Γράφει ο Απόστολος Αποστολόπουλος

Άμα πιστεύεις ότι είσαι πολύ σπουδαίος αλλά σκοντάφτεις σε κάτι «αμόρφωτους μουλάδες» (όπως νομίζεις) και σε σέρνει από τη μύτη ο Ισραηλινός για το δικό του συμφέρον «τά ’θελες και τά ’παθες» όπως λέει ο λαός. Ξιπασιά και η πεποίθηση ότι όλοι οι άλλοι είναι «ινδιάνοι για σκότωμα» έφεραν την «αυτοκρατορία» στη σημερινή κατάσταση ήττας. Η προσωπική τύχη του Τραμπ είναι το πιο ανώδυνο που θα απασχολήσει τη συνέχεια.

Ο κανόνας ότι οι πόλεμοι φέρνουν ριζικές αλλαγές επιβεβαιώνεται: Μπήκαν στο χορό η διστακτική Κίνα και η προσεκτική Ρωσία ενώ το Ιράν έδειξε πως μια μεσαία Δύναμη μπορεί να φέρει τα πάνω-κάτω αξιοποιώντας συμμαχίες και εγκλωβίζοντας αντιπάλους. Ωστόσο όσο οι αντίπαλοι δεν μπορούν (ή δεν τολμούν) να χτυπήσουν το έδαφος των ΗΠΑ η Αμερική θα έχει πλεονέκτημα ακόμα και αν οι τουαλέτες δώσουν άρωμα στην εύσχημη αποχώρηση των αεροπλανοφόρων από το μέτωπο των συγκρούσεων.

Οι Αμερικάνοι έχουν χάσει πολλούς πολέμους, από το Βιετνάμ ως το Αφγανιστάν αλλά σε κανέναν δεν είχαν απέναντι μαζί, δημοσίως, και τους δύο μεγάλους ανταγωνιστές, Κίνα και Ρωσία. Αμερικανοί και Ευρωπαίοι δεν σχολίασαν αυτό το καθοριστικό γεγονός για το μέλλον. Άλλη πρωτιά, των Αμερικανών, είναι ότι δεν μπόρεσαν να καλύψουν ούτε στο ελάχιστο την κάκιστη εκτίμηση των συσχετισμών στο πεδίο της μάχης και την χείριστη εκτίμηση των δυνατοτήτων τους σε σχέση με την προετοιμασία του δίδυμου αντίπαλου. Η ήττα της Δύσης ήταν πολλαπλή και καθοριστική.

Τελευταία αλλά όχι έσχατη σε σημασία παρατήρηση: Οι γεροντοκόρες της γηραιάς ηπείρου εγκατέλειψαν τον Πρόεδρο των ΗΠΑ ολομόναχο θεωρώντας ότι μ’ αυτόν δεν έχουν ζωή στο μέλλον. Ο Δυτικός καπιταλισμός είναι κυριολεκτικά τυφλός και κουφός, ανίκανος να καταλάβει ότι η τύχη του δεν οφείλεται στα λάθη ενός Προέδρου αλλά σε όλα όσα έκαναν στις αποικίες. Και ότι αυτοί με τα χεράκια τους έβγαλαν τα μάτια τους όταν ο Μάο τους άνοιξε την πόρτα της Κίνας και αυτοί όρμησαν ποιος πρώτος θα την φτιάξει μεγάλη και τρανή. Έλυσαν το άμεσο πνιγηρό πρόβλημα του στάσιμου Κεφαλαίου και γιγάντωσαν τον πιο επικίνδυνο αντίπαλο που μπορεί να τους πνίξει.

Οι Αμερικάνοι πιστεύουν ακράδαντα ότι είναι στη φύση των πραγμάτων να είναι οι κυρίαρχοι στον Κόσμο. Όλοι οι άλλοι είναι «απλώς Ινδιάνοι» και έχουν ή θα έχουν τη μοίρα των Ινδιάνων.

Η απροσδόκητη (για την ηγεσία Τραμπ) αντίσταση των Ιρανών προκαλεί ανησυχία και κάποια φαγωμάρα, και καθώς λένε τα ΜΜΕ, κυοφορείται ευρύς ανασχηματισμός-ούτε ο Μητσοτάκης να ήταν. Για την ακρίβεια το Ιράν δεν αντιστέκεται απλώς αλλά έχει θέσει όρους(τώρα εν μέσω των βομβαρδισμών) να εγκαταλείψουν οι ΗΠΑ τις θέσεις κυριαρχίας στη Μ. Ανατολή με κορυφαίο να πάψει το δολάριο να είναι το μοναδικό νόμισμα συναλλαγής πράγμα που εξασφάλιζε την κυριαρχία των ΗΠΑ.

Διεθνολόγοι, στο εξωτερικό, εικάζουν ότι η εποχή της αμερικανικής παντοκρατορίας είναι στο τέλος της, όπως το προείπε ο Μπρζεζίνσκι. Θα δούμε.

Σε μια περιόδο έντονης γεωπολιτικής αβεβαιότητας και φημών περί αναδιάρθρωσης ή ακόμη και διάλυσης του ΝΑΤΟ, ο Ηλίας Παπανικολάου, μέσα από την εκπομπή Leaders, έστειλε ένα ξεκάθαρο μήνυμα προς πάσα κατεύθυνση, αναλύοντας τη θέση της Ελλάδας και της Τουρκίας στη νέα διεθνή πραγματικότητα.

Το ΝΑΤΟ ως «ασπίδα» της Τουρκίας

Ο κ. Παπανικολάου υποστήριξε σθεναρά ότι η Ελλάδα δεν έχει κανέναν λόγο να φοβάται μια ενδεχόμενη διάλυση της Συμμαχίας. Αντιθέτως, τόνισε ότι εκείνος που θα έπρεπε να ανησυχεί πραγματικά είναι ο Ταγίπ Ερντογάν. Σύμφωνα με τον αναλυτή, η Τουρκία είναι αυτή που προστατεύεται από το ΝΑΤΟ, καθώς η ιδιότητά της ως μέλος εμποδίζει πολλούς από τους πολυάριθμους εχθρούς που έχει στην περιοχή να επιτεθούν.

Επιπλέον, επεσήμανε ότι ο τουρκικός στρατός έχει ευνοηθεί τα μέγιστα από τα νατοϊκά πρότυπα, την εκπαίδευση και τον εξοπλισμό. «Αν αφαιρέσεις το ΝΑΤΟ από την Τουρκία, τι απομένει;» διερωτήθηκε χαρακτηριστικά, υπογραμμίζοντας την εξάρτηση των γειτόνων από τη δυτική στρατιωτική κουλτούρα.

«Από εδώ δεν περνάτε»

Απευθυνόμενος στην τουρκική ηγεσία και τους αναλυτές της γείτονος, ο Ηλίας Παπανικολάου χρησιμοποίησε σκληρή γλώσσα, τονίζοντας ότι η γενιά που «παρέδωσε την Κύπρο» δεν αποφασίζει πια .

• Ηθικό και Ετοιμότητα: Υπογράμμισε ότι ο ελληνισμός είναι πλέον μια «γροθιά» και ότι η ελληνική άμυνα είναι πλήρως προετοιμασμένη .

• Προειδοποίηση: Προειδοποίησε τους Τούρκους να μην φαντασιώνονται εισβολές σε ελληνικά νησιά, λέγοντας χαρακτηριστικά ότι «θα σας φάνε ή τα ψάρια του Αιγαίου ή τα πουλιά του Εύρου».

Η «Ελληνοψυχία» των ανθρώπων της παραγωγής

Κλείνοντας την παρέμβασή του, ο κ. Παπανικολάου εξέφρασε την αισιοδοξία του για το φρόνημα των Ελλήνων, αναφερόμενος στην επαφή του με στελέχη και επιχειρηματίες μέσω του LinkedIn. Περιέγραψε τους ανθρώπους της παραγωγής ως «ελληνόψυχους» που, παρά τις δυσκολίες της καθημερινότητας, είναι έτοιμοι να υπερασπιστούν την πατρίδα τους με πάθος. «Δεν έχετε να αντιμετωπίσετε μόνο τη Ζ’ ΜΑΚ, αλλά 10 εκατομμύρια Έλληνες», κατέληξε.

Πληροφορίες Εκπομπής

Η παρέμβαση έγινε στο πλαίσιο των σύντομων καθημερινών ενημερώσεων του Leaders, ενώ ανακοινώθηκε ότι από τις 20 Απριλίου η εκπομπή επιστρέφει στην πλήρη της μορφή με προσκεκλημένους στο στούντιο.

Μια συζήτηση με έντονο γεωπολιτικό, στρατηγικό αλλά και καθαρά πολιτικό φορτίο φιλοξενήθηκε στο κανάλι ilovepatrida, με κεντρικό πρόσωπο τον επισμηναγό ε.α. Στέφανο Καραβίδα, ο οποίος κατέθεσε μια συνολική ανάγνωση για όσα συμβαίνουν στον Κόλπο, για τον ρόλο των αραβικών κρατών, για τις δυνατότητες της αμερικανικής ισχύος, αλλά και για τις χαμένες –κατά την άποψή του– ευκαιρίες Ελλάδας και Κύπρου μέσα στο νέο γεωπολιτικό περιβάλλον.

Η συζήτηση ξεκίνησε με εκτενή παρουσίαση του βιογραφικού του Στέφανου Καραβίδα, ο οποίος, με εμπειρία άνω των 4.000 ωρών πτήσης σε Α-7 Corsair και F-16, με εκπαίδευση σε δικτυοκεντρικές επιχειρήσεις, αεροπορική ισχύ, γεωπολιτική και διεθνείς σχέσεις, ζει και εργάζεται τα τελευταία χρόνια στα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα. Αυτό το στοιχείο έδωσε και το πρώτο στίγμα της παρέμβασής του: δεν μίλησε θεωρητικά, αλλά από το εσωτερικό ενός κράτους που σήμερα δέχεται την πίεση της περιφερειακής σύγκρουσης.

Η εικόνα στα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα

Ο Στέφανος Καραβίδας παρουσίασε τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα ως case study κρατικής ανθεκτικότητας. Όπως υποστήριξε, το σύστημα ασφαλείας και η συνολική κρατική οργάνωση ανταποκρίθηκαν με τρόπο εντυπωσιακά αποτελεσματικό απέναντι στα πλήγματα που έχει δεχθεί η χώρα. Παρά τον μεγάλο αριθμό επιθέσεων, οι απώλειες περιορίζονται κυρίως σε πτώσεις θραυσμάτων, ενώ, όπως τόνισε, το κράτος διατηρεί ψυχραιμία, εσωτερική συνοχή και ικανότητα άμεσης οικονομικής και διοικητικής διαχείρισης.

Σημείωσε ότι πλήττονται κυρίως ο τουρισμός και η αγορά ακινήτων, αλλά όχι ο ίδιος ο πυρήνας του κράτους. Κατά την εκτίμησή του, αυτό συμβαίνει επειδή τα Εμιράτα είναι χτισμένα με τέτοιο τρόπο ώστε να ανακάμπτουν γρήγορα, όπως έκαναν και σε προηγούμενες μεγάλες κρίσεις, από το 2008 έως την περίοδο της πανδημίας. Με λίγα λόγια, το μήνυμα του Καραβίδα ήταν ότι τα Εμιράτα δεν καταρρέουν· απορροφούν το σοκ και ετοιμάζονται για την επόμενη μέρα.

Η στρατηγική ψυχραιμία των αραβικών κρατών και το όριο της υπομονής

Στο δεύτερο επίπεδο της ανάλυσής του, ο επισμηναγός ε.α. στάθηκε στη στάση των αραβικών κρατών του Κόλπου. Κατά τον ίδιο, μέχρι τώρα έχουν επιλέξει μια στρατηγική ψυχραιμία, περιοριζόμενα σε άμυνα απέναντι σε drones, βαλλιστικούς πυραύλους και πυραύλους cruise. Όμως αυτή η στρατηγική, είπε, έχει αρχίσει να εξαντλείται.

Η βασική του εκτίμηση είναι ότι τα κράτη του Κόλπου, και κυρίως τα Εμιράτα, δεν είναι διατεθειμένα να ζουν διαρκώς υπό την απειλή των κινήσεων του Ιράν σε σχέση με την αντιπαράθεσή του με το Ισραήλ. Γι’ αυτό δεν απέκλεισε ακόμη και το ενδεχόμενο τα αραβικά κράτη να περάσουν από τη στάση της παθητικής άμυνας σε μια πιο ενεργητική εμπλοκή, είτε μέσω παραχώρησης χώρου και υποδομών είτε ακόμη και με πιο άμεση συμμετοχή.

Η Ελλάδα οφείλει να βλέπει με εθνικό πρόσημο

Στο σημείο αυτό, ο Καραβίδας έφερε την κουβέντα στα ελληνικά συμφέροντα. Ήταν κατηγορηματικός ότι η Ελλάδα δεν μπορεί να βλέπει τη σύγκρουση μέσα από οπαδικά ή ιδεολογικά φίλτρα, ούτε μέσα από το δίλημμα «Ιράν ή Ισραήλ». Κατά την τοποθέτησή του, η Αθήνα οφείλει να λειτουργεί αποκλειστικά με εθνικό πρόσημο και να στηρίζει εκείνες τις χώρες που έχουν στηρίξει έμπρακτα την ίδια.

Σε αυτό το πλαίσιο υπενθύμισε τη βοήθεια που παρείχαν τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα και η Σαουδική Αραβία στην Ελλάδα, τόσο με ανταλλακτικά όσο και με παρουσία αεροπορικών μέσων σε κρίσιμες περιόδους. Το συμπέρασμά του ήταν σαφές: η Ελλάδα οφείλει να σταθεί δίπλα στα κράτη του Κόλπου, όχι μόνο για λόγους αμοιβαιότητας, αλλά και επειδή αυτό υπαγορεύει το δικό της συμφέρον ασφαλείας.

Η εκτίμηση για τον πόλεμο: το Ιράν θα πιεστεί στρατιωτικά

Στο αμιγώς στρατιωτικό σκέλος, ο Στέφανος Καραβίδας ανέπτυξε μια ξεκάθαρη θέση: η αρχική αξιολόγηση του Ιράν από την αμερικανική πλευρά δεν ήταν επαρκής, γι’ αυτό και πλέον οδηγούμαστε σε κλιμάκωση. Περιέγραψε τέσσερις φάσεις εξαναγκασμού: την απειλή, τον αποκεφαλισμό της ηγεσίας, την πίεση στον πληθυσμό και, τέλος, τη συνεχή φθορά στρατιωτικών υποδομών.

Εκτίμησε ότι οι αμερικανικές ένοπλες δυνάμεις έχουν τελικά το πάνω χέρι και ότι μπορούν να επιτύχουν στρατιωτικό αποτέλεσμα απέναντι στο Ιράν, αν και δεν είναι βέβαιο ότι αυτό θα μεταφραστεί αυτομάτως σε σταθερό πολιτικό αποτέλεσμα. Παράλληλα, τόνισε ότι το ιρανικό βαλλιστικό οπλοστάσιο έχει περισσότερο ψυχολογική και πολιτική αξία παρά πραγματική ικανότητα ανατροπής της επιχειρησιακής εικόνας στο πεδίο.

Η αεροπορική ισχύς ως αυτόνομος πυλώνας

Ιδιαίτερο βάρος έδωσε στην έννοια της αεροπορικής ισχύος, για την οποία μίλησε όχι μόνο ως πρώην πιλότος, αλλά και ως μελετητής του αντικειμένου. Υποστήριξε ότι η αεροπορική ισχύς δεν είναι βοηθητικός βραχίονας των χερσαίων ή ναυτικών δυνάμεων, αλλά αυτόνομο και καθοριστικό εργαλείο ισχύος που μπορεί να παρακάμψει τακτικό και επιχειρησιακό επίπεδο και να επιδράσει απευθείας στο στρατηγικό πεδίο.

Χρησιμοποίησε το παράδειγμα των Εμιράτων για να εξηγήσει πως η προσαρμοσμένη αεράμυνα δεν στηρίζεται μόνο σε πανάκριβα αντιαεροπορικά συστήματα, αλλά και σε μαχητικά, ελικόπτερα και μικρότερα μέσα που προσφέρουν φθηνότερες λύσεις απέναντι σε ασύμμετρες απειλές. Από αυτή την παρατήρηση πέρασε στη σκληρή κριτική του για τις ελληνικές αποφάσεις περί απόσυρσης αεροπορικών πλατφορμών, λέγοντας ουσιαστικά ότι η Ελλάδα δεν έχει την πολυτέλεια να χάνει αριθμούς στο όνομα μιας μονοδιάστατης «ποιοτικής» αναβάθμισης.

Ελλάδα, Κύπρος και η χαμένη ευκαιρία του ενιαίου αμυντικού χώρου

Από τα πιο αιχμηρά κομμάτια της συνέντευξης ήταν η αναφορά στην ανάγκη να επανέλθει στον πυρήνα του σχεδιασμού ο ενιαίος αμυντικός χώρος Ελλάδας – Κύπρου. Ο Καραβίδας υποστήριξε ότι η παρούσα γεωπολιτική συγκυρία προσφέρει μοναδική ευκαιρία να παρουσιαστεί η Ελλάδα και η Κύπρος ως κόμβος και άξονας ασφάλειας, απαραίτητος για τη δυτική αρχιτεκτονική ασφαλείας στην Ανατολική Μεσόγειο.

Στο ίδιο πνεύμα τάχθηκε υπέρ της επέκτασης της αιγιαλίτιδας ζώνης στα 12 ναυτικά μίλια, τουλάχιστον εκεί όπου το επιτρέπει η συγκυρία, αλλά και υπέρ της αύξησης του ελληνικού στρατιωτικού αποτυπώματος στην Κύπρο. Για το Κυπριακό ήταν ακόμη πιο ξεκάθαρος: μίλησε για ζήτημα εισβολής και κατοχής και υποστήριξε ότι η λογική της διζωνικής δικοινοτικής ομοσπονδίας αποτελεί λάθος στρατηγική βάση.

Η Τουρκία ως μόνιμο πρόβλημα ασφαλείας

Ένα ακόμη βασικό σημείο της παρέμβασής του ήταν η ανάλυση του τουρκικού φαινομένου. Ο Καραβίδας δεν περιορίστηκε στην τρέχουσα τουρκική ηγεσία, αλλά περιέγραψε ένα ευρύτερο ιδεολογικό και γεωπολιτικό μείγμα, το οποίο ονόμασε «τουρκισμό», δηλαδή έναν συνδυασμό ριζοσπαστικού Ισλάμ, παντουρκισμού και κεμαλικού εθνικισμού.

Κατά την άποψή του, η Τουρκία δεν είναι απλώς ένα δύσκολο γειτονικό κράτος, αλλά δομικό πρόβλημα ασφαλείας για την Ελλάδα και την Κύπρο. Και αυτό, είπε, δεν πρόκειται να αλλάξει επειδή ενδεχομένως θα αλλάξουν πρόσωπα στην τουρκική ηγεσία. Το πρόβλημα, όπως το περιέγραψε, είναι πολύ βαθύτερο από μια εναλλαγή ισλαμιστών και κεμαλικών.

Το ελληνικό πολιτικό σύστημα στο στόχαστρο

Η πιο σκληρή, ίσως, πλευρά της συνέντευξης αφορούσε την Ελλάδα. Ο Στέφανος Καραβίδας χαρακτήρισε το ελληνικό πολιτικό σύστημα μέρος του προβλήματος και όχι μέρος της λύσης. Μίλησε για έλλειψη κουλτούρας ασφάλειας, για πολιτικό προσωπικό εξαρτημένο και εγκλωβισμένο, για πελατειακό κράτος, για θεσμική παρακμή και για ανάγκη βαθιάς συνταγματικής αναθεώρησης.

Έβαλε στο τραπέζι την ανάγκη πραγματικής διάκρισης των εξουσιών, τη μείωση του αριθμού των βουλευτών, τον διαχωρισμό βουλευτή και υπουργού, αλλά και την ανάδειξη τεχνοκρατών σε θέσεις εξουσίας. Κατά την άποψή του, η χώρα χρειάζεται ανθρώπους που να διαθέτουν πραγματική επαγγελματική και επιστημονική βαρύτητα, να μην εξαρτώνται οικονομικά από την πολιτική και να μπορούν να συγκρουστούν με το σύστημα χωρίς να λυγίζουν.

Στο ίδιο πλαίσιο, άσκησε σφοδρή κριτική στη λογική των επιδομάτων, στο πελατειακό μοντέλο εξουσίας και στη συνολική λειτουργία ενός κράτους που, όπως είπε, αντιμετωπίζει τους πολίτες ως υπηκόους και όχι ως ενεργό εθνικό σώμα.

Η ανάγκη για μόχλευση και πολιτική ανατροπή

Κλείνοντας την πολιτική του τοποθέτηση, ο Καραβίδας επέμεινε ότι το ελληνικό πολιτικό σύστημα πρέπει να μοχλευθεί. Δεν έδωσε κομματική γραμμή, αλλά μίλησε ευθέως για την ανάγκη να εμφανιστούν δυνάμεις που θα μπορούν να σπάσουν το σημερινό αδιέξοδο, φέρνοντας ψήφους από την κοινωνική αποχή ή κόβοντας στήριξη από τον σημερινό πυρήνα της εξουσίας.

Το βασικό του μήνυμα ήταν ότι χωρίς πολιτική και θεσμική ανατροπή, η Ελλάδα δεν μπορεί να εκμεταλλευτεί καμία γεωπολιτική ευκαιρία, όσο ευνοϊκή κι αν είναι η διεθνής συγκυρία. Και γι’ αυτό, όπως είπε, χρειάζονται άνθρωποι έτοιμοι όχι απλώς να διαχειριστούν εξουσία, αλλά να αναλάβουν ευθύνη με προσωπικό κόστος.