Απόψεις
ΕΣΤΙΑ: Στήν γραμμή Σημίτη ὁ κ. Γεραπετρίτης
Ταυτόσημη μέ τήν δήλωση τοῦ πρώην Πρωθυπουργοῦ γιά τά Ἴμια ἡ δήλωσις τοῦ ὑπουργοῦ Ἐξωτερικῶν γιά τήν Κάσο – Ἐμμονή στό δόγμα νά μήν ἐνοχλοῦμε τίς ΗΠΑ ὅταν ἔχουν πόλεμο – Ὁ δεδομένος σύμμαχος εἶναι ὁ ζημιωμένος σύμμαχος
ΟΙ ἑλληνο-τουρκικές κρίσεις πού συνήθως ὁδηγοῦν σέ ἑλληνο-τουρκικές προσεγγίσεις ἔχουν εἰδικά χαρακτηριστικά καί ἐπηρεάζονται, πυροδοτοῦνται συνήθως, ἀπό τήν διεθνῆ κατάσταση. Ἐν ὀλίγοις, ὅταν ὑπάρχουν προβλήματα ὅπως πόλεμοι ἤ γενικώτερες κρίσεις τήν περιοχή μας, οἱ Ἀμερικανοί καταλαμβάνονται ἀπό βιασύνη νά κλείσουν ἐκκρεμότητες ὅπως τά ἑλληνο-τουρκικά.
Τοῦ Εὐθ. Π. Πέτρου, ΕΣΤΙΑ
Εἶπε μίαν ἀλήθεια ὁ κ. Γεραπετρίτης, ἡ ὁποία ὅμως δέν εἶναι εὔκολα κατανοητή ἀπό ὅσους δέν γνωρίζουν τό παρασκήνιο τῶν προηγούμενων ἑλληνο-τουρκικῶν κρίσεων. Εἶπε μετά τά γεγονότα τῆς Κάσου: «Στό παρελθόν, θά προέκυπτε κρίση, καί αὐτό θά ὁδηγοῦσε σέ ὑπαναχώρηση τῆς δικῆς μας πλευρᾶς, ἐνῷ τώρα πού ἀποφύγαμε τήν ἔνταση, κερδίσαμε καί δέν ὀπισθοχωρήσαμε σέ τίποτα». Εἶναι μία δήλωσις ἀνάλογη ἐκείνης τοῦ Κώστα Σημίτη λίγες ἡμέρες μετά τά Ἴμια, ὅταν ὁ τότε Πρωθυπουργός δικαιολόγησε τήν ἐθνική ὑποχώρησή του, λέγοντας ὅτι «ἀποφύγαμε τόν πόλεμο».
Εἶχε προηγηθεῖ, λίγες ὧρες μετά τήν ὑποχώρησή μας στά Ἴμια, ἡ περίφημη φράσις «εὐχαριστοῦμε τούς Ἀμερικανούς», ἡ ὁποία ἐπεκρίθη δεόντως, ἀλλά οὐδέποτε ἀξιολογήθηκε δεόντως, ἄν καί εἶναι μία φράσις κλειδί γιά τήν κατανόηση τῶν ἑλληνοτουρκικῶν κρίσεων ἐν γένει. Ἐν ὀλίγοις οἱ Ἀμερικανοί ἐνδιαφέρονται γιά «ἤρεμα νερά» στό Αἰγαῖο, στίς περιόδους κατά τίς ὁποῖες ἔχουν ἄλλα μέτωπα ἀνοικτά καί θέλουν νά ἀποτρέψουν μίαν ἀκόμη ἐμπλοκή, ἰδιαίτερα ἄν εἶναι μεταξύ κρατῶν μελῶν τοῦ ΝΑΤΟ. Συμμάχων τους δηλαδή. Κατά τοῦτο τά γεγονότα τῆς Κάσου τοποθετοῦνται στό ἴδιο πλαίσιο μέ τήν κρίση τοῦ Μαρτίου τοῦ 1987 καί μέ τά γεγονότα τῶν Ἰμίων, ἐνῷ οἱ κρίσεις στόν Ἕβρο καί στό Αἰγαῖο τό 2020 ἦσαν τελείως διαφορετικές περιπτώσεις.
Τό 1987 ὁ Ψυχρός Πόλεμος ὁδηγεῖτο στό τέλος του, ὁπότε ἦταν σημαντικό γιά τούς Ἀμερικανούς νά διατηρεῖται ἡ εἰκόνα τοῦ ΝΑΤΟ ὡς συμπαγοῦς ὀργανισμοῦ. Ἐνδεχομένη ρωγμή στήν Συμμαχία θά μποροῦσε νά ἔχει συνέπειες στήν διαμόρφωση τῶν στρατηγικῶν ἰσορροπιῶν στήν νέα τάξη πραγμάτων πού ἐκείνη τήν ἐποχή καθορίζετο. Ἦταν ἐπεῖγον λοιπόν νά δημιουργηθοῦν συνθῆκες τέτοιες πού θά ἔφερναν Ἑλλάδα καί Τουρκία σέ διαπραγματεύσεις ὑπό τήν σκιά μιᾶς ἀμερικανικῆς ἐπιδιαιτησίας.
Τό 1996 ἡ κρίσις τῆς Γιουγκοσλαβίας εὑρίσκετο στό ἀποκορύφωμα τῆς κλιμακώσεώς της, καί καθώς ὑπῆρχαν ἤδη τά σχέδια ἀναδιαμορφώσεως τοῦ χάρτου τῶν Βαλκανίων ἐθεωρήθη ἐπιβεβλημένο νά ὁδηγηθοῦν ἡ Ἑλλάς καί ἡ Τουρκία σέ διάλογο, ὥστε νά «ἠρεμήσουν τά νερά στό Αἰγαῖο». Ἐκεῖ πλέον ἡ ἀμερικανική διαμεσολάβησις ἦταν ἀπροκάλυπτη διά τοῦ ἐκλιπόντος πλέον Ρίτσαρντ Χόλμπρουκ.
Ἡ κρίσις τοῦ 1987 ὁδήγησε στήν συνάντηση τοῦ Ἀνδρέα Παπανδρέου μέ τόν Τουργκούτ Ὀζάλ στό Νταβός καί τήν διακήρυξη «Μή πόλεμος».
Ἡ κρίσις τῶν Ἰμίων ὁδήγησε στήν Μαδρίτη καί τήν ἀναγνώριση στήν Τουρκία δικαιωμάτων στό Αἰγαῖο.
Ἡ βασική διαφορά εἶναι ὅτι μετά τόν ὑποδειγματικό χειρισμό τῆς κρίσεως τοῦ 1987 ἡ Ἑλλάς πῆγε στό Νταβός ἔχοντας τό «ἐπάνω χέρι», ἐνῷ στήν Μαδρίτη ὁ Κώστας Σημίτης πῆγε «μέ τήν οὐρά κάτω ἀπό τά σκέλια» ἐξ αἰτίας τῆς ἀτολμίας τήν ὁποία ἐπέδειξε, μέ ἀποτέλεσμα τήν ἐθνική ἧττα τῶν Ἰμίων.
Καί στίς δύο περιπτώσεις, ὁ ἀμερικανικός παράγων, ὁ ὁποῖος εἶχε ὑποδαυλίσει τίς κρίσεις, μέ ἀπώτερο σκοπό νά μᾶς σύρει σέ διαπραγματεύσεις, εἶχε προειδοποιήσει καί τήν Ἀθήνα καί τήν Ἄγκυρα ὅτι δέν θά ἀνείχετο νά ἐξελιχθοῦν τά πράγματα σέ ὀξύτητες καί θερμά ἐπεισόδια. Θεωροῦμε βέβαιον ὅτι τό ἴδιο συμβαίνει καί τώρα, ἐνῷ δέν συνέβαινε τό 2020. Ἀπό τό 2022 ἔχει ξεσπάσει ὁ πόλεμος στήν Οὐκρανία καί ἀπό πέρυσι στήν Μέση Ἀνατολή. Ἔχει ἀναδυθεῖ ὡς ἐκ τούτου καί πάλι σάν προτεραιότητα στήν Οὐάσιγκτων ἡ ἀνάγκη νά εὑρεθεῖ μιά λύσις στά ζητήματα μέ τήν Τουρκία.
Οἱ πιέσεις εἶναι πράγματι ἀφόρητες. Ὅπως ἀφόρητες ἦσαν καί τό 1987 καί τό 1996. Ἐναπόκειται ὅμως στήν Ἑλλάδα καί τήν κυβέρνησή της νά χειρισθοῦν σωστά τήν κατάσταση ἐπ’ ὠφελείᾳ τῶν ἐθνικῶν συμφερόντων. Καί εἶναι ὁ σωστός τρόπος χειρισμοῦ τό «ναί σέ ὅλα». Ὁ δεδομένος σύμμαχος καθίσταται ἐκ τῶν πραγμάτων ζημιωμένος σύμμαχος. Αὐτό τό ἐγνώριζαν πολύ καλά ὁ Κωνσταντῖνος Καραμανλῆς, ὁ Ἀνδρέας Παπανδρέου καί ὁ Κωνσταντῖνος Μητσοτάκης. Δέν τό ἐγνώριζε ὁ Κώστας Σημίτης, ἐνῷ σήμερα τόσο ὁ Πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης ὅσο καί ὁ ὑπουργός Ἐξωτερικῶν Γιῶργος Γεραπετρίτης δείχνουν νά μήν ἔχουν ἀντίληψη τοῦ πῶς ἀκριβῶς λειτουργεῖ τό διεθνές σύστημα καί μέ ποιούς ὅρους διεξάγεται ἡ διεθνής πολιτική.
Τό χειρότερο εἶναι ὅτι δέν λαμβάνουν ὑπ’ ὄψιν τίς εἰσηγήσεις τῶν διπλωματῶν, παρά μόνον αὐτές πού συνάδουν πρός τήν δική τους ἀντίληψη γιά τά πράγματα. Ἔτσι ὅμως ἐγκλωβίζονται. Ἐμεῖς λέμε ὅτι ἡ μόνη διαφορά πού συζητᾶμε εἶναι ἡ ὁριοθέτησις ὑφαλοκρηπῖδος καί ΑΟΖ. Ἡ Τουρκία θέλει μία συζήτηση πού νά περιλαμβάνει μέχρι καί ζητήματα ἐθνικῆς κυριαρχίας ἐπί τῶν νησιῶν τοῦ Αἰγαίου. Προβάλλει συνεχῶς καί νέες ἀξιώσεις ἐντείνοντας τήν πίεση ἀπό τήν στιγμή κατά τήν ὁποία ἡ Ἑλλάς ἔδειξε ὅτι θά προχωρήσει σέ κάποιας μορφῆς διάλογο. Ἔτσι ἤδη εὑρισκόμεθα πρό τετελεσμένων. Ἄν μετά ἀπό ὅλες τίς τουρκικές ἀπαιτήσεις συνεχίσουμε νά μιλᾶμε, δεχόμεθα τόν διάλογο ἐφ’ ὅλης τῆς ὕλης. Ἄν διακόψουμε τήν συζήτηση, τότε θά ἐκτεθοῦμε ὅτι τορπιλλίσαμε τόν διάλογο.
Ποιά εἶναι ἡ λύσις; Νά ἀρχίσουμε καί ἐμεῖς νά διατυπώνουμε ἀπαιτήσεις. Ἡ τακτική τοῦ «δέν διεκδικοῦμε καί δέν ὑποχωροῦμε» ἦταν καλή γιά τό 1974 πού ἤμασταν σέ μειονεκτική θέση λόγῳ τοῦ Κυπριακοῦ καί δέν διεφαίνετο προοπτική διαλόγου. Σέ 50 χρόνια τά πράγματα ἀλλάζουν. Μιά ἄκαμπτη πολιτική πού δέν λαμβάνει ὑπ’ ὄψιν τίς διεθνεῖς ἐξελίξεις εἶναι ἐκ τῶν πραγμάτων ἀποτυχημένη. Καιρός λοιπόν νά ἀρχίσουμε καί ἐμεῖς νά διεκδικοῦμε. Ἀπό τήν ἐφαρμογή τῶν συνθηκῶν πού προβλέπουν τήν αὐτονομία τῆς Ἴμβρου καί τῆς Τενέδου, μέχρι καί εἰδικό καθεστώς γιά τήν δυτική Θράκη.
Ἄν τό τελευταῖο αὐτό φαίνεται σέ ὁρισμένους παράλογο, θά σημειώσουμε ὅτι ἐξ ἴσου παράλογο εἶναι νά ζητεῖ ἡ Τουρκία ἀποστρατιωτικοποίηση τῶν νησιῶν τοῦ Αἰγαίου καί νέα ὁριοθέτηση τοῦ FIR, ὥστε νά ἐλέγχει αὐτή πτήσεις, ὅπως γιά παράδειγμα αὐτή πού θά πηγαίνει ἀπό τήν Ἀθήνα στήν Λέσβο. Ὅταν ἡ Τουρκία ἔχει παράλογες ἀξιώσεις καί ταυτοχρόνως πιεζόμεθα νά διαπραγματευθοῦμε, ἡ μόνη λογική ἀπάντησις εἶναι νά πᾶμε καί ἐμεῖς στό παράλογο. Νά διατυπώσουμε ἀπαιτήσεις πού θά ἐκνευρίσουν τήν Τουρκία στόν ἴδιο βαθμό πού ἐκνευρίζει καί ἐμᾶς ἡ ρητορική τοῦ Ἐρντογάν εἰς βάρος τῆς κυριαρχίας μας. Ρητορική τήν ὁποία θά φέρουμε νά μᾶς τήν πεῖ καί στήν Ἀθήνα ὁ Χακάν Φιντάν εἰς ἐπήκοον τοῦ οἰκοδεσπότου του, Γιώργου Γεραπετρίτη.
Καί ἄν ἰσχυρισθεῖ κανείς ὅτι ἡ διατύπωσις ὑπερβολικῶν ἀπαιτήσεων ἐν ἀναμονῇ μιᾶς διαπραγματεύσεως, εἶναι παραλογισμός πού θά ἀποβεῖ εἰς βάρος μας, ἀποδεικνύει ἁπλῶς πόσο ἀδαής εἶναι περί τήν ἐξωτερική πολιτική.
GEOPOLITICO
Μηνύματα Αναγνωστών: Ήρθε η ώρα για έμπρακτες αποδείξεις συμμαχίας
Στρατηγικός σύμμαχος ή απλώς χρήσιμος εταίρος; Η σημερινή συγκυρία ίσως είναι η στιγμή που θα δώσει την απάντηση.
Καλησπέρα σας κύριε Καλεντερίδη,
Ίσως η σημερινή επίσκεψη του Αμερικανού Υπουργού Εξωτερικών στην Ελλάδα αποτελεί την πιο κρίσιμη ευκαιρία για τη χώρα μας. Είναι η στιγμή κατά την οποία η ελληνική πολιτική ηγεσία οφείλει να κινηθεί με ψυχραιμία, αποφασιστικότητα και πλήρη προετοιμασία.
Η Ελλάδα πρέπει να μιλήσει με όρους στρατηγικού συμμάχου και να θέσει στο τραπέζι, χωρίς άλλες καθυστερήσεις, τα κρίσιμα εθνικά μας ζητήματα: ΑΟΖ και υφαλοκρηπίδα, έμπρακτη διασφάλιση των κυριαρχικών μας δικαιωμάτων στο Αιγαίο και ουσιαστική αντιμετώπιση κάθε πρόκλησης που θίγει τα συμφέροντα και την αξιοπρέπεια της χώρας μας.
Εφόσον οι ΗΠΑ θεωρούν την Ελλάδα σημαντικό και αξιόπιστο σύμμαχο και επιθυμούν να στηρίζονται στη χώρα μας για την εξυπηρέτηση ευρύτερων στρατηγικών τους συμφερόντων, ήρθε η ώρα για έμπρακτες αποδείξεις συμμαχίας. Όχι μόνο λόγια, αλλά συγκεκριμένες συμφωνίες, δεσμεύσεις και εγγυήσεις.
΄Ενας σύμμαχος δεν μπορεί να αντιμετωπίζεται ως χρήσιμος εταίρος, αλλά πρέπει να αισθάνεται ότι η στρατηγική του αξία αναγνωρίζεται και αντανακλάται έμπρακτα στις αποφάσεις και στις συμφωνίες. Δεν θα ήταν, άλλωστε, ιδιαίτερα πειστικό να επαναληφθούν πρακτικές που δημιουργούν την εντύπωση ότι η Ελλάδα λαμβάνει τελικά λιγότερα από όσα δικαιούται — όπως έχει συμβεί και σε ζητήματα πολιτιστικής κληρονομιάς, όπου η σύγκριση με άλλες χώρες αφήνει εύλογα ερωτήματα.
Συνεπώς, είναι η ώρα των ελληνικών απαιτήσεων και των αμερικανικών πρακτικών αποφάσεων.
Και εδώ γεννάται ίσως το πιο ουσιαστικό ερώτημα:
Έχει άραγε η Ελληνική Κυβέρνηση ετοιμάσει τη δική της λίστα απαιτήσεων;
Είναι σαφής, συγκεκριμένη και διεκδικητική η λίστα αυτή, την οποία θα θέσει στο τραπέζι τώρα — και όχι αύριο — ώστε η Ελλάδα να μετατρέψει τη στρατηγική της αξία σε συγκεκριμένα εθνικά οφέλη;
Ευχολόγιο ΤΕΛΟΣ. Η σημερινή συγκυρία είναι μια κρίσιμη ευκαιρία για να αποδειχθούν όλα αυτά και στην πράξη τόσο από την Ελληνική κυβέρνηση τόσο και από την Αμερικανική.
Στρατηγικός σύμμαχος ή απλώς χρήσιμος εταίρος; Η σημερινή συγκυρία ίσως είναι η στιγμή που θα δώσει την απάντηση.
Με εκτίμηση,
Μαρία Σουλιώτη
GEOPOLITICO
Γιάννης Ιωαννίδης στα 150 χρόνια της «Εστίας»: Αριστεία, ελευθερία και οι χρόνιες παθογένειες της Ελλάδας
Ο καθηγητής Ιατρικής του Stanford άσκησε αιχμηρή κριτική στην ελληνική πραγματικότητα, μιλώντας για εκπαίδευση, brain drain, ελευθερία και την ανάγκη να αποκτήσει ξανά ουσιαστικό περιεχόμενο η έννοια της αριστείας
Με μια ομιλία που κινήθηκε πέρα από τον καθιερωμένο επετειακό λόγο, ο καθηγητής Ιατρικής του Πανεπιστημίου Stanford Γιάννης Ιωαννίδης παρενέβη στην εκδήλωση για τη συμπλήρωση 150 χρόνων από την ίδρυση της εφημερίδας «Εστία», θέτοντας στο επίκεντρο κρίσιμα ζητήματα για τη σύγχρονη Ελλάδα.
Ο διεθνώς αναγνωρισμένος ακαδημαϊκός αναφέρθηκε στην αριστεία, στην ελευθερία, στην εκπαίδευση, στο brain drain, αλλά και στις διαχρονικές παθογένειες που, όπως υπογράμμισε, εμποδίζουν τη χώρα να αξιοποιήσει το ανθρώπινο δυναμικό της.
Η ομιλία του είχε σαφή κριτική διάσταση, καθώς ο Γιάννης Ιωαννίδης δεν περιορίστηκε σε γενικές διαπιστώσεις, αλλά έθεσε το ζήτημα της απόστασης που συχνά χωρίζει τη δημόσια ρητορική από την πραγματική λειτουργία των θεσμών.
Η αριστεία δεν είναι σύνθημα
Κεντρική θέση στην παρέμβασή του είχε η έννοια της αριστείας.
Ο καθηγητής στάθηκε στην ανάγκη η αριστεία να πάψει να χρησιμοποιείται ως κενό σύνθημα και να αποκτήσει ουσιαστικό περιεχόμενο μέσα από θεσμούς που επιτρέπουν στους ικανότερους να προχωρούν χωρίς κομματικές, κοινωνικές ή διοικητικές εξαρτήσεις.
Στο πλαίσιο αυτό, η κριτική του στράφηκε στις στρεβλώσεις της ελληνικής πραγματικότητας, όπου η αξιοκρατία συχνά υποχωρεί μπροστά σε μηχανισμούς γνωριμιών, εξαρτήσεων και εσωτερικών ισορροπιών.
Το πρόβλημα, όπως αναδείχθηκε στην ομιλία του, δεν είναι η έλλειψη ικανών ανθρώπων.
Είναι η αδυναμία του συστήματος να τους αναγνωρίσει, να τους αξιοποιήσει και να τους κρατήσει στη χώρα.
Η ελευθερία ως προϋπόθεση δημιουργίας
Ο Γιάννης Ιωαννίδης συνέδεσε την αριστεία με την ελευθερία.
Χωρίς ελεύθερη σκέψη, ελευθερία της έρευνας και δυνατότητα έκφρασης διαφορετικών απόψεων, η πρόοδος –επιστημονική, κοινωνική ή πολιτική– περιορίζεται.
Η ελευθερία, υπό αυτή την έννοια, δεν παρουσιάστηκε απλώς ως συνταγματικό δικαίωμα, αλλά ως βασική προϋπόθεση για να μπορεί μια κοινωνία να παράγει ιδέες, γνώση και ανθρώπους που δεν φοβούνται να αμφισβητήσουν τις κυρίαρχες αντιλήψεις.
Η επιστημονική δημιουργία, αλλά και συνολικά η πνευματική ζωή, δεν μπορεί να αναπτυχθεί σε περιβάλλον που τιμωρεί την ανεξάρτητη σκέψη ή αντιμετωπίζει την κριτική ως απειλή.
Η εκπαίδευση στο επίκεντρο
Ιδιαίτερη αναφορά έγινε στην ελληνική εκπαίδευση.
Ο καθηγητής έθεσε εμμέσως αλλά σαφώς το ερώτημα εάν το εκπαιδευτικό σύστημα δημιουργεί ανθρώπους με ανεξάρτητη κρίση ή αν αναπαράγει ένα μοντέλο που περιορίζει τη δημιουργικότητα και την πραγματική αξιοκρατία.
Η εκπαίδευση, όπως προέκυψε από την παρέμβασή του, δεν μπορεί να περιορίζεται στη μετάδοση γνώσεων.
Οφείλει να καλλιεργεί κριτική σκέψη, υπευθυνότητα και τη δυνατότητα των νέων να κινηθούν πέρα από την πεπατημένη.
Σε διαφορετική περίπτωση, ακόμη και οι πιο ταλαντούχοι αναζητούν διέξοδο εκτός Ελλάδας.
Το brain drain ως σύμπτωμα βαθύτερου προβλήματος
Ακριβώς εκεί ο Γιάννης Ιωαννίδης έφερε στο προσκήνιο το brain drain.
Η φυγή νέων επιστημόνων και επαγγελματιών στο εξωτερικό δεν αποτελεί μόνο οικονομικό ή δημογραφικό ζήτημα.
Αποτελεί ένδειξη ότι ένα σημαντικό τμήμα του πιο παραγωγικού ανθρώπινου δυναμικού της χώρας δεν βρίσκει στην Ελλάδα τις συνθήκες για να εξελιχθεί.
Το πρόβλημα δεν λύνεται μόνο με οικονομικά κίνητρα.
Αφορά το συνολικό περιβάλλον: τις ευκαιρίες, την αξιοκρατία, την ελευθερία στην εργασία και στην έρευνα, την ποιότητα των θεσμών και τη δυνατότητα ενός νέου ανθρώπου να πιστέψει ότι η προσπάθειά του θα ανταμειφθεί.
Η Ελλάδα, με άλλα λόγια, δεν χάνει μόνο ανθρώπους.
Χάνει γνώση, δημιουργικότητα, πρωτοβουλία και ένα μέρος της μελλοντικής της προοπτικής.
Αιχμές για τις ελληνικές παθογένειες
Η ομιλία του Ιωαννίδη είχε και σαφές μήνυμα αυτοκριτικής.
Οι χρόνιες παθογένειες του ελληνικού κράτους και της κοινωνίας –η γραφειοκρατία, η αναξιοκρατία, η δυσπιστία προς την καινοτομία και η αδυναμία ουσιαστικής μεταρρύθμισης– εξακολουθούν να επιβαρύνουν την πορεία της χώρας.
Και όσο οι ίδιες δομές αναπαράγονται, τόσο δυσκολότερο γίνεται να δημιουργηθεί ένα περιβάλλον στο οποίο η αριστεία να είναι πραγματικά επιθυμητή και όχι απλώς ανεκτή.
Το ζήτημα, τελικά, δεν είναι εάν η Ελλάδα διαθέτει ικανούς ανθρώπους.
Το ζήτημα είναι εάν μπορεί να δημιουργήσει τις συνθήκες ώστε αυτοί οι άνθρωποι να θέλουν να μείνουν, να επιστρέψουν και να προσφέρουν.
Το μήνυμα από την επέτειο της «Εστίας»
Στην επετειακή εκδήλωση για τα 150 χρόνια της «Εστίας», η παρέμβαση του Γιάννη Ιωαννίδη λειτούργησε ως υπεν
GEOPOLITICO
Γιατί ο φόβος του “φράχτη ελληνικης κυριαρχίας” δεν αντέχει νομικά – Απάντηση στον Ροζάκη για το “άπιαστο όραμα”
Η ίδια η UNCLOS έχει προβλέψει ειδικά, μέσω του καθεστώτος των διεθνών στενών, τη συνύπαρξη της παράκτιας κυριαρχίας με την απρόσκοπτη διεθνή διέλευση. Του Νικόδημου Καλλιντέρη.
Του Νικόδημου Καλλιντέρη
Η θέση του Καθηγητή Χρήστου Ροζάκη («Το άπιαστο όραμα των δώδεκα μιλίων», Τα ΝΕΑ, 3-4/10/2026), ότι ενδεχόμενη επέκταση της ελληνικής αιγιαλίτιδας ζώνης στα 12 ναυτικά μίλια θα μετέτρεπε το Αιγαίο σε «ελληνική λίμνη» και θα δημιουργούσε έναν «φράχτη ελληνικής κυριαρχίας» που θα παρεμπόδιζε την ελεύθερη διεθνή ναυσιπλοΐα, χρήζει νομικής αποσαφήνισης.
Πρόκειται, άλλωστε, για επιχείρημα που προβάλλεται διαχρονικά και από την τουρκική πλευρά κατά της επέκτασης των ελληνικών χωρικών υδάτων στο Αιγαίο.
Η UNCLOS, πέραν του δικαιώματος της αβλαβούς διέλευσης (innocent passage), θεσπίζει στα άρθρα 34-44 ειδικό καθεστώς για τα στενά που χρησιμοποιούνται για τη διεθνή ναυσιπλοΐα: τη διέλευση τράνζιτ (transit passage).
Στα στενά αυτά όλα τα πλοία και αεροσκάφη απολαμβάνουν δικαίωμα συνεχούς και ταχείας διέλευσης και υπέρπτησης. Τα παράκτια κράτη μπορούν μεν να θεσπίζουν κανόνες για την ασφάλεια της ναυσιπλοΐας και τη ρύθμιση της θαλάσσιας κυκλοφορίας, την πρόληψη της ρύπανσης, την αποτροπή αλιευτικών δραστηριοτήτων κατά τη διέλευση και την εφαρμογή τελωνειακών, δημοσιονομικών, μεταναστευτικών και υγειονομικών κανόνων, δεν μπορούν όμως οι ρυθμίσεις αυτές να έχουν ως πρακτικό αποτέλεσμα την άρνηση, παρεμπόδιση ή αποδυνάμωση του δικαιώματος transit passage. Κυρίως, το άρθρο 44 UNCLOS ορίζει κατηγορηματικά ότι η διέλευση τράνζιτ δεν μπορεί να ανασταλεί (“There shall be no suspension of transit passage”).
Η Ελλάδα, εξάλλου, ήδη κατά την υπογραφή της UNCLOS το 1982 και εκ νέου κατά την κύρωσή της το 1995, δήλωσε ότι σε περιοχές με πολυάριθμα διάσπαρτα νησιά και πολλά εναλλακτικά στενά που εξυπηρετούν ουσιαστικά την ίδια διεθνή ναυτιλιακή οδό, το παράκτιο κράτος μπορεί να καθορίζει συγκεκριμένες διαδρομές μέσω των οποίων πλοία και αεροσκάφη τρίτων κρατών θα ασκούν το δικαίωμα transit passage, ώστε να συνδυάζονται οι ανάγκες της διεθνούς ναυσιπλοΐας και υπέρπτησης με τις απαιτήσεις ασφαλείας. Η ίδια η ελληνική δήλωση, επομένως, προϋποθέτει τη διατήρηση της διεθνούς ναυσιπλοΐας ακόμη και μέσα σε θαλάσσιες περιοχές που τελούν υπό ελληνική κυριαρχία.
Ένας θαλάσσιος χώρος μπορεί, συνεπώς, να βρίσκεται υπό την κυριαρχία της Ελλάδας και ταυτόχρονα να επιβαρύνεται από ένα ισχυρό και μη αναστελλόμενο δικαίωμα διελεύσεως υπέρ τρίτων κρατών.
Η επέκταση στα 12 ν.μ. θα μετέβαλε πράγματι ριζικά τη νομική γεωγραφία του Αιγαίου και θα αύξανε σημαντικά τη θαλάσσια έκταση υπό ελληνική κυριαρχία. Δεν θα δημιουργούσε, όμως, έναν «αδιαπέραστο φράχτη» ούτε θα απέκλειε τη διεθνή ναυσιπλοΐα, διότι η ίδια η UNCLOS έχει προβλέψει ειδικά, μέσω του καθεστώτος των διεθνών στενών, τη συνύπαρξη της παράκτιας κυριαρχίας με την απρόσκοπτη διεθνή διέλευση.
Κεραυνοί Παυλόπουλου για Ρούμπιο: Ύμνοι στην Ελλάδα, σιωπή για casus belli και κατοχή της Κύπρου
Αιχμηρή κριτική του πρώην Προέδρου της Δημοκρατίας στον Αμερικανό υπουργό Εξωτερικών για την ομιλία του στην Πνύκα. Ο Προκόπης Παυλόπουλος...
«Ελευθερία» Λονδίνου: Ισχυρό μήνυμα Ρούμπιο για την Ελλάδα, τιμή στην Κυπριακή Ανεξαρτησία και δυναμική παρουσία της ομογένειας
Στο επίκεντρο του νέου φύλλου της ιστορικής ελληνικής εφημερίδας του Λονδίνου οι ελληνοαμερικανικές σχέσεις, η γεωστρατηγική σημασία της Κύπρου, η...
«Ρωμαίων Νόστος»: Ένα ταξίδι στις αλησμόνητες πατρίδες του Πόντου – Το νέο βιβλίο του Μιχάλη Αδαμίδη
Μια λογοτεχνική επιστροφή στις πατρογονικές εστίες, εκεί όπου οι μύθοι συναντούν την ιστορία και οι μνήμες των ξεριζωμένων Ελλήνων παραμένουν...
Γρίβας: Τα τρωτά σημεία της Τουρκίας
Ο καθηγητής Γεωπολιτικής και Σύγχρονων Στρατιωτικών Τεχνολογιών, στη συνέντευξή του στον Χρήστο Μουρτζούκου, προειδοποιεί για τη στρατηγική της Άγκυρας στο...
Όσα είπε ο Ρούμπιο στην Αθήνα αποκαλύπτουν το πεδίον δόξης λαμπρόν του Ελληνισμού
Ο επικεφαλής της Αμερικανικής Διπλωματίας είπε μεγάλες κουβέντες στην Πνύκα: Από το Κάλλος στην Ισχύ και το Χρέος του Ελληνισμού,...
-
Αναλύσεις3 εβδομάδες πρινΤο τελεσίγραφο Καλίν την ώρα που η Τουρκία προετοιμάζεται για πόλεμο!
-
Άμυνα3 μήνες πρινΡωσσικό ΜΜΕ: Ελληνικό «μπλόκο» στην απαίτηση για Patriot – Πώς γνωρίζει το Κίεβο απόρρητα στοιχεία για τους πυραύλους μας;
-
ΑΝΑΡΤΗΣΕΙΣ ΜΕ ΣΗΜΑΣΙΑ2 μήνες πρινΠακιστανός με καναδική υπηκοότητα ο υπαίτιος της πυρκαγιάς στον Έβρο! Πιθανόν να μετέφερε μετανάστες
-
GEOPOLITICO1 μήνα πρινΤο διέρρευσε ο Παπαχελάς! Έφεραν τον Καλίν στο Μαξίμου – Τί συζήτησε με τον Μητσοτάκη;
-
Αναλύσεις1 μήνα πρινΚαραγκιούλ: «Αν Ελλάδα, Κύπρος και Ισραήλ επιτεθούν στην Τουρκία, ο χάρτης του Αιγαίου θα αλλάξει»
-
ΑΝΑΡΤΗΣΕΙΣ ΜΕ ΣΗΜΑΣΙΑ2 μήνες πρινΞέσπασμα της μητέρας της Μυρτούς για την υπόθεση Τζαβέντ Ασλάμ: «Δεν ξεχνώ ποτέ» – «Δήμαρχος των Πακιστανών ο Δούκας»
-
GEOPOLITICO3 εβδομάδες πρινΤί λέει Τούρκος δημοσιογράφος για Σάββα Καλεντερίδη; «Έκανε πολύ καλά τη δουλειά του για τη χώρα του – Δεν μπορούσε να τον στριμώξει η ΜİΤ»
-
Αναλύσεις3 μήνες πρινΕάν η Τουρκία απορρίψει τη συμφωνία αποχώρησης από την Κύπρο θα απομακρυνθεί δια της βίας