Ο Μιχαήλ, ή Μιλτιάδης Χουρμούζης προσέφερε τον εαυτό του ποικιλοτρόπως στην Επανάσταση του 1821 και στο νεοπαγές Ελληνικό κράτος. Πολέμησε ως απλός στρατιώτης για την ελευθερία της Πατρίδας, μετά την απελευθέρωση ανέλαβε στρατιωτικά καθήκοντα – έφτασε στον βαθμό του αντισυνταγματάρχου – και από το 1850 έως το 1856 υπηρέτησε πολιτικά την Ελλάδα, ως βουλευτής Φθιώτιδος. Ως δημοσιογράφος ήταν ακριβής και οξύτατος στην κριτική του για τα κακώς έχοντα και ως συγγραφέας έγραψε κυρίως κωμωδίες, στις οποίες σατίρισε οξύτατα τα ελαττώματα των Ελλήνων της εποχής του.
Στα θεατρικά του έργα με τον ΛΕΠΡΕΝΤΗ χτύπησε τον νεοπλουτισμό, με τον ΤΥΧΟΔΙΩΚΤΗ και τον ΥΠΑΛΛΗΛΟ σατίρισε την ξενομανία, την δουλικότητα και τον πιθηκισμό και με τον ΧΑΡΤΟΠΑΙΚΤΗ καταφέρθηκε εναντίον του πάθους της χαρτοπαιξίας.
Στη δημοσιογραφική πένα του, όπως σημειώνει ο Τάσος Λιγνάδης στην εξαίρετη μελέτη του «Ο Χουρμούζης, Ιστορία – Θέατρο» (Εκδ. Χ. Μπούρας, Αθήνα, 1986, σελ. 324), «μόλο που ήταν οξύς, τραχύς, εμπαθής και συχνά υπερβολικός ή άδικος στα δημοσιεύματά του, πίστευε στην αφιλοκερδή και ευγενή άσκηση της δημοσιογραφίας και χτυπούσε σε κάθε ευκαιρία τον κιτρινισμό του Τύπου και την δωροδοκία».
Ο Χουρμούζης γεννήθηκε στο νησί Αντιγόνη της Κωνσταντινούπολης, το 1804. Τον Μάιο του 1821 έρχεται στην Ελλάδα και έχοντας ενταχθεί στα σώματα των Κυνουριέων λαμβάνει μέρος στην άλωση της Τριπολιτσάς, τον Σεπτέμβριο του ιδίου έτους. Το 1822 λαμβάνει μέρος στην πολιορκία και στην παράδοση του Ακροκορίνθου. Κατά το ίδιο έτος κατατάσσεται στο ναυτικό και συμμετέχει σε επιχειρήσεις σε διάφορα νησιά του Αιγαίου. Στη Σάμο υπηρετεί ως Υπαξιωματικός της Αρμοστείας, το 1822, ακούει το κήρυγμα του Αρχιμανδρίτου Βενιαμίν του Λεσβίου περί ομονοίας, συγκινείται και του ασπάζεται το χέρι. (Ρωξάνης Δ. Αργυροπούλου «Βενιαμίν ο Λέσβιος», Κέντρο Νεοελληνικών Ερευνών ΕΙΕ, Αθήνα, 2003, σελ. 114).
Το 1834 αρθρογραφεί στην εφημερίδα του Ναυπλίου ΕΠΟΧΗ. Σε ένα από τα άρθρα του γράφει: «Είμαι γνήσιος Έλλην δια την καταγωγήν μου, δια την θρησκείαν μου και δια τας προς την πατρίδα δεκατριετείς εκδουλεύσεις μου και δι’ αυτά ακόμη τα ελληνικά μου αισθήματα. Τα πολύτιμα ταύτα πλεονεκτήματα δεν ισχύει κανείς λόγος, καμμία δύναμις να με τα αφαιρέση…» (Αριθμ. φ. 15, 15 Νοεμβρίου 1834). Το 1835 εκδίδει την πρώτη του κωμωδία Ο ΛΕΠΡΕΝΤΗΣ και, ένα μήνα μετά, τη δεύτερη Ο ΤΥΧΟΔΙΩΚΤΗΣ. Σε αυτήν στόχος του είναι ο Βαυαρός Χάιντεκ, μέλος της Αντιβασιλείας του Όθωνα.
Το 1836 διορίζεται στην Χωροφυλακή της Λαμίας, με αποστολή την καταπολέμηση της ληστείας. Εκεί εκδίδει την τρίτη του κωμωδία Ο ΥΠΑΛΛΗΛΟΣ. Το 1839 παραιτείται από την Χωροφυλακή και μεταβαίνει στην Αίγινα, όπου εκδίδει την τέταρτη κωμωδία του Ο ΧΑΡΤΟΠΑΙΚΤΗΣ. Το 1848 ο Χουρμούζης έχει επιστρέψει στο στράτευμα και του απονέμεται ο βαθμός του αντισυνταγματάρχη. Το 1850 παραιτείται από το στράτευμα και εκλέγεται βουλευτής Φθιώτιδας. Τη βουλευτική ιδιότητα διατήρησε έως τον Απρίλιο του 1856, όταν αιφνιδίως και κρυφίως επιστρέφει και εγκαθίσταται έως το τέλος της ζωής του, το 1882, στη γενέτειρά του, νήσο Αντιγόνη.
Ως πολιτικός, σε αγόρευσή του στη Βουλή (8 Ιανουαρίου 1853), μίλησε για την Παιδεία: «Οφείλω να μεμφθώ τους υπάρξαντας υπουργούς της παιδείας, διότι ουδείς αυτών εφρόντισε να περιθάλψη την Ελληνικήν παιδείαν, αλλά αφήκε να εισαχθή παντού ο φραγγισμός. Έχομεν όλας τας διεφθαρμένας ιδέας της Δύσεως, παραμελήσαντες εντελώς τας των εξαιρέτων και μεγάλων εκείνων προγόνων μας…».
Σε άλλη αγόρευσή του, στις 25 Ιουνίου 1853, είπε: « Ω μακαρία και τρισένδοξη εποχή του αγώνος! Ω εποχή αγία καθ΄ ην ο Έλλην αφιερώνων εις το έλεος του Υψίστου και εις την ευγνωμοσύνην της πατρίδος τους γηραιούς γονείς, την νέαν σύζυγον, και τ’ ανήλικα τέκνα του, προσήρχετο εκούσιον ολοκαύτωμα της ελευθερίας του Έθνους!». Άλλοτε ζήτησε να μιμηθεί η Ελλάδα την Ευρώπη σε ορισμένα πολιτισμικά επιτεύγματα: «Ναι! Να μιμηθώμεν την Ευρώπην, αλλ’ ουχί εις την πολυτέλειαν, ουχί εις την επιπολαιότητα, ουχί εις την επίδειξιν. Να μιμηθώμεν αυτήν εις παν ό, τι αναφέρεται εις τον αληθή πολιτισμόν, εις την αληθή πρόοδον, εις την ευημερίαν της ανθρωπότητος…».
Γενικά ο Χουρμούζης ήταν εναντίον της ξενομανίας: «Δυστυχώς εκτρώματα της ΞΕΝΟΜΑΝΙΑΣ δεσπόζουν στο νού και την καρδία μας και προκαλούν απροκάλυπτον περιφρόνησιν των πατρίων μας και της θρησκείας μας ακόμη, ως δείγμα ευρωπαϊκής προόδου. Συμπεριφορά γελοιωδεστάτη, δήθεν υψηλής ανατροφής και σφαίρας αριστοκρατικής! Ξιππασμένων οψιπλούτων αηδέσταται επιδείξεις! Πτωχαλαζονεία αξία οίκτου…» (Ανατολικός Αστήρ,αρ.φ.3, 17/10/1880).
Ο Τάσος Λιγνάδης στο προαναφερθέν πόνημα του γράφει για τον χαρακτήρα του Χουρμούζη: « Η εκρηκτική και φανατική φύση των ψυχικών εκδηλώσεων του κρύβει ωστόσο τον χαρακτήρα ενός ιδεολόγου πατριώτη. Πιστός και ευσεβής ορθόδοξος, άτομο ριζωμένο στους θεσμούς και τις Παραδόσεις του Γένους – αξίες υποστασιακές, που δεν άφηνε ευκαιρία να μην τις υπογραμμίζει αδιάλειπτα σε όλη τη διάρκεια της ζωής του – εξεγείρεται όταν βλέπει κάθε σύμπτωμα αλλοτρίωσης, υποκρισίας και ατομικισμού. Τα ελαττώματά του, όπως η εμπάθεια, το φιλόνικον, η υπερβολή, όσο και αν είναι πιθανοφανές να υπέκυπταν σε προσωπικά, κατά την ανθρώπινη φύση, ελατήρια, δεν είναι ικανά να ερμηνεύσουν το ιστορικό του πρόσωπο, που ήταν καθαρά αποστολικό και αφιερωμένο» (Τ. Λιγνάδη «Ο Χουρμούζης» σελ. 273).
Για την αιφνίδια επιστροφή του στη γενέτειρα νήσο του ο ίδιος δεν έδωσε εξήγηση. Στη Βουλή κατηγορήθηκε από πολιτικούς του αντιπάλους για την φυγή του στην Κωνσταντινούπολη και για το ότι εκεί «εδέχθη κρατικήν υπηρεσίαν οθωμανικήν» και ζητήθηκε από τον υπουργό των Εξωτερικών η αφαίρεση των πολιτικών του δικαιωμάτων και η διαγραφή του από τον βουλευτικό κατάλογο. Απάντηση από τον Υπουργό δεν υπήρξε… (Αυτ. σελ. 241-242).
Στην νήσο Αντιγόνη έδρασε ποικιλοτρόπως για τη διατήρηση του εθνικού φρονήματος των Ελλήνων της Βασιλεύουσας. Στο πλαίσιο αυτό το 1864 εξέδωσε την πατριωτική εφημερίδα ΑΡΜΟΝΙΑ, την οποία διατήρησε τέσσερα χρόνια. Επίσης έδιδε συχνά διαλέξεις με εθνοθρησκευτικό χρώμα. Ισόβια και σταθερή ήταν η αγάπη του προς την Εκκλησία: «Ανεξάλειπτος και ακμαία είναι η προς την αγίαν μητέρα μας Εκκλησίαν ευγνωμοσύνη του Έθνους, διότι αύτη και την γλώσσαν μας διετήρησε και την αγίαν μας θρησκείαν έσωσε». Λόγω αυτής της αγάπης του εκδήλωνε την αγανάκτησή του «για τους ορκοπάτηδες εκείνους που έγιναν αίτιοι της σημερινής αξιοδακρύτου καταστάσεως». Ο Χουρμούζης ανήγειρε στην Αντιγόνη το ναό της Θεοκορυφώτου Μονής του Σωτήρος Χριστού. Το έκανε, όπως ο ίδιος έγραψε, χύνοντας πολύν ιδρώτα, βλάπτοντας την υγεία του, παραμελώντας τα οικιακά του και «καθιστάμενος μέχρις οχληρότητος επαίτης, ακόμη και στον Μ. Βεζύρη Ααλή Πασά, ο οποίος «συνέδραμε γενναίως το έργον» (Αυτ. σελ. 245-246).-
*Από τις Εναλλακτικές Εκδόσεις κυκλοφορεί το βιβλίο του Γιώργου Παπαθανασόπουλου, Η Ορθόδοξη Εκκλησία σήμερα.
Ο Σταύρος Καλεντερίδης, ξεκίνησε τις σπουδές του στην Αθήνα, σπουδάζοντας Πολιτική Επιστήμη στο Εθνικό Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών. Έπειτα από τέσσερα χρόνια συμμετοχής στα φοιτητικά όργανα συνδιοίκησης της σχολής του και σε διάφορες οργανώσεις νέων, αποφάσισε να συνεχίσει τις σπουδές του στο εξωτερικό.
Στη Βοστόνη των Η.Π.Α. ολοκλήρωσε δύο μεταπτυχιακά προγράμματα, στις Διεθνείς Σχέσεις (Αμερικανική εξωτερική πολιτική) και στην Επικοινωνία (Πολιτική Επικοινωνία), ενώ παράλληλα εργάστηκε στο Ελληνικό Προξενείο της Βοστόνης, στη σχολή του ως βοηθός έρευνας και σε δύο πολιτικές καμπάνιες Αμερικανών πολιτικών (Δημοκρατικών – Ρεπουμπλικάνων).
Μετά από τρία χρόνια στις Η.Π.Α., άκουσε το κάλεσμα της πατρίδας του και επέστρεψε πίσω με μεγάλο πόθο για προσφορά στην Ελλάδα.
Υπήρξε ιδρυτικό μέλος δύο κοινωφελών οργανισμών, του δέλτα – πολιτική επανάσταση (πολιτικός οργανισμός) και της Λεοντίδας (ίδρυμα προώθησης θεμάτων ιστορίας, πολιτισμού και δημοκρατίας).
Σήμερα ζει και εργάζεται στην Αθήνα, ασχολείται με διάφορα εγχειρήματα πολιτικής διπλωματίας και δημοκρατίας, γράφει πολιτικά άρθρα, σχολιάζει την επικαιρότητα και συνεχίζει την προσωπική του μελέτη στην ιστορία και την πολιτική φιλοσοφία.
Με δύο δράσεις υψηλού συμβολισμού, που συνδέουν τη μνήμη με την προσφορά, η Κως τιμά και φέτος τη 19η Μαΐου, Ημέρα Μνήμης της Γενοκτονίας των Ελλήνων του Πόντου.
Ο Σύλλογος Ποντίων Κω «Ο Ξενιτέας» διοργανώνει ένα διήμερο εκδηλώσεων στις 16 και 17 Μαΐου.
Το Σάββατο 16 Μαΐου, στις 20:00, στην Πνευματική Εστία της Ιεράς Μητροπόλεως Κω και Νισύρου, θα πραγματοποιηθεί εκδήλωση μνήμης για τη Γενοκτονία των Ελλήνων του Πόντου. Στην εκδήλωση θα συμμετάσχει η χορωδία των παιδιών του 2ου και 4ου Δημοτικού Σχολείου Κω, δίνοντας ξεχωριστό βάρος στη παρουσία της νέας γενιάς.
Κεντρικός ομιλητής θα είναι ο Σάββας Καλεντερίδης, ο οποίος θα αναδείξει την ιστορική διάσταση της Γενοκτονίας, τη σημασία της αναγνώρισης και το διαρκές χρέος διατήρησης της μνήμης.
Η συμμετοχή των παιδιών στην εκδήλωση είναι βαθιά συμβολική. Η νέα γενιά καλείται να συναντήσει την ιστορία, να ακούσει την αλήθεια και να πάρει στα χέρια της τη σκυτάλη της μνήμης του Ποντιακού Ελληνισμού.
Την Κυριακή 17 Μαΐου, στις 10:00, στα γραφεία του Συλλόγου Ποντίων Κω «Ο Ξενιτέας», στην οδό Αντ. Ιωαννίδη 6, θα πραγματοποιηθεί εθελοντική αιμοδοσία από το προσωπικό του Τμήματος Αιμοδοσίας του Νοσοκομείου Κω.
Η δράση γίνεται σε συνεργασία με τον Σύλλογο Εθελοντών Αιμοδοτών Κω, την Αστική Εταιρεία «Ιπποκράτης» και τη Λέσχη Ελλήνων Καταδρομέων Κω.
Η επιλογή της αιμοδοσίας ως πράξης μνήμης δίνει στο διήμερο έναν ισχυρό ηθικό και ανθρώπινο χαρακτήρα. Απέναντι σε μια ιστορική τραγωδία που σημάδεψε τον Ποντιακό Ελληνισμό με αίμα, ξεριζωμό και απώλεια, η απάντηση σήμερα είναι η προσφορά ζωής.
Το μήνυμα είναι λιτό και δυνατό: «Εμείς δίνουμε το αίμα μας για τη ζωή. Δεν θέλουμε το αίμα μας πίσω».
Με αυτόν τον τρόπο, η Κως τιμά τους 353.000 νεκρούς του Πόντου όχι μόνο με λόγια και τελετές, αλλά με πράξεις. Με εκπαίδευση, ιστορική μνήμη, συλλογική συμμετοχή και εθελοντισμό.
Η 19η Μαΐου δεν είναι μια ημερομηνία στο ημερολόγιο. Είναι κραυγή μνήμης, απαίτηση δικαίωσης και υπόσχεση ότι η θυσία των Ελλήνων του Πόντου δεν θα παραδοθεί στη λήθη.
Το Σωματείο Δράσης «Νίκος Καπετανίδης» συνδέει την απόφαση του Δημοτικού Συμβουλίου Πάφου με μια γενικότερη θετική συγκυρία για τα ζητήματα του Ποντιακού Ελληνισμού στην Κύπρο.
Ως μια ιστορική και βαθιά συμβολική εξέλιξη για τον Ποντιακό Ελληνισμό χαρακτηρίζει το Σωματείο Δράσης «Νίκος Καπετανίδης» την απόφαση του Δημοτικού Συμβουλίου Πάφου να προχωρήσει άμεσα στην αλλαγή ονομασίας της οδού «Κεμάλ Ατατούρκ» στη συνοικία του Μούτταλου.
Σε ανακοίνωσή του, το Σωματείο τονίζει ότι η συγκεκριμένη απόφαση αποτελεί πράξη σεβασμού απέναντι στην Ιερή Μνήμη των 353.000 Ελλήνων του Πόντου που εξοντώθηκαν κατά τη διάρκεια της Γενοκτονίας στον Εύξεινο Πόντο, με κεντρικό θύτη –όπως επισημαίνεται– τον Μουσταφά Κεμάλ.
Παμποντιακή Ομοσπονδία Ελλάδος: Η ιστορική διαδρομή των Ελλήνων του Πόντου σε εκπαιδευτικό video animation
Η Παμποντιακή Ομοσπονδία Ελλάδος παρουσιάζει το νέο εκπαιδευτικό video animation για την ιστορική αναδρομή των Ελλήνων του Πόντου υπό την Αιγίδα του Υπουργείου Παιδείας.
Η Παμποντιακή Ομοσπονδία Ελλάδος με ιδιαίτερη τιμή και συγκίνηση ολοκλήρωσε το όραμα της και θέτει στη διάθεση της εκπαιδευτικής κοινότητας και του ευρύτερου κοινού το νέο εκπαιδευτικό video animation, αφιερωμένο στην Ιστορία και τη Γενοκτονία των Ελλήνων του Πόντου. Το έργο αυτό τελεί υπό την αιγίδα του Υπουργείο Παιδείας, Θρησκευμάτων και Αθλητισμού αναγνωρίζοντας τη θεσμική του σημασία για την ενίσχυση της ιστορικής μνήμης στη νέα γενιά.
Η Συλλογική Προσφορά Υψηλού Επιπέδου, έφερε το αποτέλεσμα αυτό το οποίο δεν θα ήταν εφικτό να υλοποιηθεί χωρίς την άμεση, αφιλοκερδή και εθελοντική συμβολή μιας εξαιρετικής ομάδας ακαδημαϊκών και επαγγελματιών. Η σύμπραξη αυτή αποτελεί υπόδειγμα κοινωνικής προσφοράς, καθώς κορυφαίοι επιστήμονες και δημιουργοί ένωσαν τις δυνάμεις τους για να μετατρέψουν την ιστορική γνώση σε ένα σύγχρονο, οπτικοακουστικό εκπαιδευτικό εργαλείο.
Θα θέλαμε να ευχαριστήσουμε την επιστημονική ομάδα για την άμεση ανταπόκριση της, για την συγκίνηση τους που καταφέραμε να κάνουμε όλοι μαζί ένα τόσο μεγάλο βήμα. Θα πρέπει να αναφέρουμε πως η ιστορική εγκυρότητα και η καλλιτεχνική αρτιότητα του video την οφείλουμε στους:
Νικόλαο Παυλίδη: Απόφοιτο του τμήματος Ιστορίας/Αρχαιολογίας του ΑΠΘ,
Φίλιππο Τσαουσέλη: Σκηνοθέτη και συγγραφέα,
Παναγιώτη Λεσγίδη: Γραφίστα και Ραφαήλ Μετενίδη: Νομικό με εμπειρία σε θέματα πολιτιστικών φορέων.
Το video animation δημιουργήθηκε με σκοπό να φέρει τους μαθητές Πρωτοβάθμιας και Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης, αλλά και κάθε ενδιαφερόμενο πολίτη, σε επαφή με την πλούσια ιστορική και πολιτιστική διαδρομή του Ποντιακού Ελληνισμού. Μέσα από σύγχρονη οπτικοακουστική αφήγηση και προσέγγιση, προσαρμοσμένη στην παιδαγωγική ηλικία των μαθητών.
Πραγματοποιήθηκε με την τέχνη του animation για να μεταδώσει με σεβασμό και ιστορική ακρίβεια δύσκολες έννοιες. Η μνήμη είναι άμυνα απέναντι στη λήθη γι’ αυτό θα θέλαμε οι νέοι να μάθουν, να νιώσουν και να προβληματιστούν μέσα από τη δύναμη της εικόνας. Η στήριξη τέτοιων πρωτοβουλιών εντάσσεται στον στρατηγικό μας στόχο για μια ζωντανή, βιωματική ιστορική εκπαίδευση που καλλιεργεί την ιστορική συνείδηση και τον σεβασμό στα ανθρώπινα δικαιώματα.
Αξίζει να σημειωθεί ότι η Υπουργός Παιδείας, Θρησκευμάτων και Αθλητισμού κα. Σοφία Ζαχαράκη είναι η πρώτη μετά από σειρά ετών που μας δέχτηκε με τόσο ειλικρινές ενδιαφέρον και πραγματική προθυμία να ακούσει τις θέσεις μας. Η στάση της σηματοδοτεί μια νέα αρχή, καθώς έθεσε άμεσα υπό την αιγίδα του Υπουργείου το συγκεκριμένο video, θεσπίζοντας παράλληλα την εκπαιδευτική – πολιτιστική δράση «Η Ιστορία και ο Πολιτισμός του Ποντιακού Ελληνισμού».
Πρόκειται για μια πρωτοβουλία παραγωγής και διάθεσης ψηφιακού υλικού που θα συνοδεύει τους μαθητές μας για τα σχολικά έτη 2025-2026 και 2026-2027. Θέλουμε να την ευχαριστήσουμε θερμά, καθώς με δική της προσωπική εισήγηση, το video αυτό θα αποτελεί πλέον αναπόσπαστο κομμάτι της εγκυκλίου για τις εκδηλώσεις Μνήμης της Γενοκτονίας των Ελλήνων του Πόντου σε όλα τα σχολεία της χώρας. Η κίνηση αυτή δεν είναι απλώς μια θεσμική κίνηση, αλλά μια πράξη ευθύνης απέναντι στην ιστορική αλήθεια που περιμέναμε χρόνια να δικαιωθεί».
«Η ιστορία μας δεν είναι μόνο μνήμη, είναι χρέος προς το μέλλον. Ευχαριστούμε θερμά τους συνεργάτες μας που πρόσφεραν το ταλέντο και τις γνώσεις τους χωρίς κανένα αντάλλαγμα, με μοναδικό κίνητρο τη μετάδοση της ιστορικής αλήθειας στη νέα γενιά. Κυρίως όμως για το χρέος που έχουμε προς τους προγόνους μας και την αγάπη μας για τον Πόντο».
Το βίντεο και το έγγραφο της έγκρισης από το Υπουργείο
Α: Εκπαιδευτική – πολιτιστική δράση υπό την αιγίδα του Υπουργείου Παιδείας, Θρησκευμάτων και Αθλητισμού
Σχετ.: Τα Φ.Ε.Σ.Ε. με αρ. πρωτ. 284/15-01-2026, 1101/16-02-2026 Γρ. Υπουργού και 15071/15-01- 2026, 15463/16-02-2026 ΓΓΑΒΕΕΑ και το με αρ. πρωτ. εισ. Υ.ΠΑΙ.Θ.Α. 18597/Δ2/16-02-2026 έγγραφο
Το Υπουργείο Παιδείας, Θρησκευμάτων και Αθλητισμού θέτει υπό την αιγίδα του την Εκπαιδευτική – πολιτιστική δράση (παραγωγή και διάθεση ψηφιακού εκπαιδευτικού υλικού) με
τίτλο: «Η Ιστορία και ο Πολιτισμός του Ποντιακού Ελληνισμού», που διοργανώνεται από την Παμποντιακή Ομοσπονδία Ελλάδος.
Η δράση θα πραγματοποιηθεί κατά τη διάρκεια του τρέχοντος σχολικού έτους 2025-2026 και του σχολικού έτους 2026-2027, με πανελλαδική διάθεση εκπαιδευτικού υλικού, σε ψηφιακό
περιβάλλον.
Επισημαίνεται ότι σε κάθε σχετική επικοινωνία, δημοσίευση, έντυπο ή ψηφιακό υλικό θα πρέπει να αναγράφεται ρητά η φράση «υπό την αιγίδα του Υ.ΠΑΙ.Θ.Α.».
