Ακολουθήστε μας

Αναλύσεις

Διαρροή λυμάτων στη Σαλαμίνα χωρίς εφαρμογή πρωτοκόλλων ΠΟΥ – Ανεπαρκής διαχείριση δημόσιας υγείας

Η διαχείριση βιολογικών κινδύνων οφείλει να αντιμετωπίζεται με σοβαρότητα και υπευθυνότητα – ιδίως όταν αφορά την υγιεινή του οδικού δικτύου, της γειτονιάς και τελικά της ίδιας της κοινότητας.

Δημοσιεύτηκε στις

του Νικόλαου Ε. Χατζόβουλου, SalaminaPress

Σε πρόσφατη ανάρτηση του Αντιδημάρχου Πολιτικής Προστασίας και Καθαριότητας του Δήμου Σαλαμίνας, αναφέρθηκε παρέμβαση της Υπηρεσίας Καθαριότητας για καθαρισμό σημείου διαρροής λυμάτων στην Κοινότητα Αμπελακίων, έπειτα από βλάβη σε αγωγό της ΕΥΔΑΠ.

Παρά την υπό σκληρή αμφησβήτηση <<άμεση>> (κατά δήλωση)  κινητοποίηση, τόσο η διαχείριση όσο και η ανακοίνωση εγείρουν σοβαρά ερωτήματα ως προς την επαρκή εφαρμογή διεθνών και εθνικών υγειονομικών πρωτοκόλλων, θέτοντας σε αμφισβήτηση την επάρκεια της θεσμικής απόκρισης του Δήμου σε ένα κρισιγενές περιστατικό που ενέχει κίνδυνο για την ασφάλεια της δημόσιας υγείας.

Τι έγινε ορθά ή μερικώς ορθά

*Ενεργοποίηση της υπηρεσίας καθαριότητας.

*Χρήση απολυμαντικών ουσιών (χλωρίνη), ως πρώτο μέτρο.

Τι παραλήφθηκε / Τι έγινε ελλιπώς – Τι θα έπρεπε να είχε συμβεί σύμφωνα με τα διεθνή και εθνικά πρωτόκολλα:

1. Δεν πραγματοποιήθηκε αποκλεισμός και σήμανση του χώρου.
Η άμεση εκτροπή της κυκλοφορίας οχημάτων από τις αρμόδιες αρχές, η περίφραξη της περιοχής με κορδέλες, κώνους ή φράγματα και η τοποθέτηση εμφανών πινακίδων («Κίνδυνος μόλυνσης – Μη πλησιάζετε») είναι υποχρεωτική ενέργεια, όπως προβλέπεται από τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας (WHO Sanitation Safety Planning, 2020) και τις Οδηγίες ΕΟΔΥ (2023). Σκοπός είναι η αποτροπή της προσέγγισης οχημάτων, πεζών, παιδιών ή ζώων, που μπορεί να έρθουν σε επαφή με μολυσμένο νερό ή υπολείμματα.

2. Καμία επίσημη ενημέρωση των πολιτών.
Ο Δήμος όφειλε να εκδώσει άμεση ανακοίνωση στους κατοίκους, μέσω διαδικτύου, τοπικών ΜΜΕ ή και έντυπου υλικού, προειδοποιώντας για το περιστατικό και δίνοντας σαφείς οδηγίες σχετικά με την υγειονομική ασφάλεια των πολιτών:

*Αποφυγή της περιοχής.

*Προσοχή σε συμπτώματα όπως διάρροια, δερματικά εξανθήματα ή εμετοί.

*Ανάγκη για ιατρική παρακολούθηση σε περίπτωση επαφής με τα λύματα.

Αυτά προβλέπονται ρητώς στα πρωτόκολλα Risk Communication & Community Engagement (RCCE) του WHO.

3. Δεν γίνεται αναφορά σε χρήση Μέσων Ατομικής Προστασίας (ΜΑΠ) από το προσωπικό. Μάλιστα, το προσωπικό του Δήμου που συμμετείχε στο συγκεκριμένο κρισιγενές περιστατικό έχει <<κρυφθεί>> επιμελώς από τον/την λήπτη των φωτογραφιών που δημοσιεύτηκαν για ευνόητους λόγους.

Το προσωπικό καθαρισμού σε τέτοιες περιστάσεις οφείλει να φοράει πλήρη ΜΑΠ: αδιάβροχη ολόσωμη φόρμα, γάντια νιτριλίου, μάσκα με φίλτρο P3, γυαλιά προστασίας και γαλότσες. Η απουσία ΜΑΠ αποτελεί σοβαρή παράβαση της εργατικής και υγειονομικής νομοθεσίας, σύμφωνα με το ΠΔ 102/2020 και τις οδηγίες του CDC και του WHO για απολύμανση μετά από λύματα.

4. Δεν αναφέρθηκε συνεργασία με υγειονομικές αρχές (ΕΟΔΥ, Διεύθυνση Υγείας).

Ο Δήμος όφειλε να ενημερώσει και να εμπλέξει τις αρμόδιες υπηρεσίες Δημόσιας Υγείας της Περιφέρειας και τον ΕΟΔΥ για:

*Δειγματοληψία νερού/εδάφους από το σημείο.

*Μικροβιολογικές αναλύσεις για παθογόνα (π.χ. E. coli, σαλμονέλα, ιοί).

*Αξιολόγηση κινδύνου για πιθανή ρύπανση υπόγειων υδάτων ή παρακείμενων κατοικιών.

Σύμφωνα με τον WHO (Safe Management of Wastes, 2013), κάθε περιστατικό βιολογικής ρύπανσης πρέπει να καταγράφεται, τεκμηριώνεται και να παρακολουθείται από τις αρχές. Επίσης, σύμφωνα με τον ΠΟΥ, η αρχική δειγματοληψία πρέπει να πραγματοποιηθεί εντός 4 ωρών από την καταγραφή του περιστατικού, και να επαναληφθεί τουλάχιστον μία φορά εντός 24 ωρών για να διαπιστωθεί η εξέλιξη ή επιμονή του μικροβιακού φορτίου στον περιβάλλοντα χώρο.

Επιπλέον, σύμφωνα με τα πρότυπα του ECDC (2025) για περιβαλλοντικά συμβάντα υψηλού μικροβιολογικού κινδύνου, όφειλε να εκδοθεί ταχεία αξιολόγηση κινδύνου (Rapid Risk Assessment) εντός 24 ωρών από την πρώτη γνωστοποίηση, με τεκμηρίωση των πιθανών επιπτώσεων στη δημόσια υγεία και σχέδιο επικοινωνίας με τον πληθυσμό.

5. Δεν υπήρξε πρόβλεψη για υγειονομική παρακολούθηση του πληθυσμού.

Ο ΠΟΥ και το ECDC (European Centre for Disease Prevention and Control) προβλέπουν τη δυνατότητα προληπτικής παρακολούθησης συμπτωμάτων σε κατοίκους κοντά στο σημείο, ειδικά σε παιδιά, ηλικιωμένους και άτομα με υποκείμενα νοσήματα. Αυτό περιλαμβάνει:

*Επικοινωνία με τοπικά Κέντρα Υγείας.

*Ενημέρωση σχολείων ή παιδικών σταθμών.

*Καταγραφή ενδεχόμενων περιστατικών με εντερικά ή δερματικά συμπτώματα.

Σύμπέρασμα
Η δημόσια υγεία δεν διασφαλίζεται μόνο με χλωρίνη και πρόχειρες αναρτήσεις, αλλά με πλήρη συμμόρφωση προς επιστημονικές κατευθύνσεις, θεσμική λογοδοσία και διαφάνεια.

Η διαχείριση βιολογικών κινδύνων οφείλει να αντιμετωπίζεται με σοβαρότητα και υπευθυνότητα – ιδίως όταν αφορά την υγιεινή του οδικού δικτύου, της γειτονιάς και τελικά της ίδιας της κοινότητας.

Καλούμε τον Δήμο Σαλαμίνας να:

*δημοσιοποιήσει πλήρη έκθεση του περιστατικού,

*προβεί σε επίσημη ενημέρωση των κατοίκων,

*εκπονήσει πρωτόκολλο διαχείρισης τέτοιων περιστατικών σύμφωνα με τα διεθνή πρότυπα,

*διασφαλίσει τη συμμετοχή υγειονομικών αρχών σε κάθε μελλοντική ανάλογη κρίση.

Η υπονόμευση και η προχειρότητα διαχείρισης τέτοιων περιστατικών δεν ενισχύει την εμπιστοσύνη των πολιτών προς τη Δημοτική Αρχή και τους Θεσμούς, αλλά δημιουργεί ουσιαστική ανησυχία και ανασφάλεια σε ζητήματα που άπτονται της ασφάλειας της Σαλαμίνας.

Επιστημονικές Πηγές:
European Centre for Disease Prevention and Control (2025). Rapid Risk Assessment Guidelines for Waterborne Outbreaks. Stockholm: ECDC. Available at: https://www.ecdc.europa.eu/en/publications-data (Accessed: 21 June 2025).

WHO (2020). Sanitation Safety Planning: Manual for safe use and disposal of wastewater, greywater and excreta. Geneva: WHO. https://www.who.int/publications/i/item/9789240031359

WHO (2018). Guidelines on sanitation and health. Geneva: WHO. https://www.who.int/publications/i/item/9789241514707

World Health Organization (2020). Sanitation Safety Planning: Manual for safe use and disposal of wastewater, greywater and excreta, 2nd ed. Geneva: WHO. Available at: https://www.who.int/publications/i/item/9789240031359 (Accessed: 21 June 2025).
CDC (2021). Sewage Exposure and Cleanup Guidance. https://www.cdc.gov/healthywater/emergency/sanitation-wastewater/sewage-cleanup.html
ΕΟΔΥ (2023). Οδηγίες καθαρισμού και απολύμανσης χώρων με έκθεση σε βιολογικά υγρά, Αθήνα

Γεννήθηκε στις 14 Μαρτίου 1988 στη Σαλαμίνα Αττικής. Ομιλεί την ελληνική και την αγγλική γλώσσα. Είναι απόφοιτος της Σχολής Δημόσιας Υγείας του Υπουργείου Υγείας, κατέχει δίπλωμα Security Manager από τον Βρετανικό Οργανισμό STS London, πιστοποίηση International Security Management από το πανεπιστήμιο Erasmus του Rotterdam, πιστοποίηση εξειδίκευσης Στρατηγικής Ανώτερης Ασφάλειας και Διαχείρισης Κρίσιμων Κρίσεων από τον Διεθνή Οργανισμό Πιστοποίησης Εκπαιδευτικών Προγραμμάτων Gatehouse Awards σε συνεργασία με το Ελληνικό Ινστιτούτο Διαχείρισης Κρίσεων και Καταστροφών (ΕΙΔΙΚΚΑ), πιστοποίηση Διαπραγματεύσεων από το Πανεπιστήμιο Yale των ΗΠΑ, πιστοποίηση Συντονιστή-Ερευνητή σε Εταιρικές Καταγγελίες Σεξουαλικών Επιθέσεων και Παρενοχλήσεων του Οργανισμού Core Humanitarian Standard Alliance (CHS) & Disaster Ready NGO, πιστοποίηση από το Department of Homeland Security των ΗΠΑ στο Πρόγραμμα Πρόληψης Τρομοκρατικών Επιθέσεων, πτυχίο Χειριστή Αεροσκαφών της ΥΠΑ/EASA και πτυχίο Διασώστη Μάχης της Ελληνικής Πολεμικής Αεροπορίας, στην οποία διατέλεσε ως Επιχειρησιακό Στέλεχος για δώδεκα συναπτά έτη υπηρετώντας στην 31η ΜΕΕΔ (Μοίρα Επιχειρήσεων Έρευνας και Διάσωσης). Έχει συμμετάσχει σε μεγάλο αριθμό Εθνικών Αποστολών Έρευνας και Διάσωσης και αντίστοιχο αριθμό συνεργασιών και συνεκπαιδεύσεων με Ελληνικά και Συμμαχικά Ειδικά Τμήματα. Το 2021 αποχώρησε οικειοθελώς από τις Τάξεις της Πολεμικής Αεροπορίας, έχοντας αποκτήσει τις επιχειρησιακές εξειδικεύσεις του Αλεξιπτωτιστή Ελεύθερης Πτώσης και Στατικού Ιμάντα, Καταδρομέα, Αυτοδύτη, Δύτη Διασώστη, Δύτη Ημίκλειστων Κυκλωμάτων, Τεχνικού Αναρριχητή, Joint Terminal Attack Controller (JTAC), Νοσοκόμου Μάχης, Close Quarter Combat (CQC), Μηχανοσώστη, Πυροσβέστη, Χημικής-Βιολογικής-Ραδιενεργής-Πυρηνικής Άμυνας (CBRN) και της Ναυτικής Αποτροπής (NMITC). Έκτοτε δραστηριοποιείται ως Σύμβουλος Ασφάλειας Επιχειρήσεων και Οργανισμών, κερδοσκοπικών και μη, στην Ελλάδα, την ευρύτερη Ευρώπη, την Μαδαγασκάρη, αλλά και την εμπόλεμη Ουκρανία. Επίσης, συμμετέχει ως Επιχειρησιακό Μέλος, Εισηγητής και Σύμβουλος Ασφάλειας στο Ελληνικό Ινστιτούτο Διαχείρισης Κρίσεων και Καταστροφών. Έχει εκπονήσει εταιρικά σχέδια ασφαλείας, εκπαιδευτικά εγχειρίδια, συμμετέχει ως κριτικός αναγνώστης σε βιβλία και εγχειρίδια που απευθύνονται στο ευρύτερο περιβάλλον της Ασφάλειας και ως αρθρογράφος σε έντυπα και ηλεκτρονικά έγκριτα μέσα που πραγματεύονται τον ευρύτερο όρο της Ασφάλειας. Ως αεικίνητο πνεύμα και υποστηρικτής της δια βίου μάθησης συνεχίζει τις σπουδές του στο νεοσύστατο προπτυχιακό τμήμα Διεθνών Σχέσεων και Ασφάλειας του Πανεπιστημίου Νεάπολης Πάφου.

GEOPOLITICO

Κίνδυνος και… έγκλημα!

Ο πρόεδρος του ΕΛΙΣΜΕ επικρίνει τους χειρισμούς στην ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας–Κύπρου, εκτιμά ότι η επίσκεψη Ρούμπιο θα συνοδευτεί από εξοπλιστικές πιέσεις και απορρίπτει την παραχώρηση ελληνικών Patriot στην Ουκρανία.

Δημοσιεύτηκε

στις

Αιχμηρή παρέμβαση για την αντιμετώπιση των τουρκικών πιέσεων και την αξιοποίηση της στρατηγικής θέσης της Ελλάδας έκανε στη «Ναυτεμπορική» ο αντιστράτηγος ε.α. και πρόεδρος του ΕΛΙΣΜΕ, Ιωάννης Μπαλτζώης.

Στο επίκεντρο έθεσε το καλώδιο Ελλάδας–Κύπρου, προειδοποιώντας ότι ενδεχόμενη αποδοχή της απαίτησης της Άγκυρας για έγγραφη άδεια θα δημιουργούσε, κατά την εκτίμησή του, επικίνδυνο προηγούμενο εις βάρος των ελληνικών κυριαρχικών δικαιωμάτων.

Το καλώδιο και η παγίδα της άδειας

Ο κ. Μπαλτζώης σχολίασε θετικά την τοποθέτηση του Άγγελου Συρίγου για την ελληνική υποχωρητικότητα, όπως αυτή παρουσιάστηκε στη συζήτηση. Υποστήριξε ότι ο βουλευτής εξέφρασε δημόσια μια διαπίστωση που ο ίδιος επαναλαμβάνει εδώ και καιρό.

Παράλληλα, έθεσε το ζήτημα της απουσίας συγκεκριμένου χρονοδιαγράμματος για την ηλεκτρική διασύνδεση. Όπως τόνισε, ένα τόσο σημαντικό διακρατικό έργο δεν μπορεί να παραμένει χωρίς σαφές πλαίσιο υλοποίησης. Κατά την άποψή του, η αναζήτηση στήριξης μέσω γαλλικών συμφερόντων φανερώνει αμηχανία απέναντι στις τουρκικές αντιδράσεις.

Η σοβαρότερη προειδοποίησή του αφορούσε το ενδεχόμενο υποβολής αιτήματος άδειας προς την Τουρκία. Μια τέτοια κίνηση, υποστήριξε, θα ξεπερνούσε την πολιτική ταπείνωση: θα μπορούσε να χρησιμοποιηθεί από την Άγκυρα ως παραδοχή των αξιώσεών της και να αξιοποιηθεί εναντίον της Ελλάδας και σε άλλες περιοχές του Αιγαίου.

Επικρίνοντας τους χειρισμούς στην Κάσο, επισήμανε ότι όταν η άλλη πλευρά χρησιμοποιεί πολεμικά πλοία για να επιβάλει τη θέση της, η Ελλάδα οφείλει να επιδεικνύει ανάλογη αποφασιστικότητα. Στη δική του ανάγνωση, η στρατιωτικοποίηση ενός ζητήματος από την Τουρκία δεν μπορεί να αντιμετωπίζεται με αποχώρηση και διαρκείς αναβολές.

«Δεν πρέπει εμείς να γονατίσουμε»

Ιδιαίτερη σημασία απέδωσε στη διατύπωση προειδοποιήσεων από το τουρκικό υπουργείο Άμυνας. Εκτίμησε ότι η Άγκυρα επιχειρεί έτσι να προσδώσει στρατιωτικό βάρος στις διεκδικήσεις της και να εντείνει την πίεση προς την ελληνική πλευρά.

Ωστόσο, απέρριψε την αντίληψη ότι αυτό πρέπει να οδηγεί αυτομάτως σε υποχώρηση.

«Δεν σημαίνει ότι επειδή το λέει το υπουργείο Άμυνας πρέπει εμείς να γονατίσουμε», ανέφερε χαρακτηριστικά.

Επικαλούμενος ανάλυση του Μάικλ Ρούμπιν, αμφισβήτησε την εικόνα απόλυτης στρατιωτικής ισχύος που προβάλλει η Τουρκία. Υποστήριξε ότι το μέγεθος των ενόπλων δυνάμεών της δεν τεκμηριώνει από μόνο του την αποτελεσματικότητά τους απέναντι σε έναν οργανωμένο αντίπαλο.

Αναφέρθηκε επίσης στην προσωπική του εμπειρία από κοινά επιτελεία και ασκήσεις, αποδίδοντας υψηλό επίπεδο στο ελληνικό στρατιωτικό προσωπικό και επισημαίνοντας αδυναμίες της τουρκικής πλευράς.

Στο ίδιο πλαίσιο έκανε ιστορική αναφορά στην εισβολή στην Κύπρο το 1974. Απέδωσε καθοριστική ευθύνη στους τότε ελληνικούς χειρισμούς και στις εντολές που δόθηκαν, υποστηρίζοντας ότι η έκβαση δεν μπορεί να παρουσιάζεται απλώς ως απόδειξη τουρκικής στρατιωτικής υπεροχής.

Το ισραηλινό ενδιαφέρον και η Κύπρος

Ο πρόεδρος του ΕΛΙΣΜΕ αναφέρθηκε σε ανάλυση της Jerusalem Post, την οποία συνέδεσε με ισραηλινές ανησυχίες για τις τουρκικές θαλάσσιες διεκδικήσεις και την ασφάλεια της ναυσιπλοΐας.

Όπως μετέφερε, ο θαλάσσιος διάδρομος που προβάλλεται μέσω του τουρκολιβυκού μνημονίου αντιμετωπίζεται στην εν λόγω ανάλυση ως δυνητικό πρόβλημα για τις θαλάσσιες μεταφορές του Ισραήλ. Με βάση αυτή την ανάγνωση, εκτίμησε ότι οι τουρκικές επιδιώξεις θίγουν ευρύτερα συμφέροντα στη Μεσόγειο και ενδέχεται να προκαλέσουν πρόσθετες αντιδράσεις.

Διατύπωσε επίσης την πρόβλεψη ότι το κατεχόμενο τμήμα της Κύπρου μπορεί να βρεθεί στο επίκεντρο έντονων εξελίξεων, χωρίς να παρουσιάσει συγκεκριμένο περιστατικό ως ήδη δρομολογημένο.

Τι περιμένει από τον Ρούμπιο

Για την επίσκεψη του Μάρκο Ρούμπιο στην Αθήνα, ο κ. Μπαλτζώης εκτίμησε ότι η αμερικανική πλευρά θα επιδιώξει ελληνική συμμετοχή σε διπλωματικές προσπάθειες σχετικές με το Ιράν και την περιφερειακή ασφάλεια, καθώς και πρόσθετες αγορές αμερικανικών οπλικών συστημάτων.

Συνέδεσε το ελληνικό ενδιαφέρον με την εμπορική ναυτιλία και την ανάγκη να παραμένουν ασφαλείς οι θαλάσσιες οδοί. Υπενθύμισε τις ιστορικές σχέσεις Ελλάδας και Ιράν, αναγνωρίζοντας ότι οι σημερινές πολιτικές σχέσεις έχουν διαταραχθεί.

Στο εξοπλιστικό σκέλος, προέβλεψε πιέσεις προς την Αθήνα για μεγαλύτερο μερίδιο των αμυντικών δαπανών σε αμερικανικά συστήματα, πέραν των F-35. Κατά την εκτίμησή του, οι δεσμεύσεις προς άλλους προμηθευτές και τα συγκεκριμένα δημοσιονομικά περιθώρια θα δυσκολέψουν τους κυβερνητικούς χειρισμούς.

Κάθετος για τους Patriot

Κατηγορηματική ήταν η αντίθεσή του σε ενδεχόμενη παραχώρηση ελληνικών Patriot στην Ουκρανία. Υποστήριξε ότι μια τέτοια απόφαση θα αποδυνάμωνε την ελληνική άμυνα, ιδιαίτερα λόγω των δυσκολιών αναπλήρωσης.

«Θα είναι έγκλημα να τους δώσουμε», είπε, επιμένοντας ότι προτεραιότητα πρέπει να αποτελεί η κάλυψη των ελληνικών αμυντικών αναγκών.

Στη συζήτηση επικαλέστηκε πληροφορία για πιθανή παραχώρηση Patriot με όρο την προστασία ελληνικών εμπορικών πλοίων από ουκρανικά πλήγματα. Πρόκειται για πληροφορία που ανέφερε ο ίδιος, χωρίς να παρουσιάσει τεκμήρια κατά την παρέμβασή του.

Παράλληλα, αναγνώρισε την ενίσχυση της Πολεμικής Αεροπορίας και του Πολεμικού Ναυτικού μέσω των εξοπλιστικών προγραμμάτων, ζητώντας μεγαλύτερη προσοχή στον Στρατό Ξηράς. Ειδικά για τα τεθωρακισμένα οχήματα μάχης, έθεσε το ζήτημα της προστατευμένης μεταφοράς και υποστήριξης των στρατιωτών στο πεδίο.

Η Ελλάδα να διεκδικήσει περισσότερα

Κλείνοντας, ο κ. Μπαλτζώης υποστήριξε ότι η Ελλάδα δεν αξιοποιεί επαρκώς τη γεωπολιτική της αξία στις σχέσεις με τους συμμάχους. Έφερε ως παράδειγμα την Αλεξανδρούπολη και τη συμβολή της στις μεταφορές στρατιωτικού υλικού προς την Ουκρανία, αντιπαραβάλλοντας αυτή την προσφορά με τα ανταλλάγματα που, κατά την άποψή του, λαμβάνει η χώρα.

Εστίασε στη σημασία του Αιγαίου, της Κρήτης και της Κύπρου για τους θαλάσσιους διαδρόμους της Ανατολικής Μεσογείου. Ζήτησε η στρατηγική θέση της Ελλάδας να μετατρέπεται σε διαπραγματευτική ισχύ, αμυντική ενίσχυση και ουσιαστική υποστήριξη των εθνικών συμφερόντων.

Συνέχεια ανάγνωσης

GEOPOLITICO

Κειμήλια αντί λειψάνων Σαμουήλ: Τα ερωτήματα για τη συμφωνία με τη Βουλγαρία και τη Συνθήκη του Νεϊγύ

Ο Γιώργος Καρανίκας, με άρθρο του στον «Χρόνο», θέτει ζήτημα αντιμετώπισης των λεηλατημένων ελληνικών θησαυρών ως αντικειμένων ανταλλαγής. Η υποχρέωση επιστροφής, οι εκκρεμείς διεκδικήσεις και οι ενστάσεις των Μητροπόλεων.

Δημοσιεύτηκε

στις

από τον

Η επιστροφή 48 εκκλησιαστικών κειμηλίων από τη Βουλγαρία επαναφέρει ένα ιστορικό και πολιτικό ερώτημα: γιατί η απόδοση θησαυρών που αφαιρέθηκαν από ελληνικές μονές συνδέεται με την παράδοση ανταλλάγματος, όταν η Συνθήκη του Νεϊγύ προέβλεπε ήδη την επιστροφή τους;

Αυτό είναι το κεντρικό ζήτημα που αναδεικνύει ο δημοσιογράφος Γιώργος Καρανίκας, στο άρθρο του «Διαγράφουμε την συνθήκη του Νεϊγύ;», που δημοσιεύεται στην εφημερίδα «Χρόνος» στις 7 Οκτωβρίου. Η παρέμβασή του στρέφεται κατά της λογικής της ανταλλαγής και της πανηγυρικής παρουσίασης μιας συμφωνίας που αφορά μέρος των θησαυρών που διεκδικεί η ελληνική πλευρά.

Η υποχρέωση που διατυπώθηκε το 1919

Η Συνθήκη του Νεϊγύ υπογράφηκε στις 27 Νοεμβρίου 1919, μετά την ήττα της Βουλγαρίας στον Α΄ Παγκόσμιο Πόλεμο. Πέρα από τις εδαφικές και οικονομικές ρυθμίσεις, περιλάμβανε συγκεκριμένη πρόβλεψη για την επιστροφή πολιτιστικών αγαθών.

Το άρθρο 126 όριζε ότι η Βουλγαρία αναλαμβάνει να αναζητήσει και να επιστρέψει χωρίς καθυστέρηση στην Ελλάδα, τη Ρουμανία και το Σερβοκροατοσλοβενικό Κράτος αρχεία, έγγραφα και αντικείμενα αρχαιολογικού, ιστορικού ή καλλιτεχνικού ενδιαφέροντος που είχαν απομακρυνθεί από τα εδάφη τους κατά τον πόλεμο.

Στη διάταξη αυτή στηρίζεται η κριτική του Καρανίκα: η επιστροφή των λεηλατημένων κειμηλίων αποτελούσε υποχρέωση της βουλγαρικής πλευράς, επομένως η αντιμετώπισή τους ως στοιχείων μιας αμοιβαίας συναλλαγής δημιουργεί σοβαρά ερωτήματα.

Ο αρθρογράφος υπενθυμίζει και την παράδοση χειρογράφων το 1923. Σύμφωνα με την ιστορική αναδρομή του, η ελληνική αντιπροσωπεία παρέλαβε κιβώτια τα οποία παρουσιάστηκαν ως το σύνολο των αφαιρεθέντων, αλλά περιείχαν μόνο περιορισμένο αριθμό χειρογράφων. Κατά τον ίδιο, η εκκρεμότητα δεν έκλεισε ποτέ, παρά τους μεταγενέστερους βουλγαρικούς ισχυρισμούς.

Τι περιλαμβάνει η πρόσφατη συμφωνία

Στις 3 Οκτωβρίου 2026, στο Μουσείο Βυζαντινού Πολιτισμού της Θεσσαλονίκης, υπογράφηκαν τα πρωτόκολλα παράδοσης και παραλαβής, παρουσία των πρωθυπουργών Ελλάδας και Βουλγαρίας.

Τα 48 κειμήλια προέρχονται από την Ιερά Μονή Παναγίας Εικοσιφοίνισσας, την Ιερά Μονή Τιμίου Προδρόμου Σερρών και την Ιερά Μητρόπολη Σερρών και Νιγρίτης. Η ελληνική πλευρά παραδίδει τα λείψανα που έχουν ταυτοποιηθεί ως ανήκοντα στον τσάρο Σαμουήλ, μαζί με το υπόλοιπο ανθρωπολογικό υλικό από τέσσερις σαρκοφάγους της Βασιλικής του Αγίου Αχιλλείου στις Πρέσπες.

Η επίσημη ανακοίνωση προβλέπει συνέχιση των διαπραγματεύσεων για ιστορικά αντικείμενα που δεν περιλήφθηκαν στην παρούσα συμφωνία. Τα επιστραφέντα κειμήλια θα εκτίθενται στη Θεσσαλονίκη έως τις 5 Νοεμβρίου και κατόπιν θα αποδοθούν στους φορείς προέλευσής τους.

Οι θησαυροί που παραμένουν εκτός

Οι εκκρεμείς διεκδικήσεις δείχνουν ότι η επιστροφή των 48 αντικειμένων δεν ολοκληρώνει τον επαναπατρισμό.

Ο Μητροπολίτης Δράμας Δωρόθεος, σε επιστολή του προς την υπουργό Πολιτισμού, αναφέρει ότι από την Εικοσιφοίνισσα είχαν αφαιρεθεί 800 ιερά κειμήλια και 430 χειρόγραφα. Εκφράζει επίσης την ανησυχία ότι η παράδοση των λειψάνων του Σαμουήλ αποδυναμώνει τη διαπραγματευτική δυνατότητα της Ελλάδας για όσα παραμένουν στη Βουλγαρία.

Η Μητρόπολη Ξάνθης και Περιθεωρίου διεκδικεί ακόμη 50 αντικείμενα από τις Μονές Παναγίας Καλαμούς και Παναγίας Αρχαγγελιώτισσας, ζητώντας την επιστροφή τους έξω από τη λογική ανταλλαγής. Παράλληλα, η Ιερά Σύνοδος χαιρέτισε τον επαναπατρισμό των 48 κειμηλίων, εκφράζοντας την προσδοκία να ακολουθήσουν νέες επιστροφές.

Το ερώτημα περί «διαγραφής» της Συνθήκης του Νεϊγύ αποτελεί την αιχμηρή πολιτική θέση του Καρανίκα· δεν τεκμηριώνει από μόνο του νομική κατάργησή της. Αναδεικνύει, όμως, ένα συγκεκριμένο ζήτημα που απαιτεί απάντηση: πώς διασφαλίζεται η διεκδίκηση του συνόλου των αφαιρεθέντων θησαυρών, μετά την ολοκλήρωση αυτής της ανταλλαγής;

Η επιστροφή των 48 κειμηλίων έχει αξία για τις μονές και την πολιτιστική κληρονομιά της χώρας. Η ιστορική εκκρεμότητα, ωστόσο, παραμένει ανοιχτή όσο χειρόγραφα και εκκλησιαστικοί θησαυροί εξακολουθούν να βρίσκονται μακριά από τους τόπους στους οποίους ανήκουν.

Συνέχεια ανάγνωσης

GEOPOLITICO

Μουντζουρούλιας: «Πού είναι η ελληνική αντίδραση;» – Μακεδονικό, γαλλοτουρκική προσέγγιση και αποτροπή στο Αιγαίο

Αιχμές για τις αναφορές της Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, ερωτήματα για τη στάση του Παρισιού απέναντι στην Άγκυρα και ανάλυση των κινήσεων που ενισχύουν την ελληνική άμυνα.

Δημοσιεύτηκε

στις

Η στάση των Βρυξελλών στο Μακεδονικό, η ανάπτυξη των αμυντικών σχέσεων Γαλλίας–Τουρκίας και η ενίσχυση της ελληνικής αποτροπής βρέθηκαν στο επίκεντρο της εκπομπής «Direct News» με τον Ανδρέα Μουντζουρούλια. Ο δημοσιογράφος άσκησε έντονη κριτική για τις αναφορές της Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν σε «μακεδονική» γλώσσα και ταυτότητα, έθεσε ερωτήματα για τις επιλογές του Παρισιού και παρουσίασε τις στρατιωτικές και διπλωματικές εξελίξεις που, κατά την εκτίμησή του, διαμορφώνουν ένα νέο περιβάλλον για την Ελλάδα.

Κεντρικό σημείο της παρέμβασής του ήταν ότι η Αθήνα χρειάζεται να συνδυάζει την αμυντική προετοιμασία με ξεκάθαρη διπλωματική στάση. Οι εξοπλισμοί και οι στρατηγικές συνεργασίες αποκτούν ουσιαστικό βάρος όταν συνοδεύονται από ετοιμότητα και αποφασιστικότητα στην υπεράσπιση των εθνικών συμφερόντων.

Μακεδονικό: Κριτική για τις Πρέσπες και την απουσία αντίδρασης

Ο Ανδρέας Μουντζουρούλιας ξεκίνησε από τις δηλώσεις που, όπως ανέφερε, έκανε η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής κατά την επίσκεψή της στα Σκόπια στις 2 Οκτωβρίου. Σύμφωνα με την παρουσίαση στην εκπομπή, οι αναφορές αφορούσαν την ταυτότητα, τον πολιτισμό και τη γλώσσα της Βόρειας Μακεδονίας.

Ο δημοσιογράφος τις αντιμετώπισε ως επιβεβαίωση των συνεπειών της Συμφωνίας των Πρεσπών, την οποία επέκρινε με ιδιαίτερα σκληρή γλώσσα. Καταλόγισε ευθύνες στην κυβέρνηση που την υπέγραψε, αλλά και στη σημερινή κυβέρνηση για τη διαχείριση του ζητήματος.

Στάθηκε ιδιαίτερα στο γεγονός ότι, μέχρι την ώρα της εκπομπής, ο ίδιος δεν είχε διαπιστώσει ισχυρή ελληνική αντίδραση. Επέκρινε επίσης την περιορισμένη, κατά την εκτίμησή του, ανάδειξη του θέματος από τα ελληνικά μέσα ενημέρωσης.

Παράλληλα, αμφισβήτησε το επιχείρημα ότι η ένταξη της γειτονικής χώρας στο ΝΑΤΟ θα την απομάκρυνε από την τουρκική επιρροή, επικαλούμενος τη συνέχιση της συνεργασίας της με την Άγκυρα.

Γαλλία–Τουρκία: Τι θα κάνει το Παρίσι για το καλώδιο;

Στη συνέχεια, ο παρουσιαστής επικεντρώθηκε στον οδικό χάρτη αμυντικής συνεργασίας Γαλλίας–Τουρκίας, ο οποίος, σύμφωνα με όσα παρουσίασε, υπογράφηκε στις 3 Οκτωβρίου.

Υπογράμμισε ότι η εξέλιξη ενδιαφέρει άμεσα την Ελλάδα λόγω της στρατηγικής σχέσης με τη Γαλλία, της ρήτρας αμοιβαίας αμυντικής συνδρομής και των εξοπλιστικών προγραμμάτων με τα Rafale και τις φρεγάτες Belharra.

Ο Μουντζουρούλιας διευκρίνισε ότι η γαλλοτουρκική προσέγγιση δεν ακυρώνει την ελληνογαλλική συνεργασία. Έθεσε, όμως, ένα συγκεκριμένο ερώτημα: Πώς θα εκφραστεί έμπρακτα η γαλλική στήριξη εάν η Τουρκία επιχειρήσει να παρεμποδίσει τις εργασίες για την ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας–Κύπρου;

Στο ίδιο πλαίσιο ενέταξε τις συζητήσεις για πιθανή τουρκική προμήθεια του γαλλοϊταλικού συστήματος αεράμυνας SAMP/T. Κατά την ανάλυσή του, η Αθήνα χρειάζεται σαφείς απαντήσεις για τις προθέσεις του Παρισιού, το οποίο αναπτύσσει διαύλους και με τις δύο πλευρές του Αιγαίου.

Η Ινδία και τα στρατιωτικά σενάρια στο Αιγαίο

Θετικά αξιολόγησε την εμβάθυνση των σχέσεων Ελλάδας–Ινδίας, δίνοντας έμφαση στη ναυτιλία, στις θαλάσσιες μεταφορές, στις λιμενικές υποδομές και στην άμυνα.

Όπως επισήμανε, η ελληνική ναυτιλιακή τεχνογνωσία μπορεί να συνδεθεί με την αναπτυσσόμενη βιομηχανική βάση και τις διεθνείς φιλοδοξίες της Ινδίας. Αναφέρθηκε επίσης στις επαφές του Ινδού πρέσβη με την ελληνική στρατιωτική ηγεσία, παρουσιάζοντάς τες ως ένδειξη ενίσχυσης της αμυντικής συνεργασίας.

Στον αντίποδα, στάθηκε στην άσκηση ναυτικών ειδικών δυνάμεων Τουρκίας–Αζερμπαϊτζάν που, όπως ανέφερε, προγραμματιζόταν για τις 19–20 Οκτωβρίου στο Ακσάζ. Υπογράμμισε τη σημασία της τοποθεσίας απέναντι από τα Δωδεκάνησα και το ελληνικό ενδιαφέρον για τα σενάρια υποβρύχιας επίθεσης και άμυνας.

Σε αυτό το περιβάλλον ενέταξε την ελληνική άσκηση «Αλέξανδρος», αναδεικνύοντας τον έλεγχο των χρόνων αντίδρασης, την ενεργοποίηση σχεδίων και τον συντονισμό Στρατού Ξηράς, Πολεμικού Ναυτικού και Πολεμικής Αεροπορίας. Στην παρουσίασή του περιέλαβε σενάρια ανακατάληψης νησίδων, απόκρουσης αποβατικής ενέργειας και συνδυασμένης αεροναυτικής δράσης.

Ρούμπιο και ενεργειακή θέση της Ελλάδας

Στην εκπομπή, την οποία ο παρουσιαστής τοποθέτησε χρονικά στις 4 Οκτωβρίου, αναφέρθηκε στην επικείμενη τότε επίσκεψη του Μάρκο Ρούμπιο στην Αθήνα στις 6 Οκτωβρίου.

Έδωσε βάρος στον ελληνοαμερικανικό στρατηγικό διάλογο, στην αμυντική συνεργασία και στην ενεργειακή ασφάλεια. Ανέδειξε τον Κάθετο Διάδρομο φυσικού αερίου και τον ρόλο της Ελλάδας ως πύλης προς τη Νοτιοανατολική και Ανατολική Ευρώπη, ενώ επισήμανε τη στρατηγική σημασία της Σούδας και της Αλεξανδρούπολης.

Υποστήριξε επίσης ότι γύρω από τα ενεργειακά έργα συγκρούονται κρατικά και επιχειρηματικά συμφέροντα. Ζήτησε οι σχετικές εξελίξεις να εξετάζονται μέσα στο ευρύτερο γεωπολιτικό τους πλαίσιο.

Τα υποβρύχια «φαντάσματα», οι οχυρώσεις και τα Spike NLOS

Μεγάλο μέρος της εκπομπής αφορούσε την ενίσχυση της ελληνικής στρατιωτικής ισχύος. Ο δημοσιογράφος αναφέρθηκε σε πρόγραμμα βαριάς συντήρησης των τεσσάρων υποβρυχίων Type 214 κλάσης «Παπανικολής», ύψους 120 εκατ. ευρώ, σύμφωνα με τα στοιχεία που παρουσίασε.

Έδωσε έμφαση στη δυνατότητα παρατεταμένης παραμονής τους σε κατάδυση και στο χαμηλό ακουστικό τους ίχνος, χαρακτηριστικά που ενισχύουν την επιχειρησιακή τους αξία.

Παράλληλα, παρουσίασε πρόγραμμα 522 οχυρωματικών θέσεων στον Έβρο και στα νησιά. Το βασικό του επιχείρημα ήταν ότι μια μονάδα πρέπει να μπορεί να συνεχίσει να μάχεται μετά το πρώτο πλήγμα. Καταφύγια, διασπορά μέσων, προστατευμένες θέσεις και ασφαλή κέντρα διοίκησης αποτελούν κρίσιμες προϋποθέσεις.

Στάθηκε ακόμη στα Spike NLOS και στην προσοχή που, όπως ανέφερε, δίνει ο τουρκικός Τύπος στην ανάπτυξή τους. Συνέδεσε αυτή την παρακολούθηση με το ευρύτερο ενδιαφέρον για τις νέες ελληνικές φρεγάτες, τον εκσυγχρονισμό των MEKO και τις μελλοντικές δυνατότητες του Πολεμικού Ναυτικού.

Τέλος, αναφέρθηκε στη διαστημική διάσταση της άμυνας, υπογραμμίζοντας την αξία της έγκαιρης εικόνας του πεδίου και της αξιοποίησης δεδομένων. Η εκπομπή περιέλαβε επίσης αναφορές στην τουρκική οικονομία και στον τρόπο με τον οποίο τουρκικά μέσα αντιμετωπίζουν τη συνεργασία Ελλάδας–Κύπρου–Ισραήλ.

Συνέχεια ανάγνωσης

ΡΟΗ ΕΙΔΗΣΕΩΝ

GEOPOLITICO7 λεπτά πριν

Μηνύματα Αναγνωστών: Ήρθε η ώρα για έμπρακτες αποδείξεις συμμαχίας

Στρατηγικός σύμμαχος ή απλώς χρήσιμος εταίρος; Η σημερινή συγκυρία ίσως είναι η στιγμή που θα δώσει την απάντηση.

GEOPOLITICO37 λεπτά πριν

Κίνδυνος και… έγκλημα!

Ο πρόεδρος του ΕΛΙΣΜΕ επικρίνει τους χειρισμούς στην ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας–Κύπρου, εκτιμά ότι η επίσκεψη Ρούμπιο θα συνοδευτεί από εξοπλιστικές...

GEOPOLITICO1 ώρα πριν

Κειμήλια αντί λειψάνων Σαμουήλ: Τα ερωτήματα για τη συμφωνία με τη Βουλγαρία και τη Συνθήκη του Νεϊγύ

Ο Γιώργος Καρανίκας, με άρθρο του στον «Χρόνο», θέτει ζήτημα αντιμετώπισης των λεηλατημένων ελληνικών θησαυρών ως αντικειμένων ανταλλαγής. Η υποχρέωση...

GEOPOLITICO2 ώρες πριν

Μουντζουρούλιας: «Πού είναι η ελληνική αντίδραση;» – Μακεδονικό, γαλλοτουρκική προσέγγιση και αποτροπή στο Αιγαίο

Αιχμές για τις αναφορές της Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, ερωτήματα για τη στάση του Παρισιού απέναντι στην Άγκυρα και ανάλυση...

GEOPOLITICO2 ώρες πριν

Η Nexans διαψεύδει το σχέδιο ενημέρωσης της Τουρκίας για το καλώδιο Ελλάδας–Κύπρου

Η γαλλική εταιρεία ξεκαθαρίζει ότι δεν είχε ούτε σχεδιάζει επαφές με την Άγκυρα για τις έρευνες βυθού. Η επιστολή στην...

Δημοφιλή