Γράφει ο Αριστόβουλος

Αφορμή για το άρθρο αυτό αποτελεί η επίσκεψη της Προέδρου της Ευρωπαϊκής Επιτροπής στα Σκόπια στις 15 Οκτωβρίου και αιτία η έως και προκλητική άκαμπτη στάση του πρωθυπουργού της χώρας Χρίστιαν Μίτσκοσκι από την εκλογή του το 2024 μέχρι σήμερα. Στη συνάντηση από όσα συζητήθηκαν, οι προοπτικές της ευρωπαϊκής πορείας του κρατιδίου είναι αυτό με το οποίο θα ασχοληθούμε στο άρθρο μας.

Η κυρία Φον ντερ Λάιεν δεν είναι η πρώτη φορά που επισκέπτεται τη γειτονική χώρα. Ούτε είναι πρώτη φορά που η χώρα αυτή παρουσιάζει  μια προκλητική συμπεριφορά. Είναι όμως στιγμή η χώρα μας να βάλει φρένο ή και χειρόφρενο στις προσδοκίες των γειτόνων μας, οι οποίοι ακολουθώντας την τουρκική πρακτική μαξιμαλίζουν καθώς έχουν αντιληφθεί ότι αυτό απέναντι μας αποδίδει.

Κατά την προσφιλή μας τακτική, θα δώσουμε τον πρώτο λόγο στην Ιστορία.

Η διένεξη μας προς την πρώην αυτή γιουγκοσλαβική δημοκρατία έλκει από το Μακεδονικό ζήτημα, το οποίο είναι ζωντανό παραπάνω από 1,5 αιώνα κι αυτό δείχνει την ισχυρή δυναμική του. Ανάγεται δε στο δεύτερο μισό του 19^ου αιώνα όταν ο συσχετισμός ισχύος της Ρωσίας προς τις υπόλοιπες μεγάλες ευρωπαϊκές δυνάμεις μπήκε σε νέα δυναμική. Έτσι η τσαρική Ρωσία εφεύρε ως τμήμα του Πανσλαβισμού την οικειοποίηση προς την Βουλγαρία του ονόματος της Μακεδονίας. Κι αν η ιστορία έδωσε τις λύσεις και η φίλη και πλέον σύμμαχος Βουλγαρία (με την οποία μας συνδέουν πολλά πλέον) δεν έχει αξιώσεις επί του θέματος πολλές δεκαετίες τώρα, το θέμα παρέμεινε ζωντανό με άλλο μανδύα. Ο Τίτο ενεπλάκη σοβαρά στις εμφύλιες τριβές μας και τις τροφοδότησε ανάλογα, εκμεταλλευόμενος και απόψεις που προπολεμικά είχε ασπαστεί συγκεκριμένη πολιτική πλευρά, που έδινε τα ανάλογα πατήματα εφόσον αυτές ήτανε οι επιταγές της ΕΣΣΔ (κομμουνιστική Ρωσία). Έτσι λοιπόν άρχισε η αυθαίρετη χρήση του ονόματος της Μακεδονίας πέραν των φυσικών κατόχων της. Ο Πλαστήρας ήδη από το 1953, λίγο πριν πεθάνει, είχε επισημάνει το ολέθριο του θέματος και την ανάγκη να επιλυθεί άμεσα…..

Η συγκεκριμένη περιοχή καταλαμβάνει την περιοχή της αρχαίας Παιονίας δίχως αυτό να σημαίνει ότι το συνονθύλευμα που θέλει να συγκολληθεί υπό το μακεδονικό όνομα έλκει κάποια αρχαία καταγωγή.

Οι Σλάβοι κατέβηκαν στα Βαλκάνια περί τον 8^ο αιώνα άρα καμία σχέση προς την αρχαιότητα δεν υπάρχει. Η περιοχή αυτή, στο τεχνητό κράτος που δημιουργήθηκε μετά τον Α΄ΠΠ ως «Βασίλειο Σέρβων, Κροατών & Σλοβένων» που μετονομάστηκε σε Γιουγκοσλαβία (οι σλάβοι του νότου), πολύ απλά ονομαζότανε Βαρδαριά (Vardarska). Όρος απολύτως αποδοτικός προς την πραγματικότητα εφόσον δεσπόζει ο Βαρδάρης (Βαρντάρ) ποταμός, καθ΄ ημάς Αξιός. Οπωσδήποτε δεν μπορούμε να παραβλέψουμε ότι στη νότια περιοχή του κρατιδίου κατοικούσαν αιώνες συμπαγείς ελληνικοί πληθυσμοί (Μοναστήρι – Γευγελή), οι οποίοι έχουνε ¨διαγραφεί¨ μεταπολεμικά, λες και δεν υπήρξανε ποτέ (…). Θα πούμε βέβαια ότι σε αυτή την περιοχή «παγιδεύτηκαν» πολλές χιλιάδες βούλγαροι λόγω αδυναμίας επαφής με το εθνικό τους κέντρο. Από αυτούς κάποιοι παρέμειναν με πλήρη βουλγαρική συνείδηση και κάποιοι άλλοι την απώλεσαν χωρίς όμως να πάψουνε να μιλούν το βουλγαρικό ιδίωμα που μιλάνε και με το οποίο συνεννοούνται άριστα, ιδίως με τους κατοίκους της βόρειας Βουλγαρίας. Δεν θα αμελήσουμε να πούμε ότι σε δύο σημεία της υπόψη περιοχής (Κουμάνοβο & Τέτοβο) κατοικούν συμπαγείς (και με ισχυρή εθνική συνείδηση) αλβανικοί πληθυσμοί. Στην περίπτωση αυτή εύλογα τίθεται το ερώτημα πόσοι να είναι κι από πού να έλκουν οι «μακεδόνες»……

Αν λοιπόν ο επεκτατισμός του Τίτο βρήκε τη μακεδονική συγκολλητική ουσία για να προωθήσει τα δόλια σχέδια του και δημιούργησε γενιές πολιτών που δεν ήτανε ποτέ Μακεδόνες αλλά έτσι βαφτίστηκαν, τι είναι εκείνο που κατά το πέρασμα του χρόνου τους έχει προσδώσει αυτή την άκαμπτη στάση? Αρχικά και όσο διαρκούσε ο ψυχρός πόλεμος ήτανε ένα από τα κομμουνιστικά αφηγήματα ώστε να διατηρείται η ρωσική επιρροή στην περιοχή των Βαλκανίων.

Ήτανε δηλαδή την εποχή, όπου κατά τη δεκαετία του 60 η Μεγάλη Βρετανία παρουσίαζε ως ανυπόστατες και μόνο ως σκέψεις τον υπάρχει θέμα ονόματος, γλώσσας και πραγματικής εθνικής συνείδησης. Με την κατάρρευση των τεχνητών κατασκευασμάτων και επ΄ ουδενί συμπαγών χωρών, Σοβιετικής Ένωσης και Γιουγκοσλαβίας δηλαδή, στην αναταραχή που αναπήδησε το γειτονικό κρατίδιο πήγε να κεφαλαιοποιήσει την καπηλεία δεκαετιών. Οπότε ο αγγλοσαξωνικός παράγοντας και ο δυτικός κόσμος εν γένει θέλησαν να οικειοποιηθούν την περιοχή, καθόσον δεν ήτανε απίθανη (όπως κι έγινε) μια επαναφορά της Ρωσίας. Σαφέστατα σε αυτή τη στάση τους ώθησε και η αλλοπρόσαλλη στάση μας, όπου για πολλοστή φορά μέσα στην ιστορική μας διαδρομή ένα σοβαρό εθνικό θέμα αποτέλεσε αντικείμενο μικροπολιτικής. Έτσι άρχισαν οι «σύμμαχοι» μας στο ΝΑΤΟ και οι «εταίροι» στην ΕΕ να τοποθετούνται παθιασμένα στην μακεδονο-γέννηση που προέκυψε (….).

Αδιαμφισβήτητα η από πλευράς μας αντιμετώπιση του θέματος, όχι μόνο όταν ξεκίνησε το 1991 αλλά και μέχρι το 2019, δεν υπήρξε σε καμιά περίπτωση επιτυχημένη. Ένα εμπάργκο που δεν τηρήθηκε, μια ενδιάμεση συμφωνία που την αφήσαμε να σέρνεται οπότε κάποια στιγμή οι γείτονες την προσέβαλαν, απόψεις πως το θέμα θα ξεχαστεί, πολιτικές πεποιθήσεις ότι κάθε τι κατά των εθνικών συμφερόντων είναι απόδειξη προοδευτισμού, δεν συνέθεσαν κάτι που να μπορεί  να αποδοθεί ως εθνική (sic) πολιτική… Με το χρόνο να κυλάει εναντίον μας και αφελείς απόψεις ανευθυνο-υπεύθυνων ότι «όλος ο κόσμος τους αποκαλεί ¨Μακεδονίᨻ οπότε τι έγινε, φθάσαμε στην κατάπτυστη Συμφωνία των Πρεσπών. Κατάπτυστη όχι από κομματική αντιπαλότητα, αλλά διότι αποτελεί παγκόσμια πρωτοτυπία παράδοσης πολιτισμικού κεφαλαίου, πράγμα που ισοδυναμεί εάν δεν υπερβαίνει την παράδοση εδάφους και μάλιστα σε κατάσταση ειρήνης και δίχως υποψία στρατιωτικής απειλής/δυνατότητας από πλευράς του αντιπάλου. Να υπενθυμίσουμε προς τους όποιους ρομαντικούς (=αφελείς και αιθεροβάμμονες) των διεθνών σχέσεων την άμεση αναγνώριση του κρατιδίου από χώρες όπως η Σερβία (την οποία de facto κάποιοι έχουνε κατατάξει ως το alter ego μας), τη Ρωσία (για την οποία πολλοί θα «πέθαιναν» λόγω συμπάθειας) και φυσικά Βρετανία – Γερμανία (παραδοσιακά ύπουλες απέναντι μας, τις ΗΠΑ (να μην αμελούμε τι συνέβη στο Βουκουρέστι το 2008) κλπ.

Το ζήτημα της ονομασίας αυτού του κράτους που ονομαζότανε προσωρινά ΠΓΔΜ υπήρξε ένα δευτερεύον ζήτημα για τους δυτικούς και ειδικά για την Γερμανία της Καγκελαρίου Μέρκελ.

Το λάθος εξαρχής βέβαια ήτανε ότι και στο προσωρινό όνομα υπήρχε φαρδύς πλατύς ο όρος Μακεδονία. Όταν λοιπόν η χώρα βρέθηκε στη δίνη των μνημονίων οπότε εξασθένησε, ιδιαίτερα με το 3^ο μνημόνιο που μπορούσε να αποφευχθεί αλλά γερμανικές μεθοδεύσεις και εσωτερικές ιδεοληψίες επέβαλαν, βρέθηκε η κατάλληλη πίεση προς τη χώρα ώστε να επιτευχθεί αυτή η πολιτισμική απώλεια. Το φαιδρό της υπόθεσης είναι πως χάθηκε πολύς χρόνος λες και έπρεπε οι Έλληνες να κορεστούν/κουραστούν από το θέμα αυτό…. Φαιδρό επίσης είναι ότι δόθηκε στη συμφωνία το όνομα λιμνών (περίεργος συνειρμός…) κι όχι το όνομα κάποιας πόλης που είναι η συνήθης πρακτική διεθνώς. Αλλά έχουν κι αυτές οι λεπτομέρειες τις μεγάλες σημασίες τους (…). Κάποιοι είπανε ότι πρέπει να πάμε σε μια όποια συμφωνία έστω και κακή, λες και είμαστε εμείς που είχαμε την ανάγκη. Και υπογράφτηκε μια κάκιστη συμφωνία, τελικά.

Αποκαλούμε τη συμφωνία έτσι, διότι τόσο εξαρχής υπήρξε δραστικά ετεροβαρής, αλλά και στην πορεία της από το 2019 έως σήμερα δεν διεκδικεί δάφνες ποιοτικής αλλαγής της πάγιας συμπεριφοράς του κρατιδίου. Ας δούμε αυτές τις δύο παραμέτρους. Δεν είναι μόνο ο γεωγραφικός προσδιορισμός που αποδίδεται σε περιοχή που θα ονομάζεται Μακεδονία ως  Βόρεια, οπότε παράγεται ο συνειρμός για το που βρίσκεται η υπόλοιπη…. Η συμφωνία εάν έχει δέκα σημεία παραχωρεί τα 9 στους γείτονες κι αφήνει 1 για εμάς κι αυτό λειψό. Θα μπορούσαμε να πούμε ότι δεν υπάρχει πρόβλημα με το Βόρεια Μακεδονία (ακόμη και με τη χρήση του όρου) εάν δεν ονομαζότανε η γλώσσα ως μακεδονική και η εθνικότητα ως (επίσης) μακεδονική….

Νομίζουμε ότι λέμε τους βορειοκορεάτες ως κατοίκους της Βόρειας Κορέας. Κι ότι τους κατοίκους του Ανατολικού Τιμόρ ως ανατολικοτιμοριανούς. Και τον Νέλσον Μαντέλα τον ξέρουμε ως νοτιοαφρικανό κι όχι σκέτο αφρικανό…. Οπότε έπρεπε να κινηθούμε πως την έννοια του πολίτη (citizenship) της χώρας αυτής (μοντέρνα άποψη) κι όχι της εθνικότητας (nationality) που ρίχνει νερό στο μύλο τους. Επίσης η γλώσσα μπορούσε να αποδοθεί ως σλαβομακεδονίζουσα κι όχι ως αμιγώς μακεδονική.

Τώρα βέβαια αν υπήρχε αναγνώριση τέτοιας γλώσσας ήδη από το 1977, ουδόλως έπρεπε να ληφθεί υπόψη αφού το θέμα είχε τεθεί επί τάπητος και μηδαμινής βάσης, θεωρητικά. Επίσης η συμφωνία διεκδικεί άλλη μια πρωτοπορία αλλού η χώρα να έχει κάποιο δίγραμμα/τρίγραμμα (MK/MKD) και αλλού κάποιο άλλο (για τα οχήματα, ΝΜ/RNM) που έπρεπε να πιεστεί και να το αποδεχθεί για καθολική χρήση που θα συμβαδίζει με το συνταγματικό της όνομα. Τότε θα ήτανε μια ισορροπημένη συμφωνία.

Μάλλον όμως άλλη ήτανε η πρακτική βάση, όπως φαινότανε κι από τις «διαμεσολαβητικές…» προσπάθειες του κ. Μάθιου Νίμιτς που σταθερά αλληθώριζε προς τα Σκόπια. Και να μην παρεξηγηθούμε από τους οπαδούς της συμφωνίας, μπορούμε να αποκαλούμε μια χώρα με το όνομα της πρωτεύουσας της. Βόρεια Μακεδονία με βορειομακεδόνες πολίτες και σλαβομακεδονική γλώσσα θα ήτανε μια καλή απόδοση… αν και λόγω του εθνοτικού συνοθυλεύματος του κρατιδίου η πλέον σωστή απόδοση ήταν του καθηγητή κ. Μάζη ως Κεντροβαλκανική Δημοκρατία την οποία το πολιτικό σύστημα δεν έλαβε καθόλου υπόψη του.

Ο δεύτερος παράγοντας είναι η συμπεριφορά του κρατιδίου άμα τη υπογραφή της συμφωνίας και της αμυντικής του εξασφάλισης με την είσοδο στο ΝΑΤΟ, που αποτελούσε και μεγάλη πρεμούρα της Συμμαχίας λες κι έπασχε από τη συνδρομή των ισχνών ΕΔ του κρατιδίου.

Θεωρήθηκε από πολλούς ότι η σύμπηξη μιας στρατιωτικής στρατηγικής σχέσης με το νεοβαπτισθέν κράτος θα μπορούσε να το αποσπάσει από την τουρκική επιρροή, που όμως το ίδιο δεν κατέβαλε καμία προσπάθεια να αποσείσει. Αν ο κ Ζάεφ υπέγραψε, καθόλου αυτό δεν αποτέλεσε δέσμευση της χώρας και της κοινωνίας της πέραν της απόσυρσης κάποιων κακέκτυπων (κιτς) απομιμήσεων αρχαιοελληνικών αγαλμάτων. Αν και η Ελλάδα έκανε βήματα οπίσω προς όφελος τους, οι γείτονες δεν έπαψαν στο ΝΑΤΟ και αλλού να στρέφονται κατά της χώρας μας. Μια χώρα που θέλει να έχει σοβαρές συμπεριφορές οφείλει να έχει συνέχεια. Και από το 2024, είτε δια της Προέδρου της είτε δια του Πρωθυπουργού της αμφότερων προερχόμενων από το VMRO, η Βόρεια Μακεδονία δεν επιδεικνύει τέτοιες συμπεριφορές. Για όσους δεν έχουν την ανάλογη ιστορική μνήμη, να κάνουμε γνωστό πως το VMRO  δεν είναι τίποτε άλλο παρά η συνέχεια της ΕΜΕΟ, των κομιτατζήδων που έδρασαν κατά τον Μακεδονικό Αγώνα και την δράση των οποίων μπορεί όποιος θέλει να δει στην ταινία Παύλος Μελάς, που όμως δεν έχει παιχθεί από κάποιο κανάλι. Αυτά κι άλλα τόσα μπορούμε να καταγράψουμε για την μετά τη συμφωνία συμπεριφορά της χώρας αυτής. Κι επειδή κάποιοι στην ημεδαπή κινήθηκαν αστραπιαία για την νομική κατοχύρωση της ¨τεράστιας¨ συμφωνίας μήπως και απολεσθεί κάποια σημαντική εθνική επιτυχία ώστε να μην μπορεί να προσβληθεί, είναι η όλη συμπεριφορά των γειτόνων που αναιρεί ή τουλάχιστον μας δίνει τα ερείσματα για επαναδιαπραγμάτευση.

Το πτωχή πλην τίμια Ελλάς του Βενιζέλου δεν μπορεί να καταταχθεί και στις καλύτερες από τις παρακαταθήκες του. Οι πολιτειακοί παράγοντες του όμορου κρατιδίου με αρκετή δόση ειρωνείας διατείνονται ότι ονομάζονται Μακεδονία, σκέτο. Κι αφού εμείς δεν τους κόβουμε το βήχα συνεχίζουν. Και συχνά πυκνά καλούνε στα Σκόπια την πρόεδρο της Κομισιόν για να πιέσουν προς την ένταξη τους, άσχετα εάν καταγράφουν χαμηλές επιδόσεις σε όσα πρέπει να κάνουνε για να έχουνε τη στοιχειώδη ενταξιακή προοπτική. Κι έχοντας εκτραχυνθεί από τις δικές μας αδράνειες και παραχωρήσεις χωρίς ουσιώδη ανταλλάγματα, έχουνε εκτραχυνθεί και παρουσιάζουνε ανάλογο προφίλ ειρωνείας και προς την Βουλγαρία. Αυτοί λοιπόν που δεν έχουνε αποκηρύξει δημόσια και καθαρά μακεδονικούς χάρτες μέχρι τον Πλαταμώνα και μακεδονικές μειονότητες στη Δυτική Μακεδονία, αρνούνται τις ορθές βουλγαρικές απαιτήσεις προς σεβασμό των ομοεθνών τους. Μια τέτοια χώρα είναι που επιζητά την είσοδο της στην ΕΕ…. Βέβαια στο τι θέλει ο καθένας δεν μπορεί να υπάρχει φραγμός, αλλά εκεί που παριστάνει το λιοντάρι ενώ δεν πρέπει, οφείλουμε να ορθώνουμε φράγματα.

Κι αφού αυτό το δρόμο έχει επιλέξει ο κ. Μίτσκοσκι, μπορούμε να του ανταπαντήσουμε με σειρά ενεργειών αβροφροσύνης.

Μπλοκάρισμα κάθε χρηματοδότησης από ευρωπαϊκούς πόρους που είναι και από το υστέρημα μας. Απαίτηση για αποκήρυξη του αλυτρωτισμού με νόμο ευρείας συναίνεσης. Μεταβολή της συντομογραφίας σε ΝΜ/RNM όπως ισχύει σε συγκεκριμένα όργανα της ΕΕ. Εάν ο γείτονας πρωθυπουργός συνεχίσει στον ίδιο ρυθμό, πρόσθεση και νέων ημέτερων απαιτήσεων για μεταβολή της ονομασίας της υπηκοότητας με τον ισχύοντα γεωγραφικό προσδιορισμό της ονομασίας αλλά και απόδοση της γλώσσας με τη σλαβική της προέλευση. Μπορεί φυσικά να συνεχίσει στον ίδιο άκαμπτο τρόπο, αλλά να ξέρει ότι ΕΕ δεν πρόκειται να δει γιατί η ένταξη οποιουδήποτε απαιτεί ομοφωνία. Κι ότι ανάλογα εμπόδια μπορεί να βρει και στο ΝΑΤΟ. Κι ότι επιτέλους πρέπει οι βορειογείτονες να καταλάβουν ότι κάποιοι εντός και κάποιοι εκτός και γύρω από τη χώρα τους επιβουλεύονται τα μικρής κλίμακας εδάφη της και ότι μόνο η Ελλάδα όχι μόνο δεν εγείρει θέματα τέτοια αλλά έχει ξεχάσει το ελληνικότατο Μοναστήρι κι όχι μόνο αυτό. Έτσι είναι οι διεθνείς σχέσεις, ωμές.

Ιδίως σήμερα που ο κ. Τράμπ μας το δείχνει νέτα σκέτα μέσα στις ευρωατλαντικές δυτικές δομές. Και νομίζουμε ότι πολιτικοί και κοινωνία στο κρατίδιο είναι αμερικανόστροφες……

Σε όλη την σύγχρονη πορεία του θέματος της ονομασίας της χώρας στα βόρεια σύνορα μας, καλλιεργήθηκε προς την κοινωνία ένας τρόμος πως δεν μπορούμε να κάνουμε αλλιώς διότι οι ¨μεγάλοι¨ μας πιέζουν και απειλούν, οπότε πρέπει να υποχωρήσουμε.

Διερωτώμεθα το εξής απλό. Πόσο ισχυρότερη από εμάς είναι η Βουλγαρία, οικονομικά, κοινωνικά, πολιτικά, πληθυσμιακά? Γιατί μόνη της και δίχως να ενδιαφέρεται για τους άλλους και την οπτική τους, έγειρε θέμα μειονοτικό? Αυτή δεν φοβάται Γερμανία, ΗΠΑ κλπ? Πως έχει πετύχει δια των ευρωβουλευτών της να ακουστεί η φωνή της δυνατά και επιτυχώς? Μάλλον η Βουλγαρία κάτι κάνει σωστά, που εμείς σίγουρα δεν έχουμε κάνει.

Κατά τον τρόπο αυτό πρέπει να κινηθούμε θεσμικά απέναντι στους πολιτειακούς παράγοντες της γείτονος. Κι όσο δεν αλλάζουνε τροπάριο, να αυξάνουν οι απαιτήσεις από μεριά μας. Εξάλλου δεν πρόκειται να κινδυνέψει ο τουρισμός από το κρατίδιο προς τις βόρειες περιοχές μας. Και καλοδεχούμενος είναι αφού κι αυτοί θέλουνε να έρχονται. Αλλιώς η ΕΕ θα παραμείνει, αυτό που είναι όχι μόνο για τα Σκόπια αλλά και για τα υπόλοιπα Δυτικά Βαλκάνια, ένα όνειρο απατηλό, αφού με την ένταξη στο ΝΑΤΟ δεν τίθεται πλέον θέμα ασφάλειας της χώρας. Οπότε η αποφυγή συμμόρφωσης έχει συνέπειες. Κι ας έχει υπογραφτεί ότι έχει υπογραφτεί το 2019. Μπορεί να είναι μια βάση. Η οποία μπορεί να ανανεωθεί σε Πρέσπες 2, αφού εξάλλου και οι συγκεκριμένες λίμνες δύο είναι. Και να πληρώσει πολύ ισχυρό αντάλλαγμα και να ιδρώσει πολύ το γειτονικό κρατίδιο για να προσεγγίσει την ΕΕ και να ξέρει ότι θα είναι διαρκώς υπό εξέταση των συμπεριφορών του.