Σε ένα εκρηκτικό γεωπολιτικό σκηνικό στην Ανατολική Μεσόγειο εστίασε η εκπομπή «Direct News με τον Ανδρέα Μουντζουρούλια», αναδεικνύοντας τη νέα σκληρή σύγκρουση Τουρκίας–Ισραήλ, την ενίσχυση του άξονα Ελλάδας–Κύπρου–Ισραήλ και τον σταδιακό αποκλεισμό της Άγκυρας από το ενεργειακό παιχνίδι της περιοχής.

Αφορμή αποτέλεσαν οι νέες δηλώσεις του Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν, ο οποίος εξαπέλυσε επίθεση κατά του Ισραήλ και της συνεργασίας του Ελληνισμού με την Ιερουσαλήμ, κάνοντας ειδική αναφορά στα «δικαιώματα» των Τουρκοκυπρίων στα κατεχόμενα. Η απάντηση από την ισραηλινή πλευρά ήταν ασυνήθιστα σκληρή, με τον Μπενιαμίν Νετανιάχου να χαρακτηρίζει τον Τούρκο πρόεδρο «δικτάτορα», «γενοκτόνο» και υποστηρικτή τρομοκρατών.

Η εκπομπή υπογράμμισε ότι η σύγκρουση δεν είναι πλέον απλή ρητορική αντιπαράθεση. Σύμφωνα με τον Ανδρέα Μουντζουρούλια, το Ισραήλ έχει περάσει σε νέα φάση στρατηγικής αξιολόγησης της Τουρκίας, θεωρώντας ότι ο Ερντογάν έχει ξεπεράσει κόκκινες γραμμές. Η Ιερουσαλήμ βλέπει πλέον την Άγκυρα όχι απλώς ως δύσκολο περιφερειακό παίκτη, αλλά ως απειλή που επιχειρεί να χτίσει δίκτυο επιρροής σε Συρία, Γάζα, Λίβανο, Ανατολική Μεσόγειο και κατεχόμενη Κύπρο.

Κεντρικό θέμα της δεύτερης εκπομπής ήταν η ανάλυση του Ισραηλινού αναλυτή Σάι Γκαλ για το λεγόμενο σχέδιο «Ζαβουλών» και την επιχειρησιακή εκδοχή του, την «Οργή του Ποσειδώνα». Όπως παρουσιάστηκε, πρόκειται για μια νέα στρατηγική αντίληψη που θέλει το Ισραήλ να μην εξαρτάται από καμία πύλη ή διαδρομή που μπορεί να ελέγχεται από την Τουρκία. Λιμάνια, εναέριος χώρος, ενέργεια, καλώδια επικοινωνιών, εμπόριο, εφοδιαστικές αλυσίδες και ασφάλεια εντάσσονται πλέον σε ένα ενιαίο πλαίσιο αποτροπής.

Σύμφωνα με την ανάλυση που παρουσιάστηκε, αν η τουρκική κατοχή στην Κύπρο εξελιχθεί σε άμεση επιχειρησιακή απειλή, τότε παύει να είναι μόνο κυπριακό ζήτημα και μετατρέπεται σε ζήτημα που αφορά και το Ισραήλ. Η Κύπρος παρουσιάζεται ως κομβικό σημείο, ακόμη και ως «αβύθιστο αεροπλανοφόρο» της Ανατολικής Μεσογείου για την ισραηλινή στρατηγική.

Η εκπομπή στάθηκε ιδιαίτερα και στον ενεργειακό αποκλεισμό της Τουρκίας. Το East Mediterranean Gas Forum, με Ελλάδα, Κύπρο, Ισραήλ και ΗΠΑ σε κεντρικό ρόλο, παρουσιάζεται πλέον όχι μόνο ως ενεργειακή πλατφόρμα, αλλά ως πολιτικό και στρατηγικό σχήμα συνεργασίας. Η Τουρκία, η οποία δεν αναγνωρίζει την Κυπριακή Δημοκρατία, βρίσκεται εκτός τραπεζιού αποφάσεων, γεγονός που προκαλεί έντονο εκνευρισμό στα τουρκικά μέσα ενημέρωσης.

Ιδιαίτερη αναφορά έγινε και στην ηλεκτρική διασύνδεση, την οποία η Άγκυρα πολεμά συστηματικά, όπως φάνηκε και από τις τουρκικές κινήσεις στην περιοχή της Κάσου. Η εκπομπή υπογράμμισε ότι κάθε αγωγός, κάθε καλώδιο και κάθε διαδρομή που παρακάμπτει την Τουρκία μειώνει τη δυνατότητα εκβιασμού της Άγκυρας.

Παράλληλα, ο Ανδρέας Μουντζουρούλιας αναφέρθηκε σε πληροφορίες για τρομοκρατικά δίκτυα που σχεδίαζαν επιθέσεις κατά ισραηλινών στόχων σε Ελλάδα και Κύπρο. Στο επίκεντρο των ερευνών, όπως ειπώθηκε, βρίσκονται επαφές υπόπτων στην Τουρκία, με τις αρχές να εξετάζουν ευρύτερο πανευρωπαϊκό δίκτυο που φέρεται να συνδέεται με σχεδιασμούς εναντίον ισραηλινών στόχων.

Στην εκπομπή τέθηκε επίσης το ζήτημα των F-35 και F-16 που επιδιώκει να επαναφέρει στο τραπέζι ο Ερντογάν στις επαφές του με τον Ντόναλντ Τραμπ. Ωστόσο, όπως τονίστηκε, το ισραηλινό μήνυμα είναι κάθετο: κανένα τουρκικό F-35. Παράλληλα, αναφέρθηκε ότι η ελληνική διπλωματία έχει ενημερώσει φίλους και συμμάχους για τις τουρκικές κινήσεις στην περιοχή.

Στο ευρύτερο γεωπολιτικό κάδρο μπήκαν και τα ελληνικά drones, με αναφορά στη θεμελίωση νέου εργοστασίου παραγωγής μη επανδρωμένων αεροπορικών συστημάτων στη Μαλακάσα και στη δημιουργία σχολής εκπαίδευσης χειριστών drones στην Τρίπολη. Η εκπομπή παρουσίασε την εξέλιξη αυτή ως μέρος της προσπάθειας για ενίσχυση ελληνικών εγχώριων δυνατοτήτων.

Τέλος, έγινε αναφορά και στο ευρωπαϊκό πρόγραμμα μαχητικού 6ης γενιάς FCAS, το οποίο φέρεται να οδηγείται σε κατάρρευση λόγω της σύγκρουσης Dassault–Airbus, αλλά και στις πληροφορίες ότι η Ινδία επιχειρεί να μπει στο παιχνίδι με τη Γαλλία. Το θέμα συνδέθηκε με τη μεγάλη μάχη για την αμυντική τεχνολογία του μέλλοντος και την ανάγκη η Ελλάδα να παρακολουθεί τέτοιες εξελίξεις.

Το βασικό συμπέρασμα της εκπομπής είναι σαφές: η Ανατολική Μεσόγειος επανασχεδιάζεται. Το Ισραήλ περνά σε πιο επιθετική στρατηγική έναντι της Τουρκίας, η Ελλάδα και η Κύπρος αποκτούν αναβαθμισμένο ρόλο, ενώ η Άγκυρα βλέπει να περιορίζεται ενεργειακά, διπλωματικά και στρατηγικά.

Σαφή προειδοποίηση για την κλιμάκωση στη Μέση Ανατολή, αλλά και για την τουρκική επιθετικότητα σε Ανατολική Μεσόγειο, Ελλάδα και Κύπρο, απηύθυνε ο καθηγητής Οικονομικής Γεωγραφίας και Γεωπολιτικής Θεωρίας, Ιωάννης Μάζης, μιλώντας στην τηλεόραση της Ναυτεμπορικής.

Ο κ. Μάζης εκτίμησε ότι η λεγόμενη «κεχειρία» στη σύγκρουση γύρω από το Ιράν δεν αποτελεί πραγματική αποκλιμάκωση, αλλά εργαλείο τακτικής και για τις δύο πλευρές. Για την Τεχεράνη, όπως είπε, είναι χρόνος ανασύνταξης, αύξησης του οπλοστασίου και αποκατάστασης υποδομών. Για τον Ντόναλντ Τραμπ, είναι πρόσχημα ώστε να μη φανεί ότι ξεκινά έναν πόλεμο τον οποίο δεν είναι βέβαιο πως μπορεί να κερδίσει.

Κατά τον καθηγητή, ο Αμερικανός πρόεδρος δεν έχει αυτή τη στιγμή «αφήγημα νίκης». Το βασικό ζήτημα, δηλαδή η διασφάλιση του σχάσιμου υλικού του Ιράν, δεν φαίνεται να έχει λυθεί. Όσο αυτό παραμένει ανοικτό, τόσο τα Στενά του Ορμούζ και οι τιμές του πετρελαίου θα λειτουργούν εις βάρος του.

Ο κ. Μάζης σημείωσε ότι οι αγορές ήδη διαψεύδουν τις αισιόδοξες δηλώσεις Τραμπ, καθώς το Brent και το WTI κατέγραψαν άνοδο. Όπως είπε, δεν μπορεί να περνούν απρόσκοπτα τεράστιες ποσότητες πετρελαίου από τα Στενά του Ορμούζ και ταυτόχρονα οι τιμές να ανεβαίνουν. Αυτό δείχνει ότι οι αγορές βλέπουν ακόμη σοβαρό κίνδυνο επανέναρξης γενικευμένης σύγκρουσης.

Ισραήλ: Ο Νετανιάχου θεωρείται πλέον «ήπιος»

Ιδιαίτερη αναφορά έκανε και στο Ισραήλ, λέγοντας ότι είναι ο μόνος παίκτης που έχει πετύχει μέρος των στόχων του, κυρίως σε Γάζα και Λίβανο.

Ο καθηγητής υποστήριξε ότι ο Μπενιαμίν Νετανιάχου, όσο παράδοξο κι αν ακούγεται, αρχίζει να θεωρείται «ήπιος» από τμήματα τόσο της αντιπολίτευσης όσο και της συμπολίτευσης στο Ισραήλ. Αυτό, κατά τον ίδιο, δείχνει ότι το πολιτικό κλίμα στο εσωτερικό του Ισραήλ δεν οδηγεί σε αποκλιμάκωση, αλλά πιθανώς σε ακόμη σκληρότερη γραμμή.

Στη Γάζα, σύμφωνα με την ανάλυσή του, το Ισραήλ ελέγχει πλέον περίπου το 72%-73% του εδάφους, ενώ στον Λίβανο έχει περάσει το όριο του Λιτάνι και χτυπά αρχηγεία της Χεζμπολάχ ακόμη και στη Βηρυτό. Η εξέλιξη αυτή, όπως είπε, προκάλεσε εκνευρισμό στον Τραμπ, καθώς η Βηρυτός θεωρούνταν «κόκκινη γραμμή».

Ερντογάν: Θέλει να εμφανιστεί ως ηγέτης του Ισλάμ

Στο σκέλος των ελληνοτουρκικών, ο Ιωάννης Μάζης στάθηκε στις απειλές του Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν κατά Ελλάδας, Κύπρου και Ισραήλ.

Όπως ανέφερε, οι επιθέσεις Ερντογάν κατά του Ισραήλ έχουν διπλό στόχο. Πρώτον, να πείσει το εσωτερικό του ακροατήριο ότι παραμένει ο αδιαμφισβήτητος ηγέτης του Ισλάμ στην περιοχή. Δεύτερον, να καλύψει τις εσωτερικές πιέσεις που αντιμετωπίζει, καθώς, όπως είπε ο καθηγητής, έχει φυλακίσει μεγάλο μέρος της αντιπολίτευσης, έχει ασκήσει βίαιη πίεση στο CHP και επηρεάζει τη δικαιοσύνη προς όφελος των πολιτικών του συμφερόντων.

Ο κ. Μάζης τόνισε ότι η Τουρκία δεν είναι Ιράν, αλλά ένα πολυεθνοτικό μωσαϊκό. Γι’ αυτό, όπως είπε, τέτοιου είδους λάθη μπορούν να πληρωθούν πολύ ακριβά, ειδικά αν εξωτερικές δυνάμεις θελήσουν να προκαλέσουν εσωτερικές αναταράξεις.

«Ο Τραμπ λέει καλά λόγια, αλλά δεν κάνει πολλά για τον Ερντογάν»

Ο καθηγητής εκτίμησε επίσης ότι ο Ερντογάν πιθανώς παρερμηνεύει τη στάση Τραμπ. Μπορεί ο Αμερικανός πρόεδρος να λέει καλά λόγια για τον Τούρκο ομόλογό του, αλλά στην πράξη, όπως σημείωσε, δεν έχει προχωρήσει ουσιαστικά ούτε το θέμα των F-16 ούτε το ζήτημα των F-35.

Άρα, σύμφωνα με τον κ. Μάζη, η Άγκυρα στηρίζεται σε λάθος ανάγνωση της αμερικανικής στάσης. Τα φιλικά λόγια δεν ισοδυναμούν με στρατηγική στήριξη.

Το μήνυμα σε Ελλάδα και Κύπρο

Το πιο κρίσιμο σημείο της παρέμβασής του αφορούσε την ανάγκη αποτροπής από Ελλάδα και Κύπρο.

Ο Ιωάννης Μάζης υπογράμμισε ότι αν Αθήνα και Λευκωσία δεν προβάλλουν σθεναρή στάση αποτροπής, η Τουρκία θα συνεχίσει να πιέζει. Κατά τον ίδιο, αυτή η αποτροπή πρέπει να εκφράζεται με δύο τρόπους: με την παρουσία ελληνικών σημαιών στο πεδίο και με τον εξοπλισμό της Κύπρου.

Μάλιστα, πρόσθεσε ότι, από τη στιγμή που τα συμφέροντα Ελλάδας, Κύπρου και Ισραήλ συγκλίνουν στον τομέα της άμυνας και της ασφάλειας, η συγκυρία είναι κατάλληλη για να προχωρήσει μια πιο αποφασιστική στρατηγική αποτροπής απέναντι στην Τουρκία.

Συμπέρασμα

Η παρέμβαση Μάζη στη Ναυτεμπορική είχε τρεις κεντρικούς άξονες: η σύγκρουση γύρω από το Ιράν δεν έχει κλείσει, το Ισραήλ κινείται μεθοδικά σε Γάζα και Λίβανο, και η Τουρκία ανεβάζει επικίνδυνα τους τόνους απέναντι σε Ελλάδα, Κύπρο και Ισραήλ.

Το βασικό μήνυμα προς Αθήνα και Λευκωσία είναι καθαρό: η αποτροπή δεν χτίζεται με ευχές, αλλά με παρουσία, εξοπλισμούς και ξεκάθαρη στρατηγική βούληση.

Σκληρή παρέμβαση για την κλιμάκωση της τουρκικής ρητορικής έκανε ο Σάββας Καλεντερίδης στην τηλεόραση της Ναυτεμπορικής, προειδοποιώντας ότι «ανεβαίνουν τα μποφόρ» στην Ανατολική Μεσόγειο, αλλά υπογραμμίζοντας πως η κατάσταση μπορεί να αντιμετωπιστεί με ψυχραιμία, λογική και χωρίς η Ελλάδα να παρασυρθεί, όπως είπε χαρακτηριστικά, στη «σχιζοφρένεια της Τουρκίας».

Ο έμπειρος αναλυτής στάθηκε ιδιαίτερα στις τελευταίες απειλές του Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν, αλλά και στον τρόπο με τον οποίο τις πρόβαλε ο φιλοκυβερνητικός τουρκικός Τύπος. Όπως σημείωσε, τα πρωτοσέλιδα εφημερίδων της εξουσίας, όπως η Hürriyet και η Sabah, παρουσίασαν με καταιγιστικό τρόπο το μήνυμα ότι «η απάντησή μας θα είναι πολύ σκληρή». Κατά τον Καλεντερίδη, αυτό δεν είναι τυχαίο. Δείχνει οργανωμένη πολιτική και επικοινωνιακή κλιμάκωση.

Μήνυμα Ερντογάν σε Ισραήλ, Γαλλία, Κύπρο, Ελλάδα και ΗΠΑ

Ο Σάββας Καλεντερίδης εκτίμησε ότι οι δηλώσεις Ερντογάν δεν είχαν έναν μόνο αποδέκτη. Δεν στρέφονταν μόνο κατά της Κύπρου και της Ελλάδας, αλλά έστελναν μήνυμα και προς το Ισραήλ, τη Γαλλία και κυρίως τις Ηνωμένες Πολιτείες.

Όπως αποκάλυψε, τις τελευταίες ημέρες υπάρχουν κινήσεις για εμπλοκή του στρατού της Συρίας, δηλαδή των δυνάμεων του Τζολάνι, στον πόλεμο εναντίον της Χεζμπολάχ στον Λίβανο. Κατά τον ίδιο, αυτό ενόχλησε τον Ερντογάν, διότι θεωρεί ότι ο Τζολάνι βρίσκεται στη δική του σφαίρα επιρροής και δεν θέλει να τον χειρίζονται άλλοι.

Το μήνυμα του Τούρκου προέδρου ότι «αν ανάψει αυτή η φωτιά θα εξαπλωθεί σε όλο τον κόσμο», σύμφωνα με τον Καλεντερίδη, απευθυνόταν στην Ουάσιγκτον. Η Τουρκία επιχειρεί να δείξει ότι έχει λόγο σε όλα τα μέτωπα: Συρία, Λίβανο, Ιράν, Ανατολική Μεσόγειο και Κυπριακό.

Η συμφωνία Κύπρου–Γαλλίας που ενόχλησε την Άγκυρα

Δεύτερος λόγος της τουρκικής αντίδρασης, σύμφωνα με τον Καλεντερίδη, είναι η στρατιωτική συμφωνία Κύπρου–Γαλλίας. Όπως εξήγησε, πρόκειται για συμφωνία που προβλέπει τους όρους παρουσίας γαλλικών στρατιωτικών δυνάμεων στην ξηρά και στα λιμάνια της Κυπριακής Δημοκρατίας.

Αυτό για την Άγκυρα είναι κόκκινο πανί. Η Τουρκία βλέπει τη Γαλλία να αποκτά σταθερότερο αποτύπωμα στην Κύπρο και αντιλαμβάνεται ότι η Κυπριακή Δημοκρατία χτίζει αμυντικές σχέσεις με ισχυρούς παίκτες, χωρίς να ζητά την άδεια της κατοχικής δύναμης.

Ο Καλεντερίδης ήταν ιδιαίτερα αιχμηρός απέναντι στην τουρκική επίκληση της Συνθήκης Εγγυήσεων. Όπως είπε, η Τουρκία είναι εκείνη που την έχει παραβιάσει από το 1974, καθώς ακόμη και αν δεχόταν κανείς ότι είχε δικαίωμα παρέμβασης, αυτό θα αφορούσε την αποκατάσταση της συνταγματικής τάξης και όχι την κατοχή του μισού νησιού.

«Ο εγκληματίας επικαλείται την ηθική», ήταν το νόημα της τοποθέτησής του, σχολιάζοντας τις τουρκικές απειλές κατά του «νοτίου τμήματος» της Κύπρου.

Η Ουάσιγκτον, το φυσικό αέριο και ο αυτοαποκλεισμός της Τουρκίας

Ο τρίτος λόγος της τουρκικής έκρηξης, σύμφωνα με τον αναλυτή, είναι η 10η Σύνοδος των υπουργών Ενέργειας του Φόρουμ Φυσικού Αερίου Ανατολικής Μεσογείου, που πραγματοποιήθηκε στην Ουάσιγκτον.

Ο Καλεντερίδης σημείωσε ότι η διακήρυξη της συνόδου έστειλε μήνυμα στην Τουρκία να μην πειράξει τα δικαιώματα των κρατών-μελών του Φόρουμ. Η Άγκυρα, όμως, θεωρεί ότι αποκλείεται από το ενεργειακό παιχνίδι της Ανατολικής Μεσογείου.

Η απάντηση του Καλεντερίδη ήταν ξεκάθαρη: η Τουρκία αυτοαποκλείστηκε, επειδή δεν αναγνωρίζει την Κυπριακή Δημοκρατία.

«Η Ελλάδα πρέπει να προειδοποιήσει με ευρωπαϊκό μπλόκο»

Ιδιαίτερα επικριτικός εμφανίστηκε ο Σάββας Καλεντερίδης και για τον τρόπο με τον οποίο η Αθήνα απαντά στην τουρκική κλιμάκωση, ειδικά στο θέμα της «Γαλάζιας Πατρίδας».

Σχολιάζοντας την απάντηση ότι το τουρκικό νομοσχέδιο «δεν παράγει έννομα αποτελέσματα», υπογράμμισε πως αυτό δεν αρκεί. Έφερε μάλιστα ως παράδειγμα το τουρκολιβυκό μνημόνιο, το οποίο επίσης δεν παράγει νόμιμα αποτελέσματα, αλλά στην πράξη επηρέασε τις ελληνικές κινήσεις σε οριοθετημένες περιοχές, όπως στη Σητεία και την Κάσο.

Κατά τον Καλεντερίδη, η ελληνική απάντηση πρέπει να είναι πολιτική και αποτρεπτική: αν η Τουρκία προχωρήσει με νομοσχέδιο που θεσμοθετεί απειλές κατά της Ελλάδας, τότε η Αθήνα πρέπει να μπλοκάρει κάθε τουρκικό συμφέρον στην Ευρώπη.

Όπως είπε, το ισχυρό χαρτί της Ελλάδας αυτή τη στιγμή είναι η Ευρωπαϊκή Ένωση.

Η πρόκληση με τα F-16 και το ψευδοκράτος

Ο Καλεντερίδης αναφέρθηκε και στο περιστατικό με την τουρκική παρενόχληση αεροσκαφών, σημειώνοντας ότι η Τουρκία στην ουσία λέει προς την Ευρώπη πως στα κατεχόμενα υπάρχει «κράτος», με πύργο ελέγχου, αεροδρόμιο και δήθεν εθνικό εναέριο χώρο.

Κατά τον ίδιο, η Άγκυρα είχε το θράσος, την ώρα που συνεδρίαζαν οι Ευρωπαίοι υπουργοί Άμυνας, να σηκώσει F-16 για να «προστατεύσει» τον εναέριο χώρο του ψευδοκράτους.

Ακόμη πιο προβληματικό, όπως είπε, είναι ότι η Ύπατη Εκπρόσωπος της ΕΕ Κάγια Κάλας δεν δέχθηκε να πει ούτε μία λέξη για το περιστατικό.

Συμπέρασμα

Η παρέμβαση Καλεντερίδη στη Ναυτεμπορική περιέγραψε μια Τουρκία που δεν κινείται απλώς με νευρικότητα, αλλά με οργανωμένη στρατηγική πίεσης. Απειλεί την Κύπρο για τη συμφωνία με τη Γαλλία, ενοχλείται από το ενεργειακό πλαίσιο της Ανατολικής Μεσογείου, στέλνει μήνυμα στις ΗΠΑ για Συρία και Λίβανο και επιχειρεί να επιβάλει τετελεσμένα μέσω της «Γαλάζιας Πατρίδας».

Το βασικό μήνυμα του Καλεντερίδη προς την Αθήνα ήταν σαφές: η ήπια διαχείριση δεν αρκεί όταν απέναντι υπάρχει απειλητική πολιτική. Η Ελλάδα πρέπει να απαντήσει με ευρωπαϊκά εργαλεία πίεσης και όχι μόνο με νομικές διατυπώσεις.