Διεθνή
Τί λένε οι χάρτες για τον πόλεμο των 12 ημερών;
Τα πλήγματα και οι στόχοι του Ισραήλ – Πόσους πυραύλους εκτόξευσε το Ιράν
Μετά από δώδεκα ημέρες, οι οποίες απείλησαν να φέρουν στο χείλος της αβύσσου τη Μέση Ανατολή, Ισραήλ και Ιράν έχουν κηρύξει κατάπαυση του πυρός.
Η εκεχειρία κόντεψε να καταρρεύσει εν τη γενέσει της, προκαλώντας την έντονη δυσφορία του Αμερικανού προέδρου Ντόναλντ Τραμπ που δήλωσε on camera «Ισραήλ και Ιράν δεν ξέρουν τι στο διάολο κάνουν».
Η εύθραυστη κατάπαυση του πυρός ανάμεσα στο Ισραήλ και το Ιράν συνεχίζει να τηρείται σήμερα, με τον ισραηλινό πρωθυπουργό Μπενιαμίν Νετανιάχου να διαλαλεί την «ιστορική νίκη» που κατάφερε ο στρατός του στην Ισλαμική Δημοκρατία, «καταστρέφοντας» το πυρηνικό της πρόγραμμα.
Το Ισραήλ επιδίωξε επίσης να επιτύχει δύο υποστηρικτικούς στόχους: να περιορίσει τα ιρανικά αντίποινα και να εξασφαλίσει την δική του στρατιωτική άμυνα. Ο Ισραηλινός πρωθυπουργός δήλωσε ότι η επιχείρηση «Rising Lion» πέτυχε όλους τους πολεμικούς στόχους του Ισραήλ «και πολλά άλλα».
Πάντως, ως προς τον πρώτο στόχο, διαβαθμισμένο αμερικανικό έγγραφο της υπηρεσίας πληροφοριών του Πενταγώνου, που επικαλέστηκαν μέσα ενημέρωσης, εγείρει αμφιβολίες για την αποτελεσματικότητα των βομβαρδισμών τους οποίους εξαπέλυσαν τα ξημερώματα της Κυριακής στρατηγικά βομβαρδιστικά των ΗΠΑ εναντίον των τριών ιρανικών εγκαταστάσεων-κλειδιών.
Το Ιράν ανακήρυξε επίσης τη «νίκη» του, επαναβεβαιώνοντας πως θα ασκήσει τα «νόμιμα δικαιώματά» του, συνεχίζοντας το πολιτικό πυρηνικό πρόγραμμά του, και δηλώνοντας ταυτόχρονα έτοιμο να ξαναρχίσει διαπραγματεύσεις με την Ουάσιγκτον.
Το Ινστιτούτο για την Μελέτη του Πολέμου (ISW) συγκεντρώνει τις επιθέσεις που αντάλλαξαν οι δύο χώρες και ποιες τοποθεσίες στοχοθετήθηκαν στην διάρκεια των δύο ημερών κατά τις οποίες συγκρούστηκαν Ισραήλ και Ιράν, από τις 13 Ιουνίου.
Τα ισραηλινά πλήγματα στο Ιράν
Το Ισραήλ προσπάθησε να αποτρέψει το Ιράν από το να διεξάγει αποτελεσματικά αντίποινα στο Ισραήλ, υποβαθμίζοντας τις δυνατότητες εκτόξευσης βαλλιστικών πυραύλων. Το Ιράν αρχικά μπορούσε να εκτοξεύσει 1.000 βαλλιστικούς πυραύλους αλλά οι ισραηλινές επιθέσεις το ανάγκασαν να εκτοξεύσει πολύ λιγότερους προς το Ισραήλ.
Μπλόφα ότι ήταν στόχος η ανατροπή του καθεστώτος
Παράλληλα, όπως σημειώνουν οι αναλυτές του ISW, το Ισραήλ επιδίωξε, σε μια δεύτερη υποστηρικτική προσπάθεια, να αναγκάσει το Ιράν να αποδεχτεί μια κατάπαυση του πυρός με ισραηλινούς όρους, δημιουργώντας την εντύπωση μιας αξιόπιστης υπαρξιακής απειλής για το ιρανικό καθεστώς.
Η περιορισμένη φύση των επιθέσεων εναντίον εσωτερικών θεσμών ασφαλείας υποδηλώνει ότι οι ισραηλινές δυνάμεις επιδίωξαν να πείσουν ότι απειλούν τη σταθερότητα του καθεστώτος, χωρίς όμως να το ανατρέψουν ή να το αποσταθεροποιήσουν ουσιαστικά.
Αν όντως ήθελαν να ανατρέψουν το καθεστώς, κατά τους αναλυτές, θα είχαν καταστρέψει συστηματικά τα κεντρικά γραφεία των Φρουρών της Ισλαμικής Επανάστασης σε επαρχιακό και περιφερειακό επίπεδο, καταστρέφοντας ταυτόχρονα τις υποδομές και τα περιουσιακά στοιχεία της Ιρανικής Διοίκησης Επιβολής του Νόμου σε όλη τη χώρα.
Το Ισραήλ έπληξε αυτούς τους στόχους, αλλά μόνο στην Τεχεράνη αλλά ούτε και εκεί το έκαναν με συστηματικό τρόπο, παρατηρούν. «Δεδομένης της αεροπορικής του υπεροχής έναντι του Ιράν, το Ισραήλ θα μπορούσε να είχε καταστρέψει αυτούς τους στόχους εάν χρειαζόταν, γεγονός που δείχνει ότι ο ισραηλινός στρατός σκόπιμα επέλεξε να μην πλήξει συστηματικά ιρανικά περιουσιακά στοιχεία της εσωτερικής ασφάλειας. Αντίθετα, έβαλε συστηματικά στο στόχαστρο πυραυλικές και πυρηνικές εγκαταστάσεις», εξηγούν.
Γιατί μπήκαν στο στόχαστρο ενεργειακές υποδομές
Οι ισραηλινές επιθέσεις έβαλαν επίσης στο στόχαστρο ενεργειακές υποδομές του Ιράν, οι οποίες κατά την έκθεση του ISW φαίνεται να σχετίζονται με μια προσπάθεια να επηεράσουν τις αποφάσεις του ιρανικού καθεστώτος. Πού στηρίζουν την εκτίμησή τους; Στο ιστορικό της χώρας καθώς στο παρελθόν, το 2017 και το 2018, οι ελλείψεις ενέργειας στο Ιράν έχουν οδηγήσει σε διαμαρτυρίες κατά του καθεστώτος.
Πάντως, τόσο οι επιθέσεις σε θεσμούς εσωτερικής ασφάλειας όσο και σε ενεργειακές υποδομές ήταν σχετικά περιορισμένες σε σύγκριση με τις επιθέσεις των ισραηλινών δυνάμεων που στόχευαν το πυρηνικό πρόγραμμα ή τις δυνατότητες αντιποίνων.
Τα πλήγματα στις πυρηνικές εγκαταστάσεις
Το αμερικανικό think tank αναφέρει την εκτίμηση του Ινστιτούτου Επιστήμης και Διεθνούς Ασφάλειας (Institute for Science and International Security), σύμφωνα με το οποίο οι επιθέσεις των ΗΠΑ και του Ισραήλ στο Ιράν «κατέστρεψαν ουσιαστικά» το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν.
Λέγοντας «κατέστρεψαν ουσιαστικά», το Ινστιτούτο εννοεί ότι θα χρειαστεί «πολύς χρόνος» για να αποκαταστήσει το Ιράν τις δυνατότητες εμπλουτισμού ουρανίου στα επίπεδα που ήταν πριν από την επίθεση.
Αυτή η εκτίμηση βασίζεται σε δύο πράγματα:
- Στις ζημιές που φαίνεται να υπέστησαν το Ιράν οι πυρηνικές εγκαταστάσεις της Νατάνζ, του Φορντό, του Κέντρου Πυρηνικής Τεχνολογίας της Ισφαχάν.
- Στην εξόντωση πολλών πυρηνικών επιστημόνων. Από τις 13 Ιουνίου, το Ισραήλ έχει σκοτώσει τουλάχιστον 14 Ιρανούς πυρηνικούς επιστήμονες.
Πάντως το Ινστιτούτο σημειώνει ότι το Ιράν εξακολουθεί να διατηρεί αποθέματα εμπλουτισμένου ουρανίο, ωστόσο, η καταστροφή μεγάλης ποσότητας φυγοκεντρητών θα κάνει την διαδικασία πολύ πιο αργή.
Οι βαλλιστικοί πύραυλοι του Ιράν
Στην αρχή της επιχείρησης «Rising Lion» και καθ’ όλη την διάρκειά της, οι ισραηλινές δυνάμεις προσπάθησαν να περιορίσουν την ικανότητα του Ιράν να απαντήσει στο Ισραήλ και συνέχισαν να καταστρέφουν εκτοξευτές πυραύλων και αποθέματα πυραύλων καθ’ όλη τη διάρκεια της αεροπορικής τους εκστρατείας.
Οι Ιρανοί ηγέτες αρχικά σχεδίαζαν να εκτοξεύσουν έως και χίλιους βαλλιστικούς πυραύλους στο Ισραήλ αμέσως μετά από μια ισραηλινή επίθεση, πιθανώς σε πολλαπλά μπαράζ, αναφέρει το αμερικανικό think tank. Το πρώτο ιρανικό μπαράζ πυραύλων περιελάμβανε περίπου 30 πυραύλους, ωστόσο, δεν κατάφερε ποτέ να εκτοξεύσει πάνω από 40 βαλλιστικούς πυραύλους σε ένα μόνο μπαράζ καθ’ όλη τη διάρκεια των 12 ημερών.
Το Ισραήλ φέρεται να κατασκεύασε μια μυστική βάση μη επανδρωμένων αεροσκαφών στο Ιράν, την οποία χρησιμοποίησε για να χτυπήσει εκτοξευτές βαλλιστικών πυραύλων κοντά στην Τεχεράνη στις 13 Ιουνίου. Το Ισραήλ έπληξε επίσης κτίριο όπου είχαν συναντηθεί ανώτεροι διοικητές της Αεροδιαστημικής των Φρουρών της Επανάστασης, οι οποίοι θα ήταν υπεύθυνοι για τα ιρανικά αντίποινα αμέσως μετά την ισραηλινή επίθεση.
Το Ισραήλ έχει επίσης στοχεύσει ιρανικές εγκαταστάσεις παραγωγής πυραύλων και εξοπλισμό.
Η συντονισμένη προσπάθεια του Ισραήλ να διαταράξει την παραγωγή πυραύλων, να καταστρέψει τις υποδομές εκτόξευσης και να καταστρέψει τα διαθέσιμα αποθέματα και την ηγεσία της Αεροδιαστημικής Δύναμης, περιόρισε την ικανότητα του Ιράν να αντιδράσει απέναντι στο Ισραήλ τόσο βραχυπρόθεσμα όσο και μεσοπρόθεσμα, σημειώνουν οι αναλυτές.
43 πυραυλικές επιθέσεις από το Ιράν
Ο ισραηλινός στρατός εκτιμά ότι το Ιράν εκτόξευσε εναντίον του Ισραήλ 500 με 550 βαλλιστικούς πυραύλους και πάνω από 1.000 drones, η οποία συμφωνεί με τις εκτιμήσεις του ISW που έχει καταγράψει 43 κύματα ιρανικών επιθέσεων.
Τα ιρανικά μπαράζ ποίκιλαν σε μέγεθος. Το Ιράν εκτόξευσε περίπου 40 πυραύλους στη μεγαλύτερη επίθεσή του και έναν πύραυλο στο μικρότερο μπαράζ του.
Αξίζει να σημειωθεί πως οι πυραυλικές επιθέσεις του Ιράν στην πρόσφατη σύγκρουση είναι πολύ μικρότερες σε σύγκριση με τα μπαράζ του στην επίθεσή του κατά του Ισραήλ τον Οκτώβριο του 2024, όταν το Ιράν εκτόξευσε περίπου 100 βαλλιστικούς πυραύλους ανά μπαράζ σε δύο κύματα.
Η ισραηλινή αεράμυνα διατήρησε υψηλό ποσοστό αναχαίτισης ιρανικών βαλλιστικών πυραύλων κατά τη διάρκεια του πολέμου, έχοντας αναχαιτίσει με επιτυχία το 89% των βαλλιστικών πυραύλων που εκτοξεύτηκαν εναντίον του Ισραήλ από τις 13 Ιουνίου.
Αντίθετα, η ισραηλινή αεράμυνα δεν αναχαίτισε ιρανικούς βαλλιστικούς πυραύλους που ήταν σε τροχιά να χτυπήσουν περιοχές χωρίς κίνδυνο για τους Ισραηλινούς πολίτες ή χωρίς στρατηγική αξία. Κι αυτό γιατί τα συστήματα αεράμυνας και οι χειριστές τους δίνουν προτεραιότητα σε εισερχόμενα βλήματα που θα χτυπήσουν σημαντικούς στόχους αντί να προσπαθούν να σταματήσουν κάθε βλήμα.
Οι πυραυλικές επιθέσεις σε ανοιχτές περιοχές δεν υποδηλώνουν αποτυχίες της ισραηλινής αεράμυνας ή έλλειψη πυραύλων αναχαίτισης, αλλά μάλλον τις αμυντικές προτεραιότητες του Ισραήλ, σχολιάζουν οι αναλυτές.
Η ισραηλινή αεράμυνα έχει δώσει στο παρελθόν προτεραιότητα στην υπεράσπιση πυκνοκατοικημένων περιοχών, όπως φάνηκε κατά την πυραυλική επίθεση του Ιράν τον Οκτώβριο του 2024.
Ωστόσο, σε ορισμένες περιπτώσεις οι ιρανικοί βαλλιστικοί πύραυλοι κατάφεραν να διεισδύσουν στην ισραηλινή αεράμυνα πλήττοντας κατοικημένες περιοχές. Τα συστήματα αεράμυνας δεν είναι τέλεια και ορισμένοι βλήματα θα διαπεράσουν το σύστημα, αναφέρει το ISW.
Πάντως, σύμφωνα με τους αναλυτές, η αδυναμία του Ιράν να πλήξει με ακρίβεια στρατιωτικές ή ενεργειακές υποδομές στο Ισραήλ υπογραμμίζει την περιορισμένη ακρίβεια των βαλλιστικών πυραύλων του. Όλοι οι βαλλιστικοί πύραυλοι έχουν Κυκλικό Πιθανό Σφάλμα (CEP), ένα μέτρο ακρίβειας για συστήματα όπλων. Το CEP είναι «η ακτίνα ενός κύκλου, με κέντρο τον επιδιωκόμενο στόχο, εντός της οποίας αναμένεται να πλήξει το 50% των πυραύλων». Τα δηλωμένα και δημόσια γνωστά CEP των ιρανικών βαλλιστικών πυραύλων μεσαίου βεληνεκούς (MRBM) που χρησιμοποιήθηκαν στην τελευταία σύγκρουση είναι μεταξύ 20 και 500 μέτρων.
Η σχετικά χαμηλή ακρίβεια αυτών των πυραύλων σε σύγκριση με ένα πυρομαχικό ακριβείας σημαίνει ότι ακόμη και σε περιπτώσεις που οι ιρανικοί πύραυλοι έπληξαν στρατιωτικούς στόχους, ήταν σε μεγάλο βαθμό αναποτελεσματικοί και δεν προκάλεσαν θύματα αλλά μόνο περιορισμένες ζημιές, αναφέρει η έκθεση του ISW, προσθέτοντας ότι, δεδομένης της σχετικά χαμηλής ακρίβειάς τους όταν είναι εξοπλισμένοι με τυπικές κεφαλές, το Ιράν πιθανότατα άρχισε να χρησιμοποιεί κεφαλές διασποράς για να μεγιστοποιήσει την αποτελεσματικότητά τους.
Το Ιράν χρησιμοποίησε αρκετούς πυραύλους MRBM στερεών και υγρών καυσίμων, συμπεριλαμβανομένων των πυραύλων Ghadr, Emad, Kheybar Shekan και Haj Qassem. Κατά τη διάρκεια των επιθέσεών του στο Ισραήλ τον Απρίλιο και τον Οκτώβριο του 2024, είχε χρησιμοποιήσει τους πυραύλους Ghadr, Emad και Kheybar Shekan.
Άρχισε να χρησιμοποιεί πιο προηγμένους τεχνολογικά πυραύλους στις επιθέσεις του στις 18 Ιουνίου όταν εκτόξευσε τουλάχιστον τρεις πυραύλους με κεφαλές διασποράς πυρομαχικών, συμπεριλαμβανομένων δύο πυραύλων Khorramshahr-4. Επίσης, φέρεται να εκτόξευσε έναν βαλλιστικό πύραυλο Sejjil και αρκετούς πυραύλους Fattah-1 (τους οποίους οι Χούθι έχουν εκτοξεύσει στο Ισραήλ με την ονομασία Palestine-2) προς το Ισραήλ στις 18 Ιουνίου.
Το Σώμα των Φρουρών της Ισλαμικής Επανάστασης δήλωσε στις 22 Ιουνίου ότι «εφάρμοσε νέες τακτικές χρησιμοποιώντας ένα μείγμα βαλλιστικών πυραύλων υγρού και στερεού καυσίμου μεγάλου βεληνεκούς με προηγμένες κεφαλές ικανές να διαπεράσουν τις αεράμυνες».
Το Ιράν εκτόξευσε επίσης μια διάφορα μη επανδρωμένα αεροσκάφη, συμπεριλαμβανομένων των Shahed-136, Arash-2 και μιας νέας εκδοχής του Shahed-101.
Το think tank έχει καταγράψει 60 περιπτώσεις βαλλιστικών πυραύλων που έπληξαν απευθείας το Ισραήλ ή συτντρίμμια τους έπεσαν στο ισραηλινό έδαφος έπειτα από αναχαίτιση. Αυτή η εκτίμηση είναι σύμφωνη με την εκτίμηση του ανταποκριτή του ραδιοφώνου του ισραηλινού στρατού, ότι 50 με 60 ιρανικοί βαλλιστικοί πύραυλοι έπληξαν ισραηλινό έδαφος.
Η πλειονότητα των ιρανικών πυραύλων έπληξε αμάχους, με μόνο πέντε από τις 60 επιπτώσεις να έχουν πλήξει στρατιωτικές ή ενεργειακές εγκαταστάσεις. Τουλάχιστον τρεις ιρανικές επιθέσεις πυραύλων έβαλαν στο στόχαστρο ισραηλινές στρατιωτικές εγκαταστάσεις και τουλάχιστον δύο ενεργειακές υποδομές.
Διεθνή
Προειδοποίηση της Ελβετίας: Το υψηλό ευρωπαϊκό χρέος θα μπορούσε να πυροδοτήσει μια κρίση του ευρώ
Τα αυξανόμενα επίπεδα δημόσιου χρέους στην Ευρώπη και πέραν αυτής εγκυμονούν κινδύνους για την οικονομική σταθερότητα και θα μπορούσαν να πυροδοτήσουν μια κρίση του ευρώ, δήλωσε την Παρασκευή η Ελβετίδα υπουργός Οικονομικών, Κάριν Κέλερ-Σούτερ.
Τα αυξανόμενα επίπεδα δημόσιου χρέους στην Ευρώπη και πέραν αυτής εγκυμονούν κινδύνους για την οικονομική σταθερότητα και θα μπορούσαν να πυροδοτήσουν μια κρίση του ευρώ, δήλωσε την Παρασκευή η Ελβετίδα υπουργός Οικονομικών, Κάριν Κέλερ-Σούτερ.
Μιλώντας στον ελβετικό δημόσιο ραδιοτηλεοπτικό φορέα SRF, στην Μπανγκόκ —στο περιθώριο των ετήσιων συναντήσεων του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου και της Παγκόσμιας Τράπεζας—, η Κέλερ-Σούτερ ανέφερε ότι και οι τιμές της ενέργειας εντείνουν τις ανησυχίες μεταξύ των υπευθύνων χάραξης πολιτικής.
Η Ελβετία διαθέτει ένα από τα χαμηλότερα επίπεδα δημόσιου χρέους στην Ευρώπη, ωστόσο η Κέλερ-Σούτερ τόνισε ότι, στο τρέχον περιβάλλον, είναι σημαντικό να εξετάζεται η ευρύτερη εικόνα.
«Είμαστε τόσο στενά διασυνδεδεμένοι σε διεθνές επίπεδο, ώστε καθιστάμεθα επίσης ευάλωτοι, για παράδειγμα, στην περίπτωση που προκύψει κρίση χρέους εξαιτίας του δημόσιου χρέους μεγάλων χωρών. Σκέφτομαι συγκεκριμένα τις Ηνωμένες Πολιτείες, αλλά και την Ευρώπη. Υπάρχει η περίπτωση της Γαλλίας — κάτι που θα μπορούσε να οδηγήσει σε κρίση του ευρώ», δήλωσε η Κέλερ-Σούτερ στο δίκτυο SRF.
Το δημόσιο χρέος της Γαλλίας, τα δημοσιονομικά ελλείμματα και η υποτονική οικονομική ανάπτυξη έχουν εντείνει τις ανησυχίες για την κατάσταση των δημόσιων οικονομικών της, καθώς ο πολιτικός κατακερματισμός έχει καταστήσει πιο περίπλοκες τις προσπάθειες δημοσιονομικής εξυγίανσης.
Αναλύσεις
Η Κίνα βρίσκει δρόμο που παρακάμπτει το Πακιστάν – Ο διάδρομος Ουαχάν αλλάζει τις γεωπολιτικές ισορροπίες
Μία νέα οδική αρτηρία μήκους 121 χιλιομέτρων στο βορειοανατολικό Αφγανιστάν δημιουργεί τις προϋποθέσεις για απευθείας χερσαία σύνδεση με την Κίνα, χωρίς διέλευση από το Πακιστάν. Η ολοκλήρωση του δρόμου στον ιστορικό διάδρομο Ουαχάν αποκτά ιδιαίτερη γεωπολιτική σημασία, καθώς το Πεκίνο αντιμετωπίζει σοβαρά προβλήματα ασφαλείας με τις επενδύσεις του στο Πακιστάν, ενώ η Καμπούλ επιδιώκει να μειώσει την εξάρτησή της από το Ισλαμαμπάντ.
Μία σημαντική εξέλιξη στις χερσαίες μεταφορές και στις γεωπολιτικές ισορροπίες της Κεντρικής Ασίας καταγράφεται στο Αφγανιστάν, με την ολοκλήρωση νέου δρόμου στον στρατηγικής σημασίας διάδρομο Ουαχάν.
Σύμφωνα με ανάλυση του Imran Khurshid που δημοσιεύθηκε στις 9 Οκτωβρίου 2026 στο Asia Times, οι αφγανικές αρχές εγκαινίασαν οδική διαδρομή 121 χιλιομέτρων, η οποία εκτείνεται από την περιοχή Μπρογκίλ έως τα σύνορα με την Κίνα, στην επαρχία Μπανταχσάν.
Το έργο κόστισε περίπου 365 εκατομμύρια αφγάνι, ποσό που αντιστοιχεί σε περίπου 5,5 εκατομμύρια δολάρια.
Κατά τις αφγανικές ανακοινώσεις, κατασκευάστηκε από ντόπιους μηχανικούς και εργαζομένους, χωρίς τη συμμετοχή ξένων τεχνικών συμβούλων.
Η νέα διαδρομή φθάνει στα σινοαφγανικά σύνορα. Αυτό, ωστόσο, δεν σημαίνει ότι λειτουργεί ήδη πλήρης διεθνής εμπορευματικός διάδρομος, καθώς εξακολουθούν να υπάρχουν σημαντικοί τεχνικοί και συνοριακοί περιορισμοί.
Γιατί ο διάδρομος Ουαχάν έχει στρατηγική σημασία
Ο διάδρομος Ουαχάν αποτελεί μια στενή λωρίδα αφγανικού εδάφους ανάμεσα στο Τατζικιστάν, το Πακιστάν και την Κίνα.
Η γεωγραφική του διαμόρφωση συνδέεται με τον ανταγωνισμό της Βρετανικής και της Ρωσικής Αυτοκρατορίας κατά τον 19ο αιώνα.
Η περιοχή διατηρήθηκε ως ζώνη διαχωρισμού των δύο αυτοκρατορικών σφαιρών επιρροής, αποτελώντας ένα από τα χαρακτηριστικότερα γεωγραφικά κατάλοιπα του λεγόμενου «Μεγάλου Παιχνιδιού».
Σήμερα, η ίδια περιοχή αποκτά νέα σημασία, αυτή τη φορά λόγω της προσπάθειας σύνδεσης της Κίνας με το Αφγανιστάν και ευρύτερα με την Κεντρική Ασία.
Ο δρόμος ανοίγει τη δυνατότητα δημιουργίας μιας εναλλακτικής οδού μεταφορών, περιορίζοντας δυνητικά την ανάγκη διέλευσης από το πακιστανικό έδαφος.
Το πρόβλημα της Κίνας με τον οικονομικό διάδρομο CPEC
Το ενδιαφέρον της εξέλιξης εντοπίζεται κυρίως στην προσπάθεια του Πεκίνου να περιορίσει την εξάρτησή του από ευάλωτες υποδομές.
Ο Οικονομικός Διάδρομος Κίνας–Πακιστάν, γνωστός ως CPEC, αποτελεί ένα από τα σημαντικότερα προγράμματα της κινεζικής πρωτοβουλίας Belt and Road.
Μέσω του συγκεκριμένου σχεδίου, η Κίνα επιχειρεί να ενισχύσει τις εμπορικές και ενεργειακές συνδέσεις της με τη Νότια Ασία και την Αραβική Θάλασσα.
Ωστόσο, η υλοποίηση των έργων έχει αντιμετωπίσει σοβαρές δυσκολίες.
Στην επαρχία Μπαλουχιστάν, οργανώσεις αυτονομιστών έχουν πραγματοποιήσει επανειλημμένες επιθέσεις εναντίον κινεζικών συμφερόντων, εγκαταστάσεων και εργαζομένων.
Οι επιθέσεις αυτές έχουν επιβαρύνει την ασφάλεια των υποδομών και έχουν αυξήσει το κόστος προστασίας των κινεζικών επενδύσεων.
Παράλληλα, έχουν διατυπωθεί καταγγελίες για καθυστερήσεις, κακοδιαχείριση και προβλήματα διαφάνειας σε επιμέρους προγράμματα του CPEC.
Η εδαφική διαμάχη με την Ινδία
Μια επιπλέον γεωπολιτική δυσκολία συνδέεται με τη διέλευση του CPEC από το Γκιλγκίτ–Μπαλτιστάν.
Η περιοχή διοικείται από το Πακιστάν, αλλά διεκδικείται από την Ινδία, στο πλαίσιο της ευρύτερης διαμάχης για το Κασμίρ.
Το Νέο Δελχί έχει αντιταχθεί επανειλημμένα σε έργα που διέρχονται από εδάφη τα οποία θεωρεί τμήμα της δικής του επικράτειας.
Αυτό σημαίνει ότι ο οικονομικός διάδρομος Κίνας–Πακιστάν δεν αποτελεί μόνο αναπτυξιακό πρόγραμμα, αλλά συνδέεται με μία από τις πιο ευαίσθητες εδαφικές αντιπαραθέσεις της Ασίας.
Η δημιουργία εναλλακτικών διαδρομών μέσω του Αφγανιστάν θα μπορούσε μακροπρόθεσμα να προσφέρει στο Πεκίνο μεγαλύτερη ευελιξία.
Δεν υπάρχει, πάντως, ένδειξη ότι ο δρόμος του Ουαχάν μπορεί σήμερα να αντικαταστήσει τις μεγάλες μεταφορικές υποδομές του CPEC.
Η Καμπούλ επιχειρεί να μειώσει την εξάρτησή της από το Ισλαμαμπάντ
Για την κυβέρνηση των Ταλιμπάν, το έργο έχει και μία σαφή πολιτική διάσταση.
Το Αφγανιστάν εξαρτάται σε σημαντικό βαθμό από συνοριακές διαβάσεις και μεταφορικούς άξονες που περνούν από το Πακιστάν.
Οι επανειλημμένες εντάσεις ανάμεσα στις δύο χώρες έχουν προκαλέσει κλείσιμο συνοριακών περασμάτων, διακοπές εμπορικών ροών και επιβάρυνση της αφγανικής οικονομίας.
Μια εναλλακτική χερσαία διέξοδος προς την Κίνα θα μπορούσε, εφόσον αναπτυχθεί και καταστεί λειτουργική, να μειώσει τη δυνατότητα του Πακιστάν να χρησιμοποιεί τη γεωγραφική του θέση ως μέσο πίεσης προς την Καμπούλ.
Η αφγανική πλευρά αντιμετωπίζει το έργο ως σημαντική υποδομή οικονομικής και στρατηγικής αυτονομίας.
Η στάση της Κίνας και της Ρωσίας
Παρά την προοπτική άμεσης σύνδεσης, το Πεκίνο δεν έχει εγκαταλείψει τον οικονομικό διάδρομο CPEC ούτε έχει ανακοινώσει ότι ο Ουαχάν θα τον αντικαταστήσει.
Η Κίνα εξακολουθεί να διατηρεί σημαντικά οικονομικά και στρατηγικά συμφέροντα στο Πακιστάν.
Αντίστοιχα, η Ρωσία ενδιαφέρεται για τη σταθερότητα του Αφγανιστάν και για την ανάπτυξη νέων δικτύων επικοινωνίας στην Κεντρική Ασία.
Η δημιουργία περισσότερων επιλογών διασύνδεσης ενδέχεται να περιορίσει την αποκλειστική σημασία ορισμένων παραδοσιακών μεταφορικών διαδρομών.
Η πραγματική αξία του Ουαχάν θα εξαρτηθεί από τη βελτίωση των οδικών υποδομών, τη λειτουργία συνοριακών και τελωνειακών εγκαταστάσεων, τις καιρικές συνθήκες και τις πολιτικές αποφάσεις της Κίνας.
Το μήνυμα προς το Πακιστάν
Η νέα διαδρομή αναδεικνύει μια σημαντική γεωπολιτική πραγματικότητα: η γεωγραφική θέση ενός κράτους προσφέρει στρατηγικά πλεονεκτήματα, αλλά η αξιοποίησή τους εξαρτάται από την ασφάλεια και την αξιοπιστία των μεταφορικών του δικτύων.
Το Πακιστάν εξακολουθεί να αποτελεί κρίσιμο εταίρο της Κίνας, ιδιαίτερα στο πλαίσιο του CPEC.
Ταυτόχρονα, όμως, η αστάθεια, οι επιθέσεις σε κινεζικά συμφέροντα και οι αντιπαραθέσεις με το Αφγανιστάν δημιουργούν κίνητρα αναζήτησης εναλλακτικών επιλογών.
Ο διάδρομος Ουαχάν δεν έχει ακόμη μετατραπεί σε μεγάλο εμπορικό πέρασμα. Η κατασκευή του δρόμου, ωστόσο, καταδεικνύει ότι το Αφγανιστάν επιχειρεί να αποκτήσει πρόσθετες διεθνείς συνδέσεις και ότι η αποκλειστική εξάρτηση από το Πακιστάν δεν αποτελεί πλέον τη μοναδική γεωγραφική επιλογή.
Για το Ισλαμαμπάντ, η εξέλιξη αποτελεί μια νέα στρατηγική παράμετρο που θα πρέπει να συνυπολογίσει στις σχέσεις του με το Πεκίνο και την Καμπούλ.
Διεθνή
Γερμανία: Το ρωσικό φυσικό αέριο επιστρέφει έμμεσα μέσω των λιπασμάτων, παρά τους ευρωπαϊκούς δασμούς
Οι εισαγωγές ρωσικών αζωτούχων λιπασμάτων μειώθηκαν κατά 66% το 2025-2026, αλλά παραμένουν 53% υψηλότερες από τα επίπεδα πριν από τον πόλεμο στην Ουκρανία.
Το υψηλό ενεργειακό κόστος στη Γερμανία διατηρεί ανταγωνιστικά τα ρωσικά προϊόντα, σύμφωνα με στοιχεία που δημοσίευσε η Berliner Zeitung. Η Γερμανία εξακολουθεί να συνδέεται εμπορικά με το ρωσικό φυσικό αέριο, παρά τις ευρωπαϊκές προσπάθειες περιορισμού της ενεργειακής εξάρτησης από τη Μόσχα.
Αυτή τη φορά, η σύνδεση δεν αφορά αποκλειστικά την άμεση προμήθεια φυσικού αερίου, αλλά τις εισαγωγές λιπασμάτων που παράγονται με τη χρήση ρωσικού αερίου ως πρώτης ύλης και πηγής ενέργειας. Σύμφωνα με δημοσίευμα της γερμανικής εφημερίδας, που βασίζεται σε στοιχεία του Γερμανικού Ομοσπονδιακού Στατιστικού Γραφείου και του Συνδέσμου Αγροτικής Βιομηχανίας (IVA), οι εισαγωγές αζώτου μέσω ρωσικών λιπασμάτων μειώθηκαν σημαντικά κατά το 2025-2026. Ωστόσο, εξακολουθούν να βρίσκονται πάνω από τα επίπεδα που καταγράφονταν πριν από τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία.
Τα στοιχεία των εισαγωγών και η σύγκριση με την προπολεμική περίοδο
Το 2025-2026, η Γερμανία εισήγαγε 48.800 τόνους αζώτου μέσω λιπασμάτων ρωσικής προέλευσης. Η ποσότητα αυτή είναι μειωμένη κατά περίπου 66% σε σύγκριση με το προηγούμενο έτος, αλλά παραμένει κατά 53% υψηλότερη από τους 31.800 τόνους που είχαν καταγραφεί το 2020-2021, πριν από τον πόλεμο.
Η εξέλιξη των εισαγωγών δείχνει πόσο έντονη ήταν η αύξηση μετά το 2022. Το 2021-2022 οι εισαγωγές έφτασαν τους 56.800 τόνους αζώτου, ενώ το 2022-2023 εκτοξεύθηκαν στους 185.100 τόνους. Στη συνέχεια καταγράφηκαν 140.200 τόνοι το 2023-2024 και 143.800 τόνοι το 2024-2025, προτού σημειωθεί η μεγάλη υποχώρηση της τελευταίας περιόδου. Τα στοιχεία αφορούν την ποσότητα του αζώτου που περιέχεται στα εισαγόμενα λιπάσματα και όχι το συνολικό βάρος των προϊόντων.
Τα λιπασματικά έτη υπολογίζονται από τον Ιούλιο έως τον Ιούνιο. Η ποσότητα αζώτου που εισήχθη στη Γερμανία μέσω ρωσικής ουρίας μειώθηκε από 71.600 τόνους σε 27.600 τόνους, καταγράφοντας πτώση άνω του 61%. Παρά τη μείωση, η ποσότητα εξακολουθεί να είναι σχεδόν τριπλάσια από τους 9.900 τόνους του 2020-2021. Η συγκεκριμένη εξέλιξη αναδεικνύει το βασικό πρόβλημα της ευρωπαϊκής πολιτικής περιορισμού των εμπορικών δεσμών με τη Ρωσία. Ακόμη και όταν περιορίζονται οι εισαγωγές συγκεκριμένων προϊόντων, οι οικονομικές σχέσεις μπορούν να διατηρούνται μέσω άλλων κατηγοριών αγαθών, ιδιαίτερα όταν αυτά έχουν χαμηλότερο κόστος παραγωγής.
Γιατί οι ρωσικές εισαγωγές παραμένουν ανταγωνιστικές
Καθοριστικός παράγοντας είναι το υψηλό ενεργειακό κόστος στη Γερμανία και στην υπόλοιπη Ευρώπη. Η παραγωγή αζωτούχων λιπασμάτων απαιτεί μεγάλες ποσότητες φυσικού αερίου, το οποίο χρησιμοποιείται τόσο ως πρώτη ύλη όσο και ως πηγή ενέργειας. Σύμφωνα με τον Σύνδεσμο Αγροτικής Βιομηχανίας (IVA), οι ευρωπαϊκοί δασμοί, που τέθηκαν σε ισχύ τον Ιούλιο του 2025, περιόρισαν σημαντικά τις εισαγωγές ρωσικών λιπασμάτων. Ωστόσο, δεν εξάλειψαν το ανταγωνιστικό πλεονέκτημα των ρωσικών προϊόντων. Ο σύνδεσμος επισημαίνει ότι οι υψηλές τιμές ενέργειας δυσκολεύουν τις ευρωπαϊκές επιχειρήσεις να αυξήσουν την εγχώρια παραγωγή και να καλύψουν μεγαλύτερο μέρος των αναγκών της αγοράς. Ως αποτέλεσμα, τα ρωσικά λιπάσματα εξακολουθούν να παραμένουν ελκυστικά, ακόμη και μετά την επιβολή πρόσθετων δασμών.
Παράλληλα, σύμφωνα με τον IVA, είναι πιθανό ορισμένες ποσότητες ρωσικών προϊόντων να φτάνουν στη γερμανική αγορά μέσω άλλων κρατών-μελών της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Το μέγεθος αυτών των έμμεσων εισαγωγών, ωστόσο, δεν μπορεί να προσδιοριστεί με ακρίβεια από τα διαθέσιμα στοιχεία.
Δεν αποδίδονται οι αυξήσεις των τιμών αποκλειστικά στους δασμούς
Το ζήτημα έχει άμεση σημασία για τους Γερμανούς αγρότες, καθώς το κόστος των λιπασμάτων επηρεάζει την παραγωγή και, τελικά, την οικονομική βιωσιμότητα των καλλιεργειών. Ο IVA υποστηρίζει ότι η μείωση των ρωσικών εισαγωγών δεν έχει προκαλέσει μέχρι στιγμής σαφή αύξηση των τιμών εξαιτίας των δασμών. Σύμφωνα με τον σύνδεσμο, η εγχώρια παραγωγική δυναμικότητα και οι εισαγωγές από άλλες χώρες, μεταξύ των οποίων η Αίγυπτος, επαρκούν για την κάλυψη των αναγκών της αγοράς. Την ίδια στιγμή, ο σύνδεσμος αποδίδει τις υψηλές τιμές των λιπασμάτων το 2026 στις διεθνείς ενεργειακές αναταράξεις, στον πόλεμο με το Ιράν και στην κρίση γύρω από τα Στενά του Ορμούζ, παράγοντες που επηρεάζουν το κόστος μεταφοράς και τις παγκόσμιες τιμές ενέργειας και λιπασμάτων.
Οι εκτιμήσεις αυτές αποτελούν τις θέσεις του κλαδικού συνδέσμου και δεν συνιστούν από μόνες τους ανεξάρτητη αξιολόγηση όλων των παραγόντων που διαμορφώνουν τις τιμές.
Νέες πιέσεις για περιορισμό των ρωσικών εισαγωγών
Με αφορμή τα στοιχεία, ο IVA ζητά να εξεταστεί η επιβολή πρόσθετων δασμών στις εισαγωγές καλιούχων λιπασμάτων από τη Ρωσία και τη Λευκορωσία. Το κάλιο αποτελεί βασικό θρεπτικό στοιχείο για τις καλλιέργειες και αντιπροσωπεύει μια ακόμη κατηγορία προϊόντων στην οποία η ευρωπαϊκή αγορά διατηρεί εμπορικές σχέσεις με τις δύο χώρες.
Ο σύνδεσμος εκτιμά ότι η ευρωπαϊκή βιομηχανία μπορεί να καλύψει τις ανάγκες της γεωργίας χωρίς να εξαρτάται από τις συγκεκριμένες εισαγωγές και υποστηρίζει ότι πρόσθετοι δασμοί δεν θα πρέπει να οδηγήσουν αναγκαστικά σε αυξήσεις τιμών. Η συζήτηση, ωστόσο, αποτυπώνει το ευρύτερο δίλημμα της ευρωπαϊκής οικονομικής πολιτικής. Η μείωση της εξάρτησης από τη Ρωσία απαιτεί όχι μόνο εμπορικούς περιορισμούς, αλλά και ανταγωνιστική εγχώρια παραγωγή, προσιτό ενεργειακό κόστος και εναλλακτικές πηγές προμήθειας.
Τα δεδομένα της γερμανικής αγοράς δείχνουν ότι οι δασμοί μπορούν να περιορίσουν σημαντικά τις εισαγωγές, χωρίς όμως να εξαλείψουν αυτομάτως τις οικονομικές σχέσεις που στηρίζονται σε διαφορές κόστους παραγωγής. Για τη Γερμανία και την Ευρωπαϊκή Ένωση, η πρόκληση παραμένει η εξισορρόπηση τριών στόχων: της ενεργειακής και οικονομικής ασφάλειας, της στήριξης της εγχώριας βιομηχανίας και της διατήρησης προσιτού κόστους για τον αγροτικό τομέα.
Με πληροφορίες του Συνδέσμου Αγροτικής Βιομηχανίας (IVA) και του Γερμανικού Ομοσπονδιακού Στατιστικού Γραφείου.
Αντι-NAVTEX της Τουρκίας ανοιχτά της Καρπάθου μετά την ελληνική οδηγία για άσκηση
Η Άγκυρα απάντησε στην ελληνική NAVTEX για πολυεθνική άσκηση με αντι-οδηγία, αξιώνοντας δικαιοδοσία στην περιοχή ανοιχτά της Καρπάθου. Η Αθήνα...
Εγκολφόπουλος: «Δεν χρειάζεται καμία ενημέρωση της Τουρκίας για το καλώδιο»
Την πεποίθηση ότι η ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας–Κύπρου θα προχωρήσει στην προβλεπόμενη διαδρομή, χωρίς να απαιτείται ενημέρωση ή συναίνεση της Τουρκίας,...
Η «σύγκρουση» στην κορυφή της ΕΕ και «Made in Europe» στην Τουρκία
Όταν όμως και σήμερα, πολιτειακοί αξιωματούχοι (Κυβέρνησης και Βουλής) σε Κύπρο κι Ελλάδα προωθούν την «θετική ατζέντα» προς την Τουρκία,...
Ινδικά πολεμικά πλοία στην Κύπρο; Οι πληροφορίες και το νέο αμυντικό σκηνικό
Πληροφορίες για παρεμβάσεις Ισραήλ και Εμιράτων απέναντι στις πιέσεις της Άγκυρας παρουσίασε το «Direct News». Στο επίκεντρο οι συζητήσεις για...
Θρίλερ στα βάθη της Τουρκίας με 58χρονο Έλληνα μοναχό από το Νέο Μυλότοπο Γιαννιτσών! Αγνοείται από τον Ιούλιο
Ο 58χρονος μοναχός έφυγε από το Νέο Μυλότοπο Γιαννιτσών, με προορισμό την Τουρκία, αποφασισμένος να φτάσει στον Πόντο και την...
-
Αναλύσεις1 μήνα πρινΤο τελεσίγραφο Καλίν την ώρα που η Τουρκία προετοιμάζεται για πόλεμο!
-
Άμυνα3 μήνες πρινΡωσσικό ΜΜΕ: Ελληνικό «μπλόκο» στην απαίτηση για Patriot – Πώς γνωρίζει το Κίεβο απόρρητα στοιχεία για τους πυραύλους μας;
-
ΑΝΑΡΤΗΣΕΙΣ ΜΕ ΣΗΜΑΣΙΑ3 μήνες πρινΠακιστανός με καναδική υπηκοότητα ο υπαίτιος της πυρκαγιάς στον Έβρο! Πιθανόν να μετέφερε μετανάστες
-
GEOPOLITICO1 μήνα πρινΤο διέρρευσε ο Παπαχελάς! Έφεραν τον Καλίν στο Μαξίμου – Τί συζήτησε με τον Μητσοτάκη;
-
Αναλύσεις2 μήνες πρινΚαραγκιούλ: «Αν Ελλάδα, Κύπρος και Ισραήλ επιτεθούν στην Τουρκία, ο χάρτης του Αιγαίου θα αλλάξει»
-
ΑΝΑΡΤΗΣΕΙΣ ΜΕ ΣΗΜΑΣΙΑ2 μήνες πρινΞέσπασμα της μητέρας της Μυρτούς για την υπόθεση Τζαβέντ Ασλάμ: «Δεν ξεχνώ ποτέ» – «Δήμαρχος των Πακιστανών ο Δούκας»
-
GEOPOLITICO4 εβδομάδες πρινΤί λέει Τούρκος δημοσιογράφος για Σάββα Καλεντερίδη; «Έκανε πολύ καλά τη δουλειά του για τη χώρα του – Δεν μπορούσε να τον στριμώξει η ΜİΤ»
-
Αναλύσεις3 μήνες πρινΕάν η Τουρκία απορρίψει τη συμφωνία αποχώρησης από την Κύπρο θα απομακρυνθεί δια της βίας