Στη Λίμνη της Νίκαιας, μόλις μια ώρα από την Κωνσταντινούπολη, η απάντηση σε ένα από τα μεγαλύτερα μυστήρια της χριστιανικής ιστορίας κρυβόταν για αιώνες σε κοινή θέα.

Μια αεροφωτογραφία του 2014 αποκάλυψε τη χαρακτηριστική κάτοψη μιας βυθισμένης βασιλικής.

Η Wall Street Journal παρουσιάζει σε αναλυτικό ρεπορτάζ όλα τα νέα ευρήματα με αφορμή την επίσκεψη του Πάπα Λέοντα στην Τουρκία.

Ο Τούρκος αρχαιολόγος Μουσταφά Σαχίν είχε περάσει χρόνια εξερευνώντας τη Λίμνη της Νίκαιας (Ιζνίκ στα τουρκικά).

Οι ντόπιοι γνώριζαν ότι υπήρχαν πέτρινα κατάλοιπα μέσα στη λίμνη — κάποιοι μάλιστα κολυμπούσαν ανάμεσα στα ερείπια. Όμως κανείς δεν είχε συνειδητοποιήσει τη σημασία τους.

«Ήταν η διαφορά ανάμεσα στο να κοιτάς και στο να βλέπεις», λέει ο Σαχίν, δίπλα στον ναό του Αγίου Νεοφύτου που εμφανίστηκε φέτος ολόκληρος λόγω παρατεταμένης ξηρασίας.

Ένας ναός – σταθμός στην ιστορία του Χριστιανισμού

Οι πιο πρόσφατες μελέτες δείχνουν πως η βυθισμένη βασιλική ήταν κάτι πολύ περισσότερο από προσκυνηματικό σημείο: ήταν πιθανότατα ο χώρος όπου ξεκίνησε η Α΄ Οικουμενική Σύνοδος — η ιστορική συγκέντρωση επισκόπων που κατέληξε στο Πιστεύω της Νίκαιας, το σύμβολο της χριστιανικής πίστης που αποδέχονται ακόμη σήμερα οι περισσότερες χριστιανικές Εκκλησίες.

Την Παρασκευή, ο Πάπας Λέων ΙΔ΄ επισκέφθηκε τα ερείπια στη Νίκαια συνοδευόμενος από τον Οικουμενικό Πατριάρχη Βαρθολομαίο. Μπροστά στα θεμέλια του ναού, οι δύο εκκλησιαστικοί ηγέτες διάβασαν από κοινού το Σύμβολο της Πίστεως — μια συμβολική χειρονομία επαναπροσέγγισης.

«Τότε η Εκκλησία ήταν ενωμένη», δήλωσε στη WSJ ο Μητροπολίτης Γαλλίας Εμμανουήλ Αδαμάκης. «Το μήνυμα σήμερα είναι ξανά η αναζήτηση ενότητας».

Το δραματικό παρασκήνιο της Συνόδου του 325 μ.Χ.

Η Α΄ Οικουμενική Σύνοδος συγκλήθηκε από τον Ρωμαίο αυτοκράτορα Κωνσταντίνο για να λύσει τη μεγάλη θεολογική διαμάχη που απειλούσε να διχάσει τον χριστιανικό κόσμο.

Ο Αρείος, ιερέας με πολυάριθμους οπαδούς, αμφισβητούσε τη θεότητα του Ιησού. Οι καταγεγραμμένες συγκρούσεις μεταξύ των επισκόπων ήταν έντονες.

Η συντριπτική πλειοψηφία των επισκόπων επέλεξε τελικά τη διατύπωση του Συμβόλου της Πίστεως, σύμφωνα με την οποία ο Υιός είναι «ὁμοούσιος τῷ Πατρί».

Γιατί μια βασιλική έξω από τα τείχη;

Η αεροφωτογραφία του 2014 εγείρει ένα ερώτημα: γιατί ένας τόσο μεγάλος ναός χτίστηκε δίπλα στη Λίμνη της Νίκαιας και όχι εντός των τειχών;

Η απάντηση βρίσκεται στην ιστορική εξέλιξη του χώρου:

• Στην ακτή της λίμνης μαρτύρησε ο Άγιος Νεόφυτος το 303 μ.Χ.
• Μετά το Διάταγμα των Μεδιολάνων (313 μ.Χ.), οι Χριστιανοί έκτισαν έναν μικρό ναϊσκο πάνω από τον τάφο του.
• Γρήγορα αναπτύχθηκε νεκροταφείο με τα χαρακτηριστικά κεραμοσκεπή κτερίσματα που σώζονται ακόμη.

Ο ναϊσκος εξελίχθηκε πρώτα σε ξύλινη εκκλησία και αργότερα σε μεγαλοπρεπή βασιλική.
Αρχαιολόγοι εντόπισαν κομμάτια της σαρκοφάγου του Αγίου Νεοφύτου, καθώς και αναθήματα, όπως ένα μεταλλικό τάμα με τον Χριστό να ευλογεί.

Το κρίσιμο στοιχείο από το Βατικανό

Η μεγάλη ανατροπή ήρθε το 2018. Στη Βιβλιοθήκη του Βατικανού, ο Σαχίν εντόπισε μια τοιχογραφία που δείχνει τη Σύνοδο της Νίκαιας να συνεδριάζει σε βασιλική εκτός των τειχών, δίπλα σε λίμνη.

«Ήταν η στιγμή που κατάλαβα ότι ίσως η εκκλησία μου δεν ήταν απλώς του Νεοφύτου — αλλά η ίδια η βασιλική της Συνόδου», λέει.

Μελέτες με τον Αμερικανό βιβλικό μελετητή Μαρκ Φερτσάιλντ επιβεβαιώνουν ότι η σύνοδος συνεδρίασε αρχικά στο ξύλινο κτίσμα της βασιλικής, προτού οι συζητήσεις μεταφερθούν στο αυτοκρατορικό παλάτι όπου συντάχθηκε το Πιστεύω.

Σεισμοί, καταστροφές και η βύθιση

Με τους αιώνες, σεισμοί ισοπέδωσαν τη βασιλική, αφήνοντας τα ερείπια να βυθιστούν στη Λίμνη της Νίκαιας.

Το μνημείο έμεινε κρυμμένο μέχρι τις αρχές του 21ου αιώνα — ένα σιωπηλό απολίθωμα της πιο κρίσιμης στιγμής της χριστιανικής θεολογίας.

Η χριστιανική κοινότητα της Νίκαιας δεν υπάρχει πλέον, αλλά το αποτύπωμά της είναι παντού:

• Η Μικρή Αγία Σοφία, η οποία φιλοξένησε την τελευταία Οικουμενική Σύνοδο κοινής αναγνώρισης Ανατολής και Δύσης.
• Το κτίσμα μετατράπηκε σε τζαμί την οθωμανική περίοδο, έγινε μουσείο στην Τουρκική Δημοκρατία και επανήλθε ξανά σε λειτουργία ως τζαμί το 2011.
• Μετά την επίσκεψη του Πάπα, αυξάνεται το ενδιαφέρον χριστιανών προσκυνητών και τουριστών. Τα καταστήματα της πόλης ήδη πουλούν σουβενίρ με θέμα τη βυθισμένη βασιλική.

Το μυστήριο που απασχολούσε ιστορικούς, θεολόγους και αρχαιολόγους για αιώνες φαίνεται πως βρήκε την απάντησή του στη γαλήνη της Λίμνης της Νίκαιας.

Η αναδυόμενη βασιλική δεν είναι μόνο ένα θαυμαστό αρχαιολογικό εύρημα, σχολιάζει η WSJ. Είναι ένας ζωντανός σύνδεσμος με τη στιγμή που γράφτηκε το θεμέλιο της χριστιανικής πίστης, ένα σιωπηλό κάλεσμα για ενότητα χιλίων επτακοσίων ετών.

Naftemporiki.gr

Στο Οικουμενικό Πατριαρχείο έφθασε το μεσημέρι του Σαββάτου ο Πάπας Λέων ΙΔ’, στο πρώτο του αποστολικό ταξίδι από την εκλογή του, σε μία επίσκεψη ιστορική και υψηλού συμβολισμού, όσον αφορά την ενότητα του χριστιανικού κόσμου και την ειρήνη στον αλληλοσπαραγμό που βιώνει ο πλανήτης σε διάφορα σημεία.

Τον Πάπα υποδέχτηκε στην είσοδο του ναού του Αγίου Γεωργίου ο Οικουμενικός Πατριάρχης Βαρθολομαίος. Οι δύο προκαθήμενοι άναψαν κερί και προσκύνησαν μαζί την άγια εικόνα μαζί στον ναό, όπου εψάλη Δοξολογία.

Παρόντες ήταν μεταξύ άλλων ο Πατριάρχης Αλεξανδρείας Θεόδωρος, ιεράρχες των Εκκλησιών της Κωνσταντινούπολης και της Ρώμης, ο υφυπουργός Εξωτερικών των Ηνωμένων Πολιτειών Μάικλ Ρήγας, ο αρμόδιος για θέματα Θρησκευτικής Διπλωματίας στην Ευρωπαϊκή Ενωση, Κωνσταντίνος Αλεξανδρής, καθώς και εκπρόσωποι των διπλωματικών αρχών.

Κατά τη Δοξολογία έγινε δέηση σε διάφορες γλώσσες υπέρ της ειρήνης και οι δύο προκαθήμενοι ανέγνωσαν μαζί το «Πάτερ ημών» στην λατινική γλώσσα.

Ο Οικουμενικός Πατριάρχης Βαρθολομαίος υπογράμμισε την ανάγκη ενίσχυσης της ενότητας των Εκκλησιών. Αναφέρθηκε στους προκατόχους του Πάπα, Βενέδικτο ΙΣΤ΄ και Φραγκίσκο, τους οποίους χαρακτήρισε «εξαιρετικούς», σημειώνοντας ότι καθένας «με το δικό του χάρισμα» συνέβαλε στην προσέγγιση των δύο Εκκλησιών.

Υπενθύμισε ότι το προσκύνημα στη Νίκαια δεν πραγματοποιήθηκε με τον Πάπα Φραγκίσκο, «καθώς εκοιμήθη αιφνιδίως τη δεύτερη ημέρα μετά το Πάσχα της Ρώμης», όμως «η υπόσχεση εκπληρώθηκε εχθές από εμάς τους δύο».

Εστιάζοντας στην ευθύνη των δύο Εκκλησιών, ο Πατριάρχης τόνισε την ανάγκη «να διατηρήσουμε το πνεύμα και την ενότητα της ειρήνης», επισημαίνοντας ότι το ζήτημα της ενότητας «είναι πιο σημαντικό από ποτέ». Κλείνοντας, εξέφρασε «μεγάλη χαρά» για την υποδοχή του Πάπα «ως αδελφού» και ανανέωσε τη δέσμευση για κοινή προσπάθεια προς την ειρήνη και τη συμφιλίωση στον κόσμο.

Από την πλευρά του, ο Πάπας έστειλε μήνυμα ενότητας και αμοιβαίας δέσμευσης για συνέχιση του διαλόγου μεταξύ των Εκκλησιών. Ο Ποντίφικας εξέφρασε «βαθιά ευγνωμοσύνη» για τη θερμή υποδοχή και μίλησε για τη συγκίνηση που ένιωσε μπαίνοντας στον ναό, όπου, όπως είπε, «πάτησα στα ίδια βήματα του Παύλου ΣΤ΄, του Αγίου Ιωάννη Παύλου Β΄ και, βεβαίως, του προκατόχου μου Πάπα Φραγκίσκου».

Ο Πάπας αναφέρθηκε και στην επικείμενη εορτή του Αποστόλου Ανδρέα, τονίζοντας ότι κατά τη βραδινή προσευχή «ο διάκονος προσευχήθηκε για τη σημασία της ένωσης και της ενότητας των Εκκλησιών». Κλείνοντας, ευχαρίστησε εκ νέου για τη φιλοξενία και απηύθυνε «τις καλύτερες ευχές» προς όλους με αφορμή τον εορτασμό του Αποστόλου Ανδρέα.

Μετά το πέρας της Δοξολογίας, Οικουμενικός Πατριάρχης και Πάπας πέρασαν στην Αίθουσα του Θρόνου του Πατριαρχικού Οίκου για την τελετή υπογραφής της Κοινής Δήλωσης. Μετά την υπογραφή της διακήρυξης, ακολούθησε η παρουσίαση των ιεραρχών εκατέρωθεν και των λοιπών μελών της παπικής συνοδείας, προτού οι δύο προκαθήμενοι αποσυρθούν για την κατ’ ιδίαν συνάντηση τους στο πατριαρχικό γραφείο.

Το απόγευμα, ο Πάπας θα προαστεί μαζικής θείας λειτουργίας στον κλειστό χώρο εκδηλώσεων «Volkswagen Arena» της Κωνσταντινούπολης.

Σε τροχιά τέθηκε το βράδυ της Παρασκευής 28 Νοεμβρίου (20:44 ώρα Ελλάδος) ο πρώτος ελληνικός νανοδορυφόρος τεχνολογίας IoT, MICE-1, στο πλαίσιο της αποστολής Transporter-15 της SpaceX. Η εκτόξευση πραγματοποιήθηκε επιτυχώς με πύραυλο Falcon 9 από τη βάση Vandenberg στην Καλιφόρνια των ΗΠΑ.

Ο MICE-1 (Maritime Identification and Communications systEm) σχεδιάστηκε και κατασκευάστηκε εξ ολοκλήρου στην Αλεξανδρούπολη από την ελληνική εταιρεία Prisma Electronics. Πρόκειται για έναν νανοδορυφόρο τύπου 3U CubeSat, ο οποίος στοχεύει στην παροχή λύσεων για την ελληνική ναυτιλία και την πολιτική προστασία.

Τεχνικά Χαρακτηριστικά και Στόχοι:

• Διαθέτει δέκτη AIS για την αναγνώριση και παρακολούθηση πλοίων.

• Ενσωματώνει σύστημα επικοινωνίας IoT S-band για αμφίδρομη ανταλλαγή δεδομένων σε πραγματικό χρόνο.

• Διασυνδέεται με την πλατφόρμα LAROS για την επιτελική παρακολούθηση ποντοπόρων πλοίων.

• Υποστηρίζει τη λειτουργία κρίσιμων δομών σε περιπτώσεις φυσικών καταστροφών.

Το έργο υλοποιήθηκε υπό την εποπτεία του Ευρωπαϊκού Οργανισμού Διαστήματος (ESA) και εντάσσεται στο εθνικό πρόγραμμα μικροδορυφόρων του Υπουργείου Ψηφιακής Διακυβέρνησης, με χρηματοδότηση από το Ταμείο Ανάκαμψης («Ελλάδα 2.0»). Στο εγχείρημα συμμετέχει το Δημοκρίτειο Πανεπιστήμιο Θράκης για την υποστήριξη του σταθμού εδάφους, καθώς και διεθνείς εταίροι όπως οι Exolaunch και EnduroSat.