Γράφει ο Γιάννος Χαραλαμπίδης, ΣΗΜΕΡΙΝΗ

Η υπογραφή της SOFA (Status of Force Agreement), μεταξύ Κύπρου και Γαλλίας, που αφορά στη στρατηγική συνεργασία, είναι συναφής με το πρόγραμμα SAFE (Security Action for Europe). Εκείνο που προκύπτει από κυβερνητικές πηγές είναι ότι, από τα 1,181 δις ευρώ, που μπορεί να δανειστεί η Κυπριακή Δημοκρατία από το SAFE για την περίοδο 2026-30 , τα 800 εκ. αφορούν προγράμματα με τη Γαλλία (67,7%).

Τομείς αναβάθμισης

Με άλλα λόγια, αμυντικές βιομηχανίες με έδρα την Κύπρο θα συνεργαστούν με αντίστοιχες γαλλικές για τη συμπαραγωγή οπλικών συστημάτων, που θα καλύπτουν μέρος των αναγκών της Εθνικής Φρουράς. Αυτές οι συνεργασίες αφορούν, μεταξύ άλλων, στη συμπαραγωγή σε:

1. Πυρομαχικά, όπως π.χ. βλήματα πυροβόλων.
2. Αμυντικά και επιθετικά drones, όπως τα περιφερόμενα πυρομαχικά (loitering ammunition), που είναι προγραμματισμένα για την επιλογή στόχων. Πώς ενεργούν; Περιφέρονται για ένα χρονικό διάστημα και μόλις εντοπίσουν τον στόχο πέφτουν πάνω του και τον καταστρέφουν (drone καμικάζι). Συναφής είναι και η συμμετοχή, μέσω του SAFE, για τη συμπαραγωγή με την Ελλάδα της νέας γενιάς drones τύπου «Κένταυρος». Το υφιστάμενο μοντέλο έχει χρησιμοποιηθεί με επιτυχία από τη φρεγάτα «Ψαρά» στην Ερυθρά Θάλασσα και είναι σύστημα ηλεκτρονικού πολέμου, αφού εξουδετερώνει το επιτιθέμενο drone με παρεμβολή, αποκόπτοντας την επικοινωνία με τον χειριστή. Εντοπίζει τον στόχο περί τα 150 χιλ. και διαθέτει εμβέλεια εξουδετέρωσης περί τα 25 χιλ.
3. Τεθωρακισμένα και άλλα στρατιωτικά οχήματα (δηλαδή συμμετοχή).
4. Συστήματα ραντάρ και δη αεράμυνας και ακτών, καθώς και συστήματα ηλεκτρονικού πολέμου.
5. Συστήματα καταστροφής ναρκών.

Ασκήσεις, οικονομία, τεχνολογία

Αυτοί είναι μερικοί από τους τομείς συμπαραγωγής με τη Γαλλία, στην οποία μπορούν να συμμετάσχουν και άλλες χώρες. Γίνεται, λοιπόν, αντιληπτό ότι η αμυντική συνεργασία με τη Γαλλία περνά μέσω της ΕΕ. Αφορά εκτός των άλλων: 1. Τη SOFA, δηλαδή τη διενέργεια κοινών ασκήσεων, που ήδη κατά καιρούς διεξάγονται, και τη φιλοξενία των ασκούμενων γαλλικών στρατευμάτων. Αυτό προϋποθέτει υποδομές ή βελτίωση και ενίσχυση υφιστάμενων, όπως π.χ. η ναυτική Βάση στο Μαρί. 2. Το πρόγραμμα SAFE δεν καλύπτει μόνο μέρος των αναγκών της ΕΦ, την οποία αναβαθμίζει και ενισχύει. Ο δανεισμός γίνεται μέσω της ΕΕ, η οποία δανείζεται από τις αγορές μέσω έκδοσης ομολόγων, που λόγω της μεγάλης πιστοληπτικής της ικανότητας και αξιοπιστίας (ΑΑΑ), το επιτόκιο είναι χαμηλό – περί το 2% με 3,5% (δεν είναι σταθερό). Η ΕΕ θα δανειστεί από τις αγορές περί τα 150 δις ευρώ για την κάλυψη των αναγκών του προγράμματος “SAFE”. Το χρονικό δικαίωμα αποπληρωμής φτάνει τα 45 χρόνια. Τα πρώτα 10 χρόνια πληρώνει κάποιος μόνο τόκους επί του δανείου. Μετά τα 10 χρόνια πληρώνει το κεφάλαιο συν τον τόκο επί του μειωμένου, όμως, κάθε φορά κεφαλαίου, εφόσον αρχίζει επί τούτου η αποπληρωμή. Επιβαρύνεται μεν ο προϋπολογισμός, αλλά με τον πιο ήπιο τρόπο, εάν λάβει κάποιος υπόψη πόσο θα ήταν για την Κύπρο το κόστος της αγοράς αντί της συμπαραγωγής και πώς μπορεί σταδιακά να βοηθηθεί η οικονομία και η τεχνολογία από τις όποιες πωλήσεις των εταιρειών, τα κέρδη και το τεχνολογικό και άλλο «know how».

SAFE και αυτοάμυνα

Το πρόγραμμα SAFE είναι εκ των πραγμάτων συνδεδεμένο με την απεξάρτηση της ΕΕ από τις ΗΠΑ και τη μερική έστω αυτόνομη άμυνα, καθώς και με το άρθρο 42, 7 περί της υποστήριξης των κρατών μελών της ΕΕ και της ίδιας σε κράτος μέλος, που τελεί υπό καθεστώς επίθεσης. Το άρθρο 42, 7 παραπέμπει ρητώς στο 51 του Χάρτη του ΟΗΕ για το δικαίωμα της αυτοάμυνας και στο άρθρο 222 της ΣΛΕΕ για την Αλληλεγγύη μεταξύ των κρατών μελών της. Ενώ η Κυπριακή Δημοκρατία συμμετέχει ως κράτος μέλος στο SAFE, η Τουρκία, παρότι υποψήφια για ένταξη χώρα, μένει επί του παρόντος εκτός. Γιατί; Διότι, σύμφωνα με το άρθρο 16, παράγραφοι 4 και 8 του Κανονισμού SAFE, η συμμετοχή φορέων ή εξαρτημάτων από τρίτες χώρες δεν είναι επιλέξιμη όταν αντιβαίνει στα συμφέροντα ασφάλειας και άμυνας της ΕΕ ή των κρατών μελών της, όπως αυτά καθορίζονται στο πλαίσιο της Κοινής Εξωτερικής Πολιτικής και Πολιτικής Ασφάλειας της ΕΕ. Η εν λόγω διάταξη δεν αφορά άμεσα την Τουρκία, αλλά η συμμετοχή εταιρειών της ή αμυντικών προϊόντων στο προγράμματα του SAFE θα πρέπει να αξιολογηθεί υπό το πρίσμα της συμπεριφοράς της χώρας αυτής έναντι κρατών μελών της ΕΕ, ιδίως της Κυπριακής Δημοκρατίας και της Ελλάδας. Συνεπώς, η Τουρκία δεν αποκλείεται αυτομάτως. Όμως, η συμμετοχή της μπορεί να αμφισβητηθεί, και αμφισβητείται, λόγω της κατοχής της Κύπρου, κράτους μέλους της ΕΕ, και του casus belli, που επιβάλλει επί των Αθηνών.

 

 

 

Τα εμπόδια

Πώς η Τουρκία μπορεί νομικά να περάσει τα εμπόδια που προβάλλονται από την Κύπρο, λόγω της κατοχής, και της Ελλάδας επί της οποίας ασκείται casus belli; Η Άγκυρα γλιστρά μέσω του άρθρου 16, παρ. 3 του SAFE, είτε με τη συμμετοχή τουρκικών κεφαλαίων σε ευρωπαϊκές εταιρίες είτε με την εξαγορά ευρωπαϊκών εταιρειών. Εάν μια εταιρεία είναι εγκατεστημένη στην ΕΕ, αλλά ελέγχεται από τρίτη χώρα ή από οντότητα τρίτης χώρας, τότε η συμμετοχή της υπόκειται σε ελέγχους. Έτσι, λοιπόν, το άρθρο 16, παρ. 3, που αφορά σε contractors και subcontractors αναφέρει ότι: Θα πρέπει (αυτά τα νομικά πρόσωπα) να είναι εγκατεστημένα και να έχουν την εκτελεστική τους διοίκηση στην ΕΕ, σε EEA EFTA κράτος ή στην Ουκρανία, και να μην ελέγχονται από τρίτη χώρα ή από οντότητα τρίτης χώρας. Άρα, αν μια εταιρεία είναι εγγεγραμμένη στην Ιταλία, αλλά ελέγχεται από τουρκική εταιρεία ή τουρκικό κεφάλαιο, τότε ενεργοποιείται το δεύτερο κριτήριο. Αυτό του «third-country control».

Η εξαίρεση που επιτρέπει είσοδο «από το παράθυρο»

Το άρθρο 16, παρ. 3 είναι συναφές με το 16, παρ. 4, που τονίζει ότι – κατ’ εξαίρεσιν – μια εταιρεία εγκατεστημένη στην ΕΕ, αλλά ελεγχόμενη από τρίτη χώρα, μπορεί να συμμετάσχει στο SAFE εάν:

1. Έχει περάσει από FDI screening κατά τον Κανονισμό 2019/452, και όπου χρειάζεται έχουν ληφθεί μέτρα μετριασμού,
   ή
2. παρέχει εγγυήσεις που επαληθεύονται από το κράτος μέλος στο οποίο είναι εγκατεστημένη η εταιρεία.

Αυτός που έχει λόγο για τη συμμετοχή μιας τέτοιας εταιρείας στο SAFE είναι π.χ. η Ιταλία, η οποία θα επαληθεύσει τις εγγυήσεις ή θα έχει κάνει τον έλεγχο μέσω του εθνικού της μηχανισμού FDI screening.Τι ελέγχουν οι ιταλικές Αρχές, εάν η εταιρεία έχει έδρα στο έδαφός τους, αλλά ανήκει σε τουρκικά κεφάλαια; Σύμφωνα με το άρθρο 16, παρ. 5, οι εγγυήσεις πρέπει να δείχνουν ότι:

Ο έλεγχος από τρίτη χώρα δεν περιορίζει την ικανότητα της εταιρείας να εκτελέσει την παραγγελία,

η τρίτη χώρα δεν έχει πρόσβαση σε διαβαθμισμένες πληροφορίες,

τα εμπλεκόμενα πρόσωπα έχουν εθνική άδεια ασφαλείας από κράτος μέλος.

Στην πράξη, μια τουρκικά ελεγχόμενη εταιρεία εγκατεστημένη στην Ιταλία μπορεί να εξηγήσει τα εξής: Είμαι ιταλική εταιρεία, λειτουργώ κάτω από το ιταλικό Δίκαιο, έχω περάσει ιταλικό έλεγχο επενδύσεων και η Ιταλία έχει εγκρίνει τις εγγυήσεις. Συνεπώς, μπορώ να συμμετάσχω στο SAFE.

Ο ρόλος της Επιτροπής, η Κύπρος και οι Συνθήκες

Με βάση το άρθρο 16, παρ. 6 του SAFE, η Επιτροπή θα πρέπει να ενημερωθεί και να ελέγξει τα στοιχεία των ελέγχων, που έγιναν από το κράτος εγκατάστασης. Μια τουρκικά ελεγχόμενη εταιρεία στην Ιταλία μπορεί να επιχειρήσει συμμετοχή μέσω της ιταλικής της εγκατάστασης, εφόσον η Ιταλία επαληθεύσει τις απαιτούμενες εγγυήσεις. Αυτό είναι το βασικό «παράθυρο» του SAFE. Η Επιτροπή δεν μπορεί να ασκήσει βέτο, δεν μπορεί να προβάλει τον ισχυρισμό ότι επειδή είναι εταιρεία με έδρα την Ιταλία αλλά τουρκικών κεφαλαίων δεν θα συμμετάσχει. Τι θα είναι δυνατό η Κύπρος να πράξει; Να επικαλεστεί το άρθρο 21 της ΣΕΕ (Συνθήκη ΕΕ), σε συνδυασμό με το άρθρο 16 του SAFE, τονίζοντας ότι η εξωτερική δράση της Ένωσης καθοδηγείται από αρχές, όπως ο σεβασμός του Διεθνούς Δικαίου και του Χάρτη του ΟΗΕ, και ότι η Ένωση επιδιώκει να διαφυλάξει τις αξίες, τα θεμελιώδη συμφέροντα, την ασφάλεια, την ανεξαρτησία και την ακεραιότητά της. Η Τουρκία δεν σέβεται το άρθρο 21 της ΣΕΕ εφόσον κατέχει την Κύπρο, ούτε τις πολιτικές ασφάλειας τής ΕΕ, που το πρόγραμμα SAFE υπηρετεί και υλοποιεί. Ως εκ τούτου, θα ήταν δυνατό να προβληθεί η εξής θέση: Η αμυντική βιομηχανική πολιτική της ΕΕ ουδόλως μπορεί να λειτουργεί αποκομμένα από τις αρχές της εξωτερικής δράσης της Ένωσης και, ως εκ τούτου, πώς μπορεί τρίτη χώρα να συμμετάσχει έστω και εμμέσως στο SAFE όταν κατέχει εδάφη κράτους μέλους της ΕΕ; Άρα, η αξιολόγηση δεν πρέπει να περιοριστεί στην έδρα της εταιρείας, αλλά να εξετάσει αν ο τουρκικός έλεγχος δημιουργεί κίνδυνο για τα συμφέροντα ασφάλειας και άμυνας κράτους μέλους της ΕΕ. Το ζήτημα είναι νομικό μεν αλλά και πολιτικό, καθώς και οικονομικό. Ως εκ τούτου, η Κύπρος θα πρέπει να συνδέσει: 1. Την επιρροή που ασκεί η Τουρκία με τα κεφάλαια που ελέγχουν ή συμμετέχουν σε μια ευρωπαϊκή εταιρεία. 2. Την επιρροή των κεφαλαίων αυτών με τη δράση της Τουρκίας και την κατοχή της Κύπρου, που σημαίνει παραβίαση του Διεθνούς Δικαίου και του Δικαίου της ΕΕ.

Οι συνδέσεις αυτές αφορούν και στη σχετική απόφασης της Επιτροπής. Υπάρχει ακόμη και δυνατότητα προσφυγής (άρθρο 263 της ΣΛΕΕ) για ακύρωση απόφασης της Επιτροπής επειδή πλήττει τα συμφέροντα της Κυπριακής Δημοκρατίας, η οποία δύναται να ισχυριστεί ότι η πράξη της ΕΕ παραβιάζει το άρθρο 16 SAFE. Τι σημαίνει αυτό; Ότι θα πρέπει να εξετάστηκε σωστά ο έλεγχος ευρωπαϊκής εταιρείας από τρίτη χώρα, π.χ. Τουρκία, στην εξής βάση: Α) Του άρθρου 16, παρ. 4, εάν, δηλαδή, οι εγγυήσεις ήταν ανεπαρκείς. Β) Του άρθρου 16, παρ. 6, αν η Επιτροπή δεν ζήτησε ή δεν αξιολόγησε επαρκώς τα στοιχεία που της κοινοποιήθηκαν. Γ) Του άρθρου 21 της ΣΕΕ, ως ερμηνευτικού πλαισίου για την εξωτερική δράση και την ασφάλεια της ΕΕ.

Ο «κόφτης»…

Εφόσον δεν υπάρχει εξ υπαρχής «κόφτης», δηλαδή διάταξη που να αποκλείει κεφάλαια από χώρες, των οποίων η πολιτική δεν συνάδει με τις αρχές της ΕΕ και του Διεθνούς Δικαίου και κατέχουν εδάφη άλλων χωρών, η κατάσταση γίνεται περίπλοκη. Διότι δεν είναι μόνο το νομικό σκέλος. Είναι και το πολιτικό – οικονομικό. Η Κύπρος θα έρθει σε σύγκρουση με εταίρους τους, των οποίων συμφέροντα θα διακυβεύονται…

Σφοδρή κριτική στο νέο υπό διαβούλευση σχέδιο νόμου του Υπουργείου Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών ασκεί ο Αντώνης Καλόγηρος, επικεφαλής της Ομάδας Οικονομικών του κόμματος ΝΙΚΗ, υποστηρίζοντας ότι η δημόσια συζήτηση μετατοπίστηκε τεχνητά στο ζήτημα των αποδοχών των αρχιερέων, ενώ τα ουσιώδη σημεία του νομοσχεδίου αφορούν το ιδιωτικό χρέος, την ΑΑΔΕ, το Υπερταμείο, την ΕΤΑΔ και τη δημόσια περιουσία.

Σύμφωνα με το άρθρο, η κυβέρνηση επέλεξε να αναδείξει μια διάταξη περιορισμένου δημοσιονομικού αντικτύπου, όπως οι αμοιβές των αρχιερέων, αφήνοντας σε δεύτερο πλάνο ρυθμίσεις που, κατά τη ΝΙΚΗ, επηρεάζουν άμεσα εκατομμύρια πολίτες, οφειλέτες, μικρομεσαίες επιχειρήσεις και τη διαχείριση της δημόσιας περιουσίας.

Κεντρικό σημείο της κριτικής αποτελεί το άρθρο 13, το οποίο, όπως αναφέρεται, δίνει σε τράπεζες και servicers τη δυνατότητα να αντιπροτείνουν την εκποίηση πρόσθετων περιουσιακών στοιχείων του οφειλέτη, πέραν της κύριας κατοικίας, μέχρι την πλήρη ικανοποίηση των απαιτήσεών τους.

Ο Αντώνης Καλόγηρος υποστηρίζει ότι με αυτόν τον τρόπο η αντιμετώπιση του ιδιωτικού χρέους συνδέεται όλο και περισσότερο με τη ρευστοποίηση περιουσίας και λιγότερο με την ουσιαστική οικονομική επανένταξη των πολιτών. Κατά την άποψή του, διευρύνονται οι δυνατότητες απογύμνωσης των οφειλετών από περιουσιακά στοιχεία που αποκτήθηκαν με χρόνια εργασίας και θυσιών.

Αντίστοιχη κριτική ασκείται και στα άρθρα 18 και 22, που αφορούν φορολογικές και ασφαλιστικές οφειλές. Η ΝΙΚΗ επισημαίνει ότι περισσότερα από 4 εκατομμύρια φυσικά και νομικά πρόσωπα έχουν ληξιπρόθεσμες υποχρεώσεις προς την ΑΑΔΕ ύψους 111 δισ. ευρώ, ενώ 2,3 εκατομμύρια οφείλουν στον e-ΕΦΚΑ 50,5 δισ. ευρώ.

Την ίδια στιγμή, σύμφωνα με τα στοιχεία που επικαλείται η Ομάδα Οικονομικών της ΝΙΚΗΣ, το συνολικό ιδιωτικό χρέος στην Ελλάδα έχει ξεπεράσει τα 404 δισ. ευρώ, εκ των οποίων τα 235 δισ. ευρώ είναι ληξιπρόθεσμα. Παρ’ όλα αυτά, η κυβέρνηση διατηρεί το όριο των 72 δόσεων, απορρίπτοντας στην πράξη την ευρύτερη ρύθμιση των 120 δόσεων, η οποία αποτελεί σταθερό αίτημα φορέων και πολιτών.

Κατά τον Αντώνη Καλόγηρο, η κυβερνητική επιλογή δεν δίνει πραγματική δεύτερη ευκαιρία σε νοικοκυριά και μικρομεσαίες επιχειρήσεις, αλλά υπηρετεί την ενίσχυση της εισπραξιμότητας, με στόχο τη διατήρηση των πρωτογενών υπερπλεονασμάτων.

Στο πεδίο της μισθολογικής πολιτικής, η κριτική εστιάζει στο άρθρο 53, το οποίο επεκτείνει την προσωπική διαφορά σε συγκεκριμένες κατηγορίες υπαλλήλων. Η ΝΙΚΗ υποστηρίζει ότι η ρύθμιση δεν αντιμετωπίζει το βασικό πρόβλημα, δηλαδή τη μείωση της αγοραστικής δύναμης των δημοσίων υπαλλήλων τα τελευταία 15 χρόνια.

Στο άρθρο σημειώνεται ότι το κατά κεφαλήν ΑΕΠ της Ελλάδας σε όρους αγοραστικής δύναμης το 2025 διαμορφώθηκε στο 68% του μέσου όρου της Ευρωπαϊκής Ένωσης των 27, φέρνοντας τη χώρα στην τελευταία θέση μαζί με τη Βουλγαρία. Κατά τη ΝΙΚΗ, αντί για συνολική αναμόρφωση του μισθολογικού πλαισίου, η κυβέρνηση διατηρεί αποσπασματικές διορθώσεις και ειδικές εξαιρέσεις.

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζουν και οι διατάξεις των άρθρων 59 έως 68 για την Επιτροπή Εποπτείας και Ελέγχου Παιγνίων. Σύμφωνα με την κριτική του Αντώνη Καλόγηρου, η αύξηση οργανικών θέσεων, η διεύρυνση των κανονιστικών αρμοδιοτήτων και οι δυνατότητες μετακίνησης προσωπικού εκτός ΑΣΕΠ δημιουργούν ένα πιο συγκεντρωτικό πλαίσιο γύρω από μια ανεξάρτητη αρχή με περιορισμένη κοινοβουλευτική λογοδοσία.

Για τα άρθρα 71 έως 75, που αφορούν τον αιγιαλό, η ΝΙΚΗ υποστηρίζει ότι διευκολύνεται η συνέχιση χρήσεων και παραχωρήσεων πριν ολοκληρωθεί ο διοικητικός έλεγχος, δημιουργώντας ένα καθεστώς προσωρινής νομιμοποίησης εμπορικών δραστηριοτήτων σε κοινόχρηστους χώρους.

Ακόμη πιο αιχμηρή είναι η κριτική για τα άρθρα 76 και 77, που αφορούν την ΕΤΑΔ, θυγατρική του Υπερταμείου. Η εισαγωγή του όρου «αμιγώς» αρχαιολογικά μνημεία και ακίνητα πολιτιστικής κληρονομιάς θεωρείται από τη ΝΙΚΗ προβληματική, καθώς, όπως υποστηρίζεται, περιορίζει το εύρος των εξαιρέσεων από τη διαχείριση της εταιρείας και δημιουργεί ερωτήματα για το μέλλον σύνθετων ακινήτων με πολιτιστικό, ιστορικό ή δημόσιο χαρακτήρα.

Παράλληλα, το άρθρο καταγγέλλει την περαιτέρω ενίσχυση της ΑΑΔΕ με νέα θέση υποδιοικητή, την οποία χαρακτηρίζει αχρείαστη, εκτιμώντας ότι στόχος είναι η ενδυνάμωση του βασικού εισπρακτικού μηχανισμού του κράτους.

Στο επίκεντρο της κριτικής βρίσκεται και το Υπερταμείο, το οποίο, σύμφωνα με τη ΝΙΚΗ, αναβαθμίζεται ακόμη περισσότερο. Ο Αντώνης Καλόγηρος υπενθυμίζει ότι το Υπερταμείο δημιουργήθηκε στο πλαίσιο των μνημονιακών δεσμεύσεων και της εποπτείας των ξένων δανειστών και πλέον αποκτά ενεργότερο ρόλο στην ωρίμανση και υλοποίηση έργων στρατηγικής σημασίας.

Κατά το άρθρο, το Υπερταμείο μετατρέπεται σταδιακά από φορέα διαχείρισης δημόσιας περιουσίας σε κεντρικό τεχνικό και συμβατικό μηχανισμό του κράτους, με δυνατότητα να διενεργεί διαγωνιστικές διαδικασίες, να εποπτεύει συμβάσεις έργων, υπηρεσιών και προγραμμάτων, ακόμη και σε ευαίσθητους τομείς όπως η εθνική ασφάλεια, η δημόσια ασφάλεια και η άμυνα.

Η ΝΙΚΗ καταλήγει ότι το νομοσχέδιο δεν αντιμετωπίζει τις πραγματικές αιτίες που παράγουν χρέη, ακρίβεια, οικονομική ασφυξία, χαμηλή αναπτυξιακή δυναμική και μείωση διαθέσιμου εισοδήματος.

Σύμφωνα με τον Αντώνη Καλόγηρο, το σχέδιο νόμου δεν βελτιώνει το παραγωγικό και αναπτυξιακό μοντέλο της χώρας, δεν αποκαθιστά ουσιαστικές μισθολογικές αδικίες, δεν δίνει λύση στο ιδιωτικό χρέος των 404 δισ. ευρώ και δεν δημιουργεί προϋποθέσεις παραγωγικής ανασυγκρότησης.

Το βασικό πολιτικό συμπέρασμα της παρέμβασης είναι ότι η κυβέρνηση αντιμετωπίζει τον Έλληνα πολίτη ως φορολογικό υποκείμενο, οφειλέτη και διοικούμενο, αλλά όχι ως ενεργό παράγοντα οικονομικής και κοινωνικής ανάπτυξης.

Στο νέο πρόσωπο της σύγχρονης κατασκοπείας εστιάζει άρθρο του Mustapha Bature Sallama στο Modern Ghana, παρουσιάζοντας την ανησυχία των υπηρεσιών πληροφοριών της συμμαχίας Five Eyes για τη χρήση επαγγελματικών πλατφορμών, ψεύτικων εταιρειών και πλαστών αγγελιών εργασίας από κινεζικές υπηρεσίες πληροφοριών.

Σύμφωνα με το άρθρο, η απειλή δεν αφορά πλέον μόνο κλασικές μεθόδους στρατολόγησης πρακτόρων, αλλά ένα εκτεταμένο ψηφιακό δίκτυο παραπλάνησης που αξιοποιεί πλατφόρμες όπως το LinkedIn, το Indeed και το Upwork, με στόχο κυβερνητικά στελέχη, στρατιωτικούς, αναλυτές άμυνας, δημοσιογράφους, ακαδημαϊκούς και επαγγελματίες με πρόσβαση σε ευαίσθητη ή προνομιακή πληροφόρηση.

Το άρθρο περιγράφει ένα γνώριμο σενάριο: μια επαγγελματική πρόταση εμφανίζεται στο ηλεκτρονικό ταχυδρομείο ή σε πλατφόρμα δικτύωσης. Η εταιρεία δείχνει νόμιμη, διαθέτει ιστοσελίδα, προφίλ, περιγραφή δραστηριοτήτων και προσφέρει καλά αμειβόμενη εργασία σε τομείς όπως η εξωτερική πολιτική, η άμυνα ή η στρατηγική ανάλυση. Στην πραγματικότητα, όμως, η εταιρεία μπορεί να μην υπάρχει, ο υπεύθυνος προσλήψεων να είναι πράκτορας και ο τελικός αποδέκτης της πληροφορίας να είναι οι κινεζικές στρατιωτικές υπηρεσίες πληροφοριών.

Οι υπηρεσίες των Ηνωμένων Πολιτειών, της Βρετανίας, της Αυστραλίας, του Καναδά και της Νέας Ζηλανδίας εξέδωσαν κοινή προειδοποίηση, κάνοντας λόγο για προσπάθειες κινεζικών υπηρεσιών να αξιοποιήσουν επαγγελματικές ιστοσελίδες και πλατφόρμες εργασίας για στρατολόγηση προσώπων με πρόσβαση σε κρατική, στρατιωτική ή διαβαθμισμένη πληροφορία.

Η σημασία της προειδοποίησης βρίσκεται στο γεγονός ότι οι υπηρεσίες πληροφοριών επέλεξαν να δημοσιοποιήσουν την απειλή. Όπως σημειώνει ο αρθρογράφος, αυτό δείχνει ότι η έκταση του φαινομένου έχει πλέον ξεπεράσει τα στενά όρια των απόρρητων ενημερώσεων και απαιτεί δημόσια εγρήγορση.

Η μέθοδος που περιγράφεται είναι ιδιαίτερα εξελιγμένη. Οι κινεζικοί μηχανισμοί δεν προσεγγίζουν πλέον πάντα απευθείας τους στόχους. Αντίθετα, δημοσιεύουν αγγελίες για υποτιθέμενες θέσεις εργασίας σε ιδιωτικές εταιρείες, think tanks ή συμβουλευτικούς οργανισμούς και περιμένουν τους ίδιους τους ενδιαφερόμενους να υποβάλουν αίτηση.

Στη συνέχεια, τα βιογραφικά αξιολογούνται ανάλογα με την πιθανή πρόσβαση του υποψηφίου σε πληροφορίες στρατηγικού ενδιαφέροντος. Κατά τις διαδικτυακές συνεντεύξεις, οι υποψήφιοι ερωτώνται για τις επαφές τους σε κυβερνητικούς ή στρατιωτικούς κύκλους, για την υπηρεσιακή τους εμπειρία ή για τις δραστηριότητες των μονάδων τους.

Το επόμενο βήμα είναι η ανάθεση ενός δοκιμαστικού κειμένου ή αναλυτικής έκθεσης σε θέμα που ενδιαφέρει το Πεκίνο. Οι αμοιβές μπορεί να κυμαίνονται από μερικές εκατοντάδες έως αρκετές χιλιάδες δολάρια και καταβάλλονται μέσω PayPal, Western Union ή κρυπτονομισμάτων.

Η λογική είναι σταδιακή. Ένας αναλυτής που δέχεται να γράψει μια πρώτη έκθεση με αντάλλαγμα 500 δολάρια έχει ήδη περάσει ένα κρίσιμο όριο. Από εκεί και πέρα, ο χειριστής μπορεί να αυξήσει σταδιακά τις απαιτήσεις, μετατρέποντας μια φαινομενικά αθώα συνεργασία σε σχέση εξάρτησης.

Το άρθρο αναφέρεται και στην κίνηση του FBI και του αμερικανικού υπουργείου Δικαιοσύνης, τα οποία στις 10 Ιουνίου 2026 προχώρησαν στην κατάσχεση 13 ιστοσελίδων που φέρονται να χρησιμοποιούνταν από κινεζικούς μηχανισμούς για την προσέγγιση εν ενεργεία και πρώην κρατικών υπαλλήλων των ΗΠΑ.

Οι ιστοσελίδες εμφανίζονταν ως νόμιμες συμβουλευτικές ή εταιρείες προσλήψεων, με ονόματα όπως Centrik Global Consulting, Catalyst Global Solutions, GeoIndopacific, SafeSec Group και Gulf Peace Foundation. Σύμφωνα με το FBI, αξιοποιούσαν ψεύτικες ή κλεμμένες ταυτότητες και φωτογραφίες δημιουργημένες από τεχνητή νοημοσύνη, ώστε να μοιάζουν απολύτως αξιόπιστες.

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον έχει η διαπίστωση ότι οι κινεζικές υπηρεσίες φέρεται να εκμεταλλεύτηκαν και τις αμερικανικές εσωτερικές αναταράξεις στην αγορά εργασίας. Οι μεγάλες περικοπές ομοσπονδιακού προσωπικού στις ΗΠΑ δημιούργησαν μια δεξαμενή πρώην κρατικών υπαλλήλων με εμπειρία, διαβαθμίσεις ασφαλείας και άμεση ανάγκη νέας εργασίας. Αυτό ακριβώς το προφίλ θεωρείται ιδιαίτερα ελκυστικό για ξένες υπηρεσίες πληροφοριών.

Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις που παρουσιάζονται, η κινεζική επιχείρηση δεν αφορά μεμονωμένα περιστατικά. Οι υπηρεσίες των Five Eyes κάνουν λόγο για δεκάδες χιλιάδες επαφές ή απόπειρες προσέγγισης μέσω επαγγελματικών δικτύων. Ο επικεφαλής της MI5, Κεν ΜακΚάλουμ, έχει περιγράψει την εκστρατεία ως μεγάλης κλίμακας και μακράς διάρκειας επιχείρηση, με περισσότερους από 20.000 ανθρώπους να έχουν προσεγγιστεί μέσω πλατφορμών όπως το LinkedIn.

Το διακύβευμα δεν είναι μόνο η κλοπή διαβαθμισμένων εγγράφων. Το Πεκίνο ενδιαφέρεται και για μη διαβαθμισμένες πληροφορίες που, όταν συνδυαστούν με άλλα στοιχεία, μπορούν να δημιουργήσουν πλήρη εικόνα για στρατιωτικές δυνατότητες, κυβερνητικές προτεραιότητες, αμυντικό σχεδιασμό, τεχνολογικά κενά και επιχειρησιακές αδυναμίες.

Η Κίνα απορρίπτει τις κατηγορίες, χαρακτηρίζοντάς τες κατασκευασμένες και συκοφαντικές. Το κινεζικό υπουργείο Κρατικής Ασφάλειας αντέτεινε ότι οι Five Eyes αποτελούν το μεγαλύτερο δίκτυο πληροφοριών στον κόσμο και κατηγόρησε τη Δύση για υποκρισία και πρακτικές μαζικής παρακολούθησης.

Ωστόσο, το άρθρο τονίζει ότι η λεπτομέρεια των δυτικών προειδοποιήσεων –οι πλατφόρμες, οι μέθοδοι πληρωμής, τα ψεύτικα προφίλ, οι εταιρείες-βιτρίνες και οι κατασχεμένοι ιστότοποι– καθιστά δύσκολη την πλήρη απόρριψη των καταγγελιών ως απλής προπαγάνδας.

Ιδιαίτερη διάσταση δίνει ο Mustapha Bature Sallama στις συνέπειες για την Αφρική. Όπως υποστηρίζει, θα ήταν λάθος οι αφρικανικές κυβερνήσεις και οι επαγγελματίες να θεωρήσουν ότι πρόκειται για αποκλειστικά δυτικό πρόβλημα.

Πολλές αφρικανικές χώρες συμμετέχουν στην Πρωτοβουλία Belt and Road, φιλοξενούν κινεζικές επενδύσεις σε υποδομές και ενσωματώνονται σταδιακά σε ψηφιακά οικοσυστήματα που χρηματοδοτεί ή επηρεάζει το Πεκίνο. Αυτό σημαίνει ότι στελέχη κρατικών οργανισμών, αμυντικών δομών, περιφερειακών θεσμών, φυσικών πόρων, πανεπιστημίων και δυτικά χρηματοδοτούμενων προγραμμάτων μπορούν επίσης να αποτελέσουν στόχους.

Το βασικό συμπέρασμα του άρθρου είναι ότι το νέο πεδίο της κατασκοπείας δεν βρίσκεται μόνο σε πρεσβείες, στρατιωτικές βάσεις ή απόρρητες συναντήσεις. Βρίσκεται στην καθημερινή επαγγελματική ζωή: στην αγγελία εργασίας, στο email, στη διαδικτυακή συνέντευξη, στην πληρωμένη ανάλυση, στο φαινομενικά αθώο συμβόλαιο συμβουλευτικής.

Για τον απλό επαγγελματία, το μήνυμα είναι σαφές: μια καλοπληρωμένη πρόταση από άγνωστη ξένη συμβουλευτική εταιρεία πρέπει να προκαλεί έλεγχο και όχι ενθουσιασμό. Μια εταιρεία που δεν μπορεί να επαληθευθεί ανεξάρτητα, ζητά αναλύσεις για ευαίσθητα ζητήματα ή ενδιαφέρεται υπερβολικά για κυβερνητικές και στρατιωτικές επαφές δεν είναι ευκαιρία. Είναι πιθανή παγίδα.

Όπως καταλήγει το άρθρο, οι 13 ιστοσελίδες που κατέσχεσε το FBI έκλεισαν. Η επιχείρηση που τις δημιούργησε, όμως, συνεχίζει να υπάρχει. Στον ψηφιακό κόσμο της νέας κατασκοπείας, ο «recruiter» που χτυπά την πόρτα μπορεί να μην είναι εργοδότης. Μπορεί να είναι το Πεκίνο.