Διεθνή
Το IRON DOME και η “εξαύλωση” της τουρκικής ικανότητας προβολής ισχύος
Τι θα σημάνει η απόκτηση του ισραηλινού συστήματος IRON DOME από την Εθνική Φρουρά της Κύπρου
Γράφει ο Στέφανος Καραβίδας
Η πιθανή απόκτηση του ισραηλινού συστήματος ΙRON DOME της εταιρείας RAFAEL, από την Κυπριακή Δημοκρατία (Κ.Δ), εάν τελεσφορήσει, ενδεχομένως να επισκιάσει ακόμη και την απόκτηση των αεροσκαφών RAFALE από την ελληνική Πολεμική Αεροπορία.
Και αυτό, διότι το σύστημα δεν θα είναι καταλύτης απλά σε τακτικό και επιχειρησιακό επίπεδο αυξάνοντας την ΑΠΟΤΡΕΠΤΙΚΗ ΙΣΧΥ, αλλά θα λειτουργήσει ως προπομπός και προάγγελος διπλωματικών και γεωπολιτικών εξελίξεων και η απόκτησή του εντάσσεται στο επίπεδο της Υψηλής Στρατηγικής.
Το IRON DOME (Ουράνιος Θόλος) επιγραμματικά:
ΠΑΡΑΓΩΓΗ – ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΑΚΗ ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗ
Η απαίτηση για τη σχεδίασή του προέκυψε μετά τον πόλεμο Ισραήλ-Λιβάνου το 2006, όπου η Χεζμπολάχ εξαπέλυσε περίπου 4000 ρουκέτες με τις 1000 να πέφτουν επί ισραηλινού εδάφους, προκαλώντας ανθρώπινες απώλειες 44 Ισραηλινών. Η αρχική επιχειρησιακή αξιολόγηση πραγματοποιήθηκε το 2010 και το «βάπτισμα του πυρός» έλαβε χώρα το 2011. Μέχρι το 2016, σημειώθηκαν 1500 επιτυχείς εμπλοκές ρουκετών. Στις συγκρούσεις του Μαΐου 2021 μεταξύ του Ισραήλ και των Παλαιστινίων της Λωρίδας της Γάζας, η Χαμάς εκτόξευσε σχεδόν 4500 ρουκέτες με τις 900 να κρίνονται ως απειλή και να αναχαιτίζονται. Οι Ισραηλινές δυνάμεις ανέφεραν ποσοστό επιτυχών εμπλοκών 90%. Μέχρι σήμερα, το σύστημα έχει αναχαιτίσει επιτυχώς περίπου 2500 ρουκέτες. Τα παραπάνω καταδεικνύουν ότι το σύστημα είναι «επιχειρησιακά ώριμο».
ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ
- C-RAM σύστημα με κύρια αποστολή την αναχαίτιση ρουκετών, βλημάτων πυροβολικού (ακόμη και 155 χιλ.) και όλμων (Counter–Rockets,Artillery,Mortars).
- Ικανό ακόμη σύμφωνα με τον κατασκευαστή να λειτουργήσει ως VSHORAD (Very Short Range Air Defense System), εμπλέκοντας επίσης ΜΕΑ (Μη Επανδρωμένα Αεροσκάφη), ελικόπτερα, βαλιστικούς πυραύλους, πυρομαχικά και πυραύλους υψηλής ακρίβειας και μεγάλης εμβέλειας όπως είναι τα PGM (Precision Guided Munitions, Missiles) όπλα μακρού πλήγματος των τουρκικών αεροσκαφών (SOM 100NM, AGM-84 SLAM-ER 150 NM, POPEYE II 40NM, AGM-154 JSOW 50 NM).
- Ικανότητα λειτουργίας όλο το 24ωρο ανεξαρτήτως καιρού.
- Αποτελείται από 3 κύρια μέρη, Κέντρο Ελέγχου Πυρός, Radar, Εκτοξευτές.
- Υποστηρίζεται από το κορυφαίο RADAR ELM-2084 πολλαπλών δυνατοτήτων, ηλεκτρονικής σάρωσης (AESA) της ELTA, που ανήκει στον όμιλο της ΙΑΙ (Israel Aerospace Industries). Έχει την ικανότητα για σκοπούς επιτήρησης (Surveillance) να παρακολουθεί 1100 στόχους στα 250ΝΜ (460χλμ) και για σκοπούς εμπλοκής 200 στόχους στα 100ΝΜ (185 χλμ). Δύναται να καλύψει εύρος 360° για σκοπούς επιτήρησης (περιστρεφόμενο αναλόγως της έκδοσης) ή 120 ° για σκοπούς εντοπισμού στόχων (σταθερό). Το εν λόγω RADAR επιτυγχάνει υψηλή διαλειτουργικότητα και συμβατότητα με άλλα οπλικά συστήματα και εξ αυτού έχει πωληθεί αυτόνομα από το IRON DOME στο εξωτερικό(Τσεχία 8 συστήματα, Σλοβακία 17), ενώ πληροί ακόμη και τις προδιαγραφές του Διεθνούς Οργανισμού Πολιτικής Αεροπορίας (ICAO) σε λειτουργία ελέγχου της εναέριας κυκλοφορίας.
- Κάθε συστοιχία περιλαμβάνει 3-4 εκτοξευτές, φέροντες 20 πυραύλους έκαστος. Αναφέρεται από πολλές πηγές, ότι η περιοχή κάλυψης εκτείνεται σε 150 τετραγωνικά χιλιόμετρα, με το κόστος κάθε πυραύλου να ανέρχεται περίπου στις 50.000$.
- Ο πύραυλος είναι ενεργής (active) καθοδήγησης, υποστηριζόμενος αρχικά μέσω DATA LINK και ενεργοποιώντας στη συνέχεια το δικό του RADAR. Διαθέτει πυροσωλήνα προσέγγισης μεγάλης εκρηκτικής ικανότητας.
- Το σύστημα εμπλέκει τους εισερχόμενους στόχους μέχρι και τα 42ΝΜ (70 χλμ) μόνο εφόσον συνιστούν απειλή για την υπό προστασία περιοχή και κατά τρόπο που τα θραύσματα να μην απειλούν φίλιες δυνάμεις.
- Το σύστημα προσφέρεται σε ακόμη δύο εκδόσεις. Στην αυτοκινούμενη έκδοση Ι-DOME (Σταθμός Ελέγχου, Εκτοξευτής με 10 βλήματα και Radar επί μεμονωμένου οχήματος). Στη ναυτική έκδοση C–DOME με αξιοποίησή του στις ισραηλινές κορβέτες SAAR-5 και SAAR-6.
Σύμφωνα με διασταυρωμένες πηγές, η «παραλλαγή» για την οποία γίνεται λόγος στα κυπριακά μέσα ενημέρωσης, αφορά και την ικανότητα κατάρριψης DRONE και γενικά «περιφερόμενων πυρομαχικών» με ικανότητα σμήνωσης.
ΕΞΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΠΙΤΥΧΙΕΣ
Ενδιαφέρον για το IRON DOME έχει επιδείξει η Νότιoς Κορέα, η Σαουδική Αραβία και τα ΗΑΕ, ενώ στην αγορά του έχουν προχωρήσει η Ινδία, το Αζερμπαϊτζάν και η Ρουμανία (συμπαραγωγή). Ακόμη, η Τσεχία και η Σλοβακία (συμπαραγωγή) έχουν αγοράσει το RADAR ELM 2084.
Ενδεικτικό της σημασίας και της αξίας του συστήματος, έχει η εμπλοκή των ΗΠΑ στην εξέλιξη του ήδη από το 2011, ενώ το 2014 κατόπιν συμφωνίας μεταξύ των δύο χωρών, οι ΗΠΑ εξασφάλισαν περαιτέρω πρόσβαση, με το 75% περίπου του πυραύλου(Tamir Interceptor), να κατασκευάζεται εκεί. Οι ΗΠΑ έχουν ήδη προμηθευτεί 2 συστήματα από το 2019 έως σήμερα, ενώ η RAYTHEON RAFAEL AREA PROTECTION SYSTEMS, ιδρύθηκε ως κοινοπραξία της αμερικανικής RAYTHEON και της ισραηλινής κατασκευάστριας RAFAEL, προκειμένου να αναλάβει την κατασκευή του συστήματος στις ΗΠΑ. Τέλος στο ίδιο πλαίσιο, η Βουλή των Αντιπροσώπων των ΗΠΑ, ενέκρινε στις 23/9/2021 την καταβολή ποσού 1 δις δολαρίων προς το Ισραήλ, για την εξέλιξη του IRON DOME.
Αναφορικά με την Κύπρο, το αίτημα για απόκτηση του IRON DOME δεν είναι πρόσφατο, αλλά παλαιότερο χωρίς το Ισραήλ να ανταποκριθεί θετικά. Ωστόσο, η μεταφορά τουρκικών ΜΕΑ με ικανότητα δορυφορικών επικοινωνιών στο αεροδρόμιο του κατεχόμενου Λευκονοίκου, φαίνεται πως αναγκάζει την ισραηλινή πλευρά να αναθεωρήσει την απόφασή της. (Βλέπε Ι. Μάζης- Θ. Νικολοβγένης amynageostratigiki.eu)
ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΑΚΗ ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗ
Με βάση τα τεχνικά του χαρακτηριστικά και προς επίρρωση της εισαγωγής μας, η παρουσία του ΙRON DOME στην Κύπρο, συνδυαστικά και σε συνέργεια με τα υπόλοιπα ελλαδικά και κυπριακά οπλικά συστήματα, υπονομεύει σοβαρά τις τουρκικές δυνατότητες προβολής ισχύος, τόσο των κατοχικών δυνάμεων, όσο και κυρίαρχα της τουρκικής πολεμικής αεροπορίας.
Στο χερσαίο πεδίο αντιπαράθεσης, θα αναγκάσει τις κατοχικές δυνάμεις να αναθεωρήσουν και να αναπροσαρμόσουν τον νυν επιθετικό προσανατολισμό τους. Αυτό, καθώς θα περιοριστεί δραματικά το κατοχικό πυροβολικό, το οποίο δε θα δύναται να παρέχει ανενόχλητο προπαρασκευαστικές βολές και γενικά να επιφέρει τα αποτελέσματα που θα επιτύγχανε δίχως την παρουσία του IRON DOME. Επισημαίνεται επίσης ότι η αναλογία 3 προς 2 του αρματικού δυναμικού υπέρ των δυνάμεων κατοχής, ανατρέπεται τη νύχτα σχεδόν σε 5 προς 1 υπέρ των δικών μας δυνάμεων, καθότι τα μοναδικά κατοχικά άρματα που διαθέτουν δυνατότητες νυχτερινού αγώνα, είναι τα 42 περίπου γερμανικά Leo2A4, τα οποία ωστόσο υστερούν έναντι των Μ-48Α5 MOLF της ΕΛΔΥΚ. Συνεπώς κατά τη διάρκεια της νύχτας, οι κατοχικές δυνάμεις στερούνται όχι μόνο της αριθμητικής αρματικής τους υπεροπλίας, αλλά και της επαρκούς στήριξης του κατοχικού πυροβολικού, καθότι σε μεγάλο βαθμό, η δράση του θα εξουδετερωθεί από το IRON DOME.
Στο ναυτικό πεδίο, εάν επιλεγεί το IRON DOME για την προστασία του υπό συζήτηση να κατασκευαστεί ναυστάθμου, στο Μαρί της Κύπρου (ή όπου αλλού), θα προστατέψει αποτελεσματικά τη στρατηγική αυτή υποδομή, που θα επιτρέπει τον ελλιμενισμό συμμαχικών πλοίων αλλά και των υπό απόκτηση νέων φρεγατών Belharra. Ας εξετάσουμε ένα υποθετικό σενάριο όπου φίλια ναυτική δύναμη με ικανότητα εξαπόλυσης Α/Α βλημάτων ASTER-30, βρίσκεται σε μικρή απόσταση από τη μελλούμενη ναυτική βάση. Η ναυτική δύναμη θα απολαμβάνει σε μεγάλο βαθμό αντιβαλλιστικής προστασίας από το IRON DOME της βάσης, απέναντι σε πολλαπλές απειλές όπως αντιπλοϊκά βλήματα αεροσκαφών, βολές κατευθυνόμενων όπλων από ΜΕΑ, περιφερόμενα πυρομαχικά και drones, πυραύλους αντί-ραντάρ, βολές πυροβολικού κ.α. Αυτό σημαίνει ότι με σχετική ασφάλεια, το βληματικό δυναμικό των ASTER-30 των 120χλμ εμβέλειας, θα μπορεί να διατεθεί για τη δημιουργία αντιαεροπορικής ομπρέλας άνωθεν της Κύπρου, που θα εκτείνεται μέχρι το μισό της απόστασης από τη βόρεια Κύπρο μέχρι τη μικρασιατική ακτή. Αυτή η συνέργεια ASTER-30 & IRON DOME θα κρατήσει μακριά όχι μόνο τα τουρκικά αεροσκάφη, αλλά και τα όπλα μακρού πλήγματός που θα φέρουν [SOM( 100 NM, JSOW(50ΝΜ), POPEYE(40ΝΜ), AGM-84 SLAM ER (150NM).
Στο αεροπορικό πεδίο και στο επίπεδο της αντιαεροπορικής άμυνας, η πιθανή παρουσία πλοίων με ASTER-30, θα καλύψει το κενό της κυπριακής αεράμυνας σε Α/Α συστήματα μεγάλου βεληνεκούς και θα δομήσει ένα ολοκληρωμένο πλέγμα Α/Α άμυνας με αλληλοκαλυπτόμενα συστήματα μεγάλου, μεσαίου και μικρού βεληνεκούς (κατά σειρά ASTER-30, BUK, ΤΟR-M1, OΘΕΛΛΟΣ, ASPIDE, MISTRAL), μεταβιβάζοντας ίσως την αντιβαλλιστική ευθύνη αποκλειστικά στο IRON DOME. Η προστασία μάλιστα της ΑΒ «Ανδρέας Παπανδρέου»(ΑΒΑΠ) από το IRON DOME, δύναται να δημιουργήσει τις προϋποθέσεις ασφαλούς φιλοξενίας, σημαντικά μεγάλης δύναμης φίλιων αεροσκαφών, κάτι που δε μπορεί να συμβεί σήμερα, καθότι η ΑΒΑΠ απειλείται, από τα τουρκικά βαλλιστικά βλήματα [YILDIRIM 2(300χλμ), ΒΟRA 2(>280χλμ)] καθώς και τα όπλα ακριβείας μακράς εμβέλειας της τουρκικής αεροπορίας. Επισημαίνεται ότι τόσο η ΑΒΑΠ όσο και ναυτική βάση στο Μαρί δεν απειλούνται από τις υφιστάμενες θέσεις του κατοχικού πυροβολικού.
Συμπερασματικά, η παρουσία του IRON DOME στην Κύπρο, μπορεί να δημιουργήσει τις ευνοϊκές συνθήκες για την αλλαγή του υπάρχοντος ισοζυγίου ισχύος σε χερσαίο, ναυτικό και αεροπορικό επίπεδο στο νησί. Η δυνητική και πιθανή συνέργεια του IRON DOME με ASTER 30, τα λοιπά Α/Α συστήματα μεσαίου και μικρού βεληνεκούς της Ε.Φ. αλλά και των φίλιων μαχητικών αεροσκαφών, θα δημιουργήσει μία αντικειμενικά δύσκολα προσπελάσιμη ασπίδα άνωθεν της Κύπρου. Δε θα ήταν ίσως υπερβολή, να ειπωθεί πως υπό τις ανωτέρω συνθήκες, οι τουρκοκυπριακές δυνάμεις θα ομοιάζουν για τα Ελληνικά Φτερά με πραγματικούς εκπαιδευτικούς στόχους σε πεδίο βολής.
Είναι κρίσιμο να επισημανθεί ότι πλησίον της ναυτικής βάσης στο Μαρί, βρίσκεται η σημαντικότερη ηλεκτροπαραγωγός εγκατάσταση της ΑΗΚ (Αρχή Ηλεκτρισμού Κύπρου). Ακόμη πιο σημαντικό είναι το γεγονός ότι σύμφωνα με το σχεδιασμό, στην ίδια περιοχή θα καταλήγουν τόσο ο τερματικός σταθμός υγροποίησης του EAST MED, όσο και ο τερματικός σταθμός των EUROASIA INTERCONNECTOR και ΕUROAFRICA INTERCONNECTOR, προγράμματα που ενώνουν ενεργειακά την Κύπρο με την Ελλάδα, την Αίγυπτο και το Ισραήλ και αναδεικνύουν την περιοχή σε ενεργειακό, στρατιωτικό και κατ’ επέκταση, γεωπολιτικό κόμβο.
ΤΟ ΓΕΩΠΟΛΙΤΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ
Είναι λοιπόν πρόδηλο ότι η απόκτηση του συστήματος ΙRON DOME δε σχετίζεται μονομερώς με την αύξηση της αποτρεπτικής ικανότητας της Κ.Δ, αλλά μπορεί να αποτελέσει δομικό τμήμα του ευρύτερου γεωστρατηγικού σχεδιασμού των δύο κρατών του Ελληνισμού. Αναφορικά με την εξοπλιστική απραξία των προηγούμενων ετών, αποκαλύπτεται ότι το πρόβλημα της πατρίδας μας (Ελλάδα και Κύπρος) δεν ήταν δημοσιονομικό, αλλά κατεξοχήν γεωπολιτικό. Οι εξελίξεις τρέχουν με απίστευτη ταχύτητα και εάν τα διαφαινόμενα υλοποιηθούν, τα όσα θα επακολουθήσουν, δύνανται να ξεπεράσουν τις καλύτερες προσδοκίες μας.
Γίνεται δυνατό λοιπόν να πραγματωθεί αυτό που η γεωπολιτική δυναμική κάνει προφανές ως δυνατότητα και στο οποίο ο Καθηγητής Οικονομικής Γεωγραφίας Ι. Μάζης έχει πολλάκις αναφερθεί μεσω δημοσίων παρεμβάσεων και κειμένων του. Τη δημιουργία δηλαδή ενός «υπονατοϊκού», παρανατοϊκού αμυντικού βραχίονα, με βατήρα τη Κύπρο και επικεφαλής τη Γαλλία, στο πλαίσιο μίας ΑΝΕΥ Τουρκίας διαμορφούμενης νέας αρχιτεκτονικής ασφαλείας, που χαράσσει το νέο «αναχωματικό δακτύλιο», διάδοχο του RIMLAND.
(βλέπε Ι. Μάζης http://www.elisme.gr/images/aaa/Frenchbasis.pdf )
Ο «Θεός της Γεωπολιτικής» είναι αναμφίβολα Έλληνας, αν αναλογιστεί κανείς το στενό «παράθυρο ευκαιρίας» που μας δόθηκε μεταξύ της περιώνυμης AUKUS και των γερμανικών εκλογών και που η εκμετάλλευσή του συνιστά για την Πατρίδα μας τεράστια επιτυχία και επίδειξη γεωπολιτικών αντανακλαστικών.
Όλα τα παραπάνω σε στρατιωτικό, διπλωματικό και γεωπολιτικό επίπεδο, θα προκαλέσουν μοιραία θετικές εξελίξεις στο Κυπριακό ζήτημα, υποβαθμίζοντας αφενός το βρετανικό ρόλο και το κυριότερο «εξαϋλώνοντας» τη ΔΥΝΑΤΟΤΗΤΑ ΠΡΟΒΟΛΗΣ ΙΣΧΥΟΣ ΤΗΣ ΤΟΥΡΚΙΑΣ και κατά συνέπεια ομηρίας της Κυπριακής Δημοκρατίας.
Διά τούτο και οφείλουμε να ΕΠΑΝΑΚΑΘΟΡΙΣΟΥΜΕ την εθνική μας στρατηγική στο Κυπριακό, αποδεσμευόμενοι από την εξ’ ορισμού και ετυμολογικά διχοτομική επιλογή της Διζωνικής Δικοινοτικής Ομοσπονδίας και των «ανανικών παραφυάδων» της, υιοθετώντας με ΑΚΑΜΨΙΑ ως σκληρό πυρήνα της εθνικής μας θέσης, το ΔΟΓΜΑ της ΑΠΕΛΕΥΘΕΡΩΣΗΣ. Οποιαδήποτε άλλη «λύση» απλά νομιμοποιεί την τουρκική εισβολή και τα τετελεσμένα της! Το Κυπριακό παραμένει αποκλειστικά ζήτημα εισβολής και κατοχής και η ΑΠΕΛΕΥΘΕΡΩΣΗ αφορά τη με βάση το Διεθνές Δίκαιο απαιτούμενη αποκατάσταση της νομιμότητας και της ακεραιότητας της Κυπριακής Δημοκρατίας. Η ίδια η Γεωπολιτική δυναμική των συμμαχιών του Ελληνισμού και η υπό εξέλιξη ανακατανομή της Ισχύος, μπορούν να την επιβάλουν χωρίς να πέσει τουφεκιά, που είναι και το ζητούμενο!
Επισμηναγός (Ι) ε.α Στέφανος Καραβίδας
Υποψήφιος Δρ. ΕΚΠΑ
Διεθνή
Flydubai: Επίθεση αυτοκτονίας στο Τελ Αβίβ ετοίμαζε ο συγκυβερνήτης της πτήσης
Ο δράστης, που κατάγεται από το Ομάν, σκόπευε να πραγματοποιήσει επίθεση αυτοκτονίας, εμπνευσμένος από τις επιθέσεις της 11ης Σεπτεμβρίου 2002 στις ΗΠΑ, ανέφερε ο γενικός εισαγγελέας των ΗΑΕ.
Ο συγκυβερνήτης της πτήσης της flydubai από το Ντουμπάι για το Τελ Αβίβ, που στις 30 Σεπτεμβρίου επιτέθηκε στον κυβερνήτη πριν να τον εξουδετερώσουν οι επιβάτες, σχεδίαζε να καταλάβει το αεροπλάνο και να το ρίξει στο διεθνές αεροδρόμιο Μπεν Γκουριόν, σύμφωνα με τις εισαγγελικές αρχές των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων.
Ο δράστης, που κατάγεται από το Ομάν, σκόπευε να πραγματοποιήσει επίθεση αυτοκτονίας, εμπνευσμένος από τις επιθέσεις της 11ης Σεπτεμβρίου 2002 στις ΗΠΑ, ανέφερε ο γενικός εισαγγελέας των ΗΑΕ. Ομολόγησε ότι έδρασε μόνος αλλά η έρευνα συνεχίζεται για τον εντοπισμό τυχόν συνεργών ή άλλων διασυνδέσεών του. Ο συγκυβερνήτης χρησιμοποίησε δύο προηγούμενες πτήσεις με προορισμό το Τελ Αβίβ για να ελέγξει τη διαδρομή και το αεροδρόμιο.
Ο ύποπτος πληρούσε τις απαιτήσεις ασφαλείας και προϋπηρεσίας ώστε να προσληφθεί από τη flydubai. Οι έλεγχοι που έγιναν από την εταιρεία τότε δεν αποκάλυψαν κάποια ένδειξη για τις φερόμενες «εξτρεμιστικές απόψεις» ή τρομοκρατικά σχέδιά του. Η «στροφή» του προς τον εξτρεμισμό και την τρομοκρατία αναδύθηκε για πρώτη φορά το 2017, πρόσθεσε ο εισαγγελέας, σύμφωνα με το επίσημο ειδησεογραφικό πρακτορείο των Εμιράτων.
Πηγή: ΑΠΕ-ΜΠΕ
ΑΝΑΡΤΗΣΕΙΣ ΜΕ ΣΗΜΑΣΙΑ
Ρωγμές στη συμμαχία Ερντογάν–Αλίγεφ: Η ισλαμική μαντίλα και το Ισραήλ δοκιμάζουν τις σχέσεις Τουρκίας–Αζερμπαϊτζάν
Το δόγμα «ένα έθνος, δύο κράτη», πάνω στο οποίο οικοδομήθηκαν οι στενές σχέσεις Τουρκίας και Αζερμπαϊτζάν, βρίσκεται αντιμέτωπο με νέες πολιτικές και ιδεολογικές εντάσεις. Ο πρόεδρος του Αζερμπαϊτζάν Ιλχάμ Αλίγεφ διαμηνύει ότι δεν αποδέχεται ξένη κηδεμονία στις εσωτερικές υποθέσεις της χώρας του, την ώρα που στην Τουρκία εντείνονται οι αντιδράσεις για τους περιορισμούς στην ισλαμική μαντίλα και τη στρατηγική συνεργασία του Μπακού με το Ισραήλ. Οι εξελίξεις αναδεικνύουν τις διαφορετικές προτεραιότητες δύο στενών συμμάχων, με σημαντικές προεκτάσεις για τον Νότιο Καύκασο και τη Μέση Ανατολή.
Νέα ερωτήματα για τα όρια της στρατηγικής συνεργασίας μεταξύ Τουρκίας και Αζερμπαϊτζάν δημιουργούν οι τελευταίες τοποθετήσεις του Ιλχάμ Αλίγεφ, ο οποίος εμφανίζεται αποφασισμένος να υπερασπιστεί την αυτονομία της χώρας του απέναντι σε εξωτερικές πολιτικές και ιδεολογικές παρεμβάσεις.
Η αντιπαράθεση έχει δύο βασικές διαστάσεις: την αντιμετώπιση της ισλαμικής μαντίλας στο κοσμικό κράτος του Αζερμπαϊτζάν και τη διατήρηση της στενής αμυντικής και ενεργειακής συνεργασίας του Μπακού με το Ισραήλ.
Τα δύο αυτά ζητήματα δημιουργούν τριβές με πολιτικούς και θρησκευτικούς κύκλους της Τουρκίας, ιδιαίτερα όσους βρίσκονται κοντά στο κυβερνών Κόμμα Δικαιοσύνης και Ανάπτυξης (AKP) του Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν.
Το μήνυμα Αλίγεφ: Καμία ξένη κηδεμονία
Η ένταση ήρθε στο προσκήνιο μετά την ομιλία του Αλίγεφ στο 8ο συνέδριο του κυβερνώντος Κόμματος Νέου Αζερμπαϊτζάν, στις 2 Οκτωβρίου 2026.
Ο Αζέρος πρόεδρος αναφέρθηκε στην ανάγκη προστασίας της λεγόμενης «ιδεολογικής ασφάλειας» της χώρας του, υπογραμμίζοντας ότι το Αζερμπαϊτζάν δεν χρειάζεται καθοδήγηση από ξένες δυνάμεις.
«Ας ξέρει ο καθένας τη θέση του, ας μην ανακατεύονται στις υποθέσεις μας, ας μη χώνουν τη μύτη τους στον τρόπο ζωής μας», δήλωσε χαρακτηριστικά.
Ο Αλίγεφ δεν κατονόμασε την Τουρκία. Ωστόσο, η χρονική συγκυρία των δηλώσεων και η αυξανόμενη κριτική που ασκείται από τουρκικούς κύκλους στην εσωτερική πολιτική του Αζερμπαϊτζάν οδήγησαν στην ερμηνεία ότι το μήνυμα απευθυνόταν, τουλάχιστον εν μέρει, προς την Άγκυρα.
Η τοποθέτηση αυτή αναδεικνύει ένα βασικό χαρακτηριστικό της πολιτικής του Μπακού: την επιδίωξη διατήρησης της εθνικής κυριαρχίας και της αυτονομίας των αποφάσεών του, ακόμη και έναντι του στενότερου στρατηγικού του συμμάχου.
Η μαντίλα προκαλεί αντιδράσεις στην Τουρκία
Στο επίκεντρο της διαφωνίας βρίσκονται οι περιορισμοί στη χρήση της ισλαμικής μαντίλας, του χιτζάμπ, στα δημόσια σχολεία του Αζερμπαϊτζάν.
Οι σχετικές ρυθμίσεις έχουν προκαλέσει αντιδράσεις από τουρκικά μέσα ενημέρωσης και οργανώσεις που δραστηριοποιούνται στον χώρο των θρησκευτικών δικαιωμάτων.
Το ζήτημα έχει ιδιαίτερη συμβολική σημασία για την κυβέρνηση Ερντογάν.
Στην Τουρκία, η απαγόρευση της ισλαμικής μαντίλας στην εκπαίδευση, στον δημόσιο τομέα και σε κρατικούς θεσμούς αποτέλεσε επί δεκαετίες ένα από τα σημαντικότερα πεδία αντιπαράθεσης μεταξύ ισλαμιστικών και κεμαλικών πολιτικών δυνάμεων.
Η σταδιακή άρση των περιορισμών από τις κυβερνήσεις του AKP αναδείχθηκε σε κεντρικό στοιχείο της πολιτικής ταυτότητας του Ερντογάν.
Η διαφορετική στάση του Αζερμπαϊτζάν επαναφέρει αυτή την ιδεολογική διαφορά στο εσωτερικό του τουρκογενούς κόσμου.
Κατά την ομιλία του στη Γενική Συνέλευση του ΟΗΕ τον Σεπτέμβριο, ο Τούρκος πρόεδρος επέκρινε τους περιορισμούς στη χρήση της μαντίλας, χαρακτηρίζοντάς τους «επίθεση στα πιο θεμελιώδη δικαιώματα των γυναικών».
Συνέδεσε μάλιστα το ζήτημα με την ισλαμοφοβία, την οποία κατηγόρησε ότι εξαπλώνεται στη Δύση.
Παρότι δεν αναφέρθηκε ονομαστικά στο Αζερμπαϊτζάν, οι δηλώσεις ερμηνεύτηκαν από ορισμένους ως έμμεση αναφορά στις πολιτικές του Μπακού.
Διαδήλωση στην Κωνσταντινούπολη κατά του Αλίγεφ
Η ένταση αποτυπώθηκε και στον δρόμο.
Στις 3 Οκτωβρίου, η τουρκική οργάνωση Özgür-Der πραγματοποίησε διαδήλωση έξω από το προξενείο του Αζερμπαϊτζάν στην Κωνσταντινούπολη, απαιτώντας την άρση των περιορισμών στη χρήση της ισλαμικής μαντίλας.
Κατά τη διάρκεια της κινητοποίησης, ορισμένοι ομιλητές αμφισβήτησαν ακόμη και το παραδοσιακό αφήγημα περί αδελφικής σχέσης των δύο χωρών.
Ο Αχμέτ Κερίμ Αρτούκ επέκρινε το Μπακού τόσο για την εσωτερική του πολιτική όσο και για τη συνεργασία του με το Ισραήλ.
«Λόγω του κοσμικού αυταρχισμού της, της ισλαμοφοβίας της και της συνεργασίας της με τους σιωνιστές καταπιεστές στην εξωτερική πολιτική, αυτή η κυβέρνηση δεν μπορεί να θεωρείται αδελφική. Η κυβέρνηση του Μπακού πρόσθεσε τα δάκρυα των Αζέρων αδελφών μας που φορούν μαντίλα στο αίμα των μαρτύρων μας στη Γάζα», δήλωσε.
Η συγκεκριμένη τοποθέτηση αντανακλά την οπτική των διαδηλωτών και δεν αποτελεί επίσημη θέση του τουρκικού κράτους.
Η Χιουλιά Σεκερτζί, από την ίδια οργάνωση, συνέδεσε επίσης το ζήτημα του χιτζάμπ με τον πόλεμο στη Γάζα, υποστηρίζοντας ότι η υπεράσπιση των δικαιωμάτων των γυναικών στο Αζερμπαϊτζάν και η υποστήριξη των Παλαιστινίων αποτελούν μέρος του ίδιου αγώνα.
Το Ισραήλ: Ο στρατηγικός εταίρος που ενοχλεί την Άγκυρα
Το δεύτερο σημαντικό ζήτημα αφορά τη διαχρονική συνεργασία του Αζερμπαϊτζάν με το Ισραήλ.
Σε αντίθεση με την Τουρκία, η οποία έχει υιοθετήσει ιδιαίτερα επικριτική στάση απέναντι στην ισραηλινή κυβέρνηση μετά την έναρξη του πολέμου στη Γάζα, το Μπακού έχει διατηρήσει στενούς αμυντικούς και ενεργειακούς δεσμούς με το Τελ Αβίβ.
Η σχέση αυτή στηρίζεται σε δύο βασικούς πυλώνες.
Ο πρώτος είναι η εξαγωγή αζερικού πετρελαίου προς το Ισραήλ, το οποίο καλύπτει μέσω αυτών των προμηθειών σημαντικό μέρος των ενεργειακών του αναγκών.
Ο δεύτερος είναι η προμήθεια προηγμένων ισραηλινών οπλικών συστημάτων από το Αζερμπαϊτζάν.
Τα ισραηλινά μη επανδρωμένα αεροσκάφη, τα συστήματα αναγνώρισης και άλλα προηγμένα οπλικά μέσα έχουν διαδραματίσει σημαντικό ρόλο στον εκσυγχρονισμό των αζερικών Ενόπλων Δυνάμεων.
Η συνεργασία έχει περιγραφεί συχνά από αναλυτές ως σχέση «πετρέλαιο έναντι όπλων».
Η σύνδεση αυτή έχει αποκτήσει πρόσθετη σημασία εξαιτίας της γεωγραφικής θέσης του Αζερμπαϊτζάν, το οποίο συνορεύει με το Ιράν, έναν από τους βασικούς στρατηγικούς αντιπάλους του Ισραήλ.
Για το Μπακού, η σχέση με το Τελ Αβίβ προσφέρει πρόσβαση σε προηγμένη στρατιωτική τεχνολογία και διευρύνει τις διεθνείς συνεργασίες του.
Για την Τουρκία, ωστόσο, η συνεργασία αυτή δημιουργεί πολιτικές αντιφάσεις, ιδιαίτερα σε μια περίοδο κατά την οποία ο Ερντογάν έχει θέσει την αντιπαράθεση με την ισραηλινή κυβέρνηση στο επίκεντρο της περιφερειακής του ρητορικής.
Ναγκόρνο-Καραμπάχ: «Νικήσαμε μόνοι μας»
Ακόμη μία σημαντική πτυχή της αντιπαράθεσης αφορά τη διαφορετική αποτίμηση του πολέμου στο Ναγκόρνο-Καραμπάχ.
Η Τουρκία είχε παράσχει εκτεταμένη πολιτική, στρατιωτική και τεχνική υποστήριξη στο Αζερμπαϊτζάν κατά τον πόλεμο του 2020, ενώ η συνεργασία των δύο χωρών ενισχύθηκε περαιτέρω με τη Διακήρυξη της Σούσα το 2021.
Ωστόσο, κατά την ομιλία του στις 2 Οκτωβρίου, ο Αλίγεφ υπογράμμισε ότι το Αζερμπαϊτζάν πέτυχε τη στρατιωτική του νίκη με δικές του δυνάμεις, προσθέτοντας ότι ο εξοπλισμός που χρησιμοποιήθηκε είχε αγοραστεί με αζερικούς πόρους.
Οι τοποθετήσεις του ερμηνεύτηκαν από ορισμένους Τούρκους σχολιαστές ως υποβάθμιση της τουρκικής συμβολής.
Η εφημερίδα Cumhuriyet επισήμανε στις 4 Οκτωβρίου ότι οι αναφορές στην ανεξάρτητη εξωτερική πολιτική και στην αγορά όπλων με εθνικούς πόρους προκάλεσαν συζητήσεις στην Τουρκία.
Η συγκεκριμένη διαφωνία αποκτά ιδιαίτερη πολιτική σημασία, καθώς η νίκη του Αζερμπαϊτζάν το 2020 παρουσιάστηκε από την κυβέρνηση Ερντογάν ως σημαντική επιτυχία της τουρκικής στρατιωτικής και εξωτερικής πολιτικής.
Από την πλευρά του, το Μπακού επιδιώκει να κατοχυρώσει την εικόνα μιας χώρας που αποφασίζει αυτόνομα και δεν οφείλει τις στρατηγικές επιτυχίες της σε ξένη κηδεμονία.
Το Αρμενικό και οι διαφορετικές διπλωματικές προτεραιότητες
Οι σχέσεις Τουρκίας–Αζερμπαϊτζάν επηρεάζονται επίσης από τις εξελίξεις στο Αρμενικό.
Η Άγκυρα διατηρεί κλειστά τα χερσαία σύνορά της με την Αρμενία, συνδέοντας την πλήρη εξομάλυνση των σχέσεων με τις εξελίξεις μεταξύ Μπακού και Γερεβάν.
Ωστόσο, οι προσπάθειες προσέγγισης Τουρκίας–Αρμενίας έχουν κατά καιρούς δημιουργήσει προβληματισμό στο Αζερμπαϊτζάν, το οποίο επιδιώκει να διατηρήσει καθοριστικό λόγο στις περιφερειακές διευθετήσεις.
Η στάση αυτή δείχνει ότι, ακόμη και μεταξύ δύο στενών συμμάχων, οι εθνικές προτεραιότητες δεν ταυτίζονται απολύτως.
Ομέρ Τσελίκ: Αδελφική σχέση Ερντογάν–Αλίγεφ
Η τουρκική κυβέρνηση επιχειρεί να διατηρήσει χαμηλούς τόνους απέναντι στη δημόσια συζήτηση που έχει αναπτυχθεί.
Ο εκπρόσωπος του AKP, Ομέρ Τσελίκ, υπογράμμισε ότι οι σχέσεις Ερντογάν και Αλίγεφ χαρακτηρίζονται από πραγματική αδελφική συνεργασία.
Παράλληλα, κατηγόρησε τρίτες χώρες και κύκλους που, κατά την εκτίμησή του, επιχειρούν να προκαλέσουν εντάσεις μεταξύ των δύο κρατών.
Η συγκεκριμένη τοποθέτηση δείχνει ότι η Άγκυρα δεν επιθυμεί τη μετατροπή των δημόσιων αντιπαραθέσεων σε επίσημη διπλωματική κρίση.
Εξάλλου, οι δύο χώρες εξακολουθούν να διατηρούν σημαντικές στρατιωτικές, ενεργειακές και οικονομικές σχέσεις, οι οποίες δημιουργούν ισχυρά κίνητρα για τη συνέχιση της συνεργασίας τους.
Η κρίσιμη διάκριση: Συμμαχία χωρίς ταύτιση συμφερόντων
Η πολιτική αντιπαράθεση γύρω από το χιτζάμπ και τις σχέσεις με το Ισραήλ αποκαλύπτει ότι το δόγμα «ένα έθνος, δύο κράτη» δεν εξαλείφει τις διαφορές εθνικών συμφερόντων και πολιτικής ταυτότητας.
Για την Τουρκία του Ερντογάν, η υπεράσπιση της ισλαμικής μαντίλας και η αντιπαράθεση με την ισραηλινή κυβέρνηση αποτελούν βασικά στοιχεία του δημόσιου πολιτικού της λόγου.
Για το Αζερμπαϊτζάν, η διατήρηση του κοσμικού χαρακτήρα του κράτους και η συνεργασία με το Ισραήλ συνδέονται με εσωτερικές επιλογές και μακροχρόνιους στρατηγικούς υπολογισμούς.
Πάντως, υπάρχει μια σημαντική διευκρίνιση ως προς τις δηλώσεις Αλίγεφ: στο πλήρες κείμενο της ομιλίας του δεν κατονομάζεται η Τουρκία ως στόχος των προειδοποιήσεών του. Ορισμένοι σχολιαστές εκτιμούν ότι αναφερόταν επίσης —ή κυρίως— σε πιέσεις που προέρχονται από το Ιράν.
Αντίστοιχα, η ρύθμιση της 21ης Σεπτεμβρίου για τις σχολικές ενδυμασίες στο Αζερμπαϊτζάν δεν αναφέρει ρητά τη λέξη «χιτζάμπ», αλλά απαγορεύει πρόσθετα ενδύματα που θεωρούνται ασύμβατα με την κοσμική αρχή της δημόσιας εκπαίδευσης. Η εφαρμογή της έχει ερμηνευθεί ως περιορισμός της ισλαμικής μαντίλας.
Οι παραπάνω διακρίσεις δεν αναιρούν την ύπαρξη πολιτικών τριβών, αλλά δείχνουν ότι δεν έχει τεκμηριωθεί ανοιχτή ρήξη ανάμεσα στις δύο κυβερνήσεις.
Το βασικό γεωπολιτικό συμπέρασμα είναι ότι το Μπακού επιχειρεί να διατηρήσει τη στρατηγική συμμαχία του με την Άγκυρα, χωρίς να εγκαταλείψει τη συνεργασία του με το Ισραήλ ή να αποδεχθεί εξωτερικές υποδείξεις για την εσωτερική του πολιτική.
Για την Τουρκία, η διαχείριση αυτών των διαφορών αποτελεί δοκιμασία της ικανότητάς της να συνδυάζει τη στενή συνεργασία με το Αζερμπαϊτζάν και τις δικές της ιδεολογικές και περιφερειακές προτεραιότητες.
Διεθνή
Πακιστάν: Έχουμε ήδη αναπτύξει σημαντικό αριθμό δυνάμεων στη Σαουδική Αραβία
Το πακιστανικό στρατιωτικό προσωπικό στη Σαουδική Αραβία «δεν θα διασχίζει τα σύνορα για να εξαπολύσει επίθεση εναντίον των Χούθι, αλλά θα ασχολείται με την άμυνα του εδάφους».
Το Ισλαμαμπάντ ανακοίνωσε ότι έχει αναπτύξει «σημαντικό αριθμό» ενόπλων δυνάμεων στη Σαουδική Αραβία για αμυντικούς σκοπούς, δήλωσε σε δημοσιογράφους ο εκπρόσωπος του υπουργείου Εξωτερικών, Σαζάντ Χάιντερ Χαν.
«Από το Πακιστάν, έχουμε ήδη αναπτύξει σημαντικό αριθμό δυνάμεων, καθώς και πόρους στην πόλη του Ριάντ», τόνισε.
Πρόσθεσε ότι το πακιστανικό στρατιωτικό προσωπικό στη Σαουδική Αραβία «δεν θα διασχίζει τα σύνορα για να εξαπολύσει επίθεση εναντίον των Χούθι, αλλά θα ασχολείται με την άμυνα του εδάφους».
Οι Χούθι στην Υεμένη έχουν εξαπολύσει μαζικές αεροπορικές επιδρομές εναντίον της Σαουδικής Αραβίας, συμπεριλαμβανομένων επιθέσεων στο διεθνές αεροδρόμιο του Ριάντ χθες Πέμπτη όπου σκότωσαν τρία άτομα.
Το Πακιστάν υπέγραψε αμυντικό σύμφωνο με τη Σαουδική Αραβία και την Τουρκία τον Αύγουστο, δεσμεύοντας τις τρεις χώρες σε αμοιβαία βοήθεια σε περίπτωση επίθεσης εναντίον μιας από αυτές.
Αρνούμενος να πει αν βρίσκονται σε εξέλιξη νέες αναπτύξεις στρατευμάτων, ο Χαν άφησε να εννοηθεί ότι οι πακιστανικές δυνάμεις έχουν αναπτυχθεί πολλές φορές στη Σαουδική Αραβία από τη δεκαετία του 1980, ιδίως μετά την υπογραφή διμερούς συμφωνίας μεταξύ Ισλαμαμπάντ και Ριάντ το 2025.
Πρόσθεσε ότι εναπόκειται «στον οργανισμό και τη συμμαχία, στα αρχηγεία τους, να αποφασίσουν… πότε και πού» θα αναπτυχθούν οι δυνάμεις και σε ποιους αριθμούς.
Πηγή: ΑΠΕ-ΜΠΕ-AFP
Στην Ελλάδα συνελήφθη καταζητούμενος για το σκάνδαλο στον Δήμο Κωνσταντινούπολης – Η Τουρκία ζητά την έκδοσή του
Νέα εξέλιξη στην πολύκροτη δικαστική υπόθεση που αφορά τον Μητροπολιτικό Δήμο Κωνσταντινούπολης και συνδέεται με τον Εκρέμ Ιμάμογλου. Σύμφωνα με...
Αρχιεπίσκοπος Κύπρου Γεώργιος: «Οι εξελίξεις στο Κυπριακό δεν οδηγούν πουθενά» – Ζητά αλλαγή στρατηγικής και αξιοποίηση της ΕΕ
Σαφές μήνυμα για την ανάγκη επαναξιολόγησης της στρατηγικής στο Κυπριακό έστειλε ο Αρχιεπίσκοπος Κύπρου Γεώργιος, υποστηρίζοντας ότι οι μέχρι σήμερα...
Flydubai: Επίθεση αυτοκτονίας στο Τελ Αβίβ ετοίμαζε ο συγκυβερνήτης της πτήσης
Ο δράστης, που κατάγεται από το Ομάν, σκόπευε να πραγματοποιήσει επίθεση αυτοκτονίας, εμπνευσμένος από τις επιθέσεις της 11ης Σεπτεμβρίου 2002...
Reuters: Στο μικροσκόπιο ο Τομ Μπάρακ – Οι επιχειρηματικοί δεσμοί και ο αγωγός των 15 δισ. δολαρίων
Σοβαρά ερωτήματα για τις επιχειρηματικές διασυνδέσεις του Αμερικανού πρέσβη στην Τουρκία και ειδικού απεσταλμένου του Ντόναλντ Τραμπ σε Ιράκ και...
Hürriyet: «Διπλωματική απογοήτευση για την Αθήνα» – Η τουρκική ανάγνωση της επίσκεψης Ρούμπιο και τα μηνύματα για τα F-35
Ως διπλωματική απογοήτευση για την Ελλάδα επιχειρεί να παρουσιάσει η τουρκική εφημερίδα Hürriyet την επίσκεψη του Αμερικανού υπουργού Εξωτερικών Μάρκο...
-
Αναλύσεις3 εβδομάδες πρινΤο τελεσίγραφο Καλίν την ώρα που η Τουρκία προετοιμάζεται για πόλεμο!
-
Άμυνα3 μήνες πρινΡωσσικό ΜΜΕ: Ελληνικό «μπλόκο» στην απαίτηση για Patriot – Πώς γνωρίζει το Κίεβο απόρρητα στοιχεία για τους πυραύλους μας;
-
ΑΝΑΡΤΗΣΕΙΣ ΜΕ ΣΗΜΑΣΙΑ2 μήνες πρινΠακιστανός με καναδική υπηκοότητα ο υπαίτιος της πυρκαγιάς στον Έβρο! Πιθανόν να μετέφερε μετανάστες
-
GEOPOLITICO1 μήνα πρινΤο διέρρευσε ο Παπαχελάς! Έφεραν τον Καλίν στο Μαξίμου – Τί συζήτησε με τον Μητσοτάκη;
-
Αναλύσεις2 μήνες πρινΚαραγκιούλ: «Αν Ελλάδα, Κύπρος και Ισραήλ επιτεθούν στην Τουρκία, ο χάρτης του Αιγαίου θα αλλάξει»
-
ΑΝΑΡΤΗΣΕΙΣ ΜΕ ΣΗΜΑΣΙΑ2 μήνες πρινΞέσπασμα της μητέρας της Μυρτούς για την υπόθεση Τζαβέντ Ασλάμ: «Δεν ξεχνώ ποτέ» – «Δήμαρχος των Πακιστανών ο Δούκας»
-
GEOPOLITICO3 εβδομάδες πρινΤί λέει Τούρκος δημοσιογράφος για Σάββα Καλεντερίδη; «Έκανε πολύ καλά τη δουλειά του για τη χώρα του – Δεν μπορούσε να τον στριμώξει η ΜİΤ»
-
Αναλύσεις3 μήνες πρινΕάν η Τουρκία απορρίψει τη συμφωνία αποχώρησης από την Κύπρο θα απομακρυνθεί δια της βίας