Η τελευταία έκθεση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για την Τουρκία καταγράφει την κατεύθυνση προς την οποία κινείται η χώρα και τον ιδεολογικό της προσανατολισμό. Τα προγράμματα σπουδών δίνουν τόση έμφαση στις «εθνικές, ηθικές και πολιτιστικές αξίες», ώστε αυτές υπερισχύουν της επιστημονικά τεκμηριωμένης μάθησης. Οι θρησκευτικές ομάδες αποκτούν ολοένα και μεγαλύτερη επιρροή στα σχολεία. Η βιομηχανία θεάματος ξαναγράφει την τουρκική ιστορία όπως τη θέλει η Τουρκία του Ερντογάν.

Η μηχανή προπαγάνδας στήνεται πρώτα στο εσωτερικό και στη συνέχεια εξάγεται προς κάθε κατεύθυνση. Προτεραιότητα έχουν η Αφρική και η Ασία, όμως στο στόχαστρο βρίσκονται και η Νότια Αμερική και η ίδια η Ευρώπη.

• Το «Μοντέλο Παιδείας του Αιώνα της Τουρκίας», ένα πρόγραμμα σπουδών προσανατολισμένο στις δεξιότητες, εισήχθη το 2024, εφαρμόζεται σταδιακά και ισχύει ήδη στη 2η, την 6η και την 9η τάξη. Η έντονη έμφαση των νέων προγραμμάτων στις εθνικές, ηθικές και πολιτιστικές αξίες υπερισχύει της επιστημονικής και τεκμηριωμένης μάθησης.
• Τα σχολεία επαγγελματικής εκπαίδευσης και κατάρτισης (ΕΕΚ) και τα θρησκευτικά σχολεία συγκεντρώνουν περίπου το 40,6% των εγγραφών στην ανώτερη δευτεροβάθμια εκπαίδευση της Τουρκίας, με επίμονες ανισορροπίες μεταξύ των φύλων.
• Το Υπουργείο Εθνικής Παιδείας επιτρέπει ολοένα και περισσότερο σε θρησκευτικές ομάδες και σε δομές που συνδέονται με ταρίκατ να επηρεάζουν το εκπαιδευτικό σύστημα. Η τάση αυτή απειλεί να υπονομεύσει την κοσμική και ποιοτική εκπαίδευση και αποδυναμώνει τους μηχανισμούς εποπτείας και λογοδοσίας.
• Εγκύκλιος του Υπουργείου Εθνικής Παιδείας, τον Φεβρουάριο του 2026, για δραστηριότητες του Ραμαζανιού στα σχολεία άναψε ξανά τη συζήτηση για την κοσμικότητα και τον πλουραλισμό στην εκπαίδευση. Ο υπουργός Παιδείας κίνησε νομικές διαδικασίες εναντίον διανοουμένων και οργανώσεων της κοινωνίας πολιτών που πρωτοστάτησαν σε διακήρυξη υπέρ της κοσμικότητας. Το υπουργείο ανανέωσε πρωτόκολλο με ίδρυμα νεολαίας, δίνοντάς του πρόσβαση σε χιλιάδες δημόσια σχολεία κατά τις θερινές διακοπές για θρησκευτικά μαθήματα, παρόλο που το Συμβούλιο της Επικρατείας είχε ακυρώσει παρόμοιο πρωτόκολλο στο παρελθόν. Άθεοι και αγνωστικιστές αντιμετωπίζουν διακρίσεις, στιγματισμό, κοινωνική πίεση ή περιορισμούς στο δικαίωμα στην εκπαίδευση. Το τουρκικό εκπαιδευτικό σύστημα δεν εγγυάται ουδετερότητα και αμεροληψία απέναντι στις διάφορες θρησκείες, δόγματα και πεποιθήσεις. Δεν έχουν ληφθεί μέτρα για τις ελλείψεις που εντόπισε το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο Δικαιωμάτων του Ανθρώπου (ΕΔΔΑ) στα υποχρεωτικά μαθήματα θρησκευτικού πολιτισμού και ηθικής. Κατά την περίοδο αναφοράς, παιδιά προτεσταντικών οικογενειών υποχρεώθηκαν να επιλέξουν ένα από τα τέσσερα σουνιτικά μαθήματα επιλογής, αν και δικαιούνταν απαλλαγή.
• Στον πολιτισμό, παρά την αύξηση των δραστηριοτήτων και των φεστιβάλ σε κεντρικό και τοπικό επίπεδο, και παρά τις επενδύσεις σε υποδομές, παραμένουν δομικά προβλήματα, ιδίως στη στήριξη της πολιτιστικής πολυμορφίας και στον θεσμικό συντονισμό. Το ευρύτερο περιβάλλον εξακολουθεί να επηρεάζει αρνητικά τον πλουραλισμό και αφήνει λίγο χώρο σε ανεξάρτητους φορείς και κριτικές φωνές. Οι δημόσιες δαπάνες για τον πολιτισμό παραμένουν σχετικά χαμηλές. Το Υπουργείο Πολιτισμού και Τουρισμού συνέχισε να προωθεί εκδηλώσεις μεγάλης κλίμακας, χωρίς όμως να διασφαλίζεται η διαφανής συμμετοχή των ενδιαφερόμενων φορέων. Οι πολιτικές παρεμβάσεις και οι αυθαίρετες απαγορεύσεις εκδηλώσεων συνεχίστηκαν. Η Σύμβαση της UNESCO του 2005 για την Προστασία και την Προώθηση της Πολυμορφίας των Πολιτιστικών Εκφράσεων εφαρμόζεται με αργό ρυθμό, χωρίς νέα ουσιαστικά μέτρα. Η Τουρκία δεν συμμετέχει στο πρόγραμμα «Δημιουργική Ευρώπη» 2021–2027.

Η έκθεση αφορά όσα συμβαίνουν μέσα στην Τουρκία. Τα πράγματα όμως δεν μένουν εντός συνόρων: η Άγκυρα έχει στήσει μια καλά οργανωμένη μηχανή προπαγάνδας, που εξάγει τον τουρκικό «πολιτισμό» προς κάθε κατεύθυνση.

Στις αρχές της δεκαετίας του 2000 οι τουρκικές σειρές απέφεραν από το εξωτερικό περίπου 10 εκατομμύρια δολάρια τον χρόνο. Σήμερα τα έσοδα από τις εξαγωγές ξεπερνούν το 1 δισ. δολάρια και οι παραγωγές, κατά την Άγκυρα, φτάνουν σε περισσότερους από ένα δισεκατομμύριο θεατές σε 170 χώρες. Η Τουρκία δηλώνει ότι διαθέτει μία από τις τρεις μεγαλύτερες τηλεοπτικές βιομηχανίες του κόσμου. Το ενδιαφέρον για το τουρκικό περιεχόμενο αυξήθηκε κατά 184% από το 2020 ως το 2023.

• Η βιομηχανία κινείται σε δύο ράγες. Η πρώτη είναι εμπορική: ιδιωτικά στούντιο που πουλούν μελόδραμα στη Λατινική Αμερική, στα Βαλκάνια, στην Ανατολική Ευρώπη και στην Αφρική. Οι σειρές αυτές δεν μεταφέρουν ιδεολογία αλλά οικειότητα: το τουρκικό σπίτι, την Κωνσταντινούπολη, τη γλώσσα.
• Η δεύτερη είναι κρατική: τα ιστορικά έπη της TRT, ο «Ερτογρούλ», ο «Οσμάν», ο «Αβδούλ Χαμίτ», που προσθέτουν και το ιδεολογικό αφήγημα. Ο «Ερτογρούλ» πουλήθηκε σε 71 χώρες και μεταφράστηκε σε 25 γλώσσες. Το Ραμαζάνι του 2020 τον παρακολούθησαν από την κρατική τηλεόραση του Πακιστάν περισσότεροι από 130 εκατομμύρια άνθρωποι, και η σειρά έγινε η οθόνη στην οποία ένα ολόκληρο έθνος πρόβαλε το όνειρο μιας υπερεθνικής μουσουλμανικής κοινότητας.

Έτσι, η Τουρκία επιχειρεί να ξαναγράψει την ιστορία όπως την αντιλαμβάνεται σήμερα και όχι όπως ήταν στην πραγματικότητα. Φτιάχνει το δικό της αφήγημα και το πλασάρει διεθνώς.

Το κράτος πληρώνει τον λογαριασμό: τον Φεβρουάριο του 2026 ο υπουργός Πολιτισμού και Τουρισμού, Μεχμέτ Νουρί Έρσοι, ανακοίνωσε επιδότηση έως 100.000 δολαρίων ανά επεισόδιο για σειρές που πωλούνται στο εξωτερικό. Τα κριτήρια είναι αποκαλυπτικά. Η σειρά πρέπει να έχει μεταδοθεί σε τουλάχιστον τρεις ηπείρους και δέκα χώρες. Πρέπει να συμβάλλει στην προβολή της Τουρκίας και στη διάδοση της τουρκικής γλώσσας. Και πρέπει να γυρίζεται σε τουριστικούς προορισμούς που επιλέγει το κράτος. Ο ίδιος ο υπουργός χαρακτήρισε τις σειρές «το μεγαλύτερο μάθημα τουρκικών στον κόσμο» και δήλωσε ότι οι πρωταγωνιστές τους θα γίνουν «πρέσβεις τουρισμού».

Η δική της βιτρίνα: η Άγκυρα δεν θέλει να εξαρτάται από το Netflix. Τον Μάιο του 2023 η TRT έστησε τη δική της παγκόσμια πλατφόρμα, το tabii, με τον τότε διευθυντή Επικοινωνίας της Προεδρίας, Φαχρετίν Αλτούν, στα εγκαίνια. Οι γλώσσες της πρώτης φάσης λένε μόνες τους την ιστορία: τουρκικά, αγγλικά, ισπανικά, αραβικά και ούρντου. Δηλαδή οι δύο Αμερικές, ο αραβικός κόσμος και το Πακιστάν, οι τρεις αγορές που έχουν ήδη αγκαλιάσει τον «Ερτογρούλ».

Η βιομηχανία θεάματος είναι η πρώτη πόρτα. Δεν ζητά άδεια, δεν χρειάζεται συμφωνίες κυβερνήσεων, μπαίνει στο σαλόνι πριν από οτιδήποτε άλλο. Κι όπου το αφήγημα αμφισβητείται, η Άγκυρα δεν διστάζει να πιέσει: το 2024, μετά από διαμαρτυρίες του τουρκικού ΥΠΕΞ, το Netflix ανέστειλε τη διεθνή προβολή της σειράς «Famagusta» για την εισβολή του 1974.

Οι δεκαεπτά βραχίονες της Άγκυρας

Πίσω από κάθε τουρκικό σχολείο στο Σαχέλ, κάθε τέμενος στα Βαλκάνια και κάθε σειρά στην πακιστανική τηλεόραση υπάρχει ένας κρατικός φορέας. Συνολικά, τουλάχιστον δεκαεπτά.

Το 2026 οι φορείς που δραστηριοποιούνται στο εξωτερικό διαθέτουν συνολικά περίπου 475 εκατομμύρια ευρώ, χωρίς να υπολογίζεται η διεθνής TRT. Ο προϋπολογισμός ολόκληρου του τουρκικού υπουργείου Εξωτερικών είναι περίπου 835 εκατομμύρια. Η ήπια ισχύς κοστίζει, δηλαδή, περισσότερο από το μισό της τουρκικής διπλωματίας.

Το σχολείο: Το Ίδρυμα Maarif ιδρύθηκε το 2016, στον απόηχο της απόπειρας πραξικοπήματος, με έναν στόχο: να περάσουν στον έλεγχό του τα σχολεία του Γκιουλέν στο εξωτερικό. Δέκα χρόνια μετά λειτουργεί 524 σχολεία σε 66 χώρες, με περισσότερους από 75.000 μαθητές, και λαμβάνει φέτος έως 134 εκατομμύρια ευρώ από τον προϋπολογισμό της τουρκικής Παιδείας. Τον ίδιο προϋπολογισμό που, κατά την Κομισιόν, αφήνει 804.000 παιδιά εκτός σχολείου μέσα στην ίδια την Τουρκία.

Η Αφρική είναι το κύριο πεδίο. Η μέθοδος είναι απλή και την έχουν περιγράψει οι ίδιοι οι εκπρόσωποι του Ιδρύματος: εντοπίζεις τους καλύτερους μαθητές, τους βυθίζεις στην τουρκική γλώσσα και κουλτούρα και τους στέλνεις να σπουδάσουν στην Τουρκία. Εκεί τους περιμένει η YTB με τις υποτροφίες Türkiye Bursları: περίπου 5.000 θέσεις τον χρόνο, για τις οποίες το 2026 έκαναν αίτηση 200.000 νέοι από 164 χώρες. Η αλυσίδα ξεκινά από ένα νηπιαγωγείο στο Ναϊρόμπι και καταλήγει σε ένα υπουργικό γραφείο όπου μιλούν τουρκικά.

Ο ιμάμης: Το Diyanet είναι ο μεγαλύτερος από αυτούς τους φορείς, με προϋπολογισμό περίπου 3,1 δισ. ευρώ, αν και τα περισσότερα χρήματα πηγαίνουν σε μισθούς στο εσωτερικό. Στο εξωτερικό διαθέτει 77 θρησκευτικούς συμβούλους, 54 ακολούθους σε πρεσβείες και περισσότερους από 1.500 θρησκευτικούς λειτουργούς. Το Διεθνές Πρόγραμμα Ιεροδιδασκαλείων φέρνει στην Τουρκία σχεδόν 2.000 μαθητές από περισσότερες από 110 χώρες. Στην τελευταία αφρικανική σύνοδο θρησκευτικών ηγετών που οργάνωσε στην Κωνσταντινούπολη συμμετείχαν μουφτήδες και υπουργοί Θρησκευμάτων από 52 χώρες.

Δίπλα στο κράτος δραστηριοποιούνται οι θρησκευτικές κοινότητες, οι cemaat. Οργανώσεις όπως το Ίδρυμα Hüdayi και οι Süleymancılar λειτουργούν ιεροδιδασκαλεία στο Τσαντ, στην Αιθιοπία, στη Γκάνα, στον Νίγηρα και στη Νιγηρία. Είναι η εξωτερική όψη αυτού που βλέπει η Κομισιόν στα σχολεία της Τουρκίας: το κράτος και τα ταρίκατ στο ίδιο σχέδιο.

Η γλώσσα και η βοήθεια: Το Yunus Emre, το τουρκικό αντίστοιχο του Goethe-Institut, διαθέτει φέτος περίπου 41 εκατομμύρια ευρώ και ανοίγει νέα κέντρα στη Λατινική Αμερική, παρά το σκάνδαλο απάτης που οδήγησε σε συλλήψεις στελεχών του. Η TİKA έχει γύρω στα 60 γραφεία στο εξωτερικό και, μαζί με το πρόγραμμα αναπτυξιακής συνεργασίας, διαχειρίζεται περίπου 165 εκατομμύρια ευρώ. Χτίζει νοσοκομεία και σχολεία, αναστηλώνει οθωμανικά μνημεία και μοιράζει τρόφιμα το Ραμαζάνι, φέτος σε 600.000 ανθρώπους σε 89 χώρες. Κάθε έργο φέρει την τουρκική πινακίδα και σημαία.

Τα κατεχόμενα ως δοκιμαστήριο: Οι οργανώσεις αυτές είναι ήδη παρούσες στα κατεχόμενα. Η TİKA άνοιξε γραφείο στη Λευκωσία τον Δεκέμβριο του 2019, με την ηγεσία του καθεστώτος να κάνει λόγο για έργα «για τη διατήρηση και την προώθηση της τουρκικής παρουσίας». Το Yunus Emre διατηρεί κέντρο στη Λευκωσία. Το 2011 άνοιξε το Σχολείο Hala Sultan, το πρώτο ιεροδιδασκαλείο στο κατεχόμενο τμήμα της Κύπρου, παρά τις αντιδράσεις των κοσμικών Τουρκοκυπρίων. Δίπλα του, το Ίδρυμα Diyanet έχτισε το τέμενος Hala Sultan, αντίγραφο του Σελιμιγιέ της Αδριανούπολης, για 7.500 πιστούς, στον δρόμο από το αεροδρόμιο της Τύμπου, ώστε να το βλέπει κάθε επισκέπτης.

philenews.com

Ο επίτιμος Διοικητής της Διοίκησης Αεροπορικής Υποστήριξης και αμυντικός αναλυτής μιλά στη «Ναυτεμπορική» ανήμερα της γιορτής της Πολεμικής Αεροπορίας για τη νέα εποχή των Rafale και των F-35, τα συνεργατικά drones, την απόκτηση των μεταγωγικών KC-390 και τα μέτρα για την ενίσχυση και τη μέριμνα του ανθρώπινου δυναμικού.

Παράλληλα, στέλνει μήνυμα τιμής προς τα στελέχη που καθημερινά υπερασπίζονται τον εθνικό εναέριο χώρο, αλλά μιλά και για τις απαιτήσεις της νέας εποχής στην αεροπορική ισχύ.

Ο ίδιος υπογραμμίζει ότι η είσοδος των Rafale, η αναβάθμιση των F-16 σε επίπεδο Viper και η προοπτική απόκτησης των F-35 δημιουργούν μια νέα πραγματικότητα, ωστόσο, ξεκαθαρίζει ότι η πρόκληση δεν είναι απλώς η απόκτηση σύγχρονων αεροσκαφών, αλλά η ένταξή τους σε ένα ενιαίο σύστημα επιχειρήσεων, στο οποίο κάθε μέσο θα πολλαπλασιάζει την αποτελεσματικότητα των υπολοίπων.

Το μήνυμα τιμής

«Η γιορτή της Πολεμικής Αεροπορίας είναι πρωτίστως μια ημέρα τιμής και αναγνώρισης για τις γυναίκες και τους άνδρες που καθημερινά υπερασπίζονται τον εθνικό εναέριο χώρο, κάτω από ιδιαίτερα απαιτητικές και επικίνδυνες συνθήκες. Το πρώτο μήνυμα λοιπόν είναι ,ένα μεγάλο ευχαριστώ στα στελέχη μας, στους ιπταμένους, στους τεχνικούς, στους μηχανικούς, στο προσωπικό υποστήριξης, αλλά και στις οικογένειές τους, που στηρίζουν αυτή την αποστολή. Παράλληλα, τιμούμε τη μνήμη όλων εκείνων που έδωσαν τη ζωή τους στην εκτέλεση του καθήκοντος».

Νέα εποχή στις αερομεταφορές και στον εναέριο ανεφοδιασμό

Ιδιαίτερη βαρύτητα δίνει στην απόκτηση των μεταγωγικών αεροσκαφών KC-390, μετά τη διακρατική συμφωνία με την Πορτογαλία, η οποία υπογράφηκε στις 2 Νοεμβρίου και αφορά την προμήθεια τριών αεροσκαφών, με δυνατότητα απόκτησης τριών επιπλέον.

Όπως εξηγεί, το KC-390 δεν έρχεται να αντικαταστήσει αυτομάτως το C-130, «το οποίο έχει αποδείξει διαχρονικά την αξία του σε δύσκολες επιχειρησιακές συνθήκες, αλλά να προσθέσει νέες δυνατότητες και να ενισχύσει τον υφιστάμενο στόλο». Η μεγαλύτερη ταχύτητα, τα σύγχρονα ηλεκτρονικά συστήματα και οι αυξημένες δυνατότητες μεταφοράς φορτίου και προσωπικού αποτελούν σημαντικά πλεονεκτήματα.

Ωστόσο, εξήρε την ιδιαίτερα σημαντική τη δυνατότητα εναέριου ανεφοδιασμού. Η Ελλάδα, όπως σημειώνει, «αποκτά για πρώτη φορά αυτή τη δυνατότητα με δικό της αεροσκάφος, γεγονός που θα επιτρέψει στα μαχητικά να παραμένουν περισσότερο χρόνο στον αέρα και να αυξάνουν την επιχειρησιακή τους ακτίνα».

«Έναν πραγματικός πολλαπλασιαστής ισχύος»

«Πρόκειται για έναν πραγματικό πολλαπλασιαστή ισχύος», τονίζει, επισημαίνοντας ότι η δυνατότητα αυτή θα ενισχύσει την αυτονομία και την επιχειρησιακή αποτελεσματικότητα των Rafale, των Mirage και στη συνέχεια των F-16.

Παράλληλα, προειδοποιεί ότι η επιτυχία της επένδυσης θα εξαρτηθεί από την τεχνική υποστήριξη, την εκπαίδευση των πληρωμάτων, την επάρκεια ανταλλακτικών και τη δημιουργία των απαραίτητων υποδομών. Το ζητούμενο, σύμφωνα με τον ίδιο, είναι να δημιουργηθεί μια ολοκληρωμένη δυνατότητα αερομεταφορών και εναέριου ανεφοδιασμού που θα ενισχύσει την εθνική αυτονομία.

F-35 και συνεργατικά drones, η επόμενη μεγάλη αλλαγή

Στη νέα επιχειρησιακή φιλοσοφία που διαμορφώνεται διεθνώς, ο Κωνσταντίνος Ιατρίδης αποδίδει ξεχωριστή σημασία στα συνεργατικά μη επανδρωμένα αεροσκάφη, τα οποία θα επιχειρούν μαζί με επανδρωμένα μαχητικά, όπως τα F-35.

«Αυτό που ανέφερε ο Υπουργός Άμυνας κ. Δένδιας και περιγράφεται με τον όρο συνεργατικά μη επανδρωμένα αεροσκάφη, αποτελεί μία από τις σημαντικότερες αλλαγές στη φιλοσοφία των αεροπορικών επιχειρήσεων διεθνώς», εξηγώντας ανέφερε ότι «στην πράξη, μιλάμε για μη επανδρωμένα αεροσκάφη που θα μπορούν να επιχειρούν σε συνεργασία με επανδρωμένα μαχητικά, όπως τα F-35, λειτουργώντας ως προέκταση των
δυνατοτήτων τους».

Η αναλογία που έχει αναφερθεί, έως και έξι μη επανδρωμένα αεροσκάφη ανά επανδρωμένο μαχητικό, όπως τόνισε, αποτυπώνει τη φιλοσοφία αυτής της νέας επιχειρησιακής αρχιτεκτονικής. «Δεν σημαίνει απλώς ότι ένα μαχητικό θα συνοδεύεται από έξι drones. Σημαίνει ότι ο χειριστής θα έχει στη διάθεσή του ένα ευρύτερο σύνολο συνεργαζόμενων μέσων, τα οποία θα μπορούν να αναλαμβάνουν διαφορετικούς ρόλους. Τα μη επανδρωμένα αεροσκάφη μπορούν να συμβάλουν στην επιτήρηση, στη συλλογή πληροφοριών, στην αναγνώριση απειλών, στην επέκταση της επιχειρησιακής αντίληψης και, ανάλογα με τη διαμόρφωσή τους, στην υποστήριξη αποστολών κρούσης ή ηλεκτρονικού πολέμου».

Το σημαντικό πλεονέκτημα

Το σημαντικότερο πλεονέκτημα, όπως τονίζει ο κ. Ιατρίδης «είναι ότι μεταφέρουμε μέρος του επιχειρησιακού κινδύνου από τον άνθρωπο σε μη επανδρωμένα συστήματα, ενώ παράλληλα αυξάνουμε τον αριθμό των διαθέσιμων αισθητήρων και των επιχειρησιακών επιλογών».

«Φυσικά, πρέπει να είμαστε ρεαλιστές. Δεν αρκεί να αγοράσουμε drones και να τα συνδέσουμε με ένα F-35. Χρειάζεται ασφαλής επικοινωνία, διαλειτουργικότητα, τεχνητή νοημοσύνη, αξιόπιστη διαχείριση δεδομένων, κατάλληλη εκπαίδευση και σαφές πλαίσιο ανθρώπινης εποπτείας στη λήψη αποφάσεων. Επομένως, θεωρώ ότι αυτή η κατεύθυνση είναι απολύτως σωστή και πρέπει να αντιμετωπιστεί ως επένδυση στο μέλλον της Πολεμικής Αεροπορίας Η αεροπορική υπεροχή των επόμενων δεκαετιών δεν θα εξαρτάται μόνο από το πόσο προηγμένο είναι ένα μαχητικό, αλλά και από το πόσο αποτελεσματικά συνεργάζεται με όλα τα υπόλοιπα μέσα».

Στη σωστή κατεύθυνση η μεταρρύθμιση «Ατζέντα 2030»

Στο πλαίσιο αυτό, σημειώνει ότι η μεταρρύθμιση «Ατζέντα 2030» κινείται προς τη σωστή κατεύθυνση, καθώς δίνει έμφαση στη δικτύωση των οπλικών συστημάτων και στη δημιουργία ενός ενιαίου επιχειρησιακού περιβάλλοντος, όπου αεροσκάφη, μη επανδρωμένα μέσα, πλοία, επίγεια συστήματα και αισθητήρες θα μπορούν να ανταλλάσσουν πληροφορίες και να συνεργάζονται.

«Στόχος δεν είναι απλώς η απόκτηση σύγχρονων οπλικών συστημάτων, αλλά η συγκρότηση μιας ολοκληρωμένης αμυντικής δύναμης, στην οποία η τεχνολογία και η δικτυοκεντρική λειτουργία θα αποτελούν πολλαπλασιαστές επιχειρησιακής ισχύος».

Το μεγάλο στοίχημα του ανθρώπινου δυναμικού

Πέρα από τους εξοπλισμούς και τις τεχνολογικές δυνατότητες, ο επίτιμος Διοικητής της ΔΑΥ αναδεικνύει ως καθοριστικό παράγοντα για την αποτελεσματικότητα των Ενόπλων Δυνάμεων το ανθρώπινο δυναμικό.

Όπως υπογραμμίζει, «τα οπλικά συστήματα από μόνα τους δεν μπορούν να εγγυηθούν την ασφάλεια μιας χώρας, καθώς είναι τα στελέχη που μετατρέπουν την τεχνολογία σε πραγματική επιχειρησιακή ισχύ». Για τον λόγο αυτό, θεωρεί ότι η μέριμνα για το προσωπικό πρέπει να αποτελεί κεντρικό πυλώνα της αμυντικής πολιτικής και όχι μια συμπληρωματική κοινωνική παροχή.

Αξιολογώντας τις παρεμβάσεις του υπουργείου Εθνικής Άμυνας, αναγνωρίζει ότι το νέο μισθολόγιο, οι αυξήσεις στις αποδοχές και οι προσπάθειες βελτίωσης της υπηρεσιακής εξέλιξης κινούνται προς τη σωστή κατεύθυνση. Ωστόσο, εκτιμά ότι χρειάζονται πρόσθετες παρεμβάσεις, ιδιαίτερα για τα χαμηλόβαθμα στελέχη.

Ιδιαίτερη αναφορά κάνει στο στεγαστικό πρόγραμμα των Ενόπλων Δυνάμεων, επισημαίνοντας ότι η εξεύρεση κατοικίας σε παραμεθόριες περιοχές και νησιά αποτελεί συχνά σοβαρό πρόβλημα, εξαιτίας του υψηλού κόστους και των περιορισμένων επιλογών.

Η δημιουργία στρατιωτικών κατοικιών στον Έβρο, στα νησιά του Ανατολικού Αιγαίου και στην Αττική, καθώς και η ανάπτυξη παιδικών σταθμών, αποτελούν, κατά την άποψή του, ουσιαστικές παρεμβάσεις για τη στήριξη των οικογενειών των στρατιωτικών και την παραμονή των στελεχών στις θέσεις τους.

«Είναι θετικό ότι το πρόγραμμα προχωρά σε νέες φάσεις», όπως τονίζει προσθέτοντας ότι «ωστόσο, θα πρέπει να είμαστε ειλικρινείς. Δεν αρκεί να θεσπίζουμε μέτρα. Πρέπει να διασφαλίζουμε ότι αυτά φτάνουν πραγματικά σε εκείνους που τα έχουν περισσότερο ανάγκη.
Χρειάζεται λοιπόν συνεχής αξιολόγηση των αποδοχών, ουσιαστική στήριξη των χαμηλόβαθμων στελεχών, αξιοκρατία στις κρίσεις και τις προαγωγές, καλύτερη αξιοποίηση της
εμπειρίας και των γνώσεων του προσωπικού, αλλά και σεβασμός στην οικογενειακή ζωή των ανθρώπων που υπηρετούν την πατρίδα».

«Κάθε ευρώ στο ανθρώπινο δυναμικό είναι επένδυση στην εθνική άμυνα»

Κλείνοντας, ο Κωνσταντίνος Ιατρίδης επαναφέρει το ανθρώπινο δυναμικό ως βασική προϋπόθεση για την αποτελεσματικότητα κάθε εξοπλιστικής επένδυσης. Όπως τονίζει, «ο ανταγωνισμός για την προσέλκυση και τη διατήρηση ικανών στελεχών αποτελεί πλέον πραγματικότητα και οι Ένοπλες Δυνάμεις χρειάζονται προσωπικό με υψηλή κατάρτιση, τεχνολογικές γνώσεις και εξειδίκευση».

«Κάθε ευρώ που επενδύεται στο ανθρώπινο δυναμικό αποτελεί επένδυση στην εθνική άμυνα», σημειώνει χαρακτηριστικά.

Προσθέτει, δε, «καμία εξοπλιστική επένδυση δεν μπορεί να αποδώσει χωρίς κατάλληλα εκπαιδευμένο, αξιοπρεπώς αμειβόμενο και ουσιαστικά υποστηριζόμενο προσωπικό.
Η αποτροπή δεν χτίζεται μόνο με αεροσκάφη, πλοία και πυραυλικά συστήματα. Χτίζεται με ανθρώπους, τεχνολογία, εκπαίδευση, ετοιμότητα και πάνω από όλα, με εθνική
αποφασιστικότητα».

naftemporiki.gr

Διεθνή εκστρατεία έχει ξεκινήσει η Κυπριακή Δημοκρατία για να αποτραπεί  η εκλογή του Τούρκου αξιωματούχου, Φεριντούμ Σινιρλίογλου, στη θέση του Γενικού Γραμματέα των Ηνωμένων Εθνών.  Πρόκειται για μια μεγάλη προσπάθεια του υπουργείου Εξωτερικών, που προχώρησε μέσα από επαφές με αριθμό χωρών, στην ενημέρωση για το  «who is who»- ποιος είναι ποιος- του υποψήφιου της κατοχικής Τουρκίας. Η εκστρατεία ξεκίνησε αμέσως μετά την ανακοίνωση της υποψηφιότητας από πλευράς της Άγκυρας, η οποία επενδύει σε «καράμπολα» για να προωθήσει τον εκλεκτό της.

Η πρώτη δοκιμασία Σινιρλίογλου, σε ψηφοφορία στο Συμβούλιο Ασφαλείας, κρίνεται αποτυχημένη, ωστόσο, ο δρόμος ακόμη είναι μακρύς. Ιδιαίτερα εάν διαπιστωθεί αδιέξοδο, ενδέχεται να αναζητηθούν τρόποι άρσης του μέσα από συμβιβασμούς. Εάν για παράδειγμα, οι ΗΠΑ δεν επιθυμεί όσους είναι σήμερα φαβορί και πιέσει για «τρίτο δρόμο», τίποτε δεν θα πρέπει να αποκλείεται. Σε αυτό προφανώς επενδύει η Άγκυρα.

Δράση κατά της Κύπρου

Οι θέσεις που εξέφραζε, κατά τις παρεμβάσεις του στη Νέα Υόρκη και αποτελούν την επίσημη πολιτική της Άγκυρας έναντι της Κύπρου, μπορούν, μεταξύ άλλων, να κωδικοποιηθούν ως εξής:

• Η Τουρκία δηλώνει ότι δεν αναγνωρίζει την Κυπριακή Δημοκρατία, κράτος-μέλος των Ηνωμένων Εθνών (και της Ευρωπαϊκής Ένωσης).
• Αμφισβήτησε με διπλωματικές ενέργειες του, στηρίζοντας τουρκικές παραβιάσεις, την κυριαρχία της ΚΔ τόσο στο έδαφος όσο και στη θάλασσα.
• Επιστολές, που είχε στείλει όταν υπηρετούσε ως Μόνιμος Αντιπρόσωπος της Τουρκίας στα Ηνωμένα Έθνη, αμφισβητούσε την Κυπριακή Δημοκρατία και με την «επιχειρηματολογία» του ακύρωνε τα ψηφίσματα του Διεθνούς Οργανισμού. Του Οργανισμού, που θέλει να ηγηθεί. Για παράδειγμα, το ψήφισμα 541 (1983) του Συμβουλίου Ασφαλείας καλεί ρητά τα κράτη να μην αναγνωρίζουν κανένα κυπριακό κράτος εκτός από την Κυπριακή Δημοκρατία, ήταν και είναι «άγνωστο» για τον Τούρκο υποψήφιο.
• Επιχείρησε  να ακυρώσει αποφάσεις του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου, που αφορούσαν την Τουρκία.

Η περίπτωση της Κίνας

Ο Σινιρλίογλου άσκησε επανειλημμένα κριτική στην Κίνα σχετικά με τη μεταχείριση των Ουιγούρων (τουρκογενής, μουσουλμανική σουνιτική εθνοτική ομάδα που ζει κυρίως στην αυτόνομη περιοχή της Σιντσιάνγκ, της βορειοδυτικής Κίνας). Και τούτο το έπραξε μέσω παρεμβάσεών του στον ΟΗΕ. Η στάση του αυτή, που έχει σχέση με την πολιτική της «προστασίας των όπου γης μουσουλμάνων», που προωθείται με στόχο να παρουσιασθεί ο Ερντογάν ως πατερούλης, δεν τεκμηριώθηκε κατά τις παρεμβάσεις του. Κι αυτό που προκάλεσε με τη συμπεριφορά αυτή ήταν κρίση στις σχέσεις Κίνας- Τουρκίας.

Αφγανές γυναίκες

Οργανώσεις γυναικών από το Αφγανιστάν κατηγόρησαν τον Σινιρίογλου ότι, μέσω της αξιολόγησής του, έδειξε κατανόηση απέναντι στην καταπίεση που ασκούν οι Ταλιμπάν και πρότεινε μια πορεία προς την εξομάλυνση, χωρίς να διασφαλίζεται επαρκώς η προστασία των δικαιωμάτων των γυναικών.

Ο Σινιρίογλου, ως γνωστό, είχε διορισθεί Ειδικός Συντονιστής για τη διενέργεια ανεξάρτητης αξιολόγησης, σύμφωνα με το ψήφισμα 2679 (2023) του Συμβουλίου Ασφαλείας. Η έκθεση που προέκυψε πρότεινε ένα πλαίσιο διεθνούς εμπλοκής και μια υπό όρους πορεία προς την εξομάλυνση. Η κριτική, που δέχθηκε εστιάζεται στους όρους υπό τους οποίους η διεθνής κοινότητα θα αλληλοεπιδρά με τους Ταλιμπάν, καθώς και στη θέση που κατέχουν τα δικαιώματα των γυναικών σε αυτή τη διαδικασία.

Και στην αρμενική εκκλησία

Ο Σινιρλίογλου αντιμετωπίζει δημόσια καταγγελία σχετικά με φερόμενη προθυμία του να διευκολύνει παρεμβάσεις στην Αρμενική Εκκλησία. Στις 23 Ιουλίου 2026, το Αρμενικό  Κέντρο Πολιτικών Δικαιωμάτων, η Επιτροπή του Ελσίνκι στην Αρμενία, το Φόρουμ για τη Θρησκευτική Ελευθερία στην Ευρώπη και η οργάνωση Christian Solidarity International, εξέδωσαν κοινή δήλωση σχετικά με μια καταγεγραμμένη τηλεφωνική συνομιλία που δημοσιοποιήθηκε στις 8 Ιουλίου.

Υποστήριξαν ότι ο Σινιρίογλου φάνηκε πρόθυμος να εξετάσει το ενδεχόμενο στήριξης προσπαθειών για την απομάκρυνση του Καθολικού Πατριάρχη Απάντων των Αρμενίων και ανώτατου πνευματικού ηγέτη της Αρμενικής Αποστολικής Εκκλησίας, Καρεκίν Β’.

Τα πρόσωπα που πραγματοποίησαν την κλήση ήταν Ρώσοι φαρσέρ, οι οποίοι προσποιήθηκαν τον Πρωθυπουργό Νικόλ Πασινιάν. Οι οργανώσεις αναγνώρισαν την προέλευση της κλήσης, ωστόσο υποστήριξαν ότι η προθυμία παροχής βοήθειας ήταν ασύμβατη με το αξίωμά του ως Γενικού Γραμματέα του ΟΑΣΕ.

Συμπεριφορές

Σε βάρος του Σινιρλίογλου, Γενικού Γραμματέα του ΟΑΣΕ,  υπάρχουν, καταγγελίες για τη συμπεριφορά του έναντι συνεργατών του και ξένων αξιωματούχων. Ελέγχεται για φραστικές επιθέσεις ( περιπτώσεις και  κατά γυναικών), που φαίνεται να έχουν απασχολήσει τον Οργανισμό, μετά από καταγγελίες κυβερνήσεων και των επηρεαζόμενων προσώπων.

Ο Σινιρλίογλου έχει κατηγορηθεί, επίσης, για τον τρόπο που παρουσίασε την αξιολόγηση των εκλογών στη Γεωργία.

Πέραν των πιο πάνω, ξεκάθαρα κατηγορείται  ότι προωθεί τουρκικά διμερή ζητήματα κατά τη διάρκεια της θητείας του ως Γενικός Γραμματέας του ΟΑΣΕ. Κι αυτό φαίνεται από τις παρεμβάσεις του σε διάφορα ανοικτά ζητήματα στο διεθνές πεδίο. Τη στάση του, για παράδειγμα, στο ουκρανικό ή έναντι της Χαμάς.

Ο ρόλος της Αθήνας

Η Ελλάδα προεδρεύει αυτή την περίοδο του Συμβουλίου Ασφαλείας και είναι προφανές ότι έχει μεγάλες δυνατότητες παρέμβασης. Θα είναι και μια ευκαιρία να επανορθώσει το λάθος που διέπραξε με την υποστήριξη του Σινιρλίογλου να εκλεγεί Γενικός Γραμματέας του ΟΑΣΕ. Μια εκλογή, την οποία προφανώς και χρησιμοποιεί η κατοχική δύναμη ως διαβατήριο για το επόμενο βήμα στην καριέρα του 70χρονου Τούρκου αξιωματούχου. Η Ελλάδα, συνεπώς, ως μέλος του Συμβουλίου Ασφαλείας μπορεί να πράξει πολλά για την αποτροπή κάθε πιθανότητας εκλογής του υποψήφιου της Άγκυρας. Και μετά και τις τελευταίες εξελίξεις με το τουρκολιβυκό μνημόνιο να το πράξει ανοικτά.

Η Κυπριακή Δημοκρατία, άρχισε και κλιμακώνει αυτή την προσπάθεια της επιστρατεύοντας όλες τις δυνάμεις και χρησιμοποιεί κάθε δυνατότητα που διαθέτει. Είναι σαφές πως τυχόν εκλογής του Σινιρλίογλου, πέραν του γεγονότος ότι θα συνιστά επιβράβευση για την κατοχική δύναμη και ξέπλυμα της για μία άλλη φορά, θα αποτελέσει και ταφόπλακα για το Κυπριακό. Κι αυτό ο καθένας μπορεί να αντιληφθεί τι θα σημαίνει για την Κύπρο και το Κυπριακό εάν Γενικός Γραμματέας των Ηνωμένων Εθνών είναι ο Φεριντούμ Σινιρλίογλου. Θα είναι και το τέλος!

Κυπριακό: Επόμενο βήμα χωρίς να διασφαλίζεται η συνέχεια

Οι συζητήσεις στο Κυπριακό περιορίζονται, σε αυτή τη φάση, πρωτίστως στο θέμα της διάνοιξης οδοφραγμάτων. Η Λευκωσία προσπαθεί να πιαστεί από διάφορες επιλογές και ζητήματα, ώστε να συντηρήσει την κινητικότητα με στόχο να υπάρξουν  και επόμενα βήματα. Από την άλλη, η τουρκική πλευρά, θέλει να αποφύγει τις όποιες συζητήσεις επί της ουσίας του Κυπριακού και να επικεντρωθεί σε Μέτρα Οικοδόμησης Εμπιστοσύνης. Όχι, όμως, σε όλα τα ΜΟΕ. Για παράδειγμα, δεν συζητά θέμα Αμμοχώστου.

Την ίδια ώρα, ο Γενικός Γραμματέας των Ηνωμένων Εθνών, θέλει να του προσφερθεί μια ευκαιρία για να συγκαλέσει συνάντηση ( σε πρώτη φάση Χριστοδουλίδη- Έρχιουρμαν) και να αφήσει «κληρονομιά» στο διάδοχό του. Να του αφήσει τη σκυτάλη για να συνεχίσει. Αυτό, φαίνεται, να τον ενδιαφέρει καθώς και συμφωνία να υπάρξει για άνοιγμα οδοφραγμάτων, αυτά θα λειτουργήσουν μετά την αποχώρηση του κ. Αντόνιο Γκουτέρες από τη θέση του. Το ζητούμενο, βέβαια, δεν είναι να προλάβει ο απερχόμενος Γενικός Γραμματέας, αλλά να υπάρξει συνέχεια στο Κυπριακό.

Η Λευκωσία έχει προσπαθήσει να δώσει διεξόδους, να διευκολύνει τις προσπάθειες και να υπάρξει αποτέλεσμα. Προφανώς και για να χορέψει κανείς ταγκό χρειάζονται δυο. Ο δεύτερος, η τουρκική πλευρά, αγνοείται επί του παρόντος, σε ό,τι αφορά την μεγάλη εικόνα.

Είναι σαφές πως οι προσπάθειες δεν διεξάγονται σε ευνοϊκές συνθήκες, αλλά σε κλίμα έντασης. Τόσο σε σχέση με το τουρκολιβυκό μνημόνιο όσο και στις εξελίξεις που αναμένονται στο καλώδιο για την ηλεκτρική διασύνδεση Κρήτης- Κύπρου. Κυρίως σε σχέση με την αντίδραση της Τουρκίας.

Και ένα βήμα να γίνει θα είναι σημαντικό, σημειώνουν ενημερωμένες πηγές. Ωστόσο, είναι πρόδηλο ότι δεν αρκεί, γιατί θα πρέπει να υπάρξει συνέχεια. Κι εάν η Τουρκία ήθελε και θέλει συνέχεια, θα μπορούσε να κινηθεί νωρίτερα και όχι την ύστατη. Πριν, για παράδειγμα, από την έκθεση της Κομισιόν για την πρόοδο της Τουρκίας. Η δε παρουσία Φιντάν στα κατεχόμενα την Παρασκευή, συνδέεται με το μήνυμα πως κουμάντο κάνει η Τουρκία. Δεν χρειαζόταν, βέβαια, να έλθει για το μάθουν όλοι, αλλά ήταν μια… φιλική υπενθύμιση.

Βρετανική παρουσία

Στην Κύπρο βρίσκονταν την περασμένη εβδομάδα αντιπροσωπείες από το Φόρεϊν Όφις και της Μόνιμης Αντιπροσωπεία της Βρετανίας στη Νέα Υόρκη. Οι Βρετανοί διπλωμάτες, μεταξύ άλλων, επισκέφθηκαν το αρχηγείο της ΟΥΝΦΙΚΥΠ, συναντήθηκαν με τον εκπρόσωπο του ΟΗΕ, Khassim Diagne.  Η ηγεσία της Ειρηνευτικής Δύναμης, ενημέρωσε  τους Βρετανούς για τα διαδραματιζόμενα στη νεκρή ζώνη, ειδικά για τα πρόσφατα.

Από βρετανικής πλευράς αναφέρεται ότι η επίσκεψη συνδέεται με την έκθεση του Γενικού Γραμματέα των Ηνωμένων Εθνών για την ΟΥΝΦΙΚΥΠ, που θα κυκλοφορήσει τον Ιανουάριο. Δεν είναι, όμως, μόνο για αυτό το θέμα που οι δυο βρετανικές αποστολές έφθασαν από Νέα Υόρκη και Λονδίνο στην Κύπρο.  Προφανώς, όμως, η επίσκεψη έγινε και για να συζητηθούν, με την ευκαιρία, κι άλλα ζητήματα, που αφορούν την Κύπρο, το Κυπριακό, τις Βάσεις και τις εξελίξεις στην ευρύτερη περιοχή. Ειδικά τα όσα συμβαίνουν στην γειτονιά.

Κώστας Βενιζέλος