Διεθνή
Τριάντα χρόνια μετά, η Σοβιετική Ένωση είναι ζωντανή
Η Σοβιετική Ένωση διαλύθηκε επίσημα πριν από 30 χρόνια, ωστόσο η ΕΣΣΔ δεν είναι στην πραγματικότητα παρελθόν, είναι ένα άταφο πτώμα
Του Leonid Bershidsky
Η Σοβιετική Ένωση διαλύθηκε επίσημα πριν από 30 χρόνια – εάν έπρεπε να διαλέξει κανείς μια συγκεκριμένη ημερομηνία, τότε η διάλυση ήλθε στις 25 Δεκεμβρίου 1991, με το κατέβασμα της σοβιετικής σημαίας από την οροφή του Μεγάρου της Γερουσίας στο Κρεμλίνο και την παράδοση του “πυρηνικού κουμπιού” από τον τελευταίο Σοβιετικό πρόεδρο, Μιχαήλ Γκορμπατσόφ, στον πρώτο Ρώσο πρόεδρο, Μπόρις Γέλτσιν.
Ωστόσο η ΕΣΣΔ δεν είναι στην πραγματικότητα παρελθόν. Είναι ένα άταφο πτώμα, όπως η σορός του ιδρυτή της, Βλαντιμίρ Λένιν, η οποία εξακολουθεί να εκτίθεται από τις 10 π.μ. έως τη 1 μ.μ. κάθε ημέρα σε ένα γρανιτένιο μαυσωλείο στην Κόκκινη Πλατεία. Η δυσωδία του πτώματος αυτού εξακολουθεί να φθάνει σε πολλές γωνιές του κόσμου, όχι μόνο στη Ρωσία του Βλαντιμίρ Πούτιν, του νομικού και – αν και ο Πούτιν θα το αρνιόταν – πνευματικού διαδόχου της θανούσης.
Έπρεπε να το είχα καταλάβει: η σοβιετική μου παιδική ηλικία και νεαρή ενήλικη ζωή με διαμόρφωσαν έτσι ώστε ακόμη και σήμερα, το 2021, να πρέπει να παραδεχτώ ότι εξακολουθώ να είμαι από πολλές απόψεις μέρος “μιας νέας ιστορικής κοινότητας, του σοβιετικού λαού”, της οποίας την ύπαρξη ο συνονόματός μου, Λεονίντ Μπρέζνιεφ, κήρυξε περήφανα το 1971, το έτος της γέννησής μου.
“Ιστορική Ρωσία”
Σε ένα προπαγανδιστικό ντοκιμαντέρ το οποίο κυκλοφόρησε πρόσφατα με σκοπό να παρουσιάσει την επίσημη άποψη του ρωσικού κράτους γύρω από τη μετασοβιετική ιστορία της Ρωσίας, ο Πούτιν ανέφερε ότι η διάλυση της Σοβιετικής Ένωσης ήταν “η διάλυση της ιστορικής Ρωσίας, η οποία έφερε το όνομα “Σοβιετική Ένωση”.
Όπως πολλές από τις “επιδρομές” του Πούτιν στην ιστορία, η δήλωση εμπίπτει κάπου μεταξύ ανατριχιαστικού και αμφισβητήσιμου. Τα σύνορα της “ιστορικής Ρωσίας” αναδιαμορφώνονταν ανά τους αιώνες, καθώς καταλάμβανε και παραχωρούσε εδάφη σε συνεχείς πολέμους και με νέες Συνθήκες.
Δεν είναι σαφές σε ποιο σημείο η αυτοκρατορία – ή ακόμα και το βασικό έθνος-κράτος – θα μπορούσε να θεωρηθεί πλήρης ή βέλτιστα ισορροπημένη. Καθώς η Σοβιετική Ένωση διαλυόταν, η Ρωσία έχανε ορισμένα εδάφη τα οποία απέκτησε τον 18ο, 19ο και 20ο αιώνα, ωστόσο κράτησε πολλά από τα πιο πρόσφατα αποκτήματά της: τα τμήματα της Καρελίας τα οποία παραχωρήθηκαν από τη Φινλανδία το 1940, την πρώην Ανατολική Πρωσία, τη Σαχαλίνη και τις Κουρίλες Νήσους που κερδήθηκαν στον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο, αλλά και την αχανή Δημοκρατία της Τούβα στη νότια Σιβηρία, η οποία προσχώρησε οικειοθελώς το 1944 στην ΕΣΣΔ.
Ο Πούτιν, όπως και οι δυτικοί αντίπαλοί του συχνά ανατρέχουν στη Σοβιετική Ένωση όσον αφορά τα εδαφικά σύνορα, τους γεωπολιτικούς ανταγωνισμούς, την οικοδόμηση αυτοκρατοριών, τις ψευδοϊστορικές μνησικακίες. Το πεδίο παραμόρφωσης της πραγματικότητας είναι τόσο ισχυρό που ορισμένοι κορυφαίοι αξιωματούχοι των ΗΠΑ συνεχίζουν να αναφέρονται στη Ρωσία ως “ΕΣΣΔ” ή “Κόκκινο Στρατό”, ωσαν ο πρώτος Ψυχρός Πόλεμος να μην τελείωσε ποτέ και να μεταμορφώθηκε απρόσκοπτα στον δεύτερο, με τους ίδιους παλιούς παίκτες.
Υπό αυτή τη στενή έννοια, η Σοβιετική Ένωση είναι, φυσικά, ακόμη εδώ – τόσο στην επιθυμία του Πούτιν να επανενώσει τη Ρωσία, τη Λευκορωσία και την Ουκρανία (αν και σαφώς όχι τις μουσουλμανικές δημοκρατίες της Κεντρικής Ασίας, που παρέχουν το μεγαλύτερο μέρος της μεταναστευτικής εργασίας στη Ρωσία σήμερα), όσο και στις σπασμωδικές αντιδράσεις των δυτικών αξιωματούχων έναντι των κινήσεων του Πούτιν προς αυτή την κατεύθυνση.
Η λάθος ιστορία
Αυτή, ωστόσο, δεν είναι σε καμία περίπτωση όλη η ιστορία – θα υποστήριζα ότι είναι λάθος ιστορία, επειδή η έννοια της “ιστορικής Ρωσίας” του Πούτιν στηρίζεται σε πολύ πιο ασταθή θεμέλια απ’ ό,τι η Σοβιετική Ένωση μέχρι τη στιγμή που τελείωσε σχεδόν οτιδήποτε χρειαζόταν για να μπορεί να επιβιώσει. Ο Μπρέζνιεφ είχε δίκιο – ήμασταν ένα νέο είδος ανθρώπων.
Η ΕΣΣΔ, αν και κατά καιρούς εδαφικά άπληστη και διεστραμμένα περήφανη για τη ρωσική αυτοκρατορική κληρονομιά, ήταν – από πολλές απόψεις όπως οι ΗΠΑ – μια χώρα η οποία χτίστηκε πάνω σε μια ιδέα, στην περίπτωσή της την αριστερή ιδέα της ισότητας. Αυτό που συνέβη με αυτήν την ιδέα στα χέρια τριών γενεών ηγετών του Κομμουνιστικού Κόμματος που είχαν ελεύθερα τα χέρια για να την εφαρμόσουν και μια τεράστια χώρα για να πειραματιστούν, είναι ο λόγος που οι μετασοβιετικές χώρες – ναι, ακόμη και η δυτικότροπη Εσθονία – εξακολουθούν να περιγράφονται συνήθως με αυτό το επίθετο (μετασοβιετικός).
Η κοινή εμπειρία του να μεγαλώνεις κάτω από τα χαμηλά ταβάνια των βαρέων, απερίγραπτα άσχημων “κουτιών” από σκυρόδεμα. Τα νηπιαγωγεία και τα σχολεία που ετοίμαζαν κάποιον τόσο για τη φυλακή όσο και για το εργοστάσιο ή το υπναλέο ερευνητικό ινστιτούτο όπου οι γονείς μας προσποιούνταν ότι δούλευαν με προσποιητή αμοιβή. Οι ιδεολογικά “ορθές” ταινίες τις οποίες έβλεπαν όλοι σε αδιάκοπες επαναλήψεις. Οι τιμωρητικές ουρές για οτιδήποτε μπορούσε κανείς να αγοράσει και η ατελείωτη αναζήτηση για οτιδήποτε που δεν μπορούσε. Η καθημερινή υποταγή, ο συμβιβασμός και η κρυφή περιφρόνηση. Εμείς οι μετασοβιετικοί μπορούμε να τα δούμε όλα αυτά, ο ένας στα μάτια του άλλου.
Και – εδώ είναι το πιο παράξενο – πολλοί από εμάς τα θυμόμαστε όλα μέσα σε ένα είδος ροζ ομίχλης. Ήταν όλα πολύ όμορφα, στην πραγματικότητα – ή τουλάχιστον έτσι έχω ακούσει από μερικούς συνομηλίκους και νεότερους. Μια δημοσκόπηση του 2020 από το Levada Center, έναν από τους λίγους εναπομείναντες σοβαρούς δημοσκόπους στη Ρωσία, έδειξε ότι το 75% των Ρώσων θεωρούν τη σοβιετική περίοδο την καλύτερη στην ιστορία της χώρας. Μόνο το 1% θυμόταν τη σοβιετική εποχή κυρίως ως εποχή στασιμότητας, καταστολής, δηλαδή ως Σιδηρούν Παραπέτασμα.
Κι όμως, αυτές οι φαινομενικά ξεχασμένες εμπειρίες ήταν προφανώς οι πλέον διαμορφωτικές για τη μετασοβιετική προσωπικότητα.
Απάτη
Πριν από μερικά χρόνια, ο συμπεριφορικός οικονομολόγος Dan Ariely διαπίστωσε, δουλεύοντας με άτομα από την πρώην Ανατολική και την πρώην Δυτική Γερμανία ότι οι ανατολικοί ήταν πιο πιθανό να εξαπατήσουν στο πλαίσιο ενός πειράματος (καταγραφή ρίψεων ζαριών για μια ανταμοιβή ανάλογα με τον τελικό απολογισμό). Στο τελευταίο κύμα της Έρευνας περί των Παγκόσμιων Αξιών, μόνο το 11,4% των Ρώσων συμμεριζόταν την άποψη ότι “οι περισσότεροι άνθρωποι αξίζουν εμπιστοσύνης”, σε σύγκριση με το 37% των Αμερικανών και το 46,7% των Καναδών. Εκείνη που προοριζόταν, πριν από πολύ καιρό, να αποτελέσει μια δίκαιη κοινωνία, εξέθρεψε μια “νέα ιστορική κοινότητα” ανθρώπων πεπεισμένων ότι η ζωή είναι θεμελιωδώς άδικη, μπορείς να βασίζεσαι μόνο στον εαυτό σου και όλοι – ιδιαίτερα όσοι κατέχουν θέσεις εξουσίας – είναι έτοιμοι να σε κατασπαράξουν.
Υπάρχουν πολλοί αντικειμενικοί λόγοι για τους οποίους οι μετασοβιετικές οικονομίες δεν έχουν αναπτυχθεί τόσο όσο οι δυτικές, παρά το γεγονός ότι ξεκίνησαν από πιο χαμηλή βάση – και δεν έχουν αναπτυχθεί ακόμη και με τους πιο γενναιόδωρους όρους σύγκρισης (με υπολογισμό του ΑΕΠ με όρους ισοτιμίας αγοραστικής δύναμης). Η μετασοβιετική νοοτροπία, ωστόσο, δεν θα μπορούσε παρά να ανταμείψει σχετικά λίγους “νικητές” σε βάρος όλων των υπόλοιπων.
Η προπαγάνδα του καθεστώτος Πούτιν μπορεί κάλλιστα να κάνει πολλούς να πιστεύουν ότι τα δύσκολα χρόνια της μεγάλης ελευθερίας για όλους αμέσως μετά τη διάλυση της ΕΣΣΔ ήταν εκείνα που μας έφεραν σε αυτό το σημείο – μια προσωρινή έξαρση του ενστίκτου επιβίωσης. Τώρα που η Ρωσία έχει ανασηκωθεί από τα γόνατά της, θα πρέπει να επιστρέψουμε στην κανονικότητα, έστω και με ελαφρά σημάδια. Από τη σκοπιά του καθεστώτος, μπορεί αυτό ακόμη και να είναι αλήθεια.
Επιστροφή στη ρουτίνα
Το μεγαλύτερο μέρος του σημερινού ρωσικού πληθυσμού φαίνεται να έχει αγκυροβολήσει ξανά στη γνωστή σοβιετική ρουτίνα του “υπακούω και γκρινιάζω”, “κλείνω τα μάτια μου και βλέπω τη θετική πλευρά”. Στις περισσότερες άλλες μετασοβιετικές χώρες, αυτή η ρουτίνα απλώς συνεχίστηκε χωρίς κενά. Δεν είναι κάποια νέα μορφή καταστολής, παρά τις τεχνολογικές εξελίξεις. Εξακολουθεί να είναι η παλιά, σοβιετικού τύπου επιβεβλημένη επιφυλακτικότητα και αυτολογοκρισία: πρόσεχε τα βήματά σου ή θα βρεθες απόκληρος, στερημένος από κάθε δικαίωμα, ανάξιος ελέους, αποκομμένος από οποιαδήποτε πηγή εισοδήματος.
Πολλοί από εμάς, πιστεύω πλέον, ποτέ δεν πιστέψαμε ότι κάτι θα μπορούσε να αλλάξει, ειδικά προς το καλύτερο. Γι’ αυτό οι πιο πρόσφατες απόπειρες διαμαρτυρίας μας, μετά την απελπισμένη εξέγερση, όταν δεν είχαμε τίποτε να χάσουμε, του 1990 και του 1991, ήταν τόσο “με μισή καρδιά”, τόσο μη αποφασιστικές στη Ρωσία και τη Λευκορωσία και τόσο απογοητευτικά μεσοπρόθεσμα αναποτελεσματικές αλλού – για παράδειγμα, στην Ουκρανία, τη Γεωργία και το Κιργιστάν, όπου οι αποτυχημένες κυβερνήσεις σαρώθηκαν, μόνο για να αντικατασταθούν από – στην καλύτερη περίπτωση – οριακά καλύτερες.
Ένας σχετικά μικρός αριθμός από εμάς τους μετασοβιετικούς έχουμε ψηφίσει “με τα πόδια μας”. Μεταξύ 1992 και 2016, σύμφωνα με μια έγκυρη εκτίμηση, περίπου 8,5 εκατομμύρια άνθρωποι – ή το 3% του σοβιετικού πληθυσμού, σύμφωνα με την τελευταία σοβιετική απογραφή του 1989 – έφυγαν οριστικά, φέρνοντας στις χώρες προορισμού τους την εμπειρία τους από τον υπαρκτό σοσιαλισμό και τον μετακομμουνιστικό καπιταλισμό της ζούγκλας – και την αποφασιστικότητά τους να μην χρειαστεί ποτέ ξανά να αντιμετωπίσουν κάτι παρόμοιο.
Εκατομμύρια άλλοι φύγαμε προσωρινά – ή τουλάχιστον έτσι πιστεύαμε. Η γυναίκα μου και εγώ θεωρούσαμε τους εαυτούς μας προσωρινά εκπατρισμένους πριν από επτά χρόνια, ωστόσο με κάθε χρόνο που περνά, μοιάζει όλο και λιγότερο πιθανό να επιστρέψουμε.
Το μεταναστευτικό κύμα ήταν αρκετά μεγάλο για να κάνει τον ήχο των ρωσικών να είναι κοινότοπος παντού. Ως επί το πλείστον – ειδικά σε αυτούς τους καιρούς πανδημίας – δεν είναι οι τουρίστες που ακούτε να φλυαρούν στη σοβιετική lingua franca. Εμείς οι μετασοβιετικοί είμαστε πλέον πολίτες του κόσμου, με τις δεξιότητες επιβίωσής μας και τις συχνά ζοφερές κοσμοθεωρίες μας. Κουβαλούμε τη Σοβιετική Ένωση – μισητή ή αγαπητή, ανάλογα με την περίπτωση – μαζί μας. Δεν ζούμε σε ό,τι έχει απομείνει από αυτήν, αλλά ζει μέσα μας, στα κινούμενα σχέδια που δείχνουμε στα παιδιά μας, στη μουσική που ακούμε, στα βιβλία που παραθέτουμε, στις προκαταλήψεις που τρέφουμε. Και, φυσικά, στα μάτια μας. Εάν δεν είστε ένας από εμάς, μπορεί να διαβάσετε εκεί μια μόνιμη επιφυλακτικότητα.
Αναζωπύρωση
Κι όμως, ούτε η παγκόσμια επέκταση της μετασοβιετικής διασποράς ούτε η αποτυχία των περισσότερων μετασοβιετικών χωρών να γίνουν ή να παραμείνουν ελεύθερες είναι ο πραγματικός λόγος για τον οποίο η Σοβιετική Ένωση είναι ακόμα άταφη 30 χρόνια μετά την κατάρρευση της. Κάθε επόμενη μετασοβιετική γενιά είναι λιγότερο μετασοβιετική από την προηγούμενη.
Σύμφωνα με τη δημοσκόπηση του Levada, την οποία παρέθεσα παραπάνω, το 82% των Ρώσων άνω των 55 ετών λυπάται για την κατάρρευση της Σοβιετικής Ένωσης – μόλις όμως το 33% των ατόμων ηλικίας 18 έως 24 ετών νιώθει το ίδιο. Στο πείραμα του Ariely, όσο λιγότερη “σοσιαλιστική” εμπειρία είχε ένα υποκείμενο, τόσο μικρότερη ήταν η τάση του να εξαπατά. Ακόμη και η γενιά που μεγάλωσε κάτω από μετασοβιετικά αυταρχικά καθεστώτα δεν είναι πιθανό να επηρεάζεται από τη σοβιετική νοοτροπία όσο εμείς ή τουλάχιστον έτσι ελπίζει κανείς.
Η Σοβιετική Ένωση ζει – και το διαπιστώνω με έκπληξη – με την αναζωπύρωση των αριστερών ιδεών, τη δημοφιλία των σχεδίων διόρθωσης της αδικίας από πάνω προς τα κάτω, τα κράτη-νταντάδες τα οποία διανέμουν χρήματα, τις εκστρατείες δυσφήμησης στα κοινωνικά δίκτυα που έχουν σχεδιαστεί για να κλείσουν το στόμα των ανθρώπων και να τους εξαναγκάσουν σε μια τρομακτική συμμόρφωση.
Το παρακολουθώ με όχι μικρό τρόμο, συμπεριλαμβανομένου του Βερολίνου στο οποίο ζω, μιας πόλης που θα πίστευε κανείς ότι θα ήταν για πάντα εμβολιασμένη ενάντια στον αριστερισμό λόγω της ουλής που την διατρέχει κατά μήκος του πρώην Τείχους. Σκεφτείτε το ξανά: ο κυβερνητικός συνασπισμός της πόλης, ο οποίος επέβαλε ανώτατο όριο στα ενοίκια και έδωσε στους κρατικούς αξιωματούχους την εξουσία να ορίζουν το ύψος τους ακυρώθηκε από τα δικαστήρια – μόλις όμως επέζησε στις εκλογές και είναι πιθανό να δοκιμαστεί ξανά.
Παρακολουθώ τα εκκεντρικά βίντεο της φλογερής Alexandria Ocasio-Cortez ή του Jean-Luc Melenchon – και ξαναζώ την αφόρητη πλήξη των συνεδρίων του Κομμουνιστικού Κόμματος στην παλιά μου ασπρόμαυρη τηλεόραση. Διάβασα τον Thomas Piketty στα γαλλικά – ωστόσο οι γραμμές μεταμορφώνονταν στα πεζά ρωσικά των μεταφράσεων του Μαρξ και του Ένγκελς, πάνω στα οποία κάποτε έπρεπε να γράφω εκθέσεις. Οι ιδέες τις οποίες οι κόρες μου κομίζουν στο σπίτι από τα μαθήματά στο σχολείο τους στο Βερολίνο θα έκαναν περήφανους τους δικούς μου δασκάλους, οι οποίοι ήταν όλοι μέλη του Σοβιετικού Κομμουνιστικού Κόμματος.
Εκείνο που φοβάμαι είναι ότι, ακόμη και όταν η βιωμένη εμπειρία του σοβιετικού σοσιαλισμού χαθεί από τη μνήμη λόγω της εναλλαγής των γενεών, αυτές οι μη μετασοβιετικές γενιές θα μπουν στον πειρασμό να προσπαθήσουν ξανά. Η διαρκής δύναμη της Σοβιετικής Ένωσης δεν έγκειται στη μετα-αυτοκρατορική δυσαρέσκεια του Πούτιν. Αντίθετα, στηρίζεται στη διαρκή, όπως φαίνεται, ελκυστικότητα των θεωριών που εφάρμοσε και οι οποίες εξάντλησαν τα όριά τους και, αναπόφευκτα, μετατράπηκαν σε άθλιες καρικατούρες του ίδιου του εαυτού τους.
Όσο περισσότερο η βιωμένη εμπειρία της ΕΣΣΔ εξαφανίζεται και ξεχνιέται, τόσο πιο πιθανό είναι η ιστορία να επαναληφθεί, σε μια αναπόφευκτη αναπαράσταση της “Φάρμας των Ζώων”. Όταν συμβεί αυτό, ο Βλαντιμίρ Ίλιτς Ουλιάνοφ μπορεί να σηκωθεί από το αλεξίσφαιρο γυάλινο φέρετρο του και να περπατήσει ξανά, ως ένα ιδιαίτερα καλά διατηρημένο ζόμπι το οποίο φέρει έναν ιό που δεν έχει ακόμη πεθάνει.
capital.gr
Αναλύσεις
Η Κίνα βρίσκει δρόμο που παρακάμπτει το Πακιστάν – Ο διάδρομος Ουαχάν αλλάζει τις γεωπολιτικές ισορροπίες
Μία νέα οδική αρτηρία μήκους 121 χιλιομέτρων στο βορειοανατολικό Αφγανιστάν δημιουργεί τις προϋποθέσεις για απευθείας χερσαία σύνδεση με την Κίνα, χωρίς διέλευση από το Πακιστάν. Η ολοκλήρωση του δρόμου στον ιστορικό διάδρομο Ουαχάν αποκτά ιδιαίτερη γεωπολιτική σημασία, καθώς το Πεκίνο αντιμετωπίζει σοβαρά προβλήματα ασφαλείας με τις επενδύσεις του στο Πακιστάν, ενώ η Καμπούλ επιδιώκει να μειώσει την εξάρτησή της από το Ισλαμαμπάντ.
Μία σημαντική εξέλιξη στις χερσαίες μεταφορές και στις γεωπολιτικές ισορροπίες της Κεντρικής Ασίας καταγράφεται στο Αφγανιστάν, με την ολοκλήρωση νέου δρόμου στον στρατηγικής σημασίας διάδρομο Ουαχάν.
Σύμφωνα με ανάλυση του Imran Khurshid που δημοσιεύθηκε στις 9 Οκτωβρίου 2026 στο Asia Times, οι αφγανικές αρχές εγκαινίασαν οδική διαδρομή 121 χιλιομέτρων, η οποία εκτείνεται από την περιοχή Μπρογκίλ έως τα σύνορα με την Κίνα, στην επαρχία Μπανταχσάν.
Το έργο κόστισε περίπου 365 εκατομμύρια αφγάνι, ποσό που αντιστοιχεί σε περίπου 5,5 εκατομμύρια δολάρια.
Κατά τις αφγανικές ανακοινώσεις, κατασκευάστηκε από ντόπιους μηχανικούς και εργαζομένους, χωρίς τη συμμετοχή ξένων τεχνικών συμβούλων.
Η νέα διαδρομή φθάνει στα σινοαφγανικά σύνορα. Αυτό, ωστόσο, δεν σημαίνει ότι λειτουργεί ήδη πλήρης διεθνής εμπορευματικός διάδρομος, καθώς εξακολουθούν να υπάρχουν σημαντικοί τεχνικοί και συνοριακοί περιορισμοί.
Γιατί ο διάδρομος Ουαχάν έχει στρατηγική σημασία
Ο διάδρομος Ουαχάν αποτελεί μια στενή λωρίδα αφγανικού εδάφους ανάμεσα στο Τατζικιστάν, το Πακιστάν και την Κίνα.
Η γεωγραφική του διαμόρφωση συνδέεται με τον ανταγωνισμό της Βρετανικής και της Ρωσικής Αυτοκρατορίας κατά τον 19ο αιώνα.
Η περιοχή διατηρήθηκε ως ζώνη διαχωρισμού των δύο αυτοκρατορικών σφαιρών επιρροής, αποτελώντας ένα από τα χαρακτηριστικότερα γεωγραφικά κατάλοιπα του λεγόμενου «Μεγάλου Παιχνιδιού».
Σήμερα, η ίδια περιοχή αποκτά νέα σημασία, αυτή τη φορά λόγω της προσπάθειας σύνδεσης της Κίνας με το Αφγανιστάν και ευρύτερα με την Κεντρική Ασία.
Ο δρόμος ανοίγει τη δυνατότητα δημιουργίας μιας εναλλακτικής οδού μεταφορών, περιορίζοντας δυνητικά την ανάγκη διέλευσης από το πακιστανικό έδαφος.
Το πρόβλημα της Κίνας με τον οικονομικό διάδρομο CPEC
Το ενδιαφέρον της εξέλιξης εντοπίζεται κυρίως στην προσπάθεια του Πεκίνου να περιορίσει την εξάρτησή του από ευάλωτες υποδομές.
Ο Οικονομικός Διάδρομος Κίνας–Πακιστάν, γνωστός ως CPEC, αποτελεί ένα από τα σημαντικότερα προγράμματα της κινεζικής πρωτοβουλίας Belt and Road.
Μέσω του συγκεκριμένου σχεδίου, η Κίνα επιχειρεί να ενισχύσει τις εμπορικές και ενεργειακές συνδέσεις της με τη Νότια Ασία και την Αραβική Θάλασσα.
Ωστόσο, η υλοποίηση των έργων έχει αντιμετωπίσει σοβαρές δυσκολίες.
Στην επαρχία Μπαλουχιστάν, οργανώσεις αυτονομιστών έχουν πραγματοποιήσει επανειλημμένες επιθέσεις εναντίον κινεζικών συμφερόντων, εγκαταστάσεων και εργαζομένων.
Οι επιθέσεις αυτές έχουν επιβαρύνει την ασφάλεια των υποδομών και έχουν αυξήσει το κόστος προστασίας των κινεζικών επενδύσεων.
Παράλληλα, έχουν διατυπωθεί καταγγελίες για καθυστερήσεις, κακοδιαχείριση και προβλήματα διαφάνειας σε επιμέρους προγράμματα του CPEC.
Η εδαφική διαμάχη με την Ινδία
Μια επιπλέον γεωπολιτική δυσκολία συνδέεται με τη διέλευση του CPEC από το Γκιλγκίτ–Μπαλτιστάν.
Η περιοχή διοικείται από το Πακιστάν, αλλά διεκδικείται από την Ινδία, στο πλαίσιο της ευρύτερης διαμάχης για το Κασμίρ.
Το Νέο Δελχί έχει αντιταχθεί επανειλημμένα σε έργα που διέρχονται από εδάφη τα οποία θεωρεί τμήμα της δικής του επικράτειας.
Αυτό σημαίνει ότι ο οικονομικός διάδρομος Κίνας–Πακιστάν δεν αποτελεί μόνο αναπτυξιακό πρόγραμμα, αλλά συνδέεται με μία από τις πιο ευαίσθητες εδαφικές αντιπαραθέσεις της Ασίας.
Η δημιουργία εναλλακτικών διαδρομών μέσω του Αφγανιστάν θα μπορούσε μακροπρόθεσμα να προσφέρει στο Πεκίνο μεγαλύτερη ευελιξία.
Δεν υπάρχει, πάντως, ένδειξη ότι ο δρόμος του Ουαχάν μπορεί σήμερα να αντικαταστήσει τις μεγάλες μεταφορικές υποδομές του CPEC.
Η Καμπούλ επιχειρεί να μειώσει την εξάρτησή της από το Ισλαμαμπάντ
Για την κυβέρνηση των Ταλιμπάν, το έργο έχει και μία σαφή πολιτική διάσταση.
Το Αφγανιστάν εξαρτάται σε σημαντικό βαθμό από συνοριακές διαβάσεις και μεταφορικούς άξονες που περνούν από το Πακιστάν.
Οι επανειλημμένες εντάσεις ανάμεσα στις δύο χώρες έχουν προκαλέσει κλείσιμο συνοριακών περασμάτων, διακοπές εμπορικών ροών και επιβάρυνση της αφγανικής οικονομίας.
Μια εναλλακτική χερσαία διέξοδος προς την Κίνα θα μπορούσε, εφόσον αναπτυχθεί και καταστεί λειτουργική, να μειώσει τη δυνατότητα του Πακιστάν να χρησιμοποιεί τη γεωγραφική του θέση ως μέσο πίεσης προς την Καμπούλ.
Η αφγανική πλευρά αντιμετωπίζει το έργο ως σημαντική υποδομή οικονομικής και στρατηγικής αυτονομίας.
Η στάση της Κίνας και της Ρωσίας
Παρά την προοπτική άμεσης σύνδεσης, το Πεκίνο δεν έχει εγκαταλείψει τον οικονομικό διάδρομο CPEC ούτε έχει ανακοινώσει ότι ο Ουαχάν θα τον αντικαταστήσει.
Η Κίνα εξακολουθεί να διατηρεί σημαντικά οικονομικά και στρατηγικά συμφέροντα στο Πακιστάν.
Αντίστοιχα, η Ρωσία ενδιαφέρεται για τη σταθερότητα του Αφγανιστάν και για την ανάπτυξη νέων δικτύων επικοινωνίας στην Κεντρική Ασία.
Η δημιουργία περισσότερων επιλογών διασύνδεσης ενδέχεται να περιορίσει την αποκλειστική σημασία ορισμένων παραδοσιακών μεταφορικών διαδρομών.
Η πραγματική αξία του Ουαχάν θα εξαρτηθεί από τη βελτίωση των οδικών υποδομών, τη λειτουργία συνοριακών και τελωνειακών εγκαταστάσεων, τις καιρικές συνθήκες και τις πολιτικές αποφάσεις της Κίνας.
Το μήνυμα προς το Πακιστάν
Η νέα διαδρομή αναδεικνύει μια σημαντική γεωπολιτική πραγματικότητα: η γεωγραφική θέση ενός κράτους προσφέρει στρατηγικά πλεονεκτήματα, αλλά η αξιοποίησή τους εξαρτάται από την ασφάλεια και την αξιοπιστία των μεταφορικών του δικτύων.
Το Πακιστάν εξακολουθεί να αποτελεί κρίσιμο εταίρο της Κίνας, ιδιαίτερα στο πλαίσιο του CPEC.
Ταυτόχρονα, όμως, η αστάθεια, οι επιθέσεις σε κινεζικά συμφέροντα και οι αντιπαραθέσεις με το Αφγανιστάν δημιουργούν κίνητρα αναζήτησης εναλλακτικών επιλογών.
Ο διάδρομος Ουαχάν δεν έχει ακόμη μετατραπεί σε μεγάλο εμπορικό πέρασμα. Η κατασκευή του δρόμου, ωστόσο, καταδεικνύει ότι το Αφγανιστάν επιχειρεί να αποκτήσει πρόσθετες διεθνείς συνδέσεις και ότι η αποκλειστική εξάρτηση από το Πακιστάν δεν αποτελεί πλέον τη μοναδική γεωγραφική επιλογή.
Για το Ισλαμαμπάντ, η εξέλιξη αποτελεί μια νέα στρατηγική παράμετρο που θα πρέπει να συνυπολογίσει στις σχέσεις του με το Πεκίνο και την Καμπούλ.
Διεθνή
Γερμανία: Το ρωσικό φυσικό αέριο επιστρέφει έμμεσα μέσω των λιπασμάτων, παρά τους ευρωπαϊκούς δασμούς
Οι εισαγωγές ρωσικών αζωτούχων λιπασμάτων μειώθηκαν κατά 66% το 2025-2026, αλλά παραμένουν 53% υψηλότερες από τα επίπεδα πριν από τον πόλεμο στην Ουκρανία.
Το υψηλό ενεργειακό κόστος στη Γερμανία διατηρεί ανταγωνιστικά τα ρωσικά προϊόντα, σύμφωνα με στοιχεία που δημοσίευσε η Berliner Zeitung. Η Γερμανία εξακολουθεί να συνδέεται εμπορικά με το ρωσικό φυσικό αέριο, παρά τις ευρωπαϊκές προσπάθειες περιορισμού της ενεργειακής εξάρτησης από τη Μόσχα.
Αυτή τη φορά, η σύνδεση δεν αφορά αποκλειστικά την άμεση προμήθεια φυσικού αερίου, αλλά τις εισαγωγές λιπασμάτων που παράγονται με τη χρήση ρωσικού αερίου ως πρώτης ύλης και πηγής ενέργειας. Σύμφωνα με δημοσίευμα της γερμανικής εφημερίδας, που βασίζεται σε στοιχεία του Γερμανικού Ομοσπονδιακού Στατιστικού Γραφείου και του Συνδέσμου Αγροτικής Βιομηχανίας (IVA), οι εισαγωγές αζώτου μέσω ρωσικών λιπασμάτων μειώθηκαν σημαντικά κατά το 2025-2026. Ωστόσο, εξακολουθούν να βρίσκονται πάνω από τα επίπεδα που καταγράφονταν πριν από τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία.
Τα στοιχεία των εισαγωγών και η σύγκριση με την προπολεμική περίοδο
Το 2025-2026, η Γερμανία εισήγαγε 48.800 τόνους αζώτου μέσω λιπασμάτων ρωσικής προέλευσης. Η ποσότητα αυτή είναι μειωμένη κατά περίπου 66% σε σύγκριση με το προηγούμενο έτος, αλλά παραμένει κατά 53% υψηλότερη από τους 31.800 τόνους που είχαν καταγραφεί το 2020-2021, πριν από τον πόλεμο.
Η εξέλιξη των εισαγωγών δείχνει πόσο έντονη ήταν η αύξηση μετά το 2022. Το 2021-2022 οι εισαγωγές έφτασαν τους 56.800 τόνους αζώτου, ενώ το 2022-2023 εκτοξεύθηκαν στους 185.100 τόνους. Στη συνέχεια καταγράφηκαν 140.200 τόνοι το 2023-2024 και 143.800 τόνοι το 2024-2025, προτού σημειωθεί η μεγάλη υποχώρηση της τελευταίας περιόδου. Τα στοιχεία αφορούν την ποσότητα του αζώτου που περιέχεται στα εισαγόμενα λιπάσματα και όχι το συνολικό βάρος των προϊόντων.
Τα λιπασματικά έτη υπολογίζονται από τον Ιούλιο έως τον Ιούνιο. Η ποσότητα αζώτου που εισήχθη στη Γερμανία μέσω ρωσικής ουρίας μειώθηκε από 71.600 τόνους σε 27.600 τόνους, καταγράφοντας πτώση άνω του 61%. Παρά τη μείωση, η ποσότητα εξακολουθεί να είναι σχεδόν τριπλάσια από τους 9.900 τόνους του 2020-2021. Η συγκεκριμένη εξέλιξη αναδεικνύει το βασικό πρόβλημα της ευρωπαϊκής πολιτικής περιορισμού των εμπορικών δεσμών με τη Ρωσία. Ακόμη και όταν περιορίζονται οι εισαγωγές συγκεκριμένων προϊόντων, οι οικονομικές σχέσεις μπορούν να διατηρούνται μέσω άλλων κατηγοριών αγαθών, ιδιαίτερα όταν αυτά έχουν χαμηλότερο κόστος παραγωγής.
Γιατί οι ρωσικές εισαγωγές παραμένουν ανταγωνιστικές
Καθοριστικός παράγοντας είναι το υψηλό ενεργειακό κόστος στη Γερμανία και στην υπόλοιπη Ευρώπη. Η παραγωγή αζωτούχων λιπασμάτων απαιτεί μεγάλες ποσότητες φυσικού αερίου, το οποίο χρησιμοποιείται τόσο ως πρώτη ύλη όσο και ως πηγή ενέργειας. Σύμφωνα με τον Σύνδεσμο Αγροτικής Βιομηχανίας (IVA), οι ευρωπαϊκοί δασμοί, που τέθηκαν σε ισχύ τον Ιούλιο του 2025, περιόρισαν σημαντικά τις εισαγωγές ρωσικών λιπασμάτων. Ωστόσο, δεν εξάλειψαν το ανταγωνιστικό πλεονέκτημα των ρωσικών προϊόντων. Ο σύνδεσμος επισημαίνει ότι οι υψηλές τιμές ενέργειας δυσκολεύουν τις ευρωπαϊκές επιχειρήσεις να αυξήσουν την εγχώρια παραγωγή και να καλύψουν μεγαλύτερο μέρος των αναγκών της αγοράς. Ως αποτέλεσμα, τα ρωσικά λιπάσματα εξακολουθούν να παραμένουν ελκυστικά, ακόμη και μετά την επιβολή πρόσθετων δασμών.
Παράλληλα, σύμφωνα με τον IVA, είναι πιθανό ορισμένες ποσότητες ρωσικών προϊόντων να φτάνουν στη γερμανική αγορά μέσω άλλων κρατών-μελών της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Το μέγεθος αυτών των έμμεσων εισαγωγών, ωστόσο, δεν μπορεί να προσδιοριστεί με ακρίβεια από τα διαθέσιμα στοιχεία.
Δεν αποδίδονται οι αυξήσεις των τιμών αποκλειστικά στους δασμούς
Το ζήτημα έχει άμεση σημασία για τους Γερμανούς αγρότες, καθώς το κόστος των λιπασμάτων επηρεάζει την παραγωγή και, τελικά, την οικονομική βιωσιμότητα των καλλιεργειών. Ο IVA υποστηρίζει ότι η μείωση των ρωσικών εισαγωγών δεν έχει προκαλέσει μέχρι στιγμής σαφή αύξηση των τιμών εξαιτίας των δασμών. Σύμφωνα με τον σύνδεσμο, η εγχώρια παραγωγική δυναμικότητα και οι εισαγωγές από άλλες χώρες, μεταξύ των οποίων η Αίγυπτος, επαρκούν για την κάλυψη των αναγκών της αγοράς. Την ίδια στιγμή, ο σύνδεσμος αποδίδει τις υψηλές τιμές των λιπασμάτων το 2026 στις διεθνείς ενεργειακές αναταράξεις, στον πόλεμο με το Ιράν και στην κρίση γύρω από τα Στενά του Ορμούζ, παράγοντες που επηρεάζουν το κόστος μεταφοράς και τις παγκόσμιες τιμές ενέργειας και λιπασμάτων.
Οι εκτιμήσεις αυτές αποτελούν τις θέσεις του κλαδικού συνδέσμου και δεν συνιστούν από μόνες τους ανεξάρτητη αξιολόγηση όλων των παραγόντων που διαμορφώνουν τις τιμές.
Νέες πιέσεις για περιορισμό των ρωσικών εισαγωγών
Με αφορμή τα στοιχεία, ο IVA ζητά να εξεταστεί η επιβολή πρόσθετων δασμών στις εισαγωγές καλιούχων λιπασμάτων από τη Ρωσία και τη Λευκορωσία. Το κάλιο αποτελεί βασικό θρεπτικό στοιχείο για τις καλλιέργειες και αντιπροσωπεύει μια ακόμη κατηγορία προϊόντων στην οποία η ευρωπαϊκή αγορά διατηρεί εμπορικές σχέσεις με τις δύο χώρες.
Ο σύνδεσμος εκτιμά ότι η ευρωπαϊκή βιομηχανία μπορεί να καλύψει τις ανάγκες της γεωργίας χωρίς να εξαρτάται από τις συγκεκριμένες εισαγωγές και υποστηρίζει ότι πρόσθετοι δασμοί δεν θα πρέπει να οδηγήσουν αναγκαστικά σε αυξήσεις τιμών. Η συζήτηση, ωστόσο, αποτυπώνει το ευρύτερο δίλημμα της ευρωπαϊκής οικονομικής πολιτικής. Η μείωση της εξάρτησης από τη Ρωσία απαιτεί όχι μόνο εμπορικούς περιορισμούς, αλλά και ανταγωνιστική εγχώρια παραγωγή, προσιτό ενεργειακό κόστος και εναλλακτικές πηγές προμήθειας.
Τα δεδομένα της γερμανικής αγοράς δείχνουν ότι οι δασμοί μπορούν να περιορίσουν σημαντικά τις εισαγωγές, χωρίς όμως να εξαλείψουν αυτομάτως τις οικονομικές σχέσεις που στηρίζονται σε διαφορές κόστους παραγωγής. Για τη Γερμανία και την Ευρωπαϊκή Ένωση, η πρόκληση παραμένει η εξισορρόπηση τριών στόχων: της ενεργειακής και οικονομικής ασφάλειας, της στήριξης της εγχώριας βιομηχανίας και της διατήρησης προσιτού κόστους για τον αγροτικό τομέα.
Με πληροφορίες του Συνδέσμου Αγροτικής Βιομηχανίας (IVA) και του Γερμανικού Ομοσπονδιακού Στατιστικού Γραφείου.
Αναλύσεις
Πακιστάν: Μειώθηκαν οι τρομοκρατικές επιθέσεις, αλλά αυξάνονται οι απειλές – Αντάρτικες οργανώσεις αναπτύσσουν νέες τακτικές και στρατολογούν γυναίκες
Η νέα έκθεση του Pakistan Institute for Conflict and Security Studies (PICSS) αποκαλύπτει ένα αντιφατικό περιβάλλον ασφαλείας: Λιγότερες επιθέσεις και θύματα, αλλά αναδιοργάνωση ένοπλων ομάδων, χρήση drones, εσωτερικές συγκρούσεις και αυξανόμενη αστάθεια στο Μπαλουχιστάν. Η πολιτική κρίση επιβαρύνει την προσπάθεια αντιμετώπισης της τρομοκρατίας.
Μια εξαιρετικά σύνθετη εικόνα για την ασφάλεια στο Πακιστάν αποτυπώνει η νέα εβδομαδιαία ανάλυση του Pakistan Institute for Conflict and Security Studies (PICSS), η οποία δημοσιεύθηκε στις 10 Οκτωβρίου 2026. Παρά τη μείωση των επιθέσεων από ένοπλες οργανώσεις κατά την πρώτη εβδομάδα του μήνα, οι εξελίξεις στο εσωτερικό των εξτρεμιστικών και αυτονομιστικών ομάδων δημιουργούν σοβαρά ερωτήματα για την πραγματική αποτελεσματικότητα των επιχειρήσεων ασφαλείας.
Η έκθεση με τίτλο «Pakistan’s Security Paradox: Militant Attacks Decline as Militant Groups Signal New Developments» καταγράφει υποχώρηση των επιθέσεων, αλλά παράλληλα εντοπίζει ενδείξεις οργανωτικής αναδιάρθρωσης, νέων επιχειρησιακών μεθόδων και εντατικοποίησης της προπαγανδιστικής δραστηριότητας.
Μείωση 18% στις επιθέσεις – Παραμένει σοβαρή η απειλή
Σύμφωνα με το PICSS, από τις 2 έως τις 8 Οκτωβρίου καταγράφηκαν συνολικά 46 επιθέσεις ενόπλων οργανώσεων στο Πακιστάν, έναντι 56 την αμέσως προηγούμενη εβδομάδα.
Η μείωση ανέρχεται στο 18%, ενώ αισθητή είναι και η υποχώρηση του αριθμού των θυμάτων.
Οι νεκροί μειώθηκαν από 52 σε 42 και οι τραυματίες από 53 σε 23.
Ωστόσο, η εικόνα δεν είναι ομοιόμορφη σε ολόκληρη τη χώρα.
Στην επαρχία Μπαλουχιστάν, όπου δραστηριοποιούνται ιδιαίτερα ενεργές αυτονομιστικές οργανώσεις, οι απώλειες αυξήθηκαν παρά τη μείωση του αριθμού των επιθέσεων.
Το στοιχείο αυτό δημιουργεί προβληματισμό για το κατά πόσον οι ένοπλες ομάδες μεταβάλλουν τις τακτικές τους, πραγματοποιώντας λιγότερες αλλά δυνητικά πιο φονικές επιχειρήσεις.
Οι Πακιστανοί Ταλιμπάν αλλάζουν τακτική – Drones και ελεύθεροι σκοπευτές
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζουν οι εξελίξεις στο εσωτερικό της Tehrik-i-Taliban Pakistan (TTP), της οργάνωσης που είναι γνωστή ως Πακιστανοί Ταλιμπάν.
Σύμφωνα με την ανάλυση, η TTP επέβαλε περιορισμούς στη χρήση των μέσων κοινωνικής δικτύωσης από τα μέλη της.
Η συγκεκριμένη απόφαση αποκτά σημασία σε μια περίοδο κατά την οποία οι ένοπλες οργανώσεις χρησιμοποιούν τις ψηφιακές πλατφόρμες τόσο για προπαγάνδα όσο και για την προβολή των επιχειρησιακών τους δυνατοτήτων.
Την ίδια στιγμή, η TTP δημοσιοποίησε οπτικό υλικό στο οποίο υποστηρίζει ότι καταγράφονται επιθέσεις με τετρακόπτερα μη επανδρωμένα αεροσκάφη και ενέργειες ελεύθερων σκοπευτών.
Οι ισχυρισμοί αυτοί δεν συνιστούν ανεξάρτητη επιβεβαίωση της αποτελεσματικότητας ή της έκτασης χρήσης των συγκεκριμένων μέσων.
Παρ’ όλα αυτά, η προβολή τέτοιων επιχειρήσεων εντάσσεται σε μια ευρύτερη προσπάθεια των οργανώσεων να παρουσιάσουν εικόνα τεχνολογικής προσαρμογής και να ενισχύσουν την επιρροή τους.
Εσωτερικές συγκρούσεις στις ένοπλες οργανώσεις
Την ίδια περίοδο, η Jamaat-ul-Ahrar, οργάνωση που έχει συνδεθεί με το δίκτυο των Πακιστανών Ταλιμπάν, ανακοίνωσε ότι πραγματοποίησε 122 επιθέσεις κατά τη διάρκεια του Σεπτεμβρίου.
Πρόκειται για αριθμό που προέρχεται από τους ισχυρισμούς της ίδιας της οργάνωσης και δεν πρέπει να συγχέεται με τα ανεξάρτητα καταγεγραμμένα περιστατικά του PICSS.
Παράλληλα, αναφέρθηκαν αιματηρές συγκρούσεις ανάμεσα σε μαχητές της Jamaat-ul-Ahrar και αντίπαλης φράξιας της TTP στην περιοχή Ορακζάι.
Οι πληροφορίες αυτές αναδεικνύουν ένα επιπλέον πρόβλημα για την ασφάλεια του Πακιστάν: τον κατακερματισμό του περιβάλλοντος των ενόπλων οργανώσεων.
Οι εσωτερικές συγκρούσεις ενδέχεται να αποδυναμώνουν προσωρινά ορισμένα δίκτυα, αλλά μπορούν επίσης να προκαλέσουν νέες αντιπαραθέσεις, ανακατατάξεις και αποσχίσεις.
Μπαλουχιστάν: Ένοπλη γυναικεία μονάδα και κλιμάκωση της προπαγάνδας
Σημαντικές εξελίξεις καταγράφονται και στο Μπαλουχιστάν, την επαρχία του νοτιοδυτικού Πακιστάν που συνορεύει με το Ιράν και το Αφγανιστάν και έχει στρατηγική σημασία λόγω των φυσικών πόρων και της πρόσβασής της στην Αραβική Θάλασσα.
Το Balochistan Liberation Front (BLF), μία από τις οργανώσεις που επιδιώκουν την ανεξαρτησία του Μπαλουχιστάν, δημοσιοποίησε υλικό για τη συγκρότηση νέου γυναικείου ένοπλου σχηματισμού.
Η συγκεκριμένη κίνηση προβάλλεται από την οργάνωση ως οργανωτική εξέλιξη. Δεν υπάρχουν, ωστόσο, επαρκή ανεξάρτητα στοιχεία στο δημόσιο απόσπασμα της έκθεσης για τον αριθμό των μελών ή τις πραγματικές επιχειρησιακές δυνατότητες της νέας μονάδας.
Παράλληλα, ο Balochistan Liberation Army (BLA), άλλη σημαντική αυτονομιστική ένοπλη οργάνωση, απέρριψε κατηγορίες περί συνεργασίας με την TTP.
Ο BLA δημοσιοποίησε επίσης οπτικό υλικό από επιχειρήσεις που ισχυρίζεται ότι πραγματοποίησαν μέλη του.
Άλλες οργανώσεις των Μπαλούχων προχώρησαν σε ανάλογες κινήσεις, προβάλλοντας τη δράση τους και διατυπώνοντας ισχυρισμούς για δραστηριότητες συλλογής πληροφοριών.
Οι εξελίξεις καταδεικνύουν ότι η σύγκρουση στο Μπαλουχιστάν δεν περιορίζεται στις ένοπλες επιθέσεις, αλλά περιλαμβάνει και έναν παράλληλο αγώνα επιρροής, επικοινωνίας και πολιτικής νομιμοποίησης.
Πολιτική κρίση και αντιτρομοκρατία
Πέρα από την ένοπλη βία, η έκθεση του PICSS επισημαίνει ότι η εσωτερική πολιτική αστάθεια δυσχεραίνει τη διαμόρφωση αποτελεσματικής πολιτικής ασφαλείας.
Η κατάρρευση των διαπραγματεύσεων μεταξύ της κυβέρνησης και του Pakistan Tehreek-e-Insaf (PTI), του κόμματος που ίδρυσε ο πρώην πρωθυπουργός Ιμράν Χαν, περιπλέκει τις προσπάθειες συντονισμού στην επαρχία Χάιμπερ Παχτούνχβα.
Η περιοχή αποτελεί ένα από τα σημαντικότερα μέτωπα της δράσης των Πακιστανών Ταλιμπάν, λόγω της εγγύτητάς της με το Αφγανιστάν και της μακρόχρονης παρουσίας ένοπλων δικτύων.
Οι πολιτικές αντιπαραθέσεις μεταξύ κεντρικής κυβέρνησης και αντιπολίτευσης μπορούν να δυσχεράνουν τον συντονισμό, τη διοικητική συνεργασία και τη διαμόρφωση κοινής στρατηγικής για την αντιμετώπιση της τρομοκρατίας.
Το πρόβλημα αποκτά ιδιαίτερη σημασία όταν συνδυάζεται με την ανάγκη προστασίας παραμεθόριων περιοχών και αντιμετώπισης οργανώσεων με διασυνοριακές διασυνδέσεις.
Αφγανιστάν, Ινδία και περιφερειακές αμυντικές συμφωνίες
Οι προκλήσεις που αντιμετωπίζει το Ισλαμαμπάντ δεν περιορίζονται στο εσωτερικό της χώρας.
Οι σχέσεις με το Αφγανιστάν παραμένουν κρίσιμος παράγοντας ασφαλείας, καθώς το Πακιστάν αποδίδει σε ένοπλα δίκτυα που δρουν από αφγανικό έδαφος σημαντικό μέρος των επιθέσεων εναντίον του.
Την ίδια στιγμή, η αντιπαράθεση με την Ινδία εξακολουθεί να επηρεάζει τον στρατηγικό σχεδιασμό των πακιστανικών ενόπλων δυνάμεων.
Στο περιφερειακό περιβάλλον προστίθενται οι νέες αμυντικές διευθετήσεις και οι προσπάθειες του Πακιστάν να διατηρήσει ή να ενισχύσει τις στρατηγικές του συνεργασίες.
Η συνύπαρξη εσωτερικών απειλών, πολιτικής αβεβαιότητας και εξωτερικών δεσμεύσεων δημιουργεί αυξημένες απαιτήσεις για τον στρατιωτικό μηχανισμό και τις υπηρεσίες ασφαλείας.
Οι αριθμοί δεν λένε ολόκληρη την ιστορία
Η εβδομαδιαία έκθεση του PICSS θέτει ένα ουσιαστικό ερώτημα: αποτελεί η μείωση των τρομοκρατικών επιθέσεων ένδειξη βελτίωσης της ασφάλειας ή πρόκειται για προσωρινή υποχώρηση της βίας, ενώ οι οργανώσεις αναπροσαρμόζουν τις τακτικές και τις δομές τους;
Η απάντηση δεν μπορεί να προκύψει αποκλειστικά από την καταμέτρηση των επιθέσεων.
Η χρήση νέων επιχειρησιακών μέσων, οι εσωτερικές διαμάχες, η συγκρότηση νέων ένοπλων σχηματισμών και η αυξημένη προπαγανδιστική δραστηριότητα συνθέτουν μια εικόνα που απαιτεί διαρκή παρακολούθηση.
Άλλωστε, τα στοιχεία του PICSS για ολόκληρο τον Σεπτέμβριο είχαν καταγράψει 225 επιθέσεις, τον υψηλότερο μηνιαίο αριθμό εδώ και δώδεκα χρόνια, γεγονός που αναδεικνύει τη σοβαρότητα της κατάστασης παρά την πρόσφατη εβδομαδιαία υποχώρηση.
Το Πακιστάν βρίσκεται αντιμέτωπο με μια πολυεπίπεδη κρίση ασφαλείας, στην οποία αλληλεπιδρούν τζιχαντιστικές οργανώσεις, αυτονομιστικά κινήματα, πολιτικές αντιπαραθέσεις και περιφερειακοί ανταγωνισμοί.
Η μείωση της συχνότητας των επιθέσεων αποτελεί θετική ένδειξη σε επίπεδο εβδομαδιαίων στατιστικών. Δεν αρκεί, όμως, από μόνη της για να αποδείξει ότι οι απειλές περιορίζονται σε βάθος χρόνου.
Το κρίσιμο ζήτημα για το Ισλαμαμπάντ δεν είναι μόνο πόσες επιθέσεις καταγράφονται, αλλά κατά πόσον το κράτος μπορεί να αντιμετωπίσει τις οργανώσεις που εξακολουθούν να διαθέτουν δυνατότητα στρατολόγησης, προσαρμογής και πραγματοποίησης νέων επιχειρήσεων.
Η ιστορία του Καπετανίδη στον Ισραηλινό Τύπο
Η ζωή, η δημοσιογραφική δράση και η θυσία του Νίκου Καπετανίδη αναδεικνύονται στην Israel Hayom, μέσα από άρθρο του Χρήστου...
Freedom of Press: Λιγνίτης, αμερικανικό LNG και η μάχη για την ενεργειακή ασφάλεια
Το κλείσιμο των λιγνιτικών μονάδων, οι συμφωνίες για αμερικανικό LNG και η προσφυγή πολιτών στο ΣτΕ βρέθηκαν στο μικροσκόπιο της...
Ο Τομ Μπάρακ θα γκρεμίσει την κληρονομιά του Τραμπ
Του Μάικλ Ρούμπιν, Washington Examiner Ο Πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ έχει αποδεκατίσει χωρίς να ζητήσει συγγνώμη το Υπουργείο Εξωτερικών υπέρ των...
Ρούμπιο, καλώδιο και Τουρκία: Πού τελειώνουν τα λόγια και αρχίζει η αποτροπή
Τα όρια της αμερικανικής στήριξης, η ευρωπαϊκή ευθύνη για την ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας–Κύπρου και η ανάγκη αξιόπιστης αποτροπής βρέθηκαν στο...
Λυγερός: Η ελληνική ελίτ “προσκύνησε” τη Γκίλφοϊλ
Ο Σταύρος Λυγερός, στη συνέντευξή του στη Βασιλική Πολίτου στον Θήτα FM 107,1, εκτιμά ότι η Ελλάδα οδεύει προς κυβέρνηση...
-
Αναλύσεις4 εβδομάδες πρινΤο τελεσίγραφο Καλίν την ώρα που η Τουρκία προετοιμάζεται για πόλεμο!
-
Άμυνα3 μήνες πρινΡωσσικό ΜΜΕ: Ελληνικό «μπλόκο» στην απαίτηση για Patriot – Πώς γνωρίζει το Κίεβο απόρρητα στοιχεία για τους πυραύλους μας;
-
ΑΝΑΡΤΗΣΕΙΣ ΜΕ ΣΗΜΑΣΙΑ3 μήνες πρινΠακιστανός με καναδική υπηκοότητα ο υπαίτιος της πυρκαγιάς στον Έβρο! Πιθανόν να μετέφερε μετανάστες
-
GEOPOLITICO1 μήνα πρινΤο διέρρευσε ο Παπαχελάς! Έφεραν τον Καλίν στο Μαξίμου – Τί συζήτησε με τον Μητσοτάκη;
-
Αναλύσεις2 μήνες πρινΚαραγκιούλ: «Αν Ελλάδα, Κύπρος και Ισραήλ επιτεθούν στην Τουρκία, ο χάρτης του Αιγαίου θα αλλάξει»
-
ΑΝΑΡΤΗΣΕΙΣ ΜΕ ΣΗΜΑΣΙΑ2 μήνες πρινΞέσπασμα της μητέρας της Μυρτούς για την υπόθεση Τζαβέντ Ασλάμ: «Δεν ξεχνώ ποτέ» – «Δήμαρχος των Πακιστανών ο Δούκας»
-
GEOPOLITICO4 εβδομάδες πρινΤί λέει Τούρκος δημοσιογράφος για Σάββα Καλεντερίδη; «Έκανε πολύ καλά τη δουλειά του για τη χώρα του – Δεν μπορούσε να τον στριμώξει η ΜİΤ»
-
Αναλύσεις3 μήνες πρινΕάν η Τουρκία απορρίψει τη συμφωνία αποχώρησης από την Κύπρο θα απομακρυνθεί δια της βίας