Άμυνα
Γαλλική προσγείωση! Aπόδειξη του ερασιτεχνισμού μας οι Meteor
Δεν προβάλλουμε σοβαρά το εθνικό μας κεφάλαιο, δεν δρούμε δε βάθος χρόνου, δεν προσεγγίζουμε σοβαρά όλα τα ενδεχόμενα.
Γράφει ο Αριστόβουλος
Έναυσμα για το παρών άρθρο αποτέλεσε το ερώτημα που έθεσε πριν λίγες μέρες ο Σάββας Καλεντερίδης σχετικά με την απουσία της Ελλάδας από τη πρόσφατη σύνοδο στο Λονδίνο, όπου όμως έλαβε χώρα η Τουρκία. Το προηγούμενο διάστημα γίναμε μάρτυρες της λειτουργίας της εξωτερικής πολιτικής και των διεθνών/διακρατικών σχέσεων, σχετικά με το τουρκικό αίτημα για αγορά πυραύλων αέρος – αέρος τύπου meteor. Αποτελεί δυστυχώς άλλη μια απόδειξη του ερασιτεχνισμού που μας διέπει, δυστυχώς διαχρονικά, αν και η περίπτωση των meteor διεκδικεί το χαρακτηρισμό της προσβλητικής αδιαφορίας αν όχι του πλήρους εξευτελισμού. Η λαϊκή θυμηδία λέει «φοβού τον εχθρό μια φορά, τον ψεύτικο φίλο χίλιες». Όσο σωστό κι αν είναι αυτό, οφείλουμε μια ενδοσκόπηση αλλά κι έναν έλεγχο της ιστορικής μας γνώσης.
Η Γαλλία αποτέλεσε ήδη από την επαύριο της ίδρυσης του νεοελληνικού κράτους (sic) μία από εκείνες τις τρεις Μεγάλες Δυνάμεις που ενεπλάκησαν αποφασιστικά στο γεωπολιτικό του προσανατολισμό και πολλές φορές καθόρισαν τις τύχες του, ακόμη κι ερήμην ή και παρά τη θέληση του. Η ιστορική αυτή διαδρομή διήλθε διάφορες φάσεις, άλλοτε στενής σχέσης κι άλλοτε όχι, πολύ συχνά όμως κατά τρόπο που επηρεάζει την ημέτερη σχέση προς την απειλητική γείτονα Τουρκία. Η ιστορία όσο κι αν θέλουμε πολλές φορές να το αγνοούμε, επαναλαμβάνεται αναπόδραστα και κάποτε θα πρέπει να αποτελέσει βάση της ελληνικής σκέψης/λειτουργίας στο γεωπολιτικό πεδίο.
Προ ακριβώς έξι ετών και στην πρώτη επίσκεψη του νυν Πρωθυπουργού στα Ηλύσια Πεδία και τον Πρόεδρο Μακρόν, προέκυψε η βούληση των δύο χωρών όπως αναθερμάνουν τις ελληνογαλλικές σχέσεις και μάλιστα μέχρι και την πρόθεση υπογραφής αμυντικής συμφωνίας στρατηγικής μορφής. Στο αμέσως επόμενο χρονικό διάστημα η Ελλάδα θα δοκίμαζε την υβριδική επίθεση της Τουρκίας στον Έβρο (Φεβρουάριος 2020), ενώ την ίδια περίοδο η ρητορική μεταξύ Γαλλίας και Τουρκίας περνούσε μια από τις χειρότερες φάσεις της. Ληφθεί υπόψη ότι το διάστημα εκείνο η Γαλλία είχε προβεί σε ανάλογες αμυντικές συμφωνίες με τη Γερμανία και την Ιταλία. Είναι σίγουρα ορθή η προσπάθεια να υπάρχει πολυδιάστατη εξωτερική πολιτική και να μην είμαστε μονοπολικά τοποθετημένοι. Πρέπει όμως αυτό να γίνεται συντονισμένα και με (επι)γνώση των καταστάσεων.
Η Ελλάδα προσδοκούσε την ανάπτυξη σχέσης με «ρήτρα αμοιβαίας συνδρομής», ώστε στον κρίσιμο χώρο του Αιγαίου να επιτύχει την παρουσία ενός τρίτου ισχυρού παράγοντα προς ανάσχεση του τουρκικού επεκτατισμού ή ακόμη και την ενεργό συνδρομή σε περίπτωση ελληνοτουρκικής σύρραξης. Δυστυχώς η σκέψη μας παγίως είναι (εγκληματικά) αφελής, περιμένοντας τη μεσσιανική παρουσία κάποιου πέραν ημών για αντιμετώπιση ενός θανάσιμου κινδύνου που είναι όμως αποκλειστικά δική μας ευθύνη. Συν τοις άλλοις, η σχέση που μυωπικά προσδοκούσαμε εμπεριείχε τον όρο της αμοιβαιότητας. Τούτο σημαίνει ότι σε ανάλογη περίπτωση θα έπρεπε κι εμείς να συνδράμουμε ενεργά τους Γάλλους όπου θα είχαν ανάλογη ανάγκη. Άραγε πόσο εφικτό θα ήταν για τη χώρα μας να αποστείλει στρατιωτικά τμήματα επιπέδου Λόχου ή Τάγματος, για παράδειγμα στο Μάλι της Δυτικής Αφρικής, με σίγουρη την πιθανότητα εμπλοκής σε μια περιοχή με ισχυρή δράση ισλαμιστικών εξτρεμιστικών ομάδων? Για την οικονομία του άρθρου, αυτό τελικά δεν έγινε και η στρατηγική σχέση που υπογράφτηκε βασίστηκε στο άρθρο 5 της Συνθήκης του ΝΑΤΟ και το άρθρο 42.7 της Συμφωνίας της Λισσαβώνας της ΕΕ, όπως ακριβώς στο ανάλογο με την Γερμανία και την Ιταλία.
Την ίδια εποχή και για την αντιμετώπιση του δυσμενούς στρατιωτικού ισοζυγίου προς την Τουρκία, υπήρχε μεγάλη ανάγκη για εμάς ως προς την απόκτηση πολεμικών αεροσκαφών και ναυτικών μονάδων επιφανείας. Την ίδια περίοδο η Γαλλία είχε απολέσει κατόπιν αμερικανικού δακτύλου ένα τεράστιο συμβόλαιο ναυπήγησης υποβρυχίων για την Αυστραλία, ύψους 36 δις ευρώ κι έπρεπε να βρει διέξοδο για να μετριάσει το πλήγμα στην αμυντική της βιομηχανία. Επομένως Ελλάδα και Γαλλία αμφότερες η μία στην άλλη έβλεπαν μια βέλτιστη λύση προς ικανοποίηση των άμεσων εθνικών τους επιδιώξεων. Κάπως έτσι φτάσαμε στην απόκτηση των αεροσκαφών Rafale τα οποία θα εξοπλίζονταν με πυραύλους αέρος – αέρος τύπου meteor και τη ναυπήγηση των φρεγατών Belharra στις οποίες αμελήσαμε (…) να τοποθετήσουμε υποστρατηγικούς πυραύλους Scalp Naval ικανούς να προκαλέσουν ισχυρούς πονοκεφάλους στην Άγκυρα την οποία είχαν δυνατότητα να πλήξουν άμεσα.
Δεν είναι κακό να ταυτίζονται τα συμφέροντα σε κοινά αποδεκτές λύσεις, κάθε άλλο. Όμως ακόμη κι όταν αναγνωρίζουμε καλές προθέσεις στους άλλους και στην περίπτωση που εξετάζουμε αυτό συνέβη με την ταχύτατη απόκτηση των Rafale, δεν θα πρέπει να αφήνεται τίποτε στην τύχη. Κι εδώ υπεισέρχονται μια σειρά από ερωτήματα. Τέθηκε ως αδήριτη υποχρέωση ο αποκλεισμός τρίτης ανταγωνιστικής χώρας μελλοντικά? Κατονομάστηκε ρητά ότι η Τουρκία δεν θα μπορεί να αποκτήσει πχ τους πυραύλους meteor ώστε αυτό να συνιστά ένα δικό μας συνεχές πλεονέκτημα? Τέθηκε κάποια υποχρέωση στη γαλλική πλευρά για απόκτηση τεχνογνωσίας? Εξασφαλίστηκε η απρόσκοπτη συντήρηση των πυραύλων αυτών με προνομιακούς όρους? Ζητήσαμε όπως λάβουμε προνομιακή μεταχείριση σε άλλα οπλικά συστήματα στο μέλλον? Απαιτήσαμε ως αντισταθμιστικό ωφέλημα την ικανοποίηση πιθανών αναγκών σε γαλλικά οπλικά συστήματα που ήδη διαθέτουμε? Κατέστη σαφές στη γαλλική πλευρά πως η συγκεκριμένη αγορά αποτελεί για εμάς κρίσιμο παράγοντα? Διευκρινίστηκε πως δεν προσερχόμαστε ως επαίτες αλλά διότι ταυτόχρονα θα τονώνουμε τη γαλλική αμυντική βιομηχανία σε μια περίοδο που είχε σοβαρή ανάγκη οικονομικής αιμοδοσίας? Απαιτήθηκε η πλήρης γαλλική υποστήριξη σε κάθε επίπεδο και σε ότι μας αφορά σε ΕΕ & ΝΑΤΟ απέναντι στον τουρκικό ανταγωνισμό?
Άραγε ποια θα ήταν η στάση της Τουρκίας σε ανάλογο θέμα? Για παράδειγμα, πιστεύει κανείς ότι αν πάμε και προσεγγίσουμε την Piaggio Aerospace τώρα που πρόκειται να συνεργαστεί με την Baykar θα μπορέσουμε? Υπάρχει περίπτωση οι Τούρκοι να μην έχουν μεριμνήσει για τον αποκλεισμό μας, ακόμη και σε περίοδο ¨ήρεμων νερών¨ και διερευνητικών επαφών? Θα πρέπει λοιπόν (κάποτε) να αντιληφθούμε πως στις διεθνείς και διακρατικές σχέσεις δεν χωρούν ευγένειες ούτε υπάρχουν αγαθές προθέσεις. Για το δυτικό κόσμο ιδιαίτερα, αποτελούμε δίπολο με την Τουρκία. Ποτέ δεν πρόκειται να μας δούνε σε αποκλειστικότητα. Υπήρξαν πολλές φορές στο παρελθόν, με τη Μικρά Ασία προ αιώνος ως χαρακτηριστικότατο παράδειγμα, όπου οι Γάλλοι κι όχι μόνο αυτοί μας άφησαν στα κρύα του λουτρού, με ολέθριες συνέπειες για τον Ελληνισμό. Άρα εκεί που μπορούμε κι εν προκειμένω εκεί που πληρώνουμε από τη φορολόγηση του απλού και δοκιμαζόμενου πολίτη, θα πιέζουμε ώστε να βάζουμε εμείς τους όρους για το δίπολο.
Έχοντας λοιπόν ως περιπτωσιολογική μελέτη (case study) την περίπτωση της απόκτησης πυραύλων meteor και από τη γείτονα, μπορούμε με τον ανάλογο συνειρμό να απαντήσουμε στο ερώτημα που τέθηκε για την απουσία μας από την πρόσφατη σύνοδο στο Λονδίνο. Δεν προβάλλουμε σοβαρά το εθνικό μας κεφάλαιο, δεν δρούμε δε βάθος χρόνου, δεν προσεγγίζουμε σοβαρά όλα τα ενδεχόμενα. Εάν πούμε ότι ήταν μια άτυπη συνάντηση, τότε κρύβουμε το πρόβλημα κάτω από το χαλί. Εάν προσπαθήσουμε να δικαιολογήσουμε τους Γάλλους ότι οι meteor αποτελούν προϊόν κοινοπραξίας όπου δεν κατέχουν το πλειοψηφικό ποσοστό, τότε κοιτάμε το δέντρο και χάνουμε το δάσος, δίνοντας έτσι το δικαίωμα να μας προσεγγίσουν ξανά στο μέλλον με «ψεύτικες» φιλίες. Ούτε εάν για κάποιους λόγους δεν πραγματοποιηθεί η πρόσκτηση των πυραύλων από τους Τούρκους θα πρέπει να εφυσηχάσουμε Πρέπει να πάψουμε να προσεγγίζουμε το ποτήρι με το ερώτημα εάν είναι μισοάδειο ή μισογεμάτο….το ποτήρι είναι εκεί κι έχει νερό, που αν δεν το προσέξουμε θα έλθει και θα μας πνίξει.
Άμυνα
Nordic Monitor: Το σχέδιο προβοκάτσιας κατά της Ελλάδας και το απόρρητο έγγραφο της ΜİΤ που αποκαλύπτει τη δίωξη του δημοσιογράφου που ξεσκέπασε τα σχέδια της Τουρκίας
Η τουρκική υπηρεσία πληροφοριών κινήθηκε δικαστικά εναντίον του δημοσιογράφου Αμπντουλάχ Μποζκούρτ μετά την αποκάλυψη, τον Οκτώβριο του 2022, φερόμενου σχεδίου μυστικής επιχείρησης κατά της Ελλάδας – Η εμπλοκή του Χακάν Φιντάν, ο ρόλος του στελέχους της ΜİΤ Κεμάλ Εσκιντάν και η αντίφαση στα επιχειρήματα των τουρκικών αρχών.
Του Χρήστου Κωνσταντινίδη
Νέα στοιχεία για την υπόθεση του φερόμενου σχεδιασμού επιχείρησης προβοκάτσιας κατά της Ελλάδας από τις τουρκικές μυστικές υπηρεσίες φέρνει στο φως το Nordic Monitor, με δημοσίευμα της 19ης Νοεμβρίου 2026.
Στο επίκεντρο βρίσκεται διαβαθμισμένη καταγγελία της ΜİΤ προς την εισαγγελία της Άγκυρας, η οποία οδήγησε στην έκδοση εντάλματος σύλληψης και, τελικά, στην ποινική δίωξη του δημοσιογράφου Αμπντουλάχ Μποζκούρτ.
Η υπόθεση αφορά έρευνα που είχε δημοσιευθεί στις 10 Οκτωβρίου 2022 για την προετοιμασία μυστικής επιχείρησης κατά της Ελλάδας, πριν από τις τουρκικές προεδρικές και κοινοβουλευτικές εκλογές του Μαΐου του 2023.
Το απόρρητο έγγραφο με την υπογραφή συνεργάτη του Φιντάν
Η τρισέλιδη καταγγελία, με διαβάθμιση «GİZLİ» (ΑΠΟΡΡΗΤΟ), φέρει ημερομηνία 27 Οκτωβρίου 2022 και την υπογραφή του Ουμίτ Ουλβί Τζανίκ (Ümit Ulvi Canik), νομικού συμβούλου που ενεργούσε για λογαριασμό του τότε διοικητή της ΜİΤ, Χακάν Φιντάν.
Ο Τζανίκ ακολούθησε τον Φιντάν στο τουρκικό υπουργείο Εξωτερικών το 2023, αναλαμβάνοντας τη διεύθυνση των νομικών υπηρεσιών του.
Τα τρία σενάρια προβοκάτσιας στο Αιγαίο
Στην αρχική έρευνα του Οκτωβρίου του 2022, ο Μποζκούρτ είχε περιγράψει τρεις εναλλακτικές επιλογές που φέρονταν να εξετάζουν οι τουρκικές μυστικές υπηρεσίες:
-
Δολιοφθορές σε ελληνικά νησιά κοντά στις μικρασιατικές ακτές.
-
Ανάρτηση τουρκικής σημαίας σε ακατοίκητες νησίδες ή βραχονησίδες.
-
Επιχείρηση υπό ψευδή σημαία (false flag operation), προκειμένου να δημιουργηθεί πρόσχημα τουρκικής στρατιωτικής αντίδρασης.
Κατά τον δημοσιογράφο, επιδίωξη του σχεδίου ήταν η δημιουργία ελληνοτουρκικής κρίσης που θα συσπείρωνε το εθνικιστικό ακροατήριο γύρω από τον Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν, μετατοπίζοντας την πολιτική συζήτηση από τα οικονομικά προβλήματα της Τουρκίας στα ζητήματα εθνικής ασφάλειας.
Η τελική πολιτική έγκριση φερόταν να εναπόκειται στον Τούρκο πρόεδρο.
Η αντίφαση που εκθέτει τη ΜΙΤ
Το πλέον αξιοσημείωτο στοιχείο της υπόθεσης είναι ότι η ΜİΤ αρνήθηκε την εγκυρότητα του δημοσιεύματος, ενώ ταυτόχρονα κατήγγειλε τον συντάκτη του για αποκάλυψη απόρρητων πληροφοριών σχετικά με στελέχη και δραστηριότητές της.
Το Nordic Monitor θέτει το εύλογο ερώτημα: εάν το δημοσίευμα ήταν εξ ολοκλήρου ανυπόστατο, ποια πραγματικά διαβαθμισμένα στοιχεία αποκαλύφθηκαν;
Η αντίφαση χρήζει διερεύνησης, χωρίς ωστόσο να αποτελεί από μόνη της απόδειξη της ύπαρξης του συνόλου του καταγγελλόμενου σχεδίου.
Ποιος είναι ο Κεμάλ Εσκιντάν
Κεντρικό πρόσωπο της έρευνας είναι ο Κεμάλ Εσκιντάν (Kemal Eskintan), πρώην αξιωματικός του τουρκικού στρατού, γνωστός και με το προσωνύμιο «Αμπού Φουρκάν».
Σύμφωνα με την αρχική έρευνα του Μποζκούρτ, υπηρέτησε στη Διεύθυνση Αντικατασκοπείας και Ασφάλειας του τουρκικού Γενικού Επιτελείου την περίοδο 2006–2007 και εντάχθηκε στη ΜİΤ μετά την ανάληψη της διοίκησής της από τον Χακάν Φιντάν.

Κεντρικό πρόσωπο της έρευνας είναι ο Κεμάλ Εσκιντάν (Kemal Eskintan), πρώην αξιωματικός του τουρκικού στρατού, γνωστός και με το προσωνύμιο «Αμπού Φουρκάν».
Το 2014 φέρεται να ανέλαβε τη Διεύθυνση Ειδικών Επιχειρήσεων (Özel Faaliyetler Dairesi), με δραστηριότητες στη Συρία, στο Ιράκ και στη Λιβύη.
Ο Μποζκούρτ τον συνδέει με τη συγκρότηση αυτοτελούς επιχειρησιακής μονάδας της ΜİΤ, η οποία θα μπορούσε να αναλαμβάνει μυστικές αποστολές στο εξωτερικό χωρίς να εξαρτάται πλήρως από τις ειδικές δυνάμεις του τουρκικού στρατού και της αστυνομίας.
Η ιδιότητα του Εσκιντάν ως στελέχους της ΜİΤ επιβεβαιώνεται, σύμφωνα με το Nordic Monitor, από τα δικαστικά έγγραφα που δημοσιοποιήθηκαν.
Το χρονικό της δίωξης Μποζκούρτ
Η δικαστική υπόθεση εξελίχθηκε σε βάθος τετραετίας:
| Ημερομηνία | Εξέλιξη |
|---|---|
| 10 Οκτωβρίου 2022 | Δημοσίευση της αρχικής έρευνας |
| 27 Οκτωβρίου 2022 | Απόρρητη καταγγελία της ΜΙΤ |
| 22 Φεβρουαρίου 2023 | Έκδοση εντάλματος σύλληψης |
| 3 Νοεμβρίου 2026 | Σύνταξη κατηγορητηρίου |
| 13 Νοεμβρίου 2026 | Παραπομπή της υπόθεσης στο αρμόδιο δικαστήριο |
| 19 Νοεμβρίου 2026 | Δημοσιοποίηση των νέων στοιχείων |
Ο εισαγγελέας Αμπντουλσαμέντ Μπαρμάν στηρίζει την κατηγορία στο άρθρο 27 του τουρκικού νόμου 2937 περί υπηρεσιών πληροφοριών. Η έρευνα αφορά επίσης άλλα πρόσωπα που δεν έχουν ταυτοποιηθεί, γεγονός που δημιουργεί ανησυχίες για την προστασία των δημοσιογραφικών πηγών.

Ο εισαγγελέας Αμπντουλσαμέντ Μπαρμάν στηρίζει την κατηγορία στο άρθρο 27 του τουρκικού νόμου 2937 περί υπηρεσιών πληροφοριών.
Η σημασία της αποκάλυψης για την Ελλάδα
Η δημοσιοποίηση των εγγράφων επαναφέρει στο προσκήνιο τον κίνδυνο δημιουργίας τεχνητών κρίσεων στο Αιγαίο μέσω επιχειρήσεων των υπηρεσιών πληροφοριών, αλλά και το ζήτημα της αξιοποίησης μιας εξωτερικής αντιπαράθεσης για την εξυπηρέτηση εσωτερικών πολιτικών σκοπιμοτήτων.
Το Nordic Monitor υποστηρίζει ότι ο συγκεκριμένος σχεδιασμός εγκαταλείφθηκε μετά την αποκάλυψή του το 2022.
Εκείνο που προκύπτει από τα δημοσιοποιημένα στοιχεία είναι η κινητοποίηση του τουρκικού μηχανισμού πληροφοριών και της Δικαιοσύνης εναντίον του δημοσιογράφου που έφερε την υπόθεση στη δημοσιότητα. Η πλήρης έκταση του φερόμενου επιχειρησιακού σχεδιασμού κατά της Ελλάδας εξακολουθεί να αποτελεί αντικείμενο δημοσιογραφικής έρευνας και όχι ανεξάρτητα επιβεβαιωμένο γεγονός.
GEOPOLITICO
Το Αόρατο «Προγεφύρωμα» στα Βόρεια Σύνορα: Δημογραφική Ερήμωση και Αναδυόμενες Προκλήσεις Εθνικής Ασφάλειας
Η αθόρυβη αποδυνάμωση της ελληνικής παραμεθορίου επανέρχεται στο προσκήνιο μέσα από την ανάλυση του ταξίαρχου ε.α. Νικόλαου Μπόχτη, ο οποίος προειδοποιεί ότι η δημογραφική συρρίκνωση, η υποχώρηση του κρατικού αποτυπώματος και οι σύνθετες υβριδικές απειλές στα βόρεια σύνορα συνιστούν ζήτημα εθνικής ασφάλειας και όχι απλώς περιφερειακής ανάπτυξης.
Γράφει ο Ταξίαρχος ε.α. Νικόλαος Μπόχτης
Ενώ η δημόσια συζήτηση δικαίως επικεντρώνεται στην προάσπιση των κυριαρχικών δικαιωμάτων μας στο Αιγαίο και στη Νοτιοανατολική Μεσόγειο, μια γεωπολιτική πρόκληση εξελίσσεται αθόρυβα στα βόρεια σύνορα.
Από τις Διαπόντιες Νήσους,την Ήπειρο,την Δυτική Μακεδονία έως τον Βόρειο Έβρο, η πληθυσμιακή συρρίκνωση και η απομάκρυνση των δημόσιων υπηρεσιών συνθέτουν μια εικόνα σταδιακής αποδυνάμωσης των ακριτικών περιοχών .
Παράλληλα η εγκατάσταση έστω και μεμονωμένων πολιτών από γειτονικές χώρες σε συνδυασμό με τα παραπάνω, ενδέχεται να συμβάλει σε ένα σύνθετο περιβάλλον ασφαλείας,ιδιαίτερα όπου εξακολουθούν να καλλιεργούνται αλυτρωτικά αφηγήματα .
Η δημογραφική αποδυνάμωση της παραμεθορίου δεν συνιστά πλέον ένα πρόβλημα περιφερειακής ανάπτυξης, αλλά μια πρόκληση Εθνικής ασφάλειας που δοκιμάζει την παρουσία της Πολιτείας στην αμυντική περιοχή των βορείων συνόρων .
Παρούσα Κατάσταση
Α.Περιορισμός του Κρατικού Αποτυπώματος και Δημογραφική Συρρίκνωση
Η ασφάλεια στην παραμεθόριο δεν εξαντλείται στην αποτρεπτική ισχύ των ΕνόπλωνΔυνάμεων,στην Αστυνομική επιτήρηση και στις επιχειρήσεις της ΕΥΠ. Εδράζεται και στη διατήρηση μόνιμου πληθυσμού,βιώσιμων τοπικών κοινωνιών και οικονομικής δραστηριότητας.
Ιδιαίτερη ανησυχία προκαλεί η σταδιακή αναστολή μόνιμης λειτουργίας ορισμένων επιτηρητικών φυλακίων σε συνδυασμό με το κλείσιμο ή τη συγχώνευση σχολικών μονάδων και άλλων κρατικών δομών. Οι εξελίξεις αυτές δεν μπορούν να αξιολογούνται μόνο με στενά δημοσιονομικά κριτήρια αλλά απαιτούν στάθμιση υπό το πρίσμα της Εθνικής στρατηγικής.
Η αποχώρηση των κατοίκων και η αποψίλωση των υποδομών τροφοδοτούν έναν φαύλο κύκλο εγκατάλειψης, όταν κλείνει ένα σχολείο εκλείπουν οι βασικές προϋποθέσεις παραμονής ή εγκατάστασης νέων οικογενειών,ενώ η απομάκρυνση υγειονομικών και διοικητικών υπηρεσιών δυσχεραίνει την καθημερινότητα επιταχύνοντας την αστυφιλία.
Στον αντίποδα αυτής της συρρίκνωσης του κρατικού αποτυπώματος, η Εκκλησία παραμένει σε αρκετά απομακρυσμένα χωριά ένας από τους ελάχιστους σταθερούς θεσμούς κοινωνικής αναφοράς.Οι Μητροπόλεις και οι Εφημέριοι,παρά τις υφιστάμενες δυσχέρειες, διατηρούν ζωντανούς τους κοινωνικούς δεσμούς, στηρίζουν τους ηλικιωμένους και συμβάλλουν στη διαφύλαξη της Εθνικής ,ιστορικής και πολιτισμικής συνέχειας.
Γεωστρατηγικά, η πληθυσμιακή αραίωση δεν συνεπάγεται απώλεια της εθνικής κυριαρχίας και της εδαφικής ακεραιότητας, πλήττει ωστόσο καίρια την κοινωνική και οικονομική ανθεκτικότητα των παραμεθορίων περιοχών.
Β.Ισχύουσα Νομοθεσία
Κρίσιμη παράμετρος της Εθνικής ασφάλειας αποτελεί η εφαρμογή του ειδικού θεσμικού πλαισίου που διέπει τις αμυντικές περιοχές και τις οχυρές θέσεις, όπως αυτό καθορίζεται στον Α.Ν. 376/1936 και στις συναφείς κανονιστικές διατάξεις.
Παράλληλα, το νομικό πλαίσιο για τις δικαιοπραξίες (Ν. 1892/1990, άρθρα 24-32, όπως τροποποιήθηκε με τους Ν. 3978/2011 και Ν. 4278/2014) θεσπίζει ειδικές δικλίδες ασφαλείας για την απόκτηση εμπραγμάτων και ενοχικών δικαιωμάτων στις παραμεθόριες περιοχές, διαφοροποιώντας τις διαδικασίες για πολίτες της ΕΕ και υπηκόους τρίτων χωρών, για τους οποίους απαιτείται ειδική διαδικασία άρσης της απαγόρευσης.
Η ύπαρξη του θεσμικού πλαισίου επιβεβαιώνει ότι η Πολιτεία αναγνωρίζει τη στρατηγική αξία των παραμεθορίων περιοχών.
Η συνεπής, ενιαία και ουσιαστική εφαρμογή των προβλεπόμενων διαδικασιών από τους συναρμόδιους φορείς αποτελεί βασική προϋπόθεση για την αποτροπή κενών θεσμικής εποπτείας και επιτήρησης.
Ωστόσο σε μικρούς, απομονωμένους οικισμούς ενδέχεται να παρατηρείται το φαινόμενο δικαιοπραξιών μέσω άτυπων συμφωνιών και ιδιωτικών συμφωνητικών, γεγονός που αποτελεί πρόκληση για τις αρμόδιες υπηρεσίες.
Γ.Δημογραφικές Μεταβολές και Υβριδικές Απειλές
Αν και η μεμονωμένη εγκατάσταση αλλοδαπών ή ημεδαπών στην παραμεθόριο δεν αποτελεί άμεση απειλή για την Εθνική ασφάλεια , ο συνδυασμός της με την συρρίκνωση του γηγενούς πληθυσμού, την απόσυρση των κρατικών δομών και τον περιορισμό της Στρατιωτικής και Αστυνομικής παρουσίας, ενδέχεται να δημιουργήσει συνθήκες στρατηγικής ευπάθειας.
Η χρονίζουσα αστάθεια και οι αλυτρωτικές βλέψεις στα Δυτικά Βαλκάνια σε συνδυασμό με πληθυσμιακές και ιδιοκτησιακές μεταβολές καθώς και την αποδυνάμωση της κρατικής παρουσίας, ενδέχεται να διαμορφώσουν συνθήκες ενός άτυπου στρατηγικού προγεφυρώματος στην παραμεθόριο.
Υπό συγκεκριμένες συνθήκες τα παραπάνω θα μπορούσαν να αξιοποιηθούν για την άσκηση εξωτερικής επιρροής,ενίσχυσης των αλυτρωτικών αφηγημάτων καθώς και για την υποστήριξη υβριδικών ή τακτικών ενεργειών σε ενδεχόμενη κρίση, δημιουργώντας εστίες αποσταθεροποίησης.
Οι σύγχρονες υβριδικές απειλές δεν εκδηλώνονται απαραίτητα με στρατιωτικά μέσα αλλά και μέσω στοχευμένης οικονομικής διείσδυσης- εξαγοράς, επιρροής, παραπληροφόρησης και εργαλειοποίησης των μεταναστευτικών ροών.
Δ. Ενιαία Στρατηγική Ανασυγκρότηση
Η έκταση της δημογραφικής συρρίκνωσης αποτυπώνεται στα στοιχεία της Ελληνικής Στατιστικής Αρχής (ΕΛΣΤΑΤ) στις απογραφές πληθυσμού 2011 και 2021. Ειδικότερα η Δυτική Μακεδονία κατέγραψε πληθυσμιακή μείωση περίπου 10,3%, η Ανατολική Μακεδονία και Θράκη 7,6% και η Ήπειρος 5%. Η συνολική απώλεια σε αυτές τις Περιφέρειες ανέρχεται σε 91.940 κατοίκους μέσα σε μία δεκαετία.
Το παραπάνω αποκτά ιδιαίτερη βαρύτητα στις ορεινές και παραμεθόριες ζώνες, όπου η πληθυσμιακή αραίωση, η γήρανση και η απομάκρυνση των νεότερων ηλικιακών ομάδων περιορίζουν τη βιωσιμότητα των τοπικών κοινωνιών και τη δυνατότητα διατήρησης σταθερής κρατικής παρουσίας.
Η αναστροφή αυτής της πορείας εκτιμάται ως ιδιαίτερα δυσχερής και απαιτεί διακομματική συναίνεση σε ένα συνεκτικό, μακροπρόθεσμο Εθνικό σχέδιο που θα ενοποιεί τη δημογραφική πολιτική, την περιφερειακή ανάπτυξη και τη στρατηγική ασφάλειας.
Η Ελληνική Πολιτεία έχει αντιληφθεί την συγκεκριμένη διάσταση και έχει αναπτύξει συγκεκριμένα εργαλεία.Πρωτοβουλίες όπως το Πρόγραμμα Οικονομικής Ενίσχυσης Μετεγκατάστασης σε ακριτικές περιοχές, η σύσταση της Ειδικής Γραμματείας Ορεινών Περιοχών και οι προτάσεις της ΚΕΔΕ για τη στήριξη της στέγης και των νέων οικογενειών κινούνται προς τη σωστή κατεύθυνση.
Ωστόσο, η επιτυχία τους θα κριθεί από τη διάρκεια, τη χρηματοδοτική επάρκεια και την ολιστική τους εφαρμογή.
Διαπιστώσεις -Συμπεράσματα
Τα σύνορα της Πατρίδας δεν είναι απλώς γεωγραφικές συντεταγμένες και όρια αλλά ζωντανοί χώροι Εθνικής παρουσίας, ιστορικής συνέχειας και κοινωνικής συνοχής.
Η θωράκιση της παραμεθορίου μέσω της διατήρησης ζωντανών κοινοτήτων και της εφαρμογής των ισχύοντος νομικού πλαισίου, έστω και εάν από κάποιους θεωρείται αναχρονιστικό,δεν αποτελεί επιλογή κοινωνικής πολιτικής, είναι θεμελιώδης όρος Εθνικής επιβίωσης και γεωπολιτικής ανθεκτικότητας.
Η ενίσχυση των Ιερών Μητροπόλεων των ακριτικών περιοχών εκτιμάται ότι θα συμβάλλει στην επιτυχία της προσπάθειας, αφού η Εκκλησία αποτελεί σταθερό θεσμό σε περιοχές όπου άλλες δημόσιες δομές έχουν αποσυρθεί .
Επιπλέον η τήρηση ενιαίου μηχανισμού παρακολούθησης της δημογραφικής εξέλιξης, της ιδιοκτησιακής δραστηριότητας και της οικονομικής παρουσίας στις παραμεθόριες περιοχές κρίνεται αναγκαία.
Η διαρκής Στρατιωτική και Αστυνομική παρουσία, με δυναμικά και όχι κατά ανάγκη στατικά στοιχεία, στις ευαίσθητες παραμεθόριες περιοχές δεν ενισχύει μόνο το αίσθημα ασφάλειας των κατοίκων, αλλά αποτελεί και σαφές μήνυμα αποφασιστικότητας και αποτρεπτικής ισχύος προς κάθε δυνητικό επιβουλέα.
Η ασφάλεια της προκαλύψεως όμως δεν εξαντλείται στην επιτήρηση της συνοριακής γραμμής.
Η σκληρή ισχύς αποτελεί τον βασικό πυλώνα της αποτροπής, όμως η δημογραφική ανθεκτικότητα, η κοινωνική συνοχή και η αδιάλειπτη κρατική παρουσία προσδίδουν στρατηγικό βάθος, ουσιαστικό περιεχόμενο και διαχρονική υπόσταση στην Εθνική κυριαρχία και την εδαφική ακεραιότητα της Πατρίδας.
Τα σύνορα δεν φυλάσσονται μόνο από εκείνους που υπηρετούν σε αυτά, αλλά και από τους ακρίτες που επιλέγουν να δημιουργούν και να παραμένουν στον τόπο τους.
Πηγές
Α.Ν. 376/1936 – Περί μέτρων ασφαλείας οχυρών θέσεων.
Ν. 1892/1990 (άρθρα 24–32) – Περί δικαιοπραξιών σε παραμεθόριες περιοχές (όπως τροποποιήθηκε και ισχύει).
Ν. 3978/2011 & Ν. 4278/2014 – Νομοθετικές ρυθμίσεις και τροποποιήσεις για την απόκτηση ακινήτων στις παραμεθόριες ζώνες.
Π.Δ. 22/2026 – Σύσταση και αρμοδιότητες της Ειδικής Γραμματείας Ορεινών Περιοχών.
ΟΠΕΚΑ – Πλαίσιο εφαρμογής του Προγράμματος Οικονομικής Ενίσχυσης Μετεγκατάστασης.
Κεντρική Ένωση Δήμων Ελλάδας (ΚΕΔΕ) – Θέσεις και προτάσεις για τη δημογραφική αναζωογόνηση των ακριτικών δήμων.
Ελληνική Στατιστική Αρχή (ΕΛΣΤΑΤ) – Αποτελέσματα Απογραφής Πληθυσμού-Κατοικιών 2021 και δημογραφικοί δείκτες.
European External Action Service (EEAS) – Εκθέσεις και πλαίσιο αντιμετώπισης υβριδικών απειλών.
NATO – Strategic Concept & Resilience Objectives (Στρατηγική ανθεκτικότητα έναντι υβριδικών επιχειρήσεων).
Αρχική φωτογραφία, περίπολος ΕΣ στον ποταμό Έβρο. Πηγή, ΓΕΣ
GEOPOLITICO
Μετά τους BrahMos, οι Φιλιππίνες θέλουν Akash και Pinaka από την Ινδία – Διευρύνεται η αμυντική συνεργασία με φόντο την Κίνα
Η Μανίλα εξετάζει την απόκτηση τουλάχιστον έξι επιπλέον πυροβολαρχιών BrahMos, περισσότερων από πέντε συνταγμάτων αντιαεροπορικών συστημάτων Akash και πολλαπλών εκτοξευτών ρουκετών Pinaka – Στο τραπέζι η ναυτική έκδοση των BrahMos, η δορυφορική επιτήρηση και η συμφωνία για την παρουσία ινδικών στρατιωτικών δυνάμεων στις Φιλιππίνες.
Σε σημαντική διεύρυνση της αμυντικής και στρατηγικής συνεργασίας τους προσανατολίζονται η Ινδία και οι Φιλιππίνες, καθώς η Μανίλα επιταχύνει το πρόγραμμα εκσυγχρονισμού των Ενόπλων Δυνάμεών της, εν μέσω αυξανόμενων εντάσεων με την Κίνα στη Νότια Σινική Θάλασσα.
Σύμφωνα με αποκλειστικό δημοσίευμα του ινδικού Firstpost και του δημοσιογράφου Snehesh Alex Philip, στις 18 Νοεμβρίου 2026, οι δύο χώρες βρίσκονται σε διαπραγματεύσεις για την προμήθεια πρόσθετων υπερηχητικών πυραύλων cruise BrahMos, αντιαεροπορικών συστημάτων Akash, πολλαπλών εκτοξευτών ρουκετών Pinaka, καθώς και ελικοπτέρων.
Η συνεργασία επεκτείνεται, όμως, πέραν των εξοπλιστικών προγραμμάτων, καθώς περιλαμβάνει τη στρατιωτική εκπαίδευση, την αμυντική βιομηχανία, τη διαστημική τεχνολογία και τη διαμόρφωση θεσμικού πλαισίου για τη διεξαγωγή κοινών στρατιωτικών δραστηριοτήτων.
Τουλάχιστον έξι επιπλέον πυροβολαρχίες BrahMos
Το μεγαλύτερο υπό συζήτηση εξοπλιστικό πρόγραμμα αφορά την απόκτηση τουλάχιστον έξι επιπλέον πυροβολαρχιών του υπερηχητικού πυραυλικού συστήματος BrahMos.
Οι Φιλιππίνες, που αποτέλεσαν τον πρώτο διεθνή πελάτη του συστήματος, εμφανίζονται, σύμφωνα με τις πηγές του Firstpost, ικανοποιημένες από την εμπειρία τους με τις τρεις πυροβολαρχίες που παρέλαβαν στο πλαίσιο της προηγούμενης παραγγελίας.
Η Μανίλα έχει ήδη λάβει απάντηση από την BrahMos Aerospace σε αίτημα παροχής πληροφοριών (Request for Information – RFI), το οποίο υποβλήθηκε μετά την επιχείρηση «Sindoor», κατά τη διάρκεια της οποίας η Ινδία χρησιμοποίησε πυραύλους BrahMos εναντίον στόχων στο Πακιστάν.
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει η πρόταση του Νέου Δελχί να εξεταστεί η δυνατότητα ενσωμάτωσης των BrahMos και σε πολεμικά πλοία των Φιλιππίνων.
Η συγκεκριμένη επιλογή συνδέεται και με τους προβληματισμούς της Μανίλα για το βάρος των χερσαίων εκτοξευτών, καθώς το δύσβατο έδαφος και οι περιορισμένες οδικές υποδομές σε ορισμένες περιοχές δυσχεραίνουν τη μεταφορά τους.
Δεν έχει ληφθεί, πάντως, οριστική απόφαση για τη ναυτική έκδοση, δεδομένου ότι τα πολεμικά πλοία των Φιλιππίνων διαθέτουν οπλικά και ηλεκτρονικά συστήματα δυτικής προέλευσης, γεγονός που καθιστά αναγκαία τη διερεύνηση της τεχνικής συμβατότητας.
Αντιαεροπορική προστασία με Akash
Στις αρμόδιες στρατιωτικές αρχές της χώρας έχει ήδη πραγματοποιηθεί παρουσίαση σχετικά με τις επιδόσεις του συστήματος κατά την επιχείρηση «Sindoor», καθώς και τη δυνατότητα διασύνδεσής του με άλλα μέσα αεράμυνας.
Η Πολεμική Αεροπορία των Φιλιππίνων φέρεται, ωστόσο, να εξετάζει συστήματα με μεγαλύτερη εμβέλεια εμπλοκής.
Ξεχωριστή πρόταση έχει υποβληθεί στο Σώμα Πεζοναυτών των Φιλιππίνων, το οποίο υπάγεται στο Πολεμικό Ναυτικό. Μία από τις επιχειρησιακές απαιτήσεις αφορά την αντιαεροπορική προστασία στρατηγικών στρατιωτικών εγκαταστάσεων και μέσων, συμπεριλαμβανομένων των θέσεων ανάπτυξης των BrahMos.
Ενίσχυση του πυροβολικού με Pinaka
Σημαντικό ζήτημα στις διαπραγματεύσεις αποτελεί η χρηματοδότηση των εξοπλιστικών προγραμμάτων. Σύμφωνα με τις πηγές του δημοσιεύματος, η συνήθης διαδικασία προβλέπει προκαταβολή τουλάχιστον 15% της συνολικής αξίας της σύμβασης κατά την υπογραφή της.
Η Μανίλα επιδιώκει περισσότερο ευέλικτους όρους αποπληρωμής, εξαιτίας του μεγέθους των υπό εξέταση προμηθειών.
Την ίδια στιγμή, η αξιοποίηση του ινδικού μηχανισμού πιστωτικών γραμμών (Line of Credit) παρουσιάζει δυσκολίες, λόγω συνταγματικών περιορισμών στις Φιλιππίνες σχετικά με τον εξωτερικό δανεισμό για αμυντικές προμήθειες.
Ινδικό εργοστάσιο αμυντικού εξοπλισμού στις Φιλιππίνες
Η συνεργασία των δύο χωρών αποκτά και βιομηχανική διάσταση.
Η ινδική ιδιωτική εταιρεία MKU προχωρά στη δημιουργία μονάδας παραγωγής αλεξίσφαιρων γιλέκων στις Φιλιππίνες, μετά την εξασφάλιση παραγγελίας ύψους περίπου 14 δισ. ινδικών ρουπιών για την προμήθεια προστατευτικού εξοπλισμού στον Στρατό Ξηράς της χώρας.
Η σύμβαση προβλέπει ότι η τελευταία παρτίδα των γιλέκων θα κατασκευαστεί τοπικά.
Επιπλέον, έχουν πραγματοποιηθεί διερευνητικές συνομιλίες για την ενδεχόμενη προμήθεια ελικοπτέρων ινδικής κατασκευής.
Δορυφορική επιτήρηση στη Νότια Σινική Θάλασσα
Ιδιαίτερη γεωπολιτική σημασία αποκτά η πρόταση της Ινδίας για συνεργασία στον διαστημικό τομέα.
Το Νέο Δελχί έχει προτείνει να εξεταστεί η εγκατάσταση επίγειων σταθμών παρατήρησης σε διάφορες τοποθεσίες των Φιλιππίνων, μέσω των οποίων η Μανίλα θα μπορούσε να αποκτήσει πρόσβαση σε εικόνες ινδικών δορυφόρων που καλύπτουν τις γύρω θαλάσσιες περιοχές.
Ανάλογες υποδομές διατηρεί η Ινδία και σε άλλες χώρες της Ένωσης Κρατών της Νοτιοανατολικής Ασίας (ASEAN).
Η υλοποίηση της πρότασης θα μπορούσε να ενισχύσει σημαντικά τις δυνατότητες επίγνωσης του θαλάσσιου επιχειρησιακού περιβάλλοντος (Maritime Domain Awareness) των Φιλιππίνων, σε μια περίοδο κατά την οποία οι κινεζικές δραστηριότητες στη Νότια Σινική Θάλασσα δημιουργούν αυξημένες απαιτήσεις επιτήρησης.
Συμφωνία για την παρουσία ινδικών στρατιωτικών δυνάμεων
Νέο κεφάλαιο στις διμερείς σχέσεις αναμένεται να ανοίξει και η υπό διαπραγμάτευση Συμφωνία Επισκεπτριών Δυνάμεων (Visiting Forces Agreement – VFA).
Στόχος είναι να δημιουργηθεί το απαραίτητο νομικό πλαίσιο που θα επιτρέπει τη μετάβαση ινδικού στρατιωτικού προσωπικού στις Φιλιππίνες για τη συμμετοχή σε κοινές ασκήσεις και άλλες δραστηριότητες αμυντικής συνεργασίας, σύμφωνα με τις συνταγματικές απαιτήσεις της χώρας.
Η στρατιωτική συνεργασία επεκτείνεται και στον τομέα της εκπαίδευσης, καθώς η Ινδία έχει ήδη αυξήσει τις δυνατότητες φοίτησης Φιλιππινέζων υποψήφιων αξιωματικών σε εκπαιδευτικά ιδρύματα, όπως η National Defence Academy και η Indian Military Academy.
Η Ινδία διευρύνει το στρατηγικό της αποτύπωμα στη Νοτιοανατολική Ασία
Οι υπό συζήτηση συμφωνίες καταδεικνύουν την πρόθεση των δύο χωρών να υπερβούν το επίπεδο των μεμονωμένων εξοπλιστικών συμβάσεων και να διαμορφώσουν μια ευρύτερη στρατηγική εταιρική σχέση.
Για τις Φιλιππίνες, η συνεργασία με την Ινδία εντάσσεται στην προσπάθεια διαφοροποίησης των πηγών προμήθειας αμυντικού υλικού και ενίσχυσης των στρατιωτικών τους δυνατοτήτων.
Για το Νέο Δελχί, η Μανίλα αναδεικνύεται σε σημαντικό εταίρο στη Νοτιοανατολική Ασία, με τη συνεργασία να εκτείνεται από τα πυραυλικά συστήματα και την αεράμυνα μέχρι τη διαστημική επιτήρηση, τη στρατιωτική εκπαίδευση και την αμυντική παραγωγή.
Οι συγκεκριμένες προμήθειες παραμένουν υπό διαπραγμάτευση και δεν αποτελούν ακόμη οριστικοποιημένες εξοπλιστικές συμφωνίες.
-
Αναλύσεις2 μήνες πρινΤο τελεσίγραφο Καλίν την ώρα που η Τουρκία προετοιμάζεται για πόλεμο!
-
GEOPOLITICO3 μήνες πρινΤο διέρρευσε ο Παπαχελάς! Έφεραν τον Καλίν στο Μαξίμου – Τί συζήτησε με τον Μητσοτάκη;
-
GEOPOLITICO2 εβδομάδες πρινΤι αναφέρει η διακοίνωση της Γαλλίας στην Τουρκία: «Δεν εμπλεκόμαστε στις διαφορές σας με την Ελλάδα»
-
Αναλύσεις3 μήνες πρινΚαραγκιούλ: «Αν Ελλάδα, Κύπρος και Ισραήλ επιτεθούν στην Τουρκία, ο χάρτης του Αιγαίου θα αλλάξει»
-
GEOPOLITICO2 μήνες πρινΤί λέει Τούρκος δημοσιογράφος για Σάββα Καλεντερίδη; «Έκανε πολύ καλά τη δουλειά του για τη χώρα του – Δεν μπορούσε να τον στριμώξει η ΜİΤ»
-
GEOPOLITICO3 μήνες πρινΣύμβαση ΟΗΕ της Βαρκελώνης: “Άγκυρα, έχεις υπογράψει”! “Αθήνα για ποιον λόγο σιωπάς”;
-
GEOPOLITICO2 μήνες πρινΠροσχέδιο Νόμου, για “ΑΟΖ και 12 μίλια” των ακαδημαϊκών χαρτών: ΟΗΕ-Σεβίλλης
-
Άμυνα2 μήνες πρινΤουρκική στρατιωτική κινητικότητα απέναντι από τη Σάμο: Η 51η Ταξιαρχία Καταδρομών στο Σόκε



