Διεθνή
ACLED: Ενημέρωση για όλα τα μέτωπα στη Μέση Ανατολή
Ενημέρωσε για Ισραήλ, Γάζα, Συρία, Λίβαο, Υεμένη
Η ACLED είναι ένας εξ ολοκλήρου ΑΝΕΞΑΡΤΗΤΟΣ οργανισμ
Επιμέλεια: Γιάννης Πεγειώτης
Λωρίδα της Γάζας: Η βία μειώνεται σημαντικά μετά τη συμφωνία κατάπαυσης του πυρός και απελευθέρωσης ομήρων
Η συμφωνία κατάπαυσης του πυρός 42 ημερών και ανταλλαγής ομήρων-κρατουμένων μεταξύ του Ισραήλ και της Χαμάς, η οποία τέθηκε σε ισχύ στις 19 Ιανουαρίου, οδήγησε σε αξιοσημείωτη μείωση της βίας στη Λωρίδα της Γάζας. Πριν από την κατάπαυση του πυρός, οι Ισραηλινές Αμυντικές Δυνάμεις (IDF) εμπλέκονταν κατά μέσο όρο σε 27 βίαια γεγονότα την ημέρα τον Ιανουάριο. Υπολογίζεται ότι 1.450 Παλαιστίνιοι σκοτώθηκαν σε αυτές τις επιχειρήσεις. Μετά τη συμφωνία κατάπαυσης του πυρός, ο αριθμός των επιθέσεων του IDF μειώθηκε σε λιγότερες από τρεις την ημέρα, με συνολικά 44 περιστατικά το υπόλοιπο του Ιανουαρίου, που οδήγησαν σε τουλάχιστον 16 θανάτους, σχεδόν οι μισοί από τους οποίους ήταν αποτέλεσμα επιθέσεων με drone.
Τα ισραηλινά στρατεύματα έχουν αποσυρθεί από κατοικημένες περιοχές, αλλά παραμένουν αναπτυγμένα στον ανατολικό τομέα του διαδρόμου Netzarim, του διαδρόμου Philadelphi και της ουδέτερης ζώνης κατά μήκος των βόρειων και ανατολικών συνόρων της Γάζας. Στους εσωτερικά εκτοπισμένους πολίτες επετράπη να επιστρέψουν στη βόρεια Γάζα με τα πόδια μέσω της παραλιακής οδού al-Rashid, ενώ επιτρέπεται στα οχήματα να χρησιμοποιούν τον δρόμο Salah a-Din, όπου οι δυνάμεις του IDF παραμένουν σταθμευμένες κοντά σε σημείο ελέγχου επιθεώρησης που λειτουργεί από ιδιωτικές αιγυπτιακές και αμερικανικές εταιρείες. 1 Τα περισσότερα θανατηφόρα περιστατικά μετά την κατάπαυση του πυρός σημειώθηκαν καθώς άτομα πλησίασαν τις ισραηλινές δυνάμεις ή προσπάθησαν να διασχίσουν το Νετζαρίμ από απαγορευμένες περιοχές. Αυτά τα περιστατικά υποδηλώνουν ότι ο Ισραηλινός Στρατός συνεχίζει να παρακολουθεί την κίνηση ανθρώπων και οχημάτων και να επιβάλλει περιορισμούς παρά την αποχώρηση των στρατευμάτων από το δυτικό τμήμα του Νεζαρίμ.
Με την ανταλλαγή ομήρων και αιχμαλώτων να συνεχίζεται σε μεγάλο βαθμό όπως είχε προγραμματιστεί, άρχισαν οι έμμεσες διαπραγματεύσεις για το Στάδιο 2 της συμφωνίας κατάπαυσης του πυρός μεταξύ της Χαμάς και του Ισραήλ. Αυτές οι συζητήσεις στοχεύουν στην επίτευξη μόνιμης εκεχειρίας, με την προσδοκία ότι η Χαμάς θα απελευθερώσει όλους τους εναπομείναντες ζωντανούς ομήρους και το Ισραήλ θα αποσυρθεί πλήρως από τη Λωρίδα της Γάζας. Ωστόσο, υπάρχει ένας δύσκολος δρόμος, με την επανέναρξη των μαχών να παραμένει μια ξεχωριστή πιθανότητα εν μέσω ενός διχασμένου κυβερνητικού συνασπισμού στο Ισραήλ, καθώς και πιθανών δυσκολιών που μπορεί να αντιμετωπίσει η Χαμάς στον εντοπισμό και την ανάκτηση όλων των ζωντανών ομήρων, ορισμένοι από τους οποίους μπορεί να κρατούνται από άλλες ομάδες. Επιπλέον, ενδέχεται να υπάρξει διάσταση απόψεων μεταξύ της πολιτικής ηγεσίας της Χαμάς στο εξωτερικό και στο εσωτερικό της Γάζας που θα περιπλέξει τα μελλοντικά στάδια της συμφωνίας. Πρόσφατες παρατηρήσεις του Προέδρου των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ σχετικά με την «κατάληψη» της Γάζας από τις ΗΠΑ και τη μετεγκατάσταση του πληθυσμού της προσθέτουν περαιτέρω αβεβαιότητα στο μέλλον της περιοχής.
Λίβανος: Παράταση της προθεσμίας κατάπαυσης του πυρός εν μέσω της συνεχιζόμενης ανάπτυξης του Ισραηλινού Στρατού στο νότο
Η κατάπαυση του πυρός που τέθηκε σε ισχύ στις 27 Νοεμβρίου μεταξύ του Λιβάνου και του Ισραήλ συνέχισε να ισχύει τον Δεκέμβριο, παρά τις περιστασιακές διασυνοριακές επιθέσεις των IDF. Ενώ ο αριθμός των αεροπορικών επιδρομών του IDF σχεδόν στο μισό τον Ιανουάριο, αναφέρθηκαν ακόμη περισσότερα από 40 περιστατικά με μη επανδρωμένα αεροσκάφη και αεροπορικές επιδρομές, καθώς το Ισραήλ υποστηρίζει ότι στόχευε τις υποδομές και τις στρατιωτικές εγκαταστάσεις της Χεζμπολάχ. Συγκεκριμένα, στις 28 Ιανουαρίου, ισραηλινά μη επανδρωμένα αεροσκάφη έπληξαν οχήματα της Χεζμπολάχ που το Ισραήλ ισχυρίστηκε ότι μετέφεραν όπλα στο νότιο χωριό al-Fauqa στη Nabatiya. Στις 31 Ιανουαρίου, ισραηλινά πολεμικά αεροσκάφη στόχευσαν αρκετές τοποθεσίες της Χεζμπολάχ στις επαρχίες Μπααλμπέκ-Χερμέλ και Ακκάρ, συμπεριλαμβανομένου αυτού που το Ισραήλ περιέγραψε ως υπόγεια εγκατάσταση παραγωγής όπλων κοντά στα σύνορα Συρίας-Λιβάνου. Ταυτόχρονα, το Ισραήλ ενέτεινε τις επιχειρήσεις εκκαθάρισης και εξισορρόπησης στο νότιο Λίβανο, με το ACLED να καταγράφει πάνω από 160 περιστατικά καταστροφής περιουσίας τον Ιανουάριο — από 123 τον Δεκέμβριο ( για περισσότερα, βλέπε αυτό το ACLED Insight ).
Η κλίμακα της καταστροφής στο νότιο τμήμα του Λιβάνου έχει οδηγήσει ορισμένους να κατηγορήσουν το Ισραήλ ότι στοχεύει συστηματικά τις μη στρατιωτικές υποδομές στη συνοριακή περιοχή για να περιπλέξει την επιστροφή των εκτοπισμένων κατοίκων, 5 από τους οποίους η πλειονότητα θεωρείται ότι είναι υποστηρικτές της Χεζμπολάχ. Παρά τις εκτεταμένες ζημιές, εκατοντάδες Λιβανέζοι επέστρεψαν στα χωριά τους καθώς έληξε η προθεσμία των 60 ημερών της συμφωνίας κατάπαυσης του πυρός, συμπεριλαμβανομένων περιοχών όπου παρέμεναν αναπτυγμένες ισραηλινές δυνάμεις. Την πιο θανατηφόρα ημέρα από την έναρξη της εκεχειρίας, τα ισραηλινά στρατεύματα άνοιξαν πυρ στις 26 Ιανουαρίου, σκοτώνοντας τουλάχιστον 22 Λιβανέζους που προσπάθησαν να επιστρέψουν στην πατρίδα τους σε πολλαπλά επεισόδια. Το Ισραήλ ισχυρίστηκε ότι είχε βάλει στο στόχαστρο ύποπτα άτομα και στελέχη της Χεζμπολάχ που αποτελούσαν «άμεση απειλή» για τα στρατεύματα που δρουν στο νότιο Λίβανο.Μεταξύ 26 και 31 Ιανουαρίου, αφότου το Ισραήλ εξασφάλισε παράταση της προθεσμίας αποχώρησης των IDF μέχρι τις 18 Φεβρουαρίου, το ACLED καταγράφει σχεδόν 40 επιθέσεις κατά αμάχων σε τουλάχιστον 25 χωριά, κυρίως στον ανατολικό τομέα. Ενώ ο Ισραηλινός Στρατός έχει στο μεταξύ αποσυρθεί από μεγάλα τμήματα του νότιου Λιβάνου, η πλήρης αποχώρησή του μέχρι το τέλος της επέκτασης παραμένει αβέβαιη.
Ερυθρά Θάλασσα: Οι Χούθι σταματούν τις επιθέσεις σε μια προφανή κίνηση αποκλιμάκωσης σε μια μεταβαλλόμενη περιφερειακή σκηνή
Οι Χούτι σταμάτησαν όλες τις επιθέσεις τους εναντίον πλοίων στην Ερυθρά Θάλασσα και το Ισραήλ στα μέσα Ιανουαρίου, παράλληλα με την κατάπαυση του πυρός μεταξύ Ισραήλ και Χαμάς στη Γάζα και την απόφαση της νέας κυβέρνησης Τραμπ να επαναπροσδιορίσει την ομάδα ως ξένη τρομοκρατική οργάνωση (FTO). Η ομάδα είχε κλιμακώσει τις επιθέσεις της εναντίον πολεμικών πλοίων των ΗΠΑ και της Ερυθράς Θάλασσας και του Ισραήλ από τον Δεκέμβριο και συνέχισε αυτή την τάση τις πρώτες τρεις εβδομάδες του Ιανουαρίου, όταν εξαπέλυσε εννέα επιθέσεις με στόχο το Ισραήλ και έξι με στόχο το αεροπλανοφόρο USS Harry S. Tru
Επιπλέον, στις 22 Ιανουαρίου, την ίδια ημέρα που η κυβέρνηση Τραμπ επαναπροσδιόρισε επίσημα την ομάδα ως FTO, οι Χούτι απελευθέρωσαν το πλήρωμα του αερομεταφορέα οχημάτων Galaxy Leader τον οποίο απήγαγαν τον Νοέμβριο του 2023. Ο χαρακτηρισμός θα μπορούσε να θέσει σε σοβαρό κίνδυνο τα οικονομικά των Χούτι και την ικανότητά τους να εμπλακούν με διεθνείς παράγοντες στην απόφαση της ομάδας. Οι Χούτι χρησιμοποιούσαν παρόμοιες τακτικές στο παρελθόν, συχνά πριν από την έναρξη των διπλωματικών συνομιλιών για να ενισχύσουν τη διαπραγματευτική τους θέση ( για περισσότερα βλέπε αυτή την έκθεση ACLED ).
Οι Χούτι άρχισαν να επιτίθενται σε πλοία τον Νοέμβριο του 2023 ως απάντηση στις ισραηλινές στρατιωτικές επιχειρήσεις στη Λωρίδα της Γάζας και ως υποτιθέμενη αλληλεγγύη με τον παλαιστινιακό πληθυσμό.
Για περισσότερα, δείτε τον διαδραστικό χάρτη επιθέσεων στην Ερυθρά Θάλασσα που δημιουργήθηκε ως μέρος του Παρατηρητηρίου Συγκρούσεων στην Υεμένη .
Συρία: Η συριακή κυβέρνηση, η Τουρκία και το SNA αντιμετωπίζουν προκλήσεις καθώς προσπαθούν να εδραιώσουν τον έλεγχο
Ένα μήνα μετά την ανάληψη της εξουσίας στη Συρία από ισλαμιστικές ανταρτικές φατρίες υπό την ηγεσία της Χαγιάτ Ταχρίρ αλ-Σαμ και την εγκατάσταση μιας νέας κυβέρνησης, οι νεοσύστατες συριακές στρατιωτικές και αστυνομικές δυνάμεις ξεκίνησαν αρκετές εκστρατείες για να εδραιώσουν τον έλεγχο σε ολόκληρη τη χώρα. Οι προσπάθειες επικεντρώθηκαν ιδιαίτερα στις βορειοδυτικές περιοχές της Λαττάκειας και του Ταρτούς, καθώς και σε τμήματα των επαρχιών της Δαμασκού και της Χομς, όπου το νέο καθεστώς δεν είχε κερδίσει αποφασιστική νίκη. Σε αυτές τις περιοχές εμφανίστηκε ένας αριθμός αντικαθεστωτικών πολιτοφυλακών που στόχευσαν στρατιωτικές και αστυνομικές δυνάμεις σε μια προσπάθεια αποσταθεροποίησης του καθεστώτος. Τον Ιανουάριο, το ACLED κατέγραψε 14 ένοπλες συγκρούσεις μεταξύ πολιτοφυλακών κατά του καθεστώτος και αστυνομικών και στρατιωτικών δυνάμεων. Εν τω μεταξύ, οι νέες συριακές κυβερνητικές δυνάμεις συνέλαβαν δεκάδες πρώην μαχητές του καθεστώτος, συμπεριλαμβανομένων μαχητών που επεδίωκαν συμφιλίωση. Την ίδια ώρα, περισσότεροι από 176 πολίτες, μεταξύ των οποίων και μαχητές του πρώην καθεστώτος, σκοτώθηκαν από άγνωστους ένοπλους.
Αλλού, ο Συριακός Εθνικός Στρατός (SNA) και οι τουρκικές δυνάμεις συμμετείχαν σε βίαιες αντιπαραθέσεις με τις Συριακές Δημοκρατικές Δυνάμεις (SDF) κατά μήκος των δυτικών όχθες του ποταμού Ευφράτη κοντά στη Manbij στην επαρχία Χαλεπίου, σε μια προσπάθεια του SNA να ξεκινήσει μια εκτεταμένη χερσαία επιχείρηση που θα του επέτρεπε να προχωρήσει στη στρατηγική πόλη Ain al-Arab. Η χερσαία επιχείρηση έχει σταματήσει λόγω της αδυναμίας του SNA και των τουρκικών δυνάμεων να πάρουν τον έλεγχο του στρατηγικού φράγματος Tishrin, το οποίο συνδέει τις δύο περιοχές και θα επιτρέψει στις χερσαίες δυνάμεις να περάσουν στην περιοχή Ain al-Arab. Κατά συνέπεια, οι τουρκικές δυνάμεις ενέτειναν τις αεροπορικές επιδρομές τους σε περιοχές που ελέγχονται από τις SDF στην επαρχία του Χαλεπίου, με το ACLED να καταγράφει 93 αεροπορικές επιδρομές τον Ιανουάριο σε σύγκριση με 24 γεγονότα τον Δεκέμβριο του 2024.
Δυτική Όχθη: Η IDF πραγματοποιεί μεγάλες επιχειρήσεις στη Τζενίν, στο Τουλκάρμ και στην Τούμπας στο βορρά
Η βία στη Δυτική Όχθη κλιμακώθηκε τον Ιανουάριο, με αύξηση 14% στα επεισόδια στα οποία εμπλέκονται ισραηλινές δυνάμεις σε σύγκριση με τον Δεκέμβριο. Μια μεγάλη επιχείρηση, που ονομάστηκε Σιδερένιος Τείχος , ξεκίνησε στις 21 Ιανουαρίου, με στόχο παλαιστινιακές ένοπλες ομάδες στο βορρά. Τουλάχιστον 44 Παλαιστίνιοι σκοτώθηκαν κατά τη διάρκεια της συνεχιζόμενης επιχείρησης σε Τζενίν, Τουλκάρμ και Τούμπας, ανεβάζοντας τον συνολικό καταγεγραμμένο απολογισμό των νεκρών για τον Ιανουάριο σε σχεδόν 70. Τα στρατεύματα του IDF έχουν χρησιμοποιήσει εκτενώς drones για να στοχεύσουν μαχητές και έχουν σκίσει δρόμους για να αποκαλύψουν εκρηκτικούς μηχανισμούς. Οι ισραηλινές δυνάμεις έχουν επίσης κατεδαφίσει πολλά σπίτια και κτίρια κατοικιών στους προσφυγικούς καταυλισμούς Τουλκάρμ και Τζενίν, αναγκάζοντας τους περισσότερους κατοίκους να εγκαταλείψουν. 11
Η πρόσφατη αύξηση της βίας αντανακλά μια ευρύτερη τάση εντατικοποιημένων ισραηλινών καταστολών σε παλαιστινιακές ένοπλες ομάδες τα τελευταία τρία χρόνια, κλιμακούμενη περαιτέρω μετά τα γεγονότα της 7ης Οκτωβρίου 2023, με το Ισραήλ να καταφεύγει όλο και περισσότερο σε πολεμικές τακτικές παρόμοιες με αυτές που χρησιμοποιούνται στη Γάζα. Δεκάδες νέες παλαιστινιακές ένοπλες ομάδες, κατά κύριο λόγο συνδεδεμένες με την Παλαιστινιακή Ισλαμική Τζιχάντ ή που αυτοπροσδιορίζονται ως Ταξιαρχίες Μαρτύρων του al-Aqsa, καθώς και πυρήνες στελέχη της Χαμάς, έχουν επανεμφανιστεί στη Δυτική Όχθη από τα τέλη του 2022 . Αυτές οι ομάδες έχουν εμπλακεί σε ένοπλες συγκρούσεις με τον Ισραηλινό Στρατό και έχουν χρησιμοποιήσει όλο και περισσότερο εκρηκτικά για να στοχοποιήσουν τα στρατεύματα κατά τη διάρκεια επιδρομών. Έχουν επίσης πραγματοποιήσει επιθέσεις σε ισραηλινές δυνάμεις που σταθμεύουν στη Δυτική Όχθη, καθώς και σε Ισραηλινούς εποίκους και άλλους αμάχους.
Η τελευταία έξαρση της βίας και η επίθεση του Σιδερένιου Τείχους , που ξεκίνησε λίγο μετά τη συμφωνία κατάπαυσης του πυρός στη Γάζα, ακολουθεί την ενίσχυση και τη δημιουργία δεκάδων νέων σημείων ελέγχου στη Δυτική Όχθη από τους Ισραηλινούς Στρατούς, εν μέσω φόβων για αύξηση της έντασης λόγω της απελευθέρωσης βασικών Παλαιστινίων κρατουμένων. Οι πρόσφατες ισχυρές επιχειρήσεις και τα μέτρα ασφαλείας μπορεί επίσης να έχουν πολιτικά κίνητρα, δεδομένων των συνεπειών τους για την επιβίωση του ισραηλινού κυβερνώντος συνασπισμού. Ο πρωθυπουργός Μπενιαμίν Νετανιάχου έχει προσφέρει κίνητρα στον υπουργό Οικονομικών Bezalel Smotrich
Υεμένη: Κλιμακώνονται οι αντιπαραθέσεις των Χούθι με τις τοπικές φυλές στην Αλ Μπάιντα
Στις αρχές Ιανουαρίου 2025, μια σύγκρουση μεταξύ των δυνάμεων των Χούτι και των τοπικών φυλών κλιμακώθηκε στην κεντρική επαρχία Αλ Μπάιντα, όπου οι Χούτι επέβαλαν κατασταλτικά μέτρα λόγω των φόβων για αυξανόμενη αστάθεια που συνδέεται με εντεινόμενες αεροπορικές επιδρομές των ΗΠΑ και του Ισραήλ. Ως αποτέλεσμα των συγκρούσεων, το al-Bayda κατέγραψε τον υψηλότερο αριθμό μηνιαίων αναφερόμενων θανάτων από φυλετική αναταραχή σε όλες τις επαρχίες της Υεμένης από τον Σεπτέμβριο του 2020.
Στις 4 Ιανουαρίου, μέλη της φυλής από τη Hanaka Al Masud, βορειοδυτικά της Radaa, έστησαν ενέδρα σε μια περίπολο των Χούτι στην περιοχή al-Quraishiyya, στα βορειοδυτικά του κυβερνείου, τραυματίζοντας δύο στρατιώτες. Αν και οι αναφορές διαφέρουν, είναι πιθανό η επίθεση να είχε σκοπό να πιέσει τους Χούτι να απελευθερώσουνομήρους που είχαν συλληφθεί το 2022. Σε απάντηση, οι Χούθι ξεκίνησαν μια εκστρατεία ασφαλείας στη Χανάκα Αλ Μασούντ, που πλαισιώθηκε ως «αντιτρομοκρατική» επιχείρηση κατά του Ισλαμικού Κράτους, απαιτώντας την παράδοση των υπόπτων στους ντόπιους. Από τις 5 Ιανουαρίου έως τις 11 Ιανουαρίου, οι Χούτι πολιόρκησαν το χωριό και διεξήγαγαν μεγάλης κλίμακας στρατιωτική επιχείρηση, χρησιμοποιώντας τανκς, βομβαρδισμούς και επιδρομές με drone. Η επιχείρηση είχε ως αποτέλεσμα τουλάχιστον 37 αναφερόμενους θανάτους μεταξύ μαχητών Χούτι και ντόπιων, περίπου 400 αμάχους απήχθησαν και πολλά κτίρια υπέστησαν ζημιές και καταστράφηκαν, συμπεριλαμβανομένου ενός τζαμιού.
Η περιοχή επανήλθε σε βία στις 20 και 22 Ιανουαρίου, με αποτέλεσμα να σκοτωθούν άλλοι επτά μαχητές των Χούτι και τρεις πολίτες. Εν τω μεταξύ, οι Χούτι επέκτειναν την εκστρατεία ασφαλείας τους στην πόλη Ράνταα, πυροδοτώντας περαιτέρω συγκρούσεις με τους άντρες της φυλής Αλ αλ-Χιράντ. Η φυλετική αναταραχή στην al-Bayda
ΠΗΓΗ: ACLED
Διεθνή
Flydubai: Επίθεση αυτοκτονίας στο Τελ Αβίβ ετοίμαζε ο συγκυβερνήτης της πτήσης
Ο δράστης, που κατάγεται από το Ομάν, σκόπευε να πραγματοποιήσει επίθεση αυτοκτονίας, εμπνευσμένος από τις επιθέσεις της 11ης Σεπτεμβρίου 2002 στις ΗΠΑ, ανέφερε ο γενικός εισαγγελέας των ΗΑΕ.
Ο συγκυβερνήτης της πτήσης της flydubai από το Ντουμπάι για το Τελ Αβίβ, που στις 30 Σεπτεμβρίου επιτέθηκε στον κυβερνήτη πριν να τον εξουδετερώσουν οι επιβάτες, σχεδίαζε να καταλάβει το αεροπλάνο και να το ρίξει στο διεθνές αεροδρόμιο Μπεν Γκουριόν, σύμφωνα με τις εισαγγελικές αρχές των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων.
Ο δράστης, που κατάγεται από το Ομάν, σκόπευε να πραγματοποιήσει επίθεση αυτοκτονίας, εμπνευσμένος από τις επιθέσεις της 11ης Σεπτεμβρίου 2002 στις ΗΠΑ, ανέφερε ο γενικός εισαγγελέας των ΗΑΕ. Ομολόγησε ότι έδρασε μόνος αλλά η έρευνα συνεχίζεται για τον εντοπισμό τυχόν συνεργών ή άλλων διασυνδέσεών του. Ο συγκυβερνήτης χρησιμοποίησε δύο προηγούμενες πτήσεις με προορισμό το Τελ Αβίβ για να ελέγξει τη διαδρομή και το αεροδρόμιο.
Ο ύποπτος πληρούσε τις απαιτήσεις ασφαλείας και προϋπηρεσίας ώστε να προσληφθεί από τη flydubai. Οι έλεγχοι που έγιναν από την εταιρεία τότε δεν αποκάλυψαν κάποια ένδειξη για τις φερόμενες «εξτρεμιστικές απόψεις» ή τρομοκρατικά σχέδιά του. Η «στροφή» του προς τον εξτρεμισμό και την τρομοκρατία αναδύθηκε για πρώτη φορά το 2017, πρόσθεσε ο εισαγγελέας, σύμφωνα με το επίσημο ειδησεογραφικό πρακτορείο των Εμιράτων.
Πηγή: ΑΠΕ-ΜΠΕ
ΑΝΑΡΤΗΣΕΙΣ ΜΕ ΣΗΜΑΣΙΑ
Ρωγμές στη συμμαχία Ερντογάν–Αλίγεφ: Η ισλαμική μαντίλα και το Ισραήλ δοκιμάζουν τις σχέσεις Τουρκίας–Αζερμπαϊτζάν
Το δόγμα «ένα έθνος, δύο κράτη», πάνω στο οποίο οικοδομήθηκαν οι στενές σχέσεις Τουρκίας και Αζερμπαϊτζάν, βρίσκεται αντιμέτωπο με νέες πολιτικές και ιδεολογικές εντάσεις. Ο πρόεδρος του Αζερμπαϊτζάν Ιλχάμ Αλίγεφ διαμηνύει ότι δεν αποδέχεται ξένη κηδεμονία στις εσωτερικές υποθέσεις της χώρας του, την ώρα που στην Τουρκία εντείνονται οι αντιδράσεις για τους περιορισμούς στην ισλαμική μαντίλα και τη στρατηγική συνεργασία του Μπακού με το Ισραήλ. Οι εξελίξεις αναδεικνύουν τις διαφορετικές προτεραιότητες δύο στενών συμμάχων, με σημαντικές προεκτάσεις για τον Νότιο Καύκασο και τη Μέση Ανατολή.
Νέα ερωτήματα για τα όρια της στρατηγικής συνεργασίας μεταξύ Τουρκίας και Αζερμπαϊτζάν δημιουργούν οι τελευταίες τοποθετήσεις του Ιλχάμ Αλίγεφ, ο οποίος εμφανίζεται αποφασισμένος να υπερασπιστεί την αυτονομία της χώρας του απέναντι σε εξωτερικές πολιτικές και ιδεολογικές παρεμβάσεις.
Η αντιπαράθεση έχει δύο βασικές διαστάσεις: την αντιμετώπιση της ισλαμικής μαντίλας στο κοσμικό κράτος του Αζερμπαϊτζάν και τη διατήρηση της στενής αμυντικής και ενεργειακής συνεργασίας του Μπακού με το Ισραήλ.
Τα δύο αυτά ζητήματα δημιουργούν τριβές με πολιτικούς και θρησκευτικούς κύκλους της Τουρκίας, ιδιαίτερα όσους βρίσκονται κοντά στο κυβερνών Κόμμα Δικαιοσύνης και Ανάπτυξης (AKP) του Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν.
Το μήνυμα Αλίγεφ: Καμία ξένη κηδεμονία
Η ένταση ήρθε στο προσκήνιο μετά την ομιλία του Αλίγεφ στο 8ο συνέδριο του κυβερνώντος Κόμματος Νέου Αζερμπαϊτζάν, στις 2 Οκτωβρίου 2026.
Ο Αζέρος πρόεδρος αναφέρθηκε στην ανάγκη προστασίας της λεγόμενης «ιδεολογικής ασφάλειας» της χώρας του, υπογραμμίζοντας ότι το Αζερμπαϊτζάν δεν χρειάζεται καθοδήγηση από ξένες δυνάμεις.
«Ας ξέρει ο καθένας τη θέση του, ας μην ανακατεύονται στις υποθέσεις μας, ας μη χώνουν τη μύτη τους στον τρόπο ζωής μας», δήλωσε χαρακτηριστικά.
Ο Αλίγεφ δεν κατονόμασε την Τουρκία. Ωστόσο, η χρονική συγκυρία των δηλώσεων και η αυξανόμενη κριτική που ασκείται από τουρκικούς κύκλους στην εσωτερική πολιτική του Αζερμπαϊτζάν οδήγησαν στην ερμηνεία ότι το μήνυμα απευθυνόταν, τουλάχιστον εν μέρει, προς την Άγκυρα.
Η τοποθέτηση αυτή αναδεικνύει ένα βασικό χαρακτηριστικό της πολιτικής του Μπακού: την επιδίωξη διατήρησης της εθνικής κυριαρχίας και της αυτονομίας των αποφάσεών του, ακόμη και έναντι του στενότερου στρατηγικού του συμμάχου.
Η μαντίλα προκαλεί αντιδράσεις στην Τουρκία
Στο επίκεντρο της διαφωνίας βρίσκονται οι περιορισμοί στη χρήση της ισλαμικής μαντίλας, του χιτζάμπ, στα δημόσια σχολεία του Αζερμπαϊτζάν.
Οι σχετικές ρυθμίσεις έχουν προκαλέσει αντιδράσεις από τουρκικά μέσα ενημέρωσης και οργανώσεις που δραστηριοποιούνται στον χώρο των θρησκευτικών δικαιωμάτων.
Το ζήτημα έχει ιδιαίτερη συμβολική σημασία για την κυβέρνηση Ερντογάν.
Στην Τουρκία, η απαγόρευση της ισλαμικής μαντίλας στην εκπαίδευση, στον δημόσιο τομέα και σε κρατικούς θεσμούς αποτέλεσε επί δεκαετίες ένα από τα σημαντικότερα πεδία αντιπαράθεσης μεταξύ ισλαμιστικών και κεμαλικών πολιτικών δυνάμεων.
Η σταδιακή άρση των περιορισμών από τις κυβερνήσεις του AKP αναδείχθηκε σε κεντρικό στοιχείο της πολιτικής ταυτότητας του Ερντογάν.
Η διαφορετική στάση του Αζερμπαϊτζάν επαναφέρει αυτή την ιδεολογική διαφορά στο εσωτερικό του τουρκογενούς κόσμου.
Κατά την ομιλία του στη Γενική Συνέλευση του ΟΗΕ τον Σεπτέμβριο, ο Τούρκος πρόεδρος επέκρινε τους περιορισμούς στη χρήση της μαντίλας, χαρακτηρίζοντάς τους «επίθεση στα πιο θεμελιώδη δικαιώματα των γυναικών».
Συνέδεσε μάλιστα το ζήτημα με την ισλαμοφοβία, την οποία κατηγόρησε ότι εξαπλώνεται στη Δύση.
Παρότι δεν αναφέρθηκε ονομαστικά στο Αζερμπαϊτζάν, οι δηλώσεις ερμηνεύτηκαν από ορισμένους ως έμμεση αναφορά στις πολιτικές του Μπακού.
Διαδήλωση στην Κωνσταντινούπολη κατά του Αλίγεφ
Η ένταση αποτυπώθηκε και στον δρόμο.
Στις 3 Οκτωβρίου, η τουρκική οργάνωση Özgür-Der πραγματοποίησε διαδήλωση έξω από το προξενείο του Αζερμπαϊτζάν στην Κωνσταντινούπολη, απαιτώντας την άρση των περιορισμών στη χρήση της ισλαμικής μαντίλας.
Κατά τη διάρκεια της κινητοποίησης, ορισμένοι ομιλητές αμφισβήτησαν ακόμη και το παραδοσιακό αφήγημα περί αδελφικής σχέσης των δύο χωρών.
Ο Αχμέτ Κερίμ Αρτούκ επέκρινε το Μπακού τόσο για την εσωτερική του πολιτική όσο και για τη συνεργασία του με το Ισραήλ.
«Λόγω του κοσμικού αυταρχισμού της, της ισλαμοφοβίας της και της συνεργασίας της με τους σιωνιστές καταπιεστές στην εξωτερική πολιτική, αυτή η κυβέρνηση δεν μπορεί να θεωρείται αδελφική. Η κυβέρνηση του Μπακού πρόσθεσε τα δάκρυα των Αζέρων αδελφών μας που φορούν μαντίλα στο αίμα των μαρτύρων μας στη Γάζα», δήλωσε.
Η συγκεκριμένη τοποθέτηση αντανακλά την οπτική των διαδηλωτών και δεν αποτελεί επίσημη θέση του τουρκικού κράτους.
Η Χιουλιά Σεκερτζί, από την ίδια οργάνωση, συνέδεσε επίσης το ζήτημα του χιτζάμπ με τον πόλεμο στη Γάζα, υποστηρίζοντας ότι η υπεράσπιση των δικαιωμάτων των γυναικών στο Αζερμπαϊτζάν και η υποστήριξη των Παλαιστινίων αποτελούν μέρος του ίδιου αγώνα.
Το Ισραήλ: Ο στρατηγικός εταίρος που ενοχλεί την Άγκυρα
Το δεύτερο σημαντικό ζήτημα αφορά τη διαχρονική συνεργασία του Αζερμπαϊτζάν με το Ισραήλ.
Σε αντίθεση με την Τουρκία, η οποία έχει υιοθετήσει ιδιαίτερα επικριτική στάση απέναντι στην ισραηλινή κυβέρνηση μετά την έναρξη του πολέμου στη Γάζα, το Μπακού έχει διατηρήσει στενούς αμυντικούς και ενεργειακούς δεσμούς με το Τελ Αβίβ.
Η σχέση αυτή στηρίζεται σε δύο βασικούς πυλώνες.
Ο πρώτος είναι η εξαγωγή αζερικού πετρελαίου προς το Ισραήλ, το οποίο καλύπτει μέσω αυτών των προμηθειών σημαντικό μέρος των ενεργειακών του αναγκών.
Ο δεύτερος είναι η προμήθεια προηγμένων ισραηλινών οπλικών συστημάτων από το Αζερμπαϊτζάν.
Τα ισραηλινά μη επανδρωμένα αεροσκάφη, τα συστήματα αναγνώρισης και άλλα προηγμένα οπλικά μέσα έχουν διαδραματίσει σημαντικό ρόλο στον εκσυγχρονισμό των αζερικών Ενόπλων Δυνάμεων.
Η συνεργασία έχει περιγραφεί συχνά από αναλυτές ως σχέση «πετρέλαιο έναντι όπλων».
Η σύνδεση αυτή έχει αποκτήσει πρόσθετη σημασία εξαιτίας της γεωγραφικής θέσης του Αζερμπαϊτζάν, το οποίο συνορεύει με το Ιράν, έναν από τους βασικούς στρατηγικούς αντιπάλους του Ισραήλ.
Για το Μπακού, η σχέση με το Τελ Αβίβ προσφέρει πρόσβαση σε προηγμένη στρατιωτική τεχνολογία και διευρύνει τις διεθνείς συνεργασίες του.
Για την Τουρκία, ωστόσο, η συνεργασία αυτή δημιουργεί πολιτικές αντιφάσεις, ιδιαίτερα σε μια περίοδο κατά την οποία ο Ερντογάν έχει θέσει την αντιπαράθεση με την ισραηλινή κυβέρνηση στο επίκεντρο της περιφερειακής του ρητορικής.
Ναγκόρνο-Καραμπάχ: «Νικήσαμε μόνοι μας»
Ακόμη μία σημαντική πτυχή της αντιπαράθεσης αφορά τη διαφορετική αποτίμηση του πολέμου στο Ναγκόρνο-Καραμπάχ.
Η Τουρκία είχε παράσχει εκτεταμένη πολιτική, στρατιωτική και τεχνική υποστήριξη στο Αζερμπαϊτζάν κατά τον πόλεμο του 2020, ενώ η συνεργασία των δύο χωρών ενισχύθηκε περαιτέρω με τη Διακήρυξη της Σούσα το 2021.
Ωστόσο, κατά την ομιλία του στις 2 Οκτωβρίου, ο Αλίγεφ υπογράμμισε ότι το Αζερμπαϊτζάν πέτυχε τη στρατιωτική του νίκη με δικές του δυνάμεις, προσθέτοντας ότι ο εξοπλισμός που χρησιμοποιήθηκε είχε αγοραστεί με αζερικούς πόρους.
Οι τοποθετήσεις του ερμηνεύτηκαν από ορισμένους Τούρκους σχολιαστές ως υποβάθμιση της τουρκικής συμβολής.
Η εφημερίδα Cumhuriyet επισήμανε στις 4 Οκτωβρίου ότι οι αναφορές στην ανεξάρτητη εξωτερική πολιτική και στην αγορά όπλων με εθνικούς πόρους προκάλεσαν συζητήσεις στην Τουρκία.
Η συγκεκριμένη διαφωνία αποκτά ιδιαίτερη πολιτική σημασία, καθώς η νίκη του Αζερμπαϊτζάν το 2020 παρουσιάστηκε από την κυβέρνηση Ερντογάν ως σημαντική επιτυχία της τουρκικής στρατιωτικής και εξωτερικής πολιτικής.
Από την πλευρά του, το Μπακού επιδιώκει να κατοχυρώσει την εικόνα μιας χώρας που αποφασίζει αυτόνομα και δεν οφείλει τις στρατηγικές επιτυχίες της σε ξένη κηδεμονία.
Το Αρμενικό και οι διαφορετικές διπλωματικές προτεραιότητες
Οι σχέσεις Τουρκίας–Αζερμπαϊτζάν επηρεάζονται επίσης από τις εξελίξεις στο Αρμενικό.
Η Άγκυρα διατηρεί κλειστά τα χερσαία σύνορά της με την Αρμενία, συνδέοντας την πλήρη εξομάλυνση των σχέσεων με τις εξελίξεις μεταξύ Μπακού και Γερεβάν.
Ωστόσο, οι προσπάθειες προσέγγισης Τουρκίας–Αρμενίας έχουν κατά καιρούς δημιουργήσει προβληματισμό στο Αζερμπαϊτζάν, το οποίο επιδιώκει να διατηρήσει καθοριστικό λόγο στις περιφερειακές διευθετήσεις.
Η στάση αυτή δείχνει ότι, ακόμη και μεταξύ δύο στενών συμμάχων, οι εθνικές προτεραιότητες δεν ταυτίζονται απολύτως.
Ομέρ Τσελίκ: Αδελφική σχέση Ερντογάν–Αλίγεφ
Η τουρκική κυβέρνηση επιχειρεί να διατηρήσει χαμηλούς τόνους απέναντι στη δημόσια συζήτηση που έχει αναπτυχθεί.
Ο εκπρόσωπος του AKP, Ομέρ Τσελίκ, υπογράμμισε ότι οι σχέσεις Ερντογάν και Αλίγεφ χαρακτηρίζονται από πραγματική αδελφική συνεργασία.
Παράλληλα, κατηγόρησε τρίτες χώρες και κύκλους που, κατά την εκτίμησή του, επιχειρούν να προκαλέσουν εντάσεις μεταξύ των δύο κρατών.
Η συγκεκριμένη τοποθέτηση δείχνει ότι η Άγκυρα δεν επιθυμεί τη μετατροπή των δημόσιων αντιπαραθέσεων σε επίσημη διπλωματική κρίση.
Εξάλλου, οι δύο χώρες εξακολουθούν να διατηρούν σημαντικές στρατιωτικές, ενεργειακές και οικονομικές σχέσεις, οι οποίες δημιουργούν ισχυρά κίνητρα για τη συνέχιση της συνεργασίας τους.
Η κρίσιμη διάκριση: Συμμαχία χωρίς ταύτιση συμφερόντων
Η πολιτική αντιπαράθεση γύρω από το χιτζάμπ και τις σχέσεις με το Ισραήλ αποκαλύπτει ότι το δόγμα «ένα έθνος, δύο κράτη» δεν εξαλείφει τις διαφορές εθνικών συμφερόντων και πολιτικής ταυτότητας.
Για την Τουρκία του Ερντογάν, η υπεράσπιση της ισλαμικής μαντίλας και η αντιπαράθεση με την ισραηλινή κυβέρνηση αποτελούν βασικά στοιχεία του δημόσιου πολιτικού της λόγου.
Για το Αζερμπαϊτζάν, η διατήρηση του κοσμικού χαρακτήρα του κράτους και η συνεργασία με το Ισραήλ συνδέονται με εσωτερικές επιλογές και μακροχρόνιους στρατηγικούς υπολογισμούς.
Πάντως, υπάρχει μια σημαντική διευκρίνιση ως προς τις δηλώσεις Αλίγεφ: στο πλήρες κείμενο της ομιλίας του δεν κατονομάζεται η Τουρκία ως στόχος των προειδοποιήσεών του. Ορισμένοι σχολιαστές εκτιμούν ότι αναφερόταν επίσης —ή κυρίως— σε πιέσεις που προέρχονται από το Ιράν.
Αντίστοιχα, η ρύθμιση της 21ης Σεπτεμβρίου για τις σχολικές ενδυμασίες στο Αζερμπαϊτζάν δεν αναφέρει ρητά τη λέξη «χιτζάμπ», αλλά απαγορεύει πρόσθετα ενδύματα που θεωρούνται ασύμβατα με την κοσμική αρχή της δημόσιας εκπαίδευσης. Η εφαρμογή της έχει ερμηνευθεί ως περιορισμός της ισλαμικής μαντίλας.
Οι παραπάνω διακρίσεις δεν αναιρούν την ύπαρξη πολιτικών τριβών, αλλά δείχνουν ότι δεν έχει τεκμηριωθεί ανοιχτή ρήξη ανάμεσα στις δύο κυβερνήσεις.
Το βασικό γεωπολιτικό συμπέρασμα είναι ότι το Μπακού επιχειρεί να διατηρήσει τη στρατηγική συμμαχία του με την Άγκυρα, χωρίς να εγκαταλείψει τη συνεργασία του με το Ισραήλ ή να αποδεχθεί εξωτερικές υποδείξεις για την εσωτερική του πολιτική.
Για την Τουρκία, η διαχείριση αυτών των διαφορών αποτελεί δοκιμασία της ικανότητάς της να συνδυάζει τη στενή συνεργασία με το Αζερμπαϊτζάν και τις δικές της ιδεολογικές και περιφερειακές προτεραιότητες.
Διεθνή
Πακιστάν: Έχουμε ήδη αναπτύξει σημαντικό αριθμό δυνάμεων στη Σαουδική Αραβία
Το πακιστανικό στρατιωτικό προσωπικό στη Σαουδική Αραβία «δεν θα διασχίζει τα σύνορα για να εξαπολύσει επίθεση εναντίον των Χούθι, αλλά θα ασχολείται με την άμυνα του εδάφους».
Το Ισλαμαμπάντ ανακοίνωσε ότι έχει αναπτύξει «σημαντικό αριθμό» ενόπλων δυνάμεων στη Σαουδική Αραβία για αμυντικούς σκοπούς, δήλωσε σε δημοσιογράφους ο εκπρόσωπος του υπουργείου Εξωτερικών, Σαζάντ Χάιντερ Χαν.
«Από το Πακιστάν, έχουμε ήδη αναπτύξει σημαντικό αριθμό δυνάμεων, καθώς και πόρους στην πόλη του Ριάντ», τόνισε.
Πρόσθεσε ότι το πακιστανικό στρατιωτικό προσωπικό στη Σαουδική Αραβία «δεν θα διασχίζει τα σύνορα για να εξαπολύσει επίθεση εναντίον των Χούθι, αλλά θα ασχολείται με την άμυνα του εδάφους».
Οι Χούθι στην Υεμένη έχουν εξαπολύσει μαζικές αεροπορικές επιδρομές εναντίον της Σαουδικής Αραβίας, συμπεριλαμβανομένων επιθέσεων στο διεθνές αεροδρόμιο του Ριάντ χθες Πέμπτη όπου σκότωσαν τρία άτομα.
Το Πακιστάν υπέγραψε αμυντικό σύμφωνο με τη Σαουδική Αραβία και την Τουρκία τον Αύγουστο, δεσμεύοντας τις τρεις χώρες σε αμοιβαία βοήθεια σε περίπτωση επίθεσης εναντίον μιας από αυτές.
Αρνούμενος να πει αν βρίσκονται σε εξέλιξη νέες αναπτύξεις στρατευμάτων, ο Χαν άφησε να εννοηθεί ότι οι πακιστανικές δυνάμεις έχουν αναπτυχθεί πολλές φορές στη Σαουδική Αραβία από τη δεκαετία του 1980, ιδίως μετά την υπογραφή διμερούς συμφωνίας μεταξύ Ισλαμαμπάντ και Ριάντ το 2025.
Πρόσθεσε ότι εναπόκειται «στον οργανισμό και τη συμμαχία, στα αρχηγεία τους, να αποφασίσουν… πότε και πού» θα αναπτυχθούν οι δυνάμεις και σε ποιους αριθμούς.
Πηγή: ΑΠΕ-ΜΠΕ-AFP
Η Ελλάδα χρειάζεται εθνική στρατηγική για να επιβιώσει
Το εθνικό κράτος εξακολουθεί να αποτελεί το βασικό πλαίσιο πολιτικής προστασίας και συλλογικής επιβίωσης. Το τελευταίο μέρος καταλήγει στο ελληνικό...
Η Ινδία χτίζει το μέλλον χωρίς να εγκαταλείπει το παρελθόν της – Το αναπτυξιακό μοντέλο που συνδυάζει παράδοση, τεχνολογία και οικονομική ισχύ
Από το εμβληματικό Ταζ Μαχάλ και την ιστορική κληρονομιά της Άγκρα μέχρι το Χρηματιστήριο της Βομβάης και την ψηφιακή επανάσταση...
Και πάλι μόνοι: Η Τουρκία και οι ελληνικές αυταπάτες για την αποτροπή
Η οικονομική συνεργασία, η αλλαγή κυβέρνησης στην Άγκυρα και η ευρωπαϊκή προοπτική της Τουρκίας παρουσιάζονται συχνά ως δρόμοι εξουδετέρωσης της...
Στην Ελλάδα συνελήφθη καταζητούμενος για το σκάνδαλο στον Δήμο Κωνσταντινούπολης – Η Τουρκία ζητά την έκδοσή του
Νέα εξέλιξη στην πολύκροτη δικαστική υπόθεση που αφορά τον Μητροπολιτικό Δήμο Κωνσταντινούπολης και συνδέεται με τον Εκρέμ Ιμάμογλου. Σύμφωνα με...
Αρχιεπίσκοπος Κύπρου Γεώργιος: «Οι εξελίξεις στο Κυπριακό δεν οδηγούν πουθενά» – Ζητά αλλαγή στρατηγικής και αξιοποίηση της ΕΕ
Σαφές μήνυμα για την ανάγκη επαναξιολόγησης της στρατηγικής στο Κυπριακό έστειλε ο Αρχιεπίσκοπος Κύπρου Γεώργιος, υποστηρίζοντας ότι οι μέχρι σήμερα...
-
Αναλύσεις3 εβδομάδες πρινΤο τελεσίγραφο Καλίν την ώρα που η Τουρκία προετοιμάζεται για πόλεμο!
-
Άμυνα3 μήνες πρινΡωσσικό ΜΜΕ: Ελληνικό «μπλόκο» στην απαίτηση για Patriot – Πώς γνωρίζει το Κίεβο απόρρητα στοιχεία για τους πυραύλους μας;
-
ΑΝΑΡΤΗΣΕΙΣ ΜΕ ΣΗΜΑΣΙΑ2 μήνες πρινΠακιστανός με καναδική υπηκοότητα ο υπαίτιος της πυρκαγιάς στον Έβρο! Πιθανόν να μετέφερε μετανάστες
-
GEOPOLITICO1 μήνα πρινΤο διέρρευσε ο Παπαχελάς! Έφεραν τον Καλίν στο Μαξίμου – Τί συζήτησε με τον Μητσοτάκη;
-
Αναλύσεις2 μήνες πρινΚαραγκιούλ: «Αν Ελλάδα, Κύπρος και Ισραήλ επιτεθούν στην Τουρκία, ο χάρτης του Αιγαίου θα αλλάξει»
-
ΑΝΑΡΤΗΣΕΙΣ ΜΕ ΣΗΜΑΣΙΑ2 μήνες πρινΞέσπασμα της μητέρας της Μυρτούς για την υπόθεση Τζαβέντ Ασλάμ: «Δεν ξεχνώ ποτέ» – «Δήμαρχος των Πακιστανών ο Δούκας»
-
GEOPOLITICO3 εβδομάδες πρινΤί λέει Τούρκος δημοσιογράφος για Σάββα Καλεντερίδη; «Έκανε πολύ καλά τη δουλειά του για τη χώρα του – Δεν μπορούσε να τον στριμώξει η ΜİΤ»
-
Αναλύσεις3 μήνες πρινΕάν η Τουρκία απορρίψει τη συμφωνία αποχώρησης από την Κύπρο θα απομακρυνθεί δια της βίας