Ιδού πέντε θέματα που όφειλε να θέσει στον ομόλογό του, ο Έλληνας ΥΠΕΞ αλλά δεν το έπραξε. Εκτός από ένα, και κείνο, μισό και ανάλατο. Όπως μισό είναι και το “Φίλος της Ελλάδας”. Γιατί άλλο αυτό και άλλο το “Φίλος της Αρχαίας Ελλάδας”, όπως τονίστηκε από το Ρούμπιο στην πνύκα.

1. Ο Τούρκος ομόλογός τους στο “Σουνιτικό ΝΑΤΟ”, έκανε μνημόσυνο με ξένα κόλλυβα. Ο λόγος για την Ελληνική πυροβολαρχία patriot, στη Σαουδική Αραβία. Παρεμπιπτόντως η καυχησιολογία για την προστασία της Σούδας, που ούτε κατά διάνοια απαιτούνταν, πέραν του αδυνατίσματος της αμυντικής μας κάλυψης, θίγει και την καταγωγή του ίδιου, ως Καρπάθιου.

2. Όφειλε να επιδώσει στον Ρούμπιο, το χάρτη της ΙΜΜΑ, {βλέπετε εικόνα}, με την Ελληνική Τάφρο, προσθέτοντας δυο μόνο λόγια: “Επειδή στα Ανατολικά φτάνει έως το Καστελόριζο, πως είναι δυνατόν μέσα στην Ελληνική Τάφρο να εξαγγέλλεται Τουρκικό θαλάσσιο πάρκο; Όχι μόνο λόγω του ονόματος “Ελληνική” αλλά και λόγω της οικολογίας, με την αναγκαία υψηλή θαλάσσια προστασία”; Δεν είναι ακυρώσιμο;

Επιπλέον να του πει για τον καθορισμό της Ελληνικής τάφρου, αυτό το φαλαινάριο του Θεού, ως συνορεύουσας ζώνης 24 μιλίων, στην Ανατολική Μεσόγειο, με τα 12 μίλια να αφορούν και το καθέτως και το οριζοντίως, και άρα δημιουργία έξι νομικών Ελλήσποντων, μεταξύ των θαλασσίων στενών, Δυτικά και Ανατολικά της Πελαγόεσσας Κρήτης. Και να τον ρωτήσει το πως βλέπει την ανάληψη από Ελλάδα και Κύπρο, της θαλάσσιας τηλεδιοίκησης για την Ανατολική Μεσόγειο.

3. Επίσης να του εγχειρήσει το χάρτη του οικολογικού τομέα του ΟΗΕ, της 20/12/19, για τις ΑΟΖ, στην Ανατολική Μεσόγειο, ρωτώντας τη γνώμη του Ρούμπιο, 1. Για τις όμορες ες αεί ΑΟΖ Ελλάδας και Κύπρου που έχουν κοινή γραμμή επαφής μήκους 24 μιλίων! Όνομα και πράγμα συνορεύουσα δηλαδή ζώνη. Και 2. Ως προς το παράνομο μνημόνιο Τουρκίας Λιβύης που είχε υπογραφεί στις 27/11/19. Ο συγκεκριμένος χάρτης του ΟΗΕ, που είναι copy paste του χάρτη της Σεβίλλης, βάσει της UNCLOS, ως επίσημο έγγραφο, αποτελεί ή όχι πράξη ακύρωσης του μνημονίου;

4. Η ιερή Λέξη επανένωση έχει τη μέγιστη αξία για το θαλάσσιο Ελληνισμό, με κλειδί τις δυο ΑΟΖ, Ελλάδας και Κύπρου, εν όψει και της υποδοχής των δυο θαλάσσιων διαδρόμων, BRI και IMEC, ο οποίος μάλιστα εν πολλοίς είναι και made in USA. Πόσο μάλλον όταν μαζί με το καλώδιο GSI, η χώρα προχωράει στην ανάδειξή της σε κεντρική πλατεία του πλανήτη! Με κοινό τόπο όλων των διαδρόμων, το bypass της Τουρκίας! Εξ ων και το προερχόμενο από την Ιστορία και τη Γεωγραφία νεότερο Ανατολικό Ζήτημα.

Οπότε η δήλωση Ρούμπιο περί ιδιωτικής Διπλωματίας, επιζητούσε να του πει μια παλιά ατάκα: “Φίλοι και σύμμαχοι είμαστε, όμως δεν είμαστε Αμερικανάκια”.

Κατά τα άλλα, καλή είναι και η λέξη επανένωση της Κύπρου, αρκεί να μην την λες για να την πεις. Γιατί ούτε Ομοσπονδίες χρειάζεται η Κύπρος, ούτε νέα σχέδια Ανάν, ούτε ψευδοκράτη και παρακράτη. Ούτε αυτές τις άτυπες διασκέψεις «5+1», σαν αυτή που ξαναείπε ο απερχόμενος από την Κύπρο και τον ΟΗΕ Γενικός Γραμματέας. Ο Ελληνισμός καρτερεί την Κυπριακή Δημοκρατία, με μια δημοκρατική κοινωνία πλήρως ισότιμων πολιτών. Οι οποίοι εύκολα πλέον θα ξαναβρούν τη χαρά της συνύπαρξης του ειρηνισμού με τον ανθρωπισμό και την ευμάρεια.

5. Και τέλος το πως βλέπουν οι ΗΠΑ τη θαλάσσια Διώρυγα Αλεξανδρούπολης Μπουργκάς, μια και κάποιο think tank στην πατρίδα του μελετά τη συγκεκριμένη ιδέα εδώ και καιρό. Και επειδή θα αλλάξει το χάρτη της Γεωγραφίας και της Ιστορίας, όσο και της Γεωπολιτικής και Γεωοικονομίας. Με τον ενεργειακό διάδρομο και τα Στεριανά Δαρδανέλια να γίνονται ολόκληρη δέσμη. Θέματα για τα οποία γράφω σαράντα χρόνια, προτείνοντας τελευταία να πάρει το όνομα: “Μιχάλης Χαραλαμπίδης”. Άλλο τώρα που οι εν Αθήναις άνωθεν καμώνονται ότι ανακάλυψαν την Αμερική. Στα μυαλά είναι πολύ κάτωθεν. Άλλωστε ένας πρέσβης των ΗΠΑ στη γειτονική Τουρκία, ονόματι Μοργκεντάου, είχε πει ακόμη από το έτος 1920, ότι τα Δαρδανέλια της ξηράς είναι στον Έβρο!

Τέτοιοι Αμερικανοί και τέτοιοι Ισπανοί σαν τον Ανδαλουσιανό καθηγητή της Σεβίλλης Vivero, συντάκτη του ομώνυμου χάρτη, επιβεβαιώνουν τον Ισοκράτη, για τους μετέχοντες της ημετέρας παιδείας.

_______________

Διδυμότειχο, Οκτώβριος 2026,

Η Αρμενία προσβλέπει στο άνοιγμα των συνόρων με την Τουρκία και στην αποκατάσταση των σιδηροδρομικών συνδέσεων με την Τουρκία και το Αζερμπαϊτζάν, ενώ παράλληλα ενισχύει τον διάλογο με το Ιράν για τις μεταφορές, την ενέργεια και την περιφερειακή ασφάλεια. Την ίδια στιγμή, οι αντιπαραθέσεις με το Μπακού παραμένουν ενεργές, με νέο σημείο αιχμής τον πυρηνικό σταθμό Μετσαμόρ.

Αυτή την εικόνα μετέφερε το δελτίο της δημόσιας ραδιοφωνίας της Αρμενίας, παρουσιάζοντας τις διπλωματικές κινήσεις του Ερεβάν και τις εξελίξεις γύρω από τις υποδομές που μπορούν να μεταβάλουν τον οικονομικό χάρτη του Νοτίου Καυκάσου.

Πασινιάν: Προσδοκίες για ανοιχτά σύνορα και νέες διασυνδέσεις

Μιλώντας στο Αρμενοβρετανικό Επιχειρηματικό Φόρουμ στο Ερεβάν, ο πρωθυπουργός Νικόλ Πασινιάν δήλωσε ότι αναμένει, στο άμεσο μέλλον και παράλληλα με την ανάπτυξη του έργου TRIPP, το άνοιγμα των αρμενοτουρκικών συνόρων και την έναρξη σιδηροδρομικών συνδέσεων Αρμενίας–Αζερμπαϊτζάν και Αρμενίας–Τουρκίας.

Οι δηλώσεις εκφράζουν τις προσδοκίες της αρμενικής κυβέρνησης, χωρίς στο δελτίο να αναφέρεται συγκεκριμένη ημερομηνία έναρξης λειτουργίας των συνδέσεων.

Ο Πασινιάν αναφέρθηκε επίσης στην προοπτική σιδηροδρομικής σύνδεσης του Περσικού Κόλπου με τη Μαύρη Θάλασσα, ως αποτέλεσμα της ευρύτερης άρσης των μεταφορικών αποκλεισμών. Παρουσίασε έναν σχεδιασμό που περιλαμβάνει οδικές αρτηρίες, ενεργειακές υποδομές και δίκτυα επικοινωνιών, στο πλαίσιο της αρμενικής πρωτοβουλίας «Σταυροδρόμι Ειρήνης».

Σύμφωνα με όσα μετέδωσε το δελτίο, εξετάζονται δυνατότητες κατασκευής πετρελαιαγωγού και αγωγού φυσικού αερίου, ενώ πραγματοποιούνται συζητήσεις για γραμμές μεταφοράς ηλεκτρικής ενέργειας. Ο Αρμένιος πρωθυπουργός υπογράμμισε και τη σημασία των καλωδίων επικοινωνιών, συνδέοντας τις υποδομές με τις νέες επενδυτικές ευκαιρίες.

Επαφές στην Τεχεράνη για το TRIPP και την περιφερειακή ασφάλεια

Στην Τεχεράνη, ο υπουργός Εξωτερικών της Αρμενίας, Αραράτ Μιρζογιάν, έγινε δεκτός από τον πρόεδρο του Ιράν, Μασούντ Πεζεσκιάν.

Σύμφωνα με την ανακοίνωση που παρουσιάστηκε στο δελτίο, οι συνομιλίες επικεντρώθηκαν στην πορεία υλοποίησης του TRIPP, στην ανάπτυξη υποδομών για την άρση των αποκλεισμών και σε αμοιβαία επωφελή προγράμματα ενεργειακής συνεργασίας. Συζητήθηκαν επίσης ζητήματα περιφερειακής σταθερότητας και ασφάλειας, καθώς και η συμμετοχή του Ιράν σε υψηλό επίπεδο στην COP17 του Ερεβάν.

Ο Μιρζογιάν συναντήθηκε και με τον πρόεδρο του ιρανικού Κοινοβουλίου, Μοχαμάντ Μπαγκέρ Γκαλιμπάφ. Οι δύο πλευρές υπογράμμισαν τον στρατηγικό χαρακτήρα των αρμενοϊρανικών σχέσεων και τη σημασία της διακοινοβουλευτικής συνεργασίας.

Ιδιαίτερη βαρύτητα δόθηκε στις υποδομές που συνδέουν τις δύο χώρες και στην απρόσκοπτη μεταφορά εμπορευμάτων. Ο Αρμένιος υπουργός παρουσίασε τις δυνατότητες ανάπτυξης του σιδηροδρομικού δικτύου που, κατά την αρμενική πλευρά, δημιουργεί η υλοποίηση του TRIPP.

Γέφυρα, ηλεκτρική διασύνδεση και εμπόριο με το Ιράν

Στις συνομιλίες του Μιρζογιάν με τον Ιρανό υπουργό Εξωτερικών, Αμπάς Αραγτσί, εξετάστηκαν η κατασκευή δεύτερης γέφυρας στα αρμενοϊρανικά σύνορα, η ταχεία ολοκλήρωση της τρίτης γραμμής μεταφοράς ηλεκτρικής ενέργειας και η απλοποίηση των εμπορευματικών μεταφορών.

Το δελτίο ανέφερε ότι το Ιράν επιβεβαίωσε την υποστήριξή του στην πρωτοβουλία «Σταυροδρόμι Ειρήνης», με έμφαση στην επίλυση των περιφερειακών προβλημάτων μέσω διαπραγματεύσεων.

Παράλληλα, μεταφέρθηκε εκτίμηση ειδικού σε θέματα Ιράν ότι στην ατζέντα της επίσκεψης ενδέχεται να βρίσκονται η στάση του Ερεβάν απέναντι στις αμερικανικές κυρώσεις, ειδικά στον τομέα των αερομεταφορών, και η πιθανή αύξηση των προμηθειών ιρανικού φυσικού αερίου. Πρόκειται για εκτίμηση που παρουσιάστηκε στο δελτίο, χωρίς να αποδίδεται ως επιβεβαιωμένο περιεχόμενο των επίσημων συνομιλιών.

Ενεργειακές συνομιλίες Αρμενίας–Τουρκίας

Στο πεδίο των αρμενοτουρκικών επαφών, ο αρμόδιος υπουργός της Αρμενίας, Νταβίτ Χουντατιάν, υποδέχθηκε αντιπροσωπεία της τουρκικής εταιρείας μεταφοράς ηλεκτρικής ενέργειας.

Οι συζητήσεις αφορούσαν την αποκατάσταση και λειτουργία της γραμμής μεταφοράς ηλεκτρικής ενέργειας Γκιουμρί–Καρς, στο πλαίσιο της διαδικασίας εξομάλυνσης των σχέσεων των δύο χωρών.

Σύμφωνα με το δελτίο, υπογραμμίστηκε η σημασία της σύνδεσης των ενεργειακών συστημάτων τόσο για τη διμερή όσο και για την περιφερειακή συνεργασία.

Αντιπαράθεση για τον πυρηνικό σταθμό Μετσαμόρ

Ξεχωριστή θέση στο δελτίο είχε η αντιπαράθεση γύρω από τον πυρηνικό σταθμό Μετσαμόρ, ενόψει της COP17 για τη βιοποικιλότητα, που θα πραγματοποιηθεί στο Ερεβάν από τις 19 έως τις 30 Οκτωβρίου 2026.

Το δελτίο χαρακτήρισε τις πρόσφατες παρεμβάσεις από το Αζερμπαϊτζάν ως νέα ενημερωτική εκστρατεία κατά της Αρμενίας. Παρουσίασε δηλώσεις εκπροσώπων αζερικής περιβαλλοντικής οργάνωσης που ζητούν το κλείσιμο του σταθμού, επικαλούμενοι την παλαιότητα του εξοπλισμού και τον κίνδυνο διασυνοριακής ραδιενεργού ρύπανσης σε περίπτωση ατυχήματος.

Οι αιτιάσεις αυτές καταγράφονται ως ισχυρισμοί των συγκεκριμένων εκπροσώπων. Το δελτίο αντιπαρέβαλε τις αναφορές του γενικού διευθυντή του Διεθνούς Οργανισμού Ατομικής Ενέργειας, Ραφαέλ Γκρόσι, κατά την επίσκεψή του στην Αρμενία το 2022, για τις βελτιώσεις στην ασφάλεια και τη συνέχιση της υποστήριξης του Οργανισμού.

Παρουσιάστηκαν επίσης καταγγελίες από την αζερική πλευρά για το μεταλλευτικό έργο Αμουλσάρ, τη χρήση υπόγειων υδάτων στην κοιλάδα του Αραράτ και τη λίμνη Σεβάν.

Το δελτίο υπενθύμισε ακόμη την απειλή που είχε διατυπώσει εκπρόσωπος του υπουργείου Άμυνας του Αζερμπαϊτζάν τον Ιούλιο του 2020 για πιθανό πλήγμα στον Μετσαμόρ, αναδεικνύοντας το υπόβαθρο ασφαλείας της αντιπαράθεσης.

Τουρκική υποστήριξη στο Αζερμπαϊτζάν στον πόλεμο του Καραμπάχ

Στο τελευταίο θέμα παρουσιάστηκαν δηλώσεις Τούρκου αναλυτή για την υποστήριξη της Άγκυρας προς το Αζερμπαϊτζάν κατά τον πόλεμο στο Καραμπάχ.

Σύμφωνα με όσα του αποδίδει το δελτίο, η Τουρκία μετέφερε πυρομαχικά με μεταφορικά αεροσκάφη από δικές της αποθήκες και από ορισμένες συμμαχικές χώρες. Ο ίδιος υποστήριξε επίσης ότι αφαιρούνταν ηλεκτρονικά συστήματα από τουρκικά μη επανδρωμένα αεροσκάφη για να παραδοθούν στο Αζερμπαϊτζάν.

Οι δηλώσεις παρουσιάζουν, κατά τον συγκεκριμένο αναλυτή, μια τουρκική εμπλοκή που υπερέβαινε την πώληση οπλικών συστημάτων και περιλάμβανε ενεργή υποστήριξη κατά τη διάρκεια των επιχειρήσεων.

Την πρόθεση των Ηνωμένων Πολιτειών να αξιοποιήσουν τις διπλωματικές επαφές τους για την αντιμετώπιση των εμποδίων στην ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας–Κύπρου εκφράζει ο Μάρκο Ρούμπιο, σε συνέντευξή του στον Αλέξη Παπαχελά για την «Καθημερινή», η οποία δημοσιεύθηκε στις 8 Οκτωβρίου.

Ο επικεφαλής της αμερικανικής διπλωματίας τοποθετεί το έργο στο ευρύτερο πλαίσιο της ενεργειακής ασφάλειας και της διαφοροποίησης των οδών εφοδιασμού. Παράλληλα, αποσαφηνίζει ότι η επιθυμία του Ντόναλντ Τραμπ για παράδοση F-35 στην Τουρκία προσκρούει στους περιορισμούς της αμερικανικής νομοθεσίας, όσο παραμένει άλυτο το ζήτημα των ρωσικών S-400.

Διπλωματικές επαφές για το GSI

Απαντώντας για τον Κάθετο Διάδρομο και τον Great Sea Interconnector, ο Ρούμπιο συνδέει την ανάγκη νέων ενεργειακών διαδρομών με τον πόλεμο στην Ουκρανία και τις κρίσεις στο Ορμούζ και στην Ερυθρά Θάλασσα.

Όπως εξηγεί, η διαφοροποίηση των αλυσίδων εφοδιασμού αποτελεί σημαντική αμερικανική προτεραιότητα και πεδίο σύγκλισης με τα ελληνικά συμφέροντα. Αναγνωρίζει ότι υπάρχουν εμπόδια και δηλώνει πως η Ουάσιγκτον σκοπεύει να καταστήσει σαφή προς τις εμπλεκόμενες πλευρές τη σημασία του έργου.

Η μέθοδος που προκρίνει είναι οι απευθείας, εμπιστευτικές διπλωματικές συνομιλίες. Αποφεύγει να παρουσιάσει δημόσια συγκεκριμένο σχέδιο παρέμβασης ή να προεξοφλήσει αποτέλεσμα.

Στο ίδιο πλαίσιο, αναφέρεται στις συνεχείς αμερικανικές επαφές με την Τουρκία, εκτιμώντας ότι η επένδυση της Ουάσιγκτον στη διμερή σχέση μπορεί να βοηθήσει στην αναζήτηση λύσεων.

Η θέση για ενδεχόμενη ελληνοτουρκική κρίση

Ερωτηθείς εάν οι ΗΠΑ θα παρέμβουν για να αποτρέψουν σοβαρή κλιμάκωση στο Αιγαίο ή στην Κύπρο, ο Ρούμπιο χαρακτηρίζει αδιανόητη μια σύγκρουση Ελλάδας–Τουρκίας.

Στηρίζει την τοποθέτησή του στο γεγονός ότι πρόκειται για δύο συμμάχους στο ΝΑΤΟ και υπογραμμίζει ότι μια πολεμική αναμέτρηση θα έβλαπτε τόσο τις δύο χώρες όσο και τις Ηνωμένες Πολιτείες.

Η δήλωση εκφράζει ισχυρή πολιτική θέση υπέρ της αποτροπής μιας σύγκρουσης. Στη συνέντευξη, ωστόσο, δεν συνοδεύεται από περιγραφή συγκεκριμένου μηχανισμού παρέμβασης ή επιχειρησιακής δέσμευσης.

Οι S-400 παραμένουν εμπόδιο για τα τουρκικά F-35

Για την πιθανότητα απόκτησης F-35 από την Άγκυρα, ο Αμερικανός υπουργός αναγνωρίζει ότι ο Τραμπ επιθυμεί, εφόσον καταστεί εφικτό, να προχωρήσει η παράδοση αεροσκαφών για τα οποία η Τουρκία έχει ήδη καταβάλει χρήματα.

Σπεύδει, όμως, να διαχωρίσει την πολιτική επιθυμία από τη δυνατότητα υλοποίησής της. Επικαλείται τους περιορισμούς που έχει θεσπίσει το Κογκρέσο και τους αυστηρούς όρους της σχετικής αμυντικής νομοθεσίας, εξηγώντας ότι η μεταβίβαση δεν μπορεί να πραγματοποιηθεί πριν διευθετηθεί το θέμα των S-400.

Κατά τον Ρούμπιο, η τουρκική πλευρά γνωρίζει αυτές τις προϋποθέσεις και αναζητεί επιλογές για την αντιμετώπισή τους. Ο ίδιος αφήνει ανοιχτό το ενδεχόμενο μελλοντικής λύσης, χωρίς να ανακοινώνει συμφωνία ή άρση των περιορισμών.

Υπό εξέταση τα προηγμένα όπλα για τα ελληνικά F-35

Ξεχωριστή σημασία έχει η απάντησή του για το ελληνικό αίτημα προμήθειας συγκεκριμένων οπλικών συστημάτων για τα F-35, ορισμένων αντίστοιχων με εκείνα που προμηθεύεται το Ισραήλ.

Ο Ρούμπιο διευκρινίζει ότι δεν υπάρχει ακόμη επίσημη απάντηση. Αναφέρει, πάντως, ότι το αίτημα εξετάζεται με ιδιαίτερη προσοχή, επικαλούμενος τη σημασία της Ελλάδας ως αμυντικού συμμάχου, τον βαθμό διαλειτουργικότητας των δύο χωρών και την ελληνική στάση σε περιόδους απειλής κατά της αμερικανικής παρουσίας στην περιοχή.

Η διαδικασία περιλαμβάνει περισσότερες αμερικανικές υπηρεσίες και η τελική απόφαση ανήκει στον πρόεδρο Τραμπ. Συνεπώς, η θετική αποτίμηση της ελληνικής συμβολής δεν ισοδυναμεί ακόμη με έγκριση του αιτήματος.

Θετική αποτίμηση της συνεργασίας Ελλάδας–Ισραήλ

Ο επικεφαλής του Στέιτ Ντιπάρτμεντ αντιμετωπίζει θετικά τη στενή αμυντική σχέση Αθήνας–Ιερουσαλήμ. Ταυτόχρονα, επισημαίνει την ανάγκη διατήρησης ισχυρών επαφών και με άλλες χώρες της Μέσης Ανατολής, ακόμη και όταν οι σχέσεις τους με το Ισραήλ είναι δύσκολες.

Περιγράφει αυτή την ισορροπία ως κοινή πρόκληση για την Ελλάδα και τις ΗΠΑ, με ιδιαίτερη αναφορά στις εξελίξεις στη Συρία και στον Λίβανο.

Σκληρή γραμμή απέναντι στο Ιράν

Στο μέτωπο του Ιράν, ο Ρούμπιο επαναλαμβάνει ότι κεντρικός αμερικανικός στόχος παραμένει η αποτροπή απόκτησης πυρηνικού όπλου από την Τεχεράνη.

Υποστηρίζει ότι το ιρανικό πυραυλικό πρόγραμμα και τα μη επανδρωμένα αεροσκάφη αποσκοπούσαν στη δημιουργία στρατιωτικής προστασίας για την ανάπτυξη του πυρηνικού προγράμματος. Παρουσιάζει τις αμερικανικές επιχειρήσεις ως προσπάθεια εξουδετέρωσης αυτής της δυνατότητας και προβλέπει εντονότερη οικονομική πίεση τις επόμενες εβδομάδες.

Ο ίδιος υποστηρίζει επίσης ότι το Ιράν δεν ελέγχει πλέον τα Στενά του Ορμούζ και ότι οι πετρελαϊκές ροές έχουν ανακάμψει περίπου στο 80% των προπολεμικών επιπέδων. Οι εκτιμήσεις αυτές αποτελούν τη θέση που διατυπώνει στη συνέντευξη.

Για την πολιτική επιδίωξη της Ουάσιγκτον, διευκρινίζει ότι η επιχείρηση δεν ξεκίνησε με στόχο την αλλαγή καθεστώτος, αλλά την αλλαγή της συμπεριφοράς του, περιλαμβανομένης της διακοπής χρηματοδότησης ένοπλων οργανώσεων.

Ανησυχία για διεύρυνση του πολέμου στην Ουκρανία

Για την Ουκρανία, ο Ρούμπιο περιγράφει ένα επικίνδυνο στρατηγικό αδιέξοδο, χωρίς άμεση προοπτική συμφωνίας. Ως βασικό εμπόδιο αναφέρει τη ρωσική απαίτηση για πλήρη έλεγχο του Ντονέτσκ, την οποία απορρίπτει το Κίεβο.

Εκφράζει ανησυχία για επιθέσεις στη Μαύρη Θάλασσα, για ενδεχόμενη δολιοφθορά σε γειτονική χώρα και για νέα πλήγματα στο ουκρανικό ηλεκτρικό δίκτυο ενόψει του χειμώνα. Παράλληλα, αναφέρεται στην αυξανόμενη δυνατότητα της Ουκρανίας να πλήττει στόχους βαθιά στη Ρωσία.

Η Ουάσιγκτον, σύμφωνα με τον ίδιο, παραμένει διαθέσιμη να διευκολύνει μια διαπραγματευτική λύση, ενώ παρακολουθεί τον κίνδυνο επέκτασης της σύγκρουσης πέρα από τα σημερινά της όρια.

ΑΝΑΛΥΤΙΚΑ Η ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ

– Γιατί επιλέξατε να επισκεφθείτε την Ελλάδα αυτή τη χρονική στιγμή;

– Επρεπε να είχαμε έρθει εδώ το συντομότερο δυνατόν. Δεν ταξιδεύω σε μια χώρα εάν δεν υπάρχουν σε αυτήν πρεσβευτές. Πλέον, εδώ υπάρχουν, οπότε αυτό έπαιξε ρόλο. Η σχέση μας με την Ελλάδα είναι βαθιά και μακροχρόνια. Είχαμε την ευκαιρία να συνομιλήσουμε με τον πρωθυπουργό και τον υπουργό Εξωτερικών σε κάποιες διεθνείς συναντήσεις στο παρελθόν και να τους φιλοξενήσουμε διμερώς στις ΗΠΑ. Ελπίζω να έρθουμε ξανά εδώ πολλές φορές στο μέλλον, επειδή οι σχέσεις ΗΠΑ – Ελλάδας είναι ένας τομέας με τον οποίο έχω ασχοληθεί πολύ. Δεν είχα ποτέ την ευκαιρία να έρθω εδώ ως γερουσιαστής, αλλά είναι κάτι με το οποίο ασχολούμαι από την εποχή που ήμουν γερουσιαστής και με το οποίο συνεχίζω να ασχολούμαι.

– Οι ΗΠΑ υποστηρίζουν μια νέα ενεργειακή αρχιτεκτονική στην περιοχή με τον Κάθετο Διάδρομο και το καλώδιο ηλεκτρικής διασύνδεσης GSI. Θα υποστηρίξουν οι ΗΠΑ το δεύτερο, ειδικά στο Αιγαίο, όπου αυτό αντιμετωπίζει πολλά…;

– …εμπόδια. Αν υπάρχει κάτι που κατέστη σαφές τους τελευταίους μήνες, αυτό είναι ότι πρέπει να διαφοροποιήσουμε τον τρόπο με τον οποίο ο κόσμος προμηθεύεται ενέργεια. Ο πόλεμος Ρωσίας – Ουκρανίας και όσα συμβαίνουν στο Ορμούζ με το Ιράν και στην Ερυθρά Θάλασσα με τους Χούθι μάς το υπενθυμίζουν αυτό. Χρειαζόμαστε ποικιλομορφία στις αλυσίδες εφοδιασμού. Αυτή είναι μια πολύ σημαντική προτεραιότητα για εμάς και ένα ακόμη παράδειγμα του πώς τα συμφέροντα των ΗΠΑ και της Ελλάδας αλληλεπικαλύπτονται. Είμαστε, λοιπόν, πολύ αφοσιωμένοι σε αυτό. Κατανοούμε ότι υπάρχουν κάποια πιθανά εμπόδια, κάποια πράγματα που στέκονται εμπόδιο. Σκοπεύουμε να χρησιμοποιήσουμε τις διπλωματικές μας προσπάθειες για να υπενθυμίσουμε σε όλα τα μέρη πόσο σημαντικό είναι αυτό για εμάς και γιατί είναι σημαντικό. Και ελπίζω να βρούμε λύσεις. Οπως είπα και στη συνέντευξη Τύπου πριν από λίγο, ορισμένα από αυτά τα ζητήματα προφανώς δεν επιλύονται καλύτερα διά των μέσων ενημέρωσης. Είναι καλύτερο αυτό να γίνεται ιδιωτικά και αθόρυβα στο διπλωματικό πεδίο, αλλά αυτό είναι πολύ σημαντικό, καθώς πρέπει να δώσουμε προτεραιότητα στις δεσμεύσεις από πολλές χώρες.

– Ο πρόεδρος Τραμπ έχει προσωπική σχέση με τον πρόεδρο Ερντογάν. Είστε πολύ ενεργός στην περιοχή. Θα δούμε κάποια διαμεσολάβηση από την πλευρά σας;

– Αποφεύγω πάντοτε να συζητώ ευαίσθητα θέματα στα μέσα ενημέρωσης, επειδή αυτό δυσκολεύει την επίλυσή τους. Τούτου λεχθέντος, έχουμε συνεχώς επαφές με την Τουρκία, η οποία είναι μέλος του ΝΑΤΟ και έχει ασχοληθεί με πολλά άλλα ζητήματα, για παράδειγμα φιλοξενώντας στο παρελθόν συνομιλίες μεταξύ Ρωσίας και Ουκρανίας. Η σχέση μας με την Τουρκία είναι μια σχέση στην οποία έχουμε επενδύσει και ίσως αυτή η επένδυση να μας βοηθήσει αναφορικά με αυτές τις συζητήσεις. Σε θέματα όπως αυτά, αν θέλετε να κάνετε δηλώσεις, μπορείτε να κάνετε δηλώσεις, αλλά αν θέλετε να καταλήξετε σε μια λύση, συχνά είναι καλύτερο να τα αντιμετωπίσετε εντός των ορίων των άμεσων ιδιωτικών συνομιλιών. Ετσι λειτουργεί καλύτερα η διπλωματία.

– Ενα ερώτημα που έχω θέσει σε πολλούς από τους προκατόχους σας στο παρελθόν. Αν τα πράγματα με την Τουρκία λάβουν άσχημη τροπή στο Αιγαίο ή στην Κύπρο, θα υπάρξει κάποια δέσμευση εκ μέρους των ΗΠΑ; Θα παρέμβετε ώστε να αποτρέψετε μια σοβαρή κλιμάκωση;

– Για εμένα θα ήταν αδιανόητο να συμβεί κάτι τέτοιο. Πρόκειται για δύο συμμάχους και εταίρους στο ΝΑΤΟ, οπότε απλώς δεν μπορεί να συμβεί. Δεν θα ήταν καλό για κανέναν – ούτε για την Τουρκία ούτε για την Ελλάδα, αλλά ούτε και για τις Ηνωμένες Πολιτείες. Θα έλεγα ότι είναι κάτι αδιανόητο για εμένα, κάτι που δεν θα μπορούσαμε ποτέ να επιτρέψουμε να συμβεί και που δεν πιστεύω ότι θα συμβεί.

– Ενα από τα μεγάλα και πιο ευαίσθητα ζητήματα είναι το αν η Τουρκία θα αποκτήσει αεροσκάφη F-35. Εσείς, ως γερουσιαστής, είχατε προωθήσει τον νόμο CAATSA. Ποια είναι η εκτίμησή σας τώρα;

– Λοιπόν, η κατάσταση έχει ως εξής: Πρώτον, η Τουρκία είναι μέλος του ΝΑΤΟ. Δεύτερον, ο πρόεδρος Τραμπ εξέφρασε την επιθυμία –εφόσον είναι εφικτό– να προχωρήσουν οι παραδόσεις αεροσκαφών, καθώς οι Τούρκοι έχουν ήδη πληρώσει για κάποια από αυτά. Προφανώς, η παράδοση αυτών των αεροσκαφών απέχει πολλά χρόνια από το σήμερα, αλλά πρόκειται για αεροσκάφη για τα οποία έχει ήδη καταβληθεί το αντίτιμο. Ωστόσο, υπάρχει νόμος που ψηφίστηκε από το Κογκρέσο των ΗΠΑ. Υπάρχει, επίσης, μια διάταξη στον νόμο NDAA που θέτει πολύ αυστηρούς όρους· συνεπώς, μέχρι να ικανοποιηθούν αυτοί οι όροι, η πώληση δεν μπορεί να πραγματοποιηθεί. Αυτό έχει γνωστοποιηθεί στην τουρκική πλευρά. Το γνωρίζουν και νομίζω ότι προσπαθούν να βρουν λύσεις. Το ζήτημα περιστρέφεται γύρω από το σύστημα των S-400. Επομένως, προς το παρόν, το θέμα δεν μπορεί να επιλυθεί και, νομικά, δεν είναι δυνατή η μεταβίβαση μέχρι να διευθετηθεί το ζήτημα αυτό. Ισως τελικά επιλυθεί –και υπάρχουν διάφορες επιλογές για το πώς θα μπορούσε να γίνει αυτό–, αλλά, αυτή τη στιγμή, ακόμη δεν έχει επιλυθεί.

– Η Ελλάδα έχει αναπτύξει στενή αμυντική σχέση με το Ισραήλ. Πώς βλέπετε αυτή τη σχέση από τη δική σας σκοπιά;

– Τη βλέπουμε θετικά. Προφανώς, η πρόκληση –και αυτό είναι κάτι που είναι γνωστό σε όλους– δεν έγκειται μόνο στη σχέση με το Ισραήλ, αλλά και στο πώς διατηρεί κανείς καλές σχέσεις με άλλες χώρες της Μέσης Ανατολής, οι οποίες ενδέχεται να μην έχουν τόσο θετική σχέση με το Ισραήλ. Αντιμετωπίζουμε προφανώς την ίδια πρόκληση και η διαχείριση της σχέσης μας με το Ισραήλ είναι σημαντική. Είναι μια σχέση βαθιά και ιστορική· μιλώ σήμερα μαζί σας κατά την τρίτη επέτειο μιας από τις πιο φρικτές τρομοκρατικές επιθέσεις όλων των εποχών, η οποία άλλαξε πραγματικά ολόκληρο τον κόσμο, όχι μόνο το Ισραήλ. Επομένως, πρόκειται για μια σημαντική σχέση, στην οποία επενδύουμε. Και φυσικά, πρέπει να διαχειριζόμαστε τη σχέση αυτή λαμβάνοντας υπόψη τις περιοχές που επηρεάζονται από τις εξελίξεις γύρω από το Ισραήλ, όπως τη Συρία και τον Λίβανο. Οπως γνωρίζετε, διατηρούμε επαφές με όλες τις χώρες της περιοχής και θεωρώ ότι η Ελλάδα προσπαθεί να διαδραματίσει παρόμοιο ρόλο σε αυτό το πλαίσιο: διατηρώντας ισχυρές σχέσεις με το Ισραήλ, αλλά και ισχυρές σχέσεις με πολλές άλλες χώρες της περιοχής.

Την απόφαση για τα συστήματα των F-35 θα λάβει ο πρόεδρος

– Γνωρίζω ότι η Ελλάδα έχει ζητήσει συγκεκριμένα οπλικά συστήματα για τα δικά της F-35, ορισμένα εκ των οποίων είναι ίδια με εκείνα που προμηθεύεται το Ισραήλ. Υπάρχει κάποια απάντηση που μπορείτε να δώσετε αυτή τη στιγμή για το θέμα;

– Δεν υπάρχει επίσημη απάντηση. Το θέμα εξετάζεται πολύ σοβαρά· προφανώς, μια χώρα όπως η Ελλάδα αποτελεί σημαντικό σύμμαχό μας στον τομέα της άμυνας. Διαθέτουμε ήδη υψηλό βαθμό διαλειτουργικότητας στην άμυνα, καθώς η Ελλάδα υιοθέτησε πολύ ισχυρή αμυντική στάση σε περιόδους που απειλείτο η παρουσία μας στην περιοχή. Συνεπώς, το αίτημά της θα εξεταστεί με ιδιαίτερη προσοχή, αν και, όπως είναι φυσικό, η απόφαση λαμβάνεται μέσω διαδικασίας στην οποία συμμετέχουν περισσότερες από μία υπηρεσίες. Τελικά, η απόφαση εναπόκειται στον πρόεδρο, ωστόσο θέλουμε προφανώς να λάβουμε υπόψη και τις εισηγήσεις του υπουργείου Πολέμου.

Το Ιράν δεν θα αποκτήσει ποτέ πυρηνικό όπλο

– Σε σχέση με την κατάσταση με το Ιράν, τα πράγματα έχουν περιπλακεί στην περιοχή του Κόλπου. Ποιος είναι ο τελικός στόχος; Και πότε πιστεύετε ότι θα τελειώσει αυτός ο πόλεμος;

– Ο τελικός στόχος είναι να μην αποκτήσουν πυρηνικό όπλο. Δεν πρέπει ποτέ να αποκτήσουν πυρηνικό οπλοστάσιο. Αυτό ήταν σαφές από την αρχή. Αυτό που ο κόσμος ίσως δεν εκτιμά και δεν αντιλαμβάνεται πλήρως είναι ότι το Ιράν προσπαθούσε να κρύψει τόσο πολλούς πυραύλους και τόσο πολλά μη επανδρωμένα αεροσκάφη, που θα ήταν σε θέση να αφανίσουν ολόκληρη τη Μέση Ανατολή. Ηθελαν να θέσουν σε κίνδυνο τα στρατεύματά μας, χωρίς εμείς να διαθέτουμε αμυντική ικανότητα αντίδρασης, και στη συνέχεια να κάνουν ό,τι επιθυμούν σε σχέση με το πυρηνικό τους πρόγραμμα. Στην ουσία, προσπαθούσαν να δημιουργήσουν μια συμβατική «ασπίδα», πίσω από την οποία θα μπορούσαν στη συνέχεια να αναπτύξουν το πυρηνικό τους πρόγραμμα. Ο πρόεδρος Τραμπ δεν επρόκειτο ποτέ να επιτρέψει να συμβεί και γι’ αυτό κατέστρεψε το πυραυλικό τους πρόγραμμα. Γι’ αυτό στοχεύει το πρόγραμμα κατασκευής μη επανδρωμένων αεροσκαφών τους. Γι’ αυτό κατέστρεψε την πολεμική τους αεροπορία. Στην παρούσα φάση, τα Στενά του Ορμούζ είναι ανοιχτά και το Ιράν δεν τα ελέγχει. Η διακίνηση πετρελαίου ανέρχεται πλέον στο περίπου 80% των επιπέδων προ της σύγκρουσης. Το Ιράν αντιμετωπίζει ασφυκτική οικονομική πίεση, η οποία θα ενταθεί εκθετικά τις επόμενες εβδομάδες. Για παράδειγμα, όλο το πετρέλαιο που έβγαλαν κατά τη διάρκεια της περιόδου ισχύος του μνημονίου κατανόησης (MoU), και το οποίο βρίσκεται τώρα στον Ειρηνικό Ωκεανό, πρόκειται να πωληθεί. Επειτα από αυτό, δεν θα υπάρχει κυριολεκτικά καθόλου ιρανικό πετρέλαιο διαθέσιμο πουθενά στον κόσμο. Δεν θα διαθέτουν πλέον αυτή την πηγή εσόδων. Επομένως, όταν μιλάμε για την τελική έκβαση, μπορώ να σας πω πού θα βρισκόμαστε σε λίγες μόλις εβδομάδες: θα βρεθούν αντιμέτωποι με την πιο ολέθρια οικονομική καταστροφή στην Ιστορία του σύγχρονου Ιράν – και όλα αυτά θα οφείλονται στους ριζοσπάστες σιίτες κληρικούς που κυβερνούν τη χώρα. Τότε θα κληθούν να πάρουν μια απόφαση: θέλουν να είναι κράτος ή θέλουν να είναι μια επανάσταση; Πιστεύω ότι αυτή είναι μια απόφαση που έπρεπε να είχαν λάβει εδώ και πολύ καιρό, αλλά τώρα θα αναγκαστούν να βρεθούν μπροστά σε αυτό το δίλημμα. Δεν γνωρίζω ποια επιλογή θα κάνουν, αλλά μπορώ να σας πω ποια επιλογή δεν θα τους επιτραπεί ποτέ να πραγματοποιήσουν: η απόκτηση πυρηνικού όπλου. Αυτό, απλώς, δεν πρόκειται να συμβεί.

– Ωστόσο, δεν σας ανησυχεί το γεγονός ότι, ύστερα από όλα αυτά, θα εξακολουθεί να υφίσταται εκεί ένα είδος μαχητικού καθεστώτος;

– Κοιτάξτε, αυτή τη στιγμή υπάρχει εκεί ένα στρατιωτικό καθεστώς και, σε τελική ανάλυση, δεν ξεκινήσαμε αυτήν την προσπάθεια με στόχο την αλλαγή καθεστώτος· θέλαμε το καλό του ιρανικού λαού, αλλά σίγουρα θέλαμε να δούμε το καθεστώς να αλλάζει τη συμπεριφορά του και, ουσιαστικά, να σταματήσει να χρηματοδοτεί την τρομοκρατία. Πρέπει να κατανοήσετε ότι κάθε δολάριο που κέρδισαν –για παράδειγμα, όταν υπεγράφη το μνημόνιο κατανόησης (MoU) και μπόρεσαν να πουλήσουν πετρέλαιο– δεν το επένδυσαν στη χώρα για την ανοικοδόμησή της. Αντιθέτως, χρησιμοποίησαν αυτά τα χρήματα για να ενισχύσουν σιιτικές πολιτοφυλακές στο Ιράκ, τη Χεζμπολάχ και τη Χαμάς, καθώς και για την κατασκευή περισσότερων πυραύλων και μη επανδρωμένων αεροσκαφών. Εκεί τα διέθεσαν. Εκεί τα διαθέτουν εδώ και είκοσι χρόνια, και αυτό πρέπει να σταματήσει. Διαφορετικά, θα εξακολουθήσουν να αποτελούν απειλή. Είναι ο βασικός χρηματοδότης της τρομοκρατίας παγκοσμίως και κάθε δολάριο που περιέρχεται στην κατοχή τους χρησιμοποιείται για αυτόν τον σκοπό. Αυτό, λοιπόν, έπρεπε να αλλάξει. Επανέρχομαι, όμως, στον αρχικό στόχο αυτής της επιχείρησης: να μην επιτραπεί ποτέ σε αυτούς τους ανθρώπους –σε αυτούς τους ριζοσπάστες σιίτες κληρικούς-μαχητές– να αποκτήσουν πυρηνικό όπλο. Και όσο ο πρόεδρος Τραμπ βρίσκεται στην εξουσία, δεν πρόκειται να αποκτήσουν πυρηνικό όπλο.

– Υπάρχει κι άλλος ένας πόλεμος που είναι σε εξέλιξη, στην Ουκρανία. Εχετε δηλώσει ότι, ουσιαστικά, δεν πρόκειται για πόλεμο της Αμερικής, ωστόσο είναι ένας πόλεμος που συνεχίζεται. Υπάρχει περίπτωση αυτό να γίνεται σκοπίμως;

– Ο πόλεμος αυτός εισέρχεται στο πέμπτο έτος του, κάτι που δεν αποτελούσε ποτέ το αρχικό σχέδιο. Δεν νομίζω ότι αυτός ήταν ο σχεδιασμός του Πούτιν για τη σύγκρουση, οπότε τα πράγματα δεν εξελίχθηκαν όπως τα είχε σχεδιάσει. Πλέον βρισκόμαστε σε ένα στρατηγικό αδιέξοδο, το οποίο ενέχει κινδύνους. Τα στρατηγικά αδιέξοδα επιλύονται μόνο με δύο τρόπους: είτε μέσω διαπραγμάτευσης είτε μέσω κλιμάκωσης από τη μία ή και τις δύο πλευρές, η οποία καταλήγει να επεκτείνεται πέρα από τα όρια της αρχικής σύγκρουσης. Αυτή τη στιγμή, δεν φαίνεται να υπάρχουν προοπτικές για μια διευθέτηση μέσω διαπραγματεύσεων. Είμαστε έτοιμοι να διαδραματίσουμε όποιον ρόλο μπορούμε για να το επιτύχουμε αυτό. Το έχουμε επιχειρήσει και στο παρελθόν, αλλά μέχρι στιγμής ο στόχος αυτός παραμένει ανέφικτος, καθώς οι Ρώσοι θέτουν ως προϋπόθεση τον πλήρη έλεγχο του Ντονέτσκ, την οποία απορρίπτει η Ουκρανία ως απαράδεκτη. Εμείς συνεχίζουμε να είμαστε έτοιμοι να διαδραματίσουμε εποικοδομητικό ρόλο για την επίτευξη μιας διπλωματικής λύσης, ενώ παράλληλα παρακολουθούμε με μεγάλη ανησυχία την πιθανότητα κλιμάκωσης. Μόλις χθες σημειώθηκαν νέες επιθέσεις κατά πλοίων στη Μαύρη Θάλασσα μέσω μιας συντονισμένης επίθεσης με μη επανδρωμένα αεροσκάφη. Ανησυχούμε για το ενδεχόμενο μιας επιχείρησης δολιοφθοράς σε γειτονική χώρα, η οποία θα μπορούσε να ξεφύγει από κάθε έλεγχο. Επιπλέον, υπάρχουν σαφείς ενδείξεις ότι η Ρωσία σκοπεύει να εκμεταλλευθεί τον επερχόμενο χειμώνα για να καταστρέψει ό,τι έχει απομείνει από το ηλεκτρικό δίκτυο της Ουκρανίας και να την υποχρεώσει σε συνθηκολόγηση. Την ίδια στιγμή, η Ουκρανία έχει ενισχύσει την ικανότητά της να εξαπολύει πλήγματα μεγάλου βεληνεκούς βαθιά στο ρωσικό έδαφος. Συνεπώς, συμμεριζόμαστε την ανησυχία –που διακατέχει ολόκληρο τον κόσμο– για το ενδεχόμενο κλιμάκωσης της σύγκρουσης με τρόπο που θα μπορούσε να επηρεάσει άλλες χώρες και ίσως να εξελιχθεί σε ευρύτερη σύρραξη. Εμείς συνεχίζουμε να είμαστε έτοιμοι να διευκολύνουμε τη διαδικασία και να εξακολουθήσουμε να διερευνάμε τις σχετικές προοπτικές. Και αν δοθεί οποιαδήποτε ευκαιρία –αν δηλαδή υπάρχει πιθανότητα για μια διευθέτηση μέσω διαπραγματεύσεων– πιστεύουμε πραγματικά ότι αυτό θα ήταν καλό τόσο για τη Ρωσία όσο και για την Ουκρανία.

– Σε λίγες ώρες θα εκφωνήσετε ομιλία στη γενέτειρα της δημοκρατίας· είναι άραγε αυτό το κατάλληλο μέρος για να σκεφτείτε αν θα θέσετε υποψηφιότητα για την προεδρία των ΗΠΑ;

– (…γέλια) Ενα από τα σημεία στα οποία προσπαθούμε να δώσουμε έμφαση είναι ότι αυτό που μας συνδέει με την Ευρώπη –και σε μεγάλο βαθμό με άλλες χώρες, λόγω των κοινών στοιχείων και της κοινής κληρονομιάς που μοιραζόμαστε– είναι καθοριστικής σημασίας. Διατηρούμε στρατηγικές σχέσεις με χώρες σε όλο τον κόσμο. Ωστόσο, αυτό που καθιστά τη σχέση μας με τις ευρωπαϊκές χώρες –και ειδικά με μέρη όπως η Ελλάδα– τόσο ξεχωριστή είναι το γεγονός ότι πολλά από τα χαρακτηριστικά της χώρας μας, από την αρχιτεκτονική έως το πολίτευμά μας, έχουν τις ρίζες τους στην κοινή μας πολιτιστική κληρονομιά· αυτός είναι ο πυρήνας. Εκείνο είναι που διατηρεί τα στοιχεία αυτά ζωντανά και ακμαία. Και οφείλουμε να το υπενθυμίζουμε συνεχώς στον εαυτό μας. Πρέπει να είμαστε περήφανοι για τον δυτικό πολιτισμό και όχι να απολογούμαστε γι’ αυτόν. Αυτό δεν σημαίνει ότι μισούμε άλλους πολιτισμούς ή κουλτούρες, ούτε ότι τους απορρίπτουμε. Πρέπει όμως να είμαστε υπερήφανοι –και όχι να ντρεπόμαστε– για την κοινή μας κληρονομιά, διότι αυτή αποτελεί το θεμέλιο του πολιτεύματός μας και της Ιστορίας μας. Αυτή αποτελεί το θεμέλιο της συμμαχίας μας. Επομένως, θεωρώ ότι πρόκειται για μια μοναδική ευκαιρία να υπενθυμίσουμε αυτά τα ζητήματα στον κόσμο, μέσα σε ένα τόσο ιστορικό πλαίσιο.