Σε τροχιά περαιτέρω σύσφιξης κινούνται οι αμυντικές σχέσεις μεταξύ Ελλάδας και Ισραήλ, καθώς η αυξανόμενη τουρκική επιθετικότητα στο Αιγαίο και την Ανατολική Μεσόγειο ενισχύει την κοινή στρατηγική τους αντίληψη για την ασφάλεια. Ένα νέο κείμενο από το αμερικανικό think tank Foundation for Defense of Democracies (FDD), υπογεγραμμένο από τους Justin Leopold-Cohen και Ryan Brobst, καταγράφει τις νέες τάσεις στις τριμερείς ισορροπίες Ελλάδας–Ισραήλ–Τουρκίας και το αυξανόμενο ενδιαφέρον για την ενίσχυση των σχέσεων. Το άρθρο τιτλοφορείται ως «Με το βλέμα στην Τουρκία Ελλάδα και Ισραήλ δουλεύουν για την εμβάθυνση των αμυντικών δεσμών».

Το FDD σημειώνει ότι η Αθήνα αντιμετωπίζει κλιμακούμενες προκλήσεις, όπως:

– προειδοποιητικές βολές στις 18 Νοεμβρίου κατά τουρκικών αλιευτικών που αρνήθηκαν να αποχωρήσουν από ελληνικά χωρικά ύδατα,

– είσοδος οπλισμένων τουρκικών F-16 στο FIR Αθηνών τον Σεπτέμβριο,

– παραβίαση από F-16 τον Οκτώβριο.

Η Άγκυρα, μετά τα γεγονότα της 7ης Οκτωβρίου στο Ισραήλ, ενίσχυσε τη ρητορική και την πολιτική της, επιτείνοντας την απόσταση με το Τελ Αβίβ.

Στο επίκεντρο του προγράμματος ενίσχυσης των αποτρεπτικών δυνατοτήτων, ύψους 27 δισ. ευρώ για την περίοδο 2025–2035, βρίσκεται η ενίσχυση απέναντι στην Τουρκία. Σύμφωνα με το Policy Brief, η Ελλάδα:

– διαπραγματεύεται την αγορά 36 εκτοξευτών PULS από το Ισραήλ,

– εξετάζει την ένταξη ισραηλινών συστημάτων στην πολυεπίπεδη αντιαεροπορική «Ασπίδα Αχιλλέας»,

– έχει ήδη προμηθευτεί τα Heron, Orbiter-3 και SPIKE NLOS.

Η συνεργασία εμβαθύνεται και θεσμικά, μετά τη συμφωνία του 2021 για την ίδρυση ισραηλινού εκπαιδευτικού κέντρου για την Πολεμική Αεροπορία στην Καλαμάτα.

Το FDD τονίζει ότι ο κοινός παράγοντας είναι η υπεροχή των F-35: το Ισραήλ τα χρησιμοποιεί ήδη, ενώ η Ελλάδα θα παραλάβει τα πρώτα το 2028. Η Τουρκία παραμένει αποκλεισμένη λόγω των S-400.

Το Policy Brief επισημαίνει ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες έχουν αυξήσει τη στρατιωτική παρουσία τους στην Ελλάδα, γεγονός που –πέρα από τη Ρωσία– λειτουργεί και ως έμμεση αποτροπή προς την Τουρκία.

Στρατηγική σημασία αποκτούν:

– η τετραμερής συνεργασία 3+1 (Ελλάδα–Ισραήλ–Κύπρος + ΗΠΑ),

– η ενεργειακή ασφάλεια στην Ανατολική Μεσόγειο,

– η διευκόλυνση αμερικανικού LNG στην Ουκρανία μέσω Ελλάδας.

Το FDD εισηγείται ότι η Ουάσινγκτον πρέπει να εγκρίνει γρήγορα τις ισραηλινές πωλήσεις προς την Ελλάδα που περιέχουν αμερικανικά εξαρτήματα και να ενισχύσει τη συμμετοχή της, ενθαρρύνοντας και τη συμμετοχή της Σαουδικής Αραβίας.

Ο κοινός στόχος είναι η ανάσχεση. Το ενισχυμένο πλαίσιο συνεργασίας Ελλάδας–Ισραήλ, σε συντονισμό με τις Ηνωμένες Πολιτείες και την Κύπρο, δημιουργεί μια νέα περιφερειακή ισορροπία που περιορίζει το περιθώριο επιρροής της Τουρκίας. Οι συχνές ασκήσεις και η κοινή ενεργειακή διπλωματία διαμορφώνουν το νέο σκηνικό ασφάλειας στην Ανατολική Μεσόγειο.

Για το FDD

Το Foundation for Defense of Democracies (FDD) είναι ένα ανεξάρτητο, μη κομματικό ερευνητικό ινστιτούτο με έδρα την Ουάσινγκτον, καταχωρισμένο ως οργανισμός 501(c)(3), με επίκεντρο την εθνική ασφάλεια και την εξωτερική πολιτική. Το FDD δεν αποδέχεται χρηματοδότηση από ξένες κυβερνήσεις.

Το FDD διεξάγει εις βάθος έρευνα, παράγει ακριβείς και έγκαιρες αναλύσεις, εντοπίζει παράνομες δραστηριότητες και προτείνει επιλογές πολιτικής – όλα με στόχο την ενίσχυση της εθνικής ασφάλειας των Ηνωμένων Πολιτειών και τη μείωση ή εξάλειψη των απειλών που προέρχονται από αντιπάλους και εχθρούς των ΗΠΑ και άλλων ελεύθερων κρατών.

Ιδρυμένο λίγο μετά τις επιθέσεις της 11ης Σεπτεμβρίου 2001, το FDD πραγματοποιεί εφαρμοσμένη έρευνα, την οποία εκπονούν ειδικοί και ακαδημαϊκοί με ποικίλα υπόβαθρα – από την κυβέρνηση, τις υπηρεσίες πληροφοριών, τον στρατό, τον ιδιωτικό τομέα, την πανεπιστημιακή κοινότητα και τη δημοσιογραφία. Στο έργο του αξιοποιεί γνώσεις ξένων γλωσσών, νομικής, χρηματοοικονομικών, τεχνολογίας και άλλων πεδίων.

Το FDD παρέχει τακτικά έρευνα και αναλύσεις ανοιχτών πηγών σε υπεύθυνους χάραξης πολιτικής και στα μέσα ενημέρωσης. Από την ίδρυσή του, το FDD έχει μοιραστεί την τεχνογνωσία του με τις διοικήσεις Μπους, Ομπάμα, Τραμπ και Μπάιντεν, καθώς και με γραφεία του Κογκρέσου, με διακομματική συνεργασία.

Πέρα από τους εσωτερικούς του ειδικούς, το FDD συνεργάζεται στενά και ζητά καθοδήγηση από μια σειρά εξέχοντων συμβούλων. Το ίδρυμα στεγάζει τρία κέντρα για την αμερικανική ισχύ: το Center on Military and Political Power, το Center on Economic and Financial Power και το Center on Cyber and Technology Innovation.

Τί είναι το GSP+

• Σκοπός: Να ενθαρρύνει τη βιώσιμη ανάπτυξη και τη χρηστή διακυβέρνηση στις αναπτυσσόμενες χώρες.
• Κίνητρα: Μηδενικοί δασμοί για πάνω από 6.200 προϊόντα, βοηθώντας τις χώρες να αυξήσουν τις εξαγωγές τους και να ενταχθούν στην παγκόσμια οικονομία.
• Προϋποθέσεις: Οι χώρες πρέπει να έχουν επικυρώσει και να εφαρμόζουν αποτελεσματικά τις 27 διεθνείς συμβάσεις που σχετίζονται με τα ανθρώπινα δικαιώματα, τα εργασιακά δικαιώματα, την περιβαλλοντική προστασία και τη χρηστή διακυβέρνηση.
• Οφέλη: Δίνει στις χώρες-δικαιούχους ανταγωνιστικό πλεονέκτημα στην ευρωπαϊκή αγορά, παρέχοντάς τους εμπορικά οφέλη.
• Διαχείριση: Η ΕΕ παρακολουθεί στενά την εφαρμογή των συμβάσεων και μπορεί να επιβάλει κυρώσεις εάν μια χώρα δεν συμμορφωθεί, σύμφωνα με τους κανόνες της ΕΕ. 

Σημαντική εξέλιξη στο γεωπολιτικό μέτωπο της Μέσης Ανατολής! Το φιλόδοξο σχέδιο σιδηροδρομικής σύνδεσης Ισραήλ–Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων, γνωστό ως “Railway of Peace”, όχι μόνο δεν έχει παγώσει λόγω του πολέμου στη Γάζα, αλλά βρίσκεται σε προχωρημένο στάδιο υλοποίησης.

Γράφει ο Χρήστος Κωνσταντινίδης

Πρόσφατη επίσκεψη αντιπροσωπείας του ισραηλινού υπουργείου Μεταφορών στα ΗΑΕ, υπό την υπουργό Μίρι Ρεγκέβ, επιβεβαίωσε ότι οι συζητήσεις συνεχίζονται αθόρυβα. Αντικείμενο των επαφών ήταν ο σχεδιασμός των επόμενων βημάτων για έναν διαμετακομιστικό διάδρομο που θα ενώνει τα Εμιράτα με το Ισραήλ μέσω Σαουδικής Αραβίας και Ιορδανίας – ένα έργο στρατηγικής σημασίας για το εμπόριο, την ενέργεια και τη σταθερότητα της περιοχής.

Παρά τις πληροφορίες ότι ο πόλεμος στη Γάζα είχε οδηγήσει σε πάγωμα του έργου, πηγές του i24 αναφέρουν ότι η προετοιμασία δεν σταμάτησε ποτέ. Αντίθετα, προχώρησε “κάτω από τα ραντάρ”, με την πρόσφατη επίσκεψη να φέρνει στο φως και πιθανές επαφές – άμεσες ή έμμεσες – με Σαουδάραβες αξιωματούχους, γεγονός που υποδηλώνει ότι το Ριάντ συνεχίζει να παρακολουθεί και πιθανότατα να στηρίζει την πρωτοβουλία.

Την ίδια στιγμή, η Τουρκία και η Γαλλία επιχειρούν συστηματικά να τορπιλίσουν το εγχείρημα, πιέζοντας ώστε ο διάδρομος να μην περάσει από το Ισραήλ αλλά από τη Συρία, μια επιλογή που θα αναβάθμιζε τον γεωπολιτικό ρόλο της Δαμασκού και κατ’ επέκταση της Άγκυρας και του Παρισιού. Ωστόσο, παρά τις έντονες παρεμβάσεις τους, δεν φαίνεται να έχουν καταφέρει να ανατρέψουν τον υπάρχοντα σχεδιασμό.

Το “Railway of Peace” αποτελεί κομβικό κρίκο στη νέα αρχιτεκτονική συνεργασίας που χτίζεται στη Μέση Ανατολή μετά τις Συμφωνίες του Αβραάμ. Μια σύνδεση Ισραήλ–ΗΑΕ μέσω Σαουδικής Αραβίας θα άλλαζε τα δεδομένα των εμπορευματικών ροών, θα περιόριζε την εξάρτηση από κρίσιμα θαλάσσια περάσματα και θα ενίσχυε την αμερικανική στρατηγική για έναν οικονομικό άξονα που αποκλείει ανταγωνιστές όπως το Ιράν.

Με βάση τα δεδομένα, το έργο όχι μόνο δεν έχει σταματήσει, αλλά φαίνεται πως μπαίνει σε φάση ώριμων διαπραγματεύσεων, με την επίσκεψη της ισραηλινής αντιπροσωπείας στα Εμιράτα να λειτουργεί ως σαφές σήμα ότι η περιοχή προχωρά – παρά τον πόλεμο, παρά τις πιέσεις και παρά τις αντιρρήσεις τρίτων.

Despite Turkish-French intrigues: Israel and the UAE will be connected by a railway.
It has become known that a delegation from Israel’s Ministry of Transport, headed by Minister Miri Regev, recently visited the UAE to discuss the further development of the “Railway of Peace”… pic.twitter.com/w9wDhx6thd

— Dana Levi דנה🇮🇱🇺🇸 (@Danale) November 24, 2025

Ραχοκοκκαλιά του IMEC ο σιδηρόδρομος

Η συγκεκριμένη εξέλιξη είναι ζωτικής σημασίας όσον αφορά την υλοποίηση του IMEC, του διαδρόμου της Ινδίας που ενώνει τη Μέση Ανατολή με την Ευρώπη. Στην περιγραφή του σχεδίου στον επίσημο ινδικό ιστότοπο αναφέρεται άλλωστε, ότι ο πυρήνας του δικτύου διαμετακόμισης της IMEC θα περιλαμβάνει σιδηροδρομικές υποδομές που διευκολύνουν τη διασυνοριακή διαμετακόμιση. Το σιδηροδρομικό δίκτυο στοχεύει στη βελτιστοποίηση της μετακίνησης εμπορευμάτων, στη μείωση του χρόνου μεταφοράς και στην ενίσχυση της συνολικής αποτελεσματικότητας του εμπορίου, παρέχοντας μια εναλλακτική λύση στις παραδοσιακές θαλάσσιες διαδρομές.

H σιδηροδρομική σύνδεση των χωρών του Κόλπου αποτελεί τη ραχοκοκαλιά της δημιουργίας του διαδρόμου και δημιουργεί τη δυνατότητα άλλες χώρες της περιοχής που δεν συμμετέχουν ακόμα στο σχέδιο για να ενταχθούν σε αυτό, όπως το Ομάν και το Μπαχρέιν. Όπως αναφέρει ανάλυση του Οκτωβρίου τ0υ 2025 του  Osberver Research Foundation με τίτλο «Σιδηρόδρομοι και Ανακατατάξεις: Χαράσσοντας την Περιεκτική Πορεία του Κόλπου προς την IMEC» ένα όραμα για τη διαδρομή είναι οι μεταφορές φορτίου να αναχωρούν από τη δυτική Ινδία προς λιμάνια στη Σαουδική Αραβία, τα ΗΑΕ ή το Μπαχρέιν. Από εκεί, τα εμπορεύματα θα μεταφέρονται με τρένο υψηλής ταχύτητας μέσω της βόρειας Σαουδικής Αραβίας και της Ιορδανίας, φτάνοντας τελικά στο Ισραήλ μέσω του περάσματος Σεΐχη Χουσεΐν, στη συνέχεια στη Χάιφα και στη συνέχεια στην Ευρώπη μέσω θαλάσσιων διαδρομών μικρών αποστάσεων. Αυτή η διαδρομή παραμένει εννοιολογική και υπόκειται σε μελλοντικές μελέτες σκοπιμότητας. Το Κατάρ και το Κουβέιτ θα μπορούσαν επίσης να διαδραματίσουν σημαντικό ρόλο ως ενδιάμεσοι κόμβοι που θα μετατοπίσουν μέρος της πίεσης μακριά από τους άλλους κόμβους καθώς το έργο εξελίσσεται.

Μήκους 2.177 χιλιομέτρων το σιδηροδρομικό δίκτυο

Η επιτυχία του IMEC δεν εξαρτάται μόνο από τη διπλωματία, αλλά και από την ανάπτυξη των απαραίτητων υποδομών, οι οποίες αποτελούν τον πυρήνα του εγχειρήματος. Παρότι το τμήμα που συνδέει την Ινδία με τον Κόλπο βασίζεται κυρίως σε θαλάσσιες μεταφορές, ο διάδρομος απαιτεί ολοκληρωμένη σιδηροδρομική και οδική δικτύωση εντός των κρατών του Κόλπου και στη συνέχεια προς την Ιορδανία και το Ισραήλ, από όπου το φορτίο θα συνεχίζει ξανά διά θαλάσσης προς την Ευρώπη.

Σε αυτό το πλαίσιο, το υπό διαμόρφωση σιδηροδρομικό δίκτυο του Συμβουλίου Συνεργασίας του Κόλπου, μήκους 2.177 χιλιομέτρων, αποκτά κομβική σημασία για τον IMEC. Το Υπουργικό Συμβούλιο του GCC έχει θέσει ως στόχο ολοκλήρωσης τον Δεκέμβριο του 2030, ενώ σύμφωνα με τον Γενικό Γραμματέα Jasem al-Budaiwi, ο συνολικός όγκος εμπορευμάτων που θα μεταφέρεται μέσω του δικτύου εκτιμάται ότι θα φτάσει τα 95 εκατομμύρια τόνους έως το 2045.

Σε εθνικό επίπεδο, το σιδηροδρομικό πρόγραμμα Etihad Rail των ΗΑΕ και το εμπορευματικό δίκτυο της Σαουδικής Αραβίας αποτελούν βασικούς πυλώνες του σχεδιασμού και έχουν ήδη προχωρήσει σημαντικά, αν και ορισμένα κομμάτια πιθανότατα θα χρειαστούν αναβαθμίσεις. Στη Σαουδική Αραβία, οι γραμμές που συνδέουν το Qurayyat με το Dammam μέσω Ριάντ ή Ras al-Khair θεωρούνται κρίσιμες για τον διάδρομο, όπως και η προβλεπόμενη επέκταση από το Qurayyat μέχρι τα σύνορα με την Ιορδανία.

Συμπληρωματικά, προωθούνται και θαλάσσιες σιδηροδρομικές συνδέσεις που θα ενισχύσουν τη συνολική διαλειτουργικότητα του δικτύου, όπως η σχεδιαζόμενη γέφυρα King Hamad Causeway μεταξύ Μπαχρέιν και Σαουδικής Αραβίας, αλλά και μια δεύτερη προτεινόμενη ζεύξη που θα ενώνει το Κατάρ με το Μπαχρέιν.