός, όπως αναμένετο. Η διαπραγμάτευση με τον δολοφόνο επέστρεψε ως σφαίρες και βόμβες. Το Ναγκόρνο-Καραμπάχ δεν πρέπει να το πάρουμε στο τραπέζι (μέσω της διπλωματίας), αλλά πρέπει να το πάρουμε κτυπώντας την Αρμενία στο κεφάλι.»

Η άνοδος του Nikol Pashinyan ως Πρωθυπουργού της Αρμενίας έχει μπερδέψει την ικανότητα της Ρωσίας να ελέγχει το δορυφορικό της κράτος, αναφέρει ο Leonard και αυτό γιατί η άνοδός του το 2018 έγινε μέσα από διαδηλώσεις κατά της διαφθοράς που ανέτρεψαν τις φιλορωσικές πολιτικές ελίτ. Χωρίς τους μοχλούς που διέθετε, ο Πούτιν είχε μειωμένη επιτυχία στον περιορισμό των φιλοδυτικών πολιτικών του Pashinyan. Τώρα εμφανίστηκε ένα κίνητρο μεταξύ Μόσχας και Ερεβάν.

Υπό το φως των ψυχρών σχέσεων, η Ρωσία δίστασε να στηρίξει πλήρως την Αρμενία στο θέμα του Ναγκόρνο-Καραμπάχ. Ο Leonard εκτιμά πως μέχρι να παραβιαστεί η εδαφική ακεραιότητα της Αρμενίας, το Κρεμλίνο πιθανόν να έχει λίγη όρεξη για άλλη μια σύγκρουση με την Τουρκία σχετικά με την ημιαυτόνομη ορεινή περιοχή με μικρή στρατηγική αξία.

Μια νέα ένοπλη ρωσική παρέμβαση στο πλευρό της Αρμενίας θα ανάγκασε και άλλες δυνάμεις της Μόσχας να εμπλακούν, οι οποίες είναι ήδη αναπτυγμένες σε Συρία, Λιβύη και Ουκρανία. Στο ίδιο, η τουρκική ανάπτυξη δυνάμεων σε Συρία, Λιβύη και ανατολική Μεσόγειο κινδυνεύει να υπερβεί τις δυνατότητές της.

Η πρακτική προσέγγιση της Ρωσίας στη σύγκρουση στο Ναγκόρνο-Καραμπάχ μπορεί να της δώσει μεγαλύτερη ευελιξία να υπερφαλαγγίσει την στήριξη της Τουρκίας στο Μπακού σε άλλα θέατρα. Η πρόσφατη αεροπορική επίθεση κατά της φιλοτουρκικής Faylaq al-Sham στο Ιντλίμπ πιθανότητα να αποτελεί προειδοποίηση για την Άγκυρα να μειώσει την στήριξή της στο Αζερμπαϊτζάν.

Αυτή η λογική όμως μπορεί να είναι αμφίδρομη, λέει ο Leonard. Η Τουρκία θα μπορούσε να μετριάσει την επίθεση του Κρεμλίνου κατά του Ιντλίμπ αυξάνοντας την στρατιωτική στήριξη στο Μπακού και οδηγόντας ολόκληρη την περιοχή αυτή σε αστάθεια. Αυτό θα προκαλέσει ρωσικό πονοκέφαλο λόγω της ιδιότητά της ως ο παραδοσιακός μεσίτης ισχύος στο Καυκάσου.

Και στο βάθος Λιβύη

Στη πολεμοδαρμένη Λιβύη, Τουρκία και Συρία έχουν στηρίξει διαφορετικές πλευρές σε μια προσπάθεια να πετύχουν διαφορετικές περιφερειακές φιλοδοξίες. Στόχος της Άγκυρας είναι η εξαγωγή ενεργειακών πόρων από την ΑΟΖ της Κυβέρνησης Εθνικής Συμφωνίας της Λιβύης, με αντάλλαγμα όπλα και διπλωματική στήριξη. Η Ρωσία επιδιώκει την ενίσχυση της δικής της επιρροής μέσω του Khalifa Haftar, ενός απομειναριού από την εποχή του Καντάφι, αναφέρει ο Leonard.

Τα «άρβυλα στο έδαφος» και για τις δύο πλευρές έχουν ανατεθεί σε μη-κρατικούς φορείς, η Μόσχα με το Wagner Group και οι Τουρκία με Σύρους μισθοφόρους. Η στρατιωτική επέμβαση της Άγκυρας στη Λιβύη έγινε όταν οι δυνάμεις του Haftar ήταν κοντά στα περίχωρα της Τρίπολης στα τέλη του 2019. Οι δυνάμεις της Κυβέρνησης Εθνικής Συμφωνίας, υποστηριζόμενες με τουρκικά αεροσκάφη και πολεμικά πλοία, απέκρουσαν τη συμμαχία Αφρικανών και Ρώσων μισθοφόρων του Haftar και κατέλαβαν ένα μεγάλο μέρος της βορειοδυτικής Λιβύης.

Οι ενέργειες της Τουρκίας εξσαφάλισαν όχι μόνο τη μελλοντική βιωσιμότητα της Κυβέρνησης Εθνικής Συμφωνίας, αλλά και ένα μερίδιο για αυτή στη διαμόρφωση της πολιτικής πορείας της δυτικής Λιβύης και κέρδος από τα αποθέματα φυσικού αερίου στις θάλασσες της. Παρά την αρχική επιτυχία της Άγκυρας και της Κυβέρνησης Εθνικής Σωτηρίας, μια αντεπίθεση τον Ιούλιου για ανακατάληψη της Σύρτης, στρατηγικό οχυρό του Haftar, υπό την ηγεσία της Τουρκίας, αντιμετωπίστηκε από τη ρωσική πολεμική αεροπορία.

Το αδιέξοδο που ακολούθησε ήταν μια σιωπηρή παραδοχή και από τη Ρωσία και από την Τουρκία πως μια περαιτέρω κλιμάκωση θα ισουναμούσε με ένα παιχνίδι μηδενικού αθροίσματος και έτσι στις 23 Οκτωβρίου συμφωνήθηκε κατάπαυση του πυρός.

Καθώς τα τουρκικά και τα ρωσικά συμφέροντα συγκρούονται σε διάφορα πεδία των μαχών, η εγγύτητα των αντίστοιχων ενόπλων δυνάμεών τους μειώνεται. Η προοπτική ενός λανθασμένου στρατιωτικού υπολογισμού αυξάνεται μεταξύ των δύο ισχυρών περιφερειακών παιχτών.

Putin και Erdogan μοιράοζνται παρόμοιες ηγετικές ικανότητες, είναι εύστροφοι τακτικιστές και τα εγώ τους πρέπει να ικανοποιηθούν με τον ένα ή τον άλλο τρόπο.

Όπως έδειξε και το παρελθόν, η υπερβολή από τον ένα ηγέτη προκαλεί μια ισχυρή απάντηση από τον άλλο. Αν προσθέσουμε σε αυτή την εξίωση και μια δόση εθνικιστικού πάθους, τότε κάποιος καταλαβαίνει καλύτερα πόσο επικίνδυνη η γίνεται η ρωσοτουρκική αντιπαλότητα, καταλήγει ο Leonard.

Αποχώρηση ρωσικής εταιρείας από Άκκιουγιου

Η ρωσική εταιρεία Inter RAO φαίνεται να αποχωρεί από την κατασκευή του πρώτου πυρηνικού σταθμού της Τουρκίας μετά από τις εντάσεις μεταξύ Μόσχας και Άγκυρας για ζητήματα, όπως οι συγκρούσεις στη Λιβύη, τη Συρία και το Ναγκόρνο-Καραμπάχ, σύμφωνα με αναφορά τη σημερινή διαδικτυακή έκδοση του «Economy Today».

Η Τουρκία και η Ρωσία αύξησαν την οικονομική συνεργασία τα τελευταία χρόνια, συμπεριλαμβανομένης της κοινής επιχείρησης για την ανάπτυξη του πυρηνικού σταθμού στο Akkuyu στα νότια παράλια της Τουρκίας.

Η συμφωνία-ορόσημο για την κατασκευή της εγκατάστασης 4.800 Megawatt υπογράφηκε από τον Τούρκο Πρόεδρο Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν και τον Ρώσο ομόλογό του Βλαντιμίρ Πούτιν 2010.

Η Ίντερ Ράο, μία από τις μεγαλύτερες εταιρείες δημόσιας ενέργειας της Ρωσίας, αποχώρησε από το έργο μετά από συνεδρίαση του διοικητικού συμβουλίου στις 26 Οκτωβρίου, δήλωσε ο Kerim Ülker.

Η κίνηση έρχεται μετά τη στρατιωτική παρέμβαση της Τουρκίας για να υποστηρίξει το Αζερμπαϊτζάν στη σύγκρουση με την Αρμενία σχετικά με την αμφισβητούμενη περιοχή του Ναγκόρνο-Καραμπάχ, που παραδοσιακά θεωρείται ότι βρίσκεται εντός της σφαίρας επιρροής της Ρωσίας.

Παρά το ότι κατέχει μόνο το ένα τοις εκατό του συνολικού μετοχικού κεφαλαίου στο Akkuyu, ο Ülker είπε ότι έχει σημασία η εν λόγω απόφαση εξαιτίας των πολιτικών διασυνδέσεων του προέδρου της Inter Rao, Igor Sechin, ο οποίος αναφέρεται ως ο «de-facto βοηθός» του Πούτιν.

«Είναι αξιοσημείωτο το γεγονός ότι η Ίντερ Ράο, η οποία βρίσκεται υπό τη διαχείριση του Ιγκόρ Σετσίν, γνωστός ως το δεύτερο ισχυρότερο όνομα στη Ρωσία, αποχώρησε από το έργο Akkuyu Nuclear Power Plant. Ειδικά αμέσως μετά την υποστήριξη της Τουρκίας στο Αζερμπαϊτζάν στο Ναγκόρνο-Καραμπάχ », έγραψε ο Ülker.

Σημειώνεται παράλληλα ότι ποικίλες αντιδράσεις υπάρχουν για την κατασκευή του πυρηνικού σταθμού στο Akkuyu, μετά και τον σεισμό στην περιοχή της Σάμου και της Σμύρνης την τελευταία βδομάδα, καταλήγει το δημοσίευμα της Economy Today.

Σεισμοί και Άκκιουγιου

Για το θέμα της επικινδυνότητας του Άκκιουγιου τοποθετήθηκε και η πρώην ΥΠΕΞ της Κύπρου, Ερατώ Κοζάκου-Μαρκουλλή. Σε ανάρτησή της στο Twitter μετά τους φονικούς σεισμούς που έπληξαν τη Σάμο και τη Σμύρνη ανέφερε:

«Απόσταση μεταξύ του υπό ανέγερση πυρηνικού σταθμού στο Άκκουγιου και της Σμύρνης, όπου εκδηλώθηκε ο φονικός σεισμός χθες, είναι μόλις 793 χιλιόμετρα! Οι κίνδυνοι μιας πυρηνικής καταστροφής με τραγικές συνέπειες σε όλη την περιοχή,σε μια τόσο σεισμογενή ζώνη, παραμένουν απειλητικοί!»

ΠΗΓΗ: Sigmalive