Στην τελική ευθεία για την πραγματοποίηση της πρώτης θανατικής ποινής εις βάρος διαδηλωτή, στο πλαίσιο των μαζικών συλλήψεων που ακολούθησαν τις εκτεταμένες αντικαθεστωτικές κινητοποιήσεις, φαίνεται πως βρίσκεται το ιρανικό καθεστώς. Την έντονη ανησυχία τους για την εξέλιξη αυτή εκφράζουν διεθνείς οργανώσεις προάσπισης των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, σημειώνοντας πως οι συλλήψεις έχουν πλέον υπερβεί τις 10.000.
Ειδικότερα, όπως αναφέρουν οι οργανώσεις Iran Human Rights και National Union for Democracy in Iran (NUFDI), ο 26χρονος Έρφαν Σολτάνι πρόκειται να εκτελεστεί δια απαγχονισμού την Τετάρτη. Η κράτησή του πραγματοποιήθηκε κατά τη διάρκεια των διαδηλώσεων στην πόλη Καράτζ.
Σύμφωνα με πληροφορίες που επικαλείται η Iran Human Rights, η οικογένεια του κρατουμένου ενημερώθηκε για την καταδίκη σε θάνατο, καθώς και ότι η εκτέλεση έχει προγραμματιστεί για τις 14 Ιανουαρίου. Επισημαίνεται, ωστόσο, ότι η ανεξάρτητη επιβεβαίωση των λεπτομερειών καθίσταται εξαιρετικά δυσχερής, δεδομένου ότι η χώρα τελεί υπό καθεστώς εκτεταμένης διακοπής των επικοινωνιών.
Ο Διευθυντής της Iran Human Rights, Μαχμούντ Αμιρί-Μογκαντάμ, δήλωσε σχετικά ότι «οι εκτεταμένες δολοφονίες άοπλων διαδηλωτών τις τελευταίες ημέρες 1980, τα οποία έχουν αναγνωριστεί ως εγκλήματα κατά ».
Επιπροσθέτως, ο ίδιος συμπλήρωσε πως «ο κίνδυνος μαζικών και εξωδικαστικών εκτελέσεων διαδηλωτών είναι εξαιρετικά σοβαρός».
Στην ίδια ανακοίνωση, η οργάνωση απευθύνει έκκληση στη διεθνή κοινότητα να αναλάβει άμεση δράση, επικαλούμενη την αρχή της «Ευθύνης Προστασίας». Υπογραμμίζεται δε, ότι υφίσταται ρητή υποχρέωση προστασίας των άοπλων διαδηλωτών από τις μαζικές δολοφονίες που διαπράττονται από το ιρανικό κράτος και τους Φρουρούς.
Παράλληλα, απευθύνεται κάλεσμα σε πολίτες και οργανώσεις ανά τον κόσμο, ζητώντας την άσκηση πίεσης προς τις κυβερνήσεις τους για την αποτροπή της πράξης.
Από την πλευρά της, η National Union for Democracy in Iran ζητά διεθνή κινητοποίηση για να αποτραπεί η εκτέλεση, τονίζοντας ότι «το μόνο του “έγκλημα” ήταν ότι ζήτησε ελευθερία για το Ιράν». «Γίνετε η φωνή του», ανέφερε η οργάνωση σε σχετική ανάρτησή της. Σύμφωνα με την NUFD, ο 26χρονος φέρεται να στερήθηκε την πρόσβαση σε δικηγόρο κατά τη διάρκεια της διαδικασίας.
Ίδιες πηγές αναφέρουν πως ο Σολτάνι κατηγορήθηκε για «πόλεμο κατά του θεού», ένα αδίκημα το οποίο στο νομικό σύστημα του Ιράν επισύρει την εσχάτη των ποινών.
Καθεστώς υπό πίεση στο Ιράν: «στήριξη» στα πάνελ, οργή στα νεκροτομεία – και προπαγάνδα που γυρίζει μπούμερανγκ
Η Τεχεράνη επιχειρεί να «κλειδώσει» το αφήγημα ότι οι εξελίξεις δεν είναι κοινωνική εξέγερση αλλά «ζήτημα ασφάλειας», την ώρα που το μέγεθος της αιματοχυσίας γίνεται πια δύσκολο να κρυφτεί. Σύμφωνα με Reuters, Ιρανός αξιωματούχος έκανε λόγο για περίπου 2.000 νεκρούς σε δύο εβδομάδες ταραχών, αποδίδοντας τις απώλειες σε «τρομοκράτες» και ξένες υποκινήσεις—μια γραμμή που ακολουθεί διαχρονικά το καθεστώς όταν δέχεται εσωτερική πίεση.
«Οι Ιρανοί καταλαβαίνουν ότι είναι θέμα ασφάλειας»
Μέσα σε αυτό το κλίμα, κυκλοφορεί ευρέως απόσπασμα που αποδίδεται σε καθηγήτρια του Πανεπιστημίου Τεχεράνης σε εκπομπή του Al Jazeera, όπου υποστηρίζει ότι οι Ιρανοί «καταλαβαίνουν πως είναι ζήτημα ασφάλειας» παρά τις οικονομικές δυσκολίες, και ότι οι φιλο-καθεστωτικές συγκεντρώσεις δείχνουν «στήριξη στη χώρα».
Ωστόσο, η αξιοπιστία αυτού του «δείγματος στήριξης» αμφισβητείται ευθέως από επικριτές του καθεστώτος, που μιλούν για κινητοποιήσεις-βιτρίνα με οργανωμένη μετακίνηση κρατικών υπαλλήλων και οικογενειών των IRGC. Παράλληλα, δημοσιεύματα διεθνών μέσων καταγράφουν ότι η Τεχεράνη πράγματι επένδυσε σε μαζική φιλοκυβερνητική συγκέντρωση ως αντι-εικόνα στις διαδηλώσεις.
«Την ώρα που παραλαμβάναμε τις σορούς, φωνάζαμε “Θάνατος στον Χαμενεΐ”»
Ακόμη πιο αποκαλυπτικό για το επίπεδο φόβου—ή για το σημείο που ο φόβος παύει να λειτουργεί—είναι ισχυρισμός που κυκλοφορεί στα κοινωνικά δίκτυα: ότι οικογένειες που παραλάμβαναν σορούς διαδηλωτών από κρατικές υπηρεσίες φώναζαν συνθήματα «Θάνατος στον Χαμενεΐ» μπροστά στις ίδιες δυνάμεις που κατηγορούν για τις δολοφονίες. Το στοιχείο αυτό, όπως διακινείται, δεν αφορά «μια ακόμη πορεία», αλλά μια σκηνή μέσα στην καρδιά του κρατικού μηχανισμού—αν αληθεύει, περιγράφει ακριβώς τη στιγμή που η καταστολή χάνει το βασικό της όπλο: τον υπολογισμό του ρίσκου από τους πολίτες.
Κρατική τηλεόραση: προσπάθεια συγκάλυψης που «έδειξε» την πηγή των πυρών
Τρίτο επεισόδιο στον πόλεμο της εικόνας είναι η καταγγελία ότι η ιρανική κρατική τηλεόραση (IRIB) επιχείρησε να «φορτώσει» τους θανάτους σε «εκπαιδευμένους τρομοκράτες μέσα στο πλήθος», αλλά στην ίδια μετάδοση εμφανίστηκε «ειδικός» να παραδέχεται ουσιαστικά ότι οι πυροβολισμοί προέρχονταν από ταράτσες/υψηλά σημεία—ακριβώς το είδος θέσης από όπου έχουν κατηγορηθεί επανειλημμένα οι δυνάμεις ασφαλείας ότι βάλλουν κατά διαδηλωτών. Ο ισχυρισμός αυτός διακινήθηκε μαζικά μέσω αναρτήσεων που αποδίδουν το υλικό στην IRIB και το σχολιάζουν ως αυτο-έκθεση του καθεστώτος.
Η μεγάλη εικόνα
Με τους αριθμούς των νεκρών να ανεβαίνουν (και το Reuters να καταγράφει πλέον επίσημη αναφορά για περίπου 2.000), η Τεχεράνη παίζει το κλασικό χαρτί: «ασφάλεια, ξένοι δάκτυλοι, τρομοκράτες».
Όμως το κεντρικό ρίσκο για το καθεστώς δεν είναι να μην πείσει τη Δύση—είναι να μην πείσει ούτε τους δικούς του. Όταν η δημόσια άμυνα γίνεται «ο κόσμος υποφέρει αλλά το καταλαβαίνει», αυτό ακούγεται λιγότερο σαν νομιμοποίηση και περισσότερο σαν ομολογία ότι η κοινωνική συναίνεση έχει διαρραγεί.
