Αναλύσεις
Οι δύο επικίνδυνες αυταπάτες στην Αμερικανική Στρατηγική – Πώς μπορεί να διορθωθούν;
Δεκαετίες στρατιωτικής κυριαρχίας αφήνουν ανεξίτηλα σημάδια, διαμορφώνουν πεποιθήσεις, συμπεριφορές και στρατηγικές αντιλήψεις. Όταν μια χώρα βρίσκεται για πολύ καιρό σε θέση ηγεμονίας, όπως μια εταιρεία που κυριαρχεί επί δεκαετίες στην αγορά, αρχίζει να αναπτύσσει τυφλά σημεία απέναντι στις μεταβαλλόμενες συνθήκες, στις νέες τεχνολογίες και στους ανερχόμενους ανταγωνιστές.
Δεκαετίες στρατιωτικής κυριαρχίας αφήνουν ανεξίτηλα σημάδια, διαμορφώνουν πεποιθήσεις, συμπεριφορές και στρατηγικές αντιλήψεις. Όταν μια χώρα βρίσκεται για πολύ καιρό σε θέση ηγεμονίας, όπως μια εταιρεία που κυριαρχεί επί δεκαετίες στην αγορά, αρχίζει να αναπτύσσει τυφλά σημεία απέναντι στις μεταβαλλόμενες συνθήκες, στις νέες τεχνολογίες και στους ανερχόμενους ανταγωνιστές. Η παρατεταμένη επιτυχία γεννά εφησυχασμό. Και αυτός ο εφησυχασμός καταλήγει να μετατρέπει τον στρατηγικό σχεδιασμό σε μια σειρά από «δεδομένες αλήθειες» που δεν εξετάζονται ποτέ.
Σήμερα, ο αμερικανικός αμυντικός σχεδιασμός στηρίζεται σε δύο τέτοιες επικίνδυνες παραδοχές.
Η πρώτη είναι ότι η υφιστάμενη διάταξη, οι δυνατότητες και η ισχύς των Ηνωμένων Πολιτειών αρκούν για μια ομαλή και άμεση μετάβαση από την αποτροπή στον πόλεμο, εάν αυτό χρειαστεί, στην αποκαλούμενη «πρώτη αλυσίδα νησιών» — τη γεωγραφική ζώνη που εκτείνεται από την Ιαπωνία, την Ταϊβάν και τις Φιλιππίνες έως το Βόρνεο, σχηματίζοντας το ανατολικό προπύργιο της Ασίας απέναντι στον Ειρηνικό.
Η δεύτερη παραδοχή είναι ότι οι γραμμές επικοινωνίας και ανεφοδιασμού προς τον δυτικό Ειρηνικό θα παραμείνουν ασφαλείς και βιώσιμες, ώστε να διασφαλιστεί η υποστήριξη των προωθημένων δυνάμεων, η ασφάλεια των Αμερικανών πολιτών και οικογενειών που βρίσκονται εκεί, καθώς και η έγκαιρη ενίσχυση με νέες δυνάμεις.
Ο συγγραφέας δεν επιχειρηματολογεί υπέρ της απόσυρσης ή της αποδυνάμωσης της αμερικανικής παρουσίας στην περιοχή. Το αντίθετο: υποστηρίζει ότι η Ουάσιγκτον πρέπει να αξιολογήσει με ρεαλισμό τις πραγματικές ανάγκες κινητικότητας, προστασίας και επιβίωσης των δυνάμεών της. Μια ανθεκτική, ευέλικτη και λειτουργική διάταξη δεν σημαίνει απαραίτητα «περισσότερες» δυνάμεις, αλλά καλύτερα προσαρμοσμένες στο περιβάλλον ασφαλείας, στις δυνατότητες ανεφοδιασμού και στις επιχειρησιακές απαιτήσεις.
Το μάθημα του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου
Η ιστορία προσφέρει ένα πολύτιμο προηγούμενο.
Τις δεκαετίες πριν από τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο, το U.S. Naval War College διεξήγαγε μια σειρά από πολεμικά παίγνια για να εξετάσει το ενδεχόμενο πολέμου με την Ιαπωνία. Οι αναλύσεις αυτές οδήγησαν στο λεγόμενο War Plan Orange — το σχέδιο που έθεσε τα θεμέλια για την αμερικανική στρατηγική στον Ειρηνικό.
Στο επίκεντρο της τότε διαμάχης βρισκόταν το ερώτημα: πώς θα προστατευθούν οι αμερικανικές δυνάμεις στις Φιλιππίνες σε περίπτωση πολέμου;
Υπήρχαν δύο σχολές σκέψης. Η πρώτη υποστήριζε τη «γρήγορη λύση»: άμεση αποστολή του στόλου για την υπεράσπιση των Φιλιππίνων. Η δεύτερη, πιο προσεκτική, πρότεινε μια σταδιακή προώθηση μέσω «νησιωτικών σταθμών» στον Ειρηνικό, ώστε να οικοδομηθεί σταδιακά η επιμελητειακή ικανότητα και να φθαρεί ο αντίπαλος μέσα από παρατεταμένες επιχειρήσεις.
Η πρώτη επιλογή –γνωστή ως “through ticket”– ήταν δελεαστική. Οι Φιλιππίνες τότε δεν ήταν απλώς στρατηγικής σημασίας· ήταν αμερικανική επικράτεια. Η παρουσία εκεί περιλάμβανε 31.000 στρατιώτες, 277 αεροσκάφη, 14 πολεμικά πλοία και 29 υποβρύχια. Ενώ τα πλοία ήταν παλαιάς τεχνολογίας, τα αεροσκάφη, όπως τα μαχητικά P-40 και τα βομβαρδιστικά B-17, θεωρούνταν υπερσύγχρονα.
Φαινομενικά, λοιπόν, μια άμεση αποστολή ενισχύσεων φάνταζε λογική και ηρωική. Όμως τα πολεμικά παίγνια του Naval War College απέδειξαν ότι μια τέτοια επιχείρηση δεν ήταν εφικτή: οι αποστάσεις ήταν τεράστιες, οι δυνατότητες ανεφοδιασμού ανεπαρκείς και η Ιαπωνία, δρώντας κοντά στις δικές της βάσεις, θα είχε συντριπτικό πλεονέκτημα. Το «through ticket» θα οδηγούσε σε ήττα.
Η λογική αυτής της ιστορικής σύγκρισης είναι σαφής.
Σήμερα, οι Ηνωμένες Πολιτείες διαθέτουν ακόμη μεγαλύτερη στρατιωτική παρουσία σε Ιαπωνία, Νότια Κορέα και Γκουάμ, καθώς και τεράστια οικονομικά και διπλωματικά συμφέροντα στην περιοχή. Η άνοδος της Κίνας, όμως, δημιουργεί μια κατάσταση εξαιρετικά παρόμοια με εκείνη της δεκαετίας του 1930: ένας αποφασισμένος αντίπαλος, με τα πλεονεκτήματα της εγγύτητας, αμφισβητεί μια αυτοκρατορία που έχει μάθει να θεωρεί την υπεροχή της δεδομένη.
Όπως τότε, έτσι και τώρα, απαιτείται ρεαλιστική στρατιωτική ανάλυση, πολεμικά παίγνια, προσομοιώσεις και αυστηρή αποτίμηση των logistics, ώστε τα ένστικτα της ταχύτητας ή της υπεροψίας να αντικατασταθούν από στρατηγική λογική.
Η μεταψυχροπολεμική αυταπάτη
Από το τέλος του Ψυχρού Πολέμου έως τα μέσα της δεκαετίας του 2010, οι αμερικανικές ένοπλες δυνάμεις έδρασαν υπό το δόγμα της απόλυτης υπεροχής. Οι παγκόσμιες παρεμβάσεις –από τη Μέση Ανατολή έως τα Βαλκάνια– ενίσχυσαν την πεποίθηση ότι η Ουάσιγκτον μπορούσε να επιβάλλει τη θέλησή της σχεδόν σε κάθε γωνιά του πλανήτη.
Η Quadrennial Defense Review του 2014 άρχισε δειλά να αναγνωρίζει την ανάγκη μετατόπισης της προσοχής πέρα από τον «πόλεμο κατά της τρομοκρατίας». Όμως χρειάστηκε να φτάσουμε στο 2018 και στη National Defense Strategy για να διατυπωθεί ξεκάθαρα ότι η βασική πρόκληση πλέον είναι ο ανταγωνισμός μεταξύ μεγάλων δυνάμεων — κυρίως με την Κίνα, που χαρακτηρίστηκε «σχεδόν ισότιμος ανταγωνιστής».
Οκτώ χρόνια αργότερα, η πραγματικότητα έχει ξεπεράσει τις διατυπώσεις: η Κίνα δεν είναι απλώς «near-peer», αλλά ισότιμη στρατιωτική δύναμη, ειδικά στον Ειρηνικό. Παρ’ όλα αυτά, πολλές από τις αντιλήψεις και τις συνήθειες της αμερικανικής στρατιωτικής σκέψης εξακολουθούν να βασίζονται στις παλιές πεποιθήσεις περί υπεροχής.
Η νοοτροπία της «αιώνιας υπεροχής» έχει γίνει πολιτισμικό τυφλό σημείο, οδηγώντας σε λανθασμένα συμπεράσματα – όπως ακριβώς συνέβη με τους υποστηρικτές του «through ticket» πριν τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο.
Ο συγγραφέας καλεί το Υπουργείο Άμυνας να επαναξιολογήσει αυτές τις αντιλήψεις μέσω ρεαλιστικής ανάλυσης: να διασφαλίσει ότι μπορεί πράγματι να μεταφέρει και να υποστηρίξει τις δυνάμεις του σε περίπτωση κρίσης.
Η Κίνα σήμερα είναι στρατιωτικά πιο ισχυρή, σε σχετικούς όρους, απ’ ό,τι ήταν η Ιαπωνία το 1941. Το να θεωρήσει κανείς ότι οι ΗΠΑ μπορούν να ενισχύσουν απρόσκοπτα τις βάσεις και τους συμμάχους τους στην περιοχή θα ήταν επικίνδυνη αυταπάτη.
Οι πραγματικοί περιορισμοί της ισχύος
Η ιστορία του πολέμου στον Ειρηνικό δείχνει καθαρά πως οι λανθασμένες παραδοχές μπορούν να κοστίσουν ζωές. Το War Plan Orange υπολόγιζε ότι 80.000 στρατιώτες και 26.000 πολίτες στις Φιλιππίνες θα μπορούσαν να αντέξουν τουλάχιστον έξι μήνες πολιορκίας.
Η πραγματικότητα αποδείχθηκε διαφορετική: μετά το Περλ Χάρμπορ, οι δυνάμεις αυτές τέθηκαν αμέσως σε μισές μερίδες τροφίμων, και η αντίσταση κατέρρευσε πολύ νωρίτερα απ’ όσο υπολόγιζαν οι επιτελείς.
Η ουσία του παραδείγματος είναι διαχρονική και προειδοποιητική. Για να μην επαναληφθούν τέτοια λάθη, οι σημερινοί στρατιωτικοί σχεδιαστές οφείλουν να υιοθετήσουν το χειρότερο δυνατό σενάριο ως αφετηρία σχεδιασμού. Να εξετάσουν όχι μόνο πώς θα αναπτύξουν τις δυνάμεις τους γρήγορα, αλλά και πώς θα τις συντηρήσουν, σε ένα περιβάλλον όπου οι γραμμές ανεφοδιασμού μπορεί να διακοπούν και οι βάσεις να δεχθούν μαζικές επιθέσεις.
Πρέπει να εξεταστούν οι αριθμοί: μεταφορική ικανότητα, κινητικότητα, χρόνοι ανταπόκρισης, δυνατότητες ανεφοδιασμού. Μόνο έτσι μπορεί να αποτιμηθεί ρεαλιστικά το πού υπάρχουν κενά και πού ευκαιρίες.
Ας πάρουμε ως παράδειγμα τα αμφίβια πλοία. Ο σημερινός στόλος διαθέτει μόλις 31 πλοία αυτού του τύπου. Για να μεταφέρουν δύο ταξιαρχίες Πεζοναυτών (Marine Expeditionary Brigades), απαιτείται 100% επιχειρησιακή διαθεσιμότητα. Όμως η πραγματική ετοιμότητα κυμαίνεται μόλις στο 50%.
Και ακόμη κι αν όλα τα πλοία ήταν διαθέσιμα, θα έπρεπε να μεταφερθούν από άλλες περιοχές του κόσμου, αφήνοντας κενά σε άλλες αποστολές.
Το ίδιο ισχύει και για τις δυνάμεις ανεφοδιασμού και αερομεταφοράς. Ο στόλος της Military Sealift Command μειώνεται, όπως και η ικανότητα των εμπορικών πλοίων να υποστηρίξουν στρατιωτικές επιχειρήσεις.
Το πρόβλημα δεν είναι απλώς ποσοτικό. Δεν αρκεί να ζητηθούν περισσότερα πλοία ή αεροσκάφη. Το ζήτημα είναι ότι αυτά δεν μπορούν να κατασκευαστούν ή να αποκτηθούν σύντομα.
Στο άμεσο μέλλον, ο στρατός πρέπει να λειτουργήσει με τα μέσα που ήδη διαθέτει — και να σχεδιάσει επιχειρήσεις εντός αυτών των ορίων.
Αυτή η ρεαλιστική προσέγγιση δεν είναι σημάδι αδυναμίας, αλλά στρατηγικής ωριμότητας.
Όπως σημειώνει ο Williams, «το να οριοθετήσεις σωστά το πρόβλημα είναι ο μόνος τρόπος να βρεις δημιουργικές λύσεις».
Μαθήματα από το παρελθόν: πώς οι περιορισμοί γέννησαν καινοτομία
Ένα παράδοξο μάθημα προκύπτει από τον Μεσοπόλεμο:
Η Συνθήκη της Ουάσιγκτον (1922) περιόριζε την ενίσχυση των αμερικανικών βάσεων στον Ειρηνικό — η λεγόμενη «ρήτρα οχυρώσεων» (fortification clause). Αυτό που τότε θεωρήθηκε μειονέκτημα, τελικά έγινε ευλογία μεταμφιεσμένη σε περιορισμό.
Η έλλειψη μόνιμων εγκαταστάσεων ώθησε το Ναυτικό να καινοτομήσει: ανέπτυξε κινητές δεξαμενές συντήρησης, μακράς εμβέλειας υποβρύχια, φορητές μονάδες παραγωγής νερού και, γενικότερα, μια λογική ευέλικτης υποστήριξης εκστρατευτικών δυνάμεων.
Έτσι δημιουργήθηκαν τα θεμέλια για τη μελλοντική επιτυχία του αμερικανικού στόλου στον πόλεμο.
Ο Williams προτείνει ότι μια παρόμοια λογική πρέπει να διέπει και τη σημερινή εποχή. Αν το Πεντάγωνο αξιολογήσει ψύχραιμα τη διαθεσιμότητα μεταφορικών μέσων, τα αποθέματα πυρομαχικών, τη δυνατότητα της αμυντικής βιομηχανίας να ανταποκριθεί σε μαζικές ανάγκες, καθώς και την ανθεκτικότητα των βάσεων στον δυτικό Ειρηνικό, θα μπορέσει να εντοπίσει τις πραγματικές του ανάγκες και να σχεδιάσει καινοτόμες, βιώσιμες λύσεις.
Με λίγα λόγια, η στρατηγική σαφήνεια γεννιέται μέσα από τον περιορισμό – όχι από την αυταπάτη της απεριόριστης ισχύος.
Η σημερινή πραγματικότητα: στρατηγικές ασυμβατότητες
Τον Απρίλιο του 2025, ο U.S. Army Pacific παρουσίασε μια νέα στρατηγική με στόχο την «επίτευξη θέσης πλεονεκτήματος» στον δυτικό Ειρηνικό.
Έναν μήνα αργότερα, οι Πεζοναύτες δημοσίευσαν το Pacific Marines Strategy 2025, το οποίο προβλέπει την ανάπτυξη δύο Εκστρατευτικών Σωμάτων (I και III MEF) εντός της πρώτης αλυσίδας νησιών.
Η πρόταση αυτή σηματοδοτεί σημαντική αλλαγή πορείας σε σχέση με το αρχικό Force Design 2030 του Σώματος Πεζοναυτών, που τόνιζε την ανάγκη για μικρές, ευέλικτες, χαμηλής ορατότητας μονάδες, με υψηλή κινητικότητα και αντοχή.
Η υλοποίηση μιας τόσο εκτεταμένης παρουσίας δημιουργεί τεράστια προβλήματα μεταφοράς και ανεφοδιασμού — ειδικά για το I Marine Expeditionary Force, που εδρεύει στην Καλιφόρνια.
Με δεδομένες τις ελλείψεις σε αμφίβια πλοία, πλοία ανεφοδιασμού και εμπορικό ναυτικό, η μαζική μεταφορά δυνάμεων από τις ΗΠΑ στον Ειρηνικό είναι εξαιρετικά δύσκολη.
Ακόμη κι αν αυτό επιτευχθεί, πρέπει να τεθεί το ερώτημα:
Ποια είναι η πραγματική μαχητική συνεισφορά μιας τέτοιας δύναμης στα πρώτα στάδια ενός πιθανού πολέμου;
Οι Πεζοναύτες που θα αναπτυχθούν στις Φιλιππίνες, για παράδειγμα, θα στηρίζονται κυρίως στην αεροπορική τους πτέρυγα. Όμως, χωρίς επαρκή υποστήριξη από άλλους κλάδους, η επιχειρησιακή τους αξία περιορίζεται.
Ο συγγραφέας προειδοποιεί ότι όλα τα σώματα των Ενόπλων Δυνάμεων πρέπει να αξιολογηθούν ρεαλιστικά – όχι ως προς τις ιδανικές τους δυνατότητες, αλλά ως προς το τι μπορούν πράγματι να κάνουν εντός των φυσικών, γεωγραφικών και επιμελητειακών περιορισμών.
Πρέπει να απαντηθεί με ειλικρίνεια το ερώτημα:
«Αξίζει η προσπάθεια, δεδομένων των θυσιών και των πόρων που απαιτείται να αποσπαστούν από αλλού;»
Εάν η απάντηση είναι όχι, ο σχεδιασμός πρέπει να επαναπροσδιοριστεί γύρω από πιο ευέλικτες και εκστρατευτικές δυνάμεις στάσης (stand-in forces).
Οι “stand-in” δυνάμεις και η πρόκληση της επιβίωσης
Οι Πεζοναύτες έχουν ήδη αναπτύξει τη θεωρία των littoral regiments, μικρότερων, κατανεμημένων σχηματισμών που μπορούν να είναι βιώσιμοι και εξαιρετικά χρήσιμοι για το Ειρηνικό Διοικητήριο. Αυτές οι μονάδες, παρά το γεγονός ότι θα εντοπιστούν και συνεπώς θα γίνουν στόχος, μπορούν με κατάλληλη επιχειρησιακή τακτική να επιδείξουν ανθεκτικότητα: δεν πρόκειται να νικήσουν την εχθρική παρακολούθηση που εκτείνεται από δορυφορικά αισθητήρια έως τα κινητά τηλέφωνα, αλλά μπορούν να διατηρήσουν επαρκή απόσταση ασφαλείας, να κινηθούν σε σύνθετα εδάφη, να εφαρμόσουν στρατηγικές αποπλάνησης και να εξασφαλίσουν καλά εξασκημένες διαδικασίες μετακίνησης και εκκένωσης — όλα αυτά σε συνδυασμό με αξιόπιστα συστήματα πρώιμης προειδοποίησης.
Τέτοιες δυνάμεις μπορούν να παρέχουν κρίσιμη επίγνωση της κατάστασης, να κλείνουν αλυσίδες σκοπευμάτων (kill chains), να προσφέρουν επιλογές στον κυβερνοχώρο, στο διάστημα και στον ηλεκτρονικό πόλεμο και να εφαρμόζουν πλήγματα που θα ενισχύουν την άμυνα της χώρας υποδοχής. Με αυτόν τον τρόπο, συμβάλλουν στην επίδειξη προσήλωσης των ΗΠΑ στην περιοχή, ενισχύουν την αποτροπή της κινεζικής επίθεσης εναντίον της Ταϊβάν και δημιουργούν ένα ανάχωμα απέναντι σε πιθανές κινεζικές ευκαιριακές επιθέσεις εναντίον ιαπωνικής ή φιλιππινέζικης επικράτειας.
Διακλαδική εξάρτηση και στρατηγική ευελιξία
Οι Πεζοναύτες επιτυγχάνουν την επιπλέον αξιοπιστία των stand-in δυνάμεων καθιστώντας τις πιο εκστρατευτικές, αξιοποιώντας παράλληλα διασυνδέσεις με άλλες υπηρεσίες και με χώρες εταίρους. Κάποιοι θεωρούν ότι οι διασυνδέσεις αυτές είναι αδυναμία — και ενδεχομένως να έχουν δίκιο, ιδίως αν οι διασυνδέσεις δεν υπάρχει τρόπος να εξασφαλιστούν σε καιρό κρίσης. Όμως, σε έναν κόσμο περιορισμένων πόρων, η ελαχιστοποίηση των διασυνδέσεων σημαίνει αύξηση του κόστους σε άλλα επίπεδα.
Επομένως, όταν το Σώμα Πεζοναυτών αποφασίζει να μειώσει τις διασυνδέσεις του με άλλες υπηρεσίες, οφείλει να εκτιμήσει αναλυτικά το κόστος και τα οφέλη αυτής της αυξημένης ανεξαρτησίας. Οι δυνατότητες υποστήριξης του Στρατού (λογιστική και αντιαεροπορική άμυνα), οι ικανότητες της Πολεμικής Αεροπορίας (διαχείριση εναέριου χώρου, υποστηρικτικά μηχανήματα) και οι αισθητήρες, τα πυρά μεγάλης εμβέλειας και το δίκτυο διοίκησης και ελέγχου του Ναυτικού μπορούν να επιτρέψουν ευελιξία και εκστρατευτική λειτουργία των Πεζοναυτών, αναγκάζοντας ταυτόχρονα σε λιγότερες απαιτήσεις για τεράστια μέσα μεταφοράς από τις ΗΠΑ.
Το ερώτημα που πρέπει να απαντηθεί είναι ποια στάση παρέχει το σχετικό πλεονέκτημα στον διοικητή του Ειρηνικού Πεδίου (INDOPACOM) με τον πιο αποδοτικό τρόπο και το συντομότερο δυνατό.
Η αρχή «λιγότερα ίσως σημαίνουν περισσότερα» είναι χρήσιμη εφόσον οδηγεί σε παρεμβάσεις που παρέχουν επιτεύξιμη και ρεαλιστική μάχιμη ισχύ χωρίς να δημιουργούν έναν φαύλο κύκλο απαιτήσεων σε προστασία και logistics, όπου η αύξηση ενός τομέα απαιτεί αντίστοιχη αύξηση σε άλλους.
Συνοπτικά: να είμαστε σχετικοί, ανθεκτικοί και πρακτικοί.
Απαιτείται επαναλαμβανόμενο και εκτεταμένο wargaming, προσομοιώσεις και μοντέλα για να εξεταστούν ευρύ φάσμα σεναρίων εμπλοκής, ώστε οι σχεδιαστές να μην υιοθετήσουν την ψευδαίσθηση του «through ticket» όταν η γεωγραφία, οι πόροι, η οικονομία και η αναλογία δυνάμεων υπαγορεύουν ότι μια σειρά τοπικών «εισιτηρίων» για την προώθηση των δυνάμεων ίσως είναι καλύτερη. Ο στρατός οφείλει να αναγνωρίσει τις σημαντικές δυσκολίες μιας γενικής σύγκρουσης και, από το σημείο αυτό, να οικοδομήσει έννοιες επιχειρήσεως για αποτροπή και πόλεμο που είναι αποτελεσματικές και ρεαλιστικές εντός των πιθανών επιπέδων πόρων και ικανοτήτων.
Από την υπεροψία στην πρόληψη: το δίδαγμα των πολέμων
Η θέση, λοιπόν, παίζει ρόλο — αλλά το πώς το πετυχαίνεις έχει μεγαλύτερη σημασία. Τα στρατηγικά έγγραφα των παρακλάδων δίνουν έμφαση στην αξία του πλεονεκτήματος θέσης στο έδαφος και στα οφέλη της γειτνίασης με συμμάχους και εταίρους, αλλά πρέπει να ορίσουν σαφώς τον τρόπο. Όλες οι stand-in και follow-on δυνάμεις πρέπει να περάσουν το τεστ της σχετικής μαχητικής ισχύος και να διαμορφωθούν με τρόπο που να επιτρέπει τη μετακίνηση μέσα στα όρια των διαθέσιμων αερομεταφορών και θαλάσσιας μεταφοράς (χωρίς «μαγική σκόνη»).
Πρέπει να είναι επιβιωτικές και ανθεκτικές. Πρέπει επίσης να είναι εξαιρετικά εκπαιδευμένες σε ευρεία κλίμακα για συνδυασμένες αμυντικές επιχειρήσεις.
Η εκπαίδευση σε όλα τα πεδία (all-domain training) είναι καθοριστική για το κοινό σώμα των Ενόπλων Δυνάμεων, και η διάταξη δυνάμεων είναι κρίσιμη για το πώς αυτή θα επιτευχθεί.
Οι δυνάμεις πρέπει να τοποθετηθούν με τρόπο που να διευκολύνει από κοινού και συνδυασμένη εκπαίδευση, οικονομικά και με τα απαραίτητα πεδία εκπαίδευσης για ελιγμούς, πυρά και επιχειρήσεις στο ηλεκτρομαγνητικό φάσμα. Οι κοινές και συμμαχικές ασκήσεις είναι απαραίτητες, αλλά η εκπαίδευση πλήρους φάσματος με πραγματικά πυρά δεν μπορεί να γίνει στην πρώτη αλυσίδα νησιών.
Τοποθετώντας μεγάλες διακλαδικές δυνάμεις εκτός της πρώτης αλυσίδας, αποκτάς καλύτερες, φθηνότερες ευκαιρίες εκπαίδευσης και αποφεύγεις την ευπάθεια στην πολιτική ή στην πρόκληση ενδείξεων και προειδοποιήσεων από τον αντίπαλο που θα ωθούσαν τις δυνάμεις σε αντιδραστικές αμυντικές κινήσεις.
Σε κάθε μεγάλη σύγκρουση, οι ακολουθούσες δυνάμεις (follow-on forces) θα είναι ζωτικής σημασίας. Ευτυχώς, ο έλεγχος του χρόνου, του ρυθμού και του τόπου της αναμέτρησης επιτυγχάνεται καλύτερα από δυνάμεις που αρχικά βρίσκονται πέρα από την πρώτη αλυσίδα νησιών. Οι δυνάμεις κρίσης των Πεζοναυτών και το ευρύτερο κοινό σώμα πρέπει να διαμορφωθούν ώστε να λειτουργούν ως άριστα εκπαιδευμένες δυνάμεις ταχείας αντίδρασης.
Το συμπέρασμα είναι σαφές: οι νοοτροπίες του “can do” δεν αρκούν όταν πρόκειται για πόλεμο με έναν ισότιμο αντίπαλο. Όπως οι σχεδιαστές του 1920 και του 1930, οι σημερινοί planners πρέπει να κάνουν αυστηρά wargaming και ανάλυση για να ελέγξουν τις ανεξερεύνητες παραδοχές και τις δευτερογενείς επιπτώσεις που προκύπτουν από πεποιθήσεις που διαμορφώθηκαν σε μια εποχή αμφισβήτητης υπεροχής.
Οι stand-in δυνάμεις είναι κρίσιμες για την αποτροπή και τις κοινές επιχειρήσεις και ως εκ τούτου πρέπει να είναι σχετικές, βιώσιμες και επιβιώσιμες ακόμη και στο χειρότερο σενάριο. Αυτό θα σημαίνει, σχεδόν βέβαια, ότι αυτές οι δυνάμεις θα πρέπει να είναι ελαφριές, κινητές και εκστρατευτικές, συμπληρωματικές με τελώς ικανές και προσαρμοσμένες δυνάμεις ταχείας αντίδρασης που προαποδεσμεύονται σε μέσα μεταφοράς — ώστε γρήγορα να διαμορφώνουν το θέατρο και να αποσύρουν κρίσιμες ικανότητες του αντιπάλου, αξιοποιώντας παράλληλα τις ικανότητες των stand-in δυνάμεων να αισθάνονται, να καθοδηγούν, να πλήττουν και να διεξάγουν επιχειρήσεις στον κυβερνοχώρο και στον ηλεκτρονικό χώρο.
Οι Ηνωμένες Πολιτείες έκαναν τις σωστές μεγάλες επιλογές πριν από τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο, αλλά μόλις πέντε χρόνια αργότερα, στο ίδιο θέατρο, υποτίμησαν τον αντίπαλο στην αρχή του πολέμου της Κορέας — με αποτέλεσμα την καταστροφή της Task Force Smith.
Για να επαναληφθεί η επιτυχία του Β΄ Παγκοσμίου και να αποφευχθεί η αποτυχία της Κορέας, απαιτείται ανάλυση και προσομοίωση που να απαντά όχι απλώς στο «είμαστε έτοιμοι;», αλλά στο «έτοιμοι για τι, πότε, πού και για πόσο;».
Noel Williams
warontherocks.com
Αναλύσεις
Middle East Forum: Is the Kurdistan Democratic Party Aspiring to Become a National Force in Iraq?
The Party Was the Second-Largest Vote-Getter in Recent Parliamentary Elections, in Which It Courted Non-Kurdish Voters
Iraq’s parliamentary elections on November 11, 2025, produced few surprises. With the Sadrists boycotting the vote, Prime Minister Mohammed Shia’ al-Sudani’s Shi’i coalition secured the largest number of seats in the 329-member legislature.
The other notable outcome was the strong performance of the Kurdistan Democratic Party, the dominant force in the semiautonomous Kurdistan Region, which—running outside any electoral coalition—garnered more than 1.1 million votes. This made it the second-largest vote-getter and the largest as a single party. However, under Iraq’s new proportional voting system, the Kurdish party led by Barzani family secured only twenty-seven seats, placing it behind blocs that received fewer votes.
The ruling party in Iraqi Kurdistan has sought to build support beyond its traditional Kurdish strongholds in Erbil and Duhok.
Despite losing some seats in the disputed territories whose status Kurds and the central government contest, the Kurdistan Democratic Party maintained its dominance in the Kurdistan Region over its rival, the Patriotic Union of Kurdistan, which won eighteen seats. One reason for this was the higher voter turnout compared to the 2021 election, in which the Barzanis received just under 800,000 votes. But another critical factor helped propel Massoud Barzani’s party into the club of the top performers nationwide: The Kurdistan Democratic Party courted non-Kurdish voters.
In recent years, the ruling party in Iraqi Kurdistan has sought to build support beyond its traditional Kurdish strongholds in Erbil and Duhok. It has targeted Sunni Arabs, particularly those disillusioned with the country’s traditional Sunni leadership. During this election cycle, the Kurdistan Democratic Party invested in this strategy, rallying behind Arab candidates who are now formally members of the Kurdish party.
A notable example is its strong backing for incumbent parliamentarian Ikhlas al-Dulaimi from Nineveh Province. Bearing a last name associated with a major Sunni Arab tribe, al-Dulaimi crafted her messaging to appeal to Arab voters. Her campaign resonated well beyond Nineveh, gaining traction in other Sunni Arab-majority provinces. Al-Dulaimi’s political rhetoric centered on portraying the Kurdistan Democratic Party as an inclusive national force in Iraq, rather than merely a Kurdish party.
This is more than an election tactic; it appears to be part of a broader effort by the Kurdistan Democratic Party to position itself as a national force in Iraq. While the party has been a major player in Iraqi politics since the toppling of Saddam Hussien in 2003, this marks the first time it appears intent on expanding beyond its traditional Kurdish base.
Sunni Arab leaders are attentive to [Massoud] Barzani’s rising prominence among Sunnis.
The Barzanis maintain tight control over a conservative party that blends tribalism with a focus on economic development. Despite its chronic corruption, the party retains strong support among a unified base—a dynamic that also may explain its appeal to some non-Kurdish Iraqis. In the recent election campaign, Massoud Barzani, his son, Iraqi Kurdistan Prime Minister Masrour Barzani, and his nephew, Nechirvan Barzani, president of the Kurdistan Region, emphasized their government’s recent achievements, highlighting the construction of modern highways, electricity projects, technology initiatives, and high-rise developments.
While local Kurds have many grievances, some Iraqis still view these projects as major accomplishments, particularly those who follow young social media influencers visiting Kurdistan and then compare their experiences there with conditions in the rest of the country.
Sunni Arab leaders are attentive to Barzani’s rising prominence among Sunnis. Just before the election, Mohamed al-Halbousi, head of the largest Sunni party, al-Taqadum, in an interview—responding to a question about why many Sunnis view Barzani as their leader—refused to acknowledge Barzani as a Sunni leader, describing him instead as a Kurdish leader.
While Shi’i parties previously have tried to leverage Arab nationalism to appeal to some Sunnis and forge post-election alliances to counterweight the Kurds, the Kurdistan Democratic Party has taken a different approach. It reaches out to Sunni Arabs by emphasizing shared religious ties—most Kurds are Sunni—and highlighting a national agenda. It is a delicate balancing act that maintains the party’s Kurdish nationalist stance in Kurdistan while expanding its appeal elsewhere in Iraq.
It is clear that Barzani sees himself and his party in a stronger position.
The Kurdistan Democratic Party’s surge in popularity gives it leverage in intra-Kurdish dynamics, too. During a recent speech, Massoud Barzani said: “I hope that other Kurdish parties listen carefully: The conditions after the federal elections are not the same as before. Based on the electoral gains, each party should receive what it deserves.” This was a pointed message directed at the Patriotic Union of Kurdistan and its firebrand leader, Bafel Talabani, that the Kurdistan Democratic Party no longer may accept the longstanding fifty-fifty power-sharing arrangement between the two parties. Barzani might pull this momentum to pursue the Iraqi presidency for his party, a post traditionally persevered for Kurds and held exclusively by a Talabani or Talabani loyalist since 2005.
While it remains unclear how these dynamics will shape the negotiations to form the new Iraqi government, it is clear that Barzani sees himself and his party in a stronger position. Even if the broader landscape remains unchanged for now, the Kurdistan Democratic Party appears to be pursuing a deliberate long-term strategy at the national level that is sure to shake the status quo.
Source: Middle East Forum
Άμυνα
Foundation for Defense of Democracies: Ελλάδα και Ισραήλ Ενισχύουν Αμυντική Συνεργασία Ενάντια στην Τουρκία
Το ενισχυμένο πλαίσιο συνεργασίας Ελλάδας–Ισραήλ, σε συντονισμό με τις Ηνωμένες Πολιτείες και την Κύπρο, δημιουργεί μια νέα περιφερειακή ισορροπία που περιορίζει το περιθώριο επιρροής της Τουρκίας.
Σε τροχιά περαιτέρω σύσφιξης κινούνται οι αμυντικές σχέσεις μεταξύ Ελλάδας και Ισραήλ, καθώς η αυξανόμενη τουρκική επιθετικότητα στο Αιγαίο και την Ανατολική Μεσόγειο ενισχύει την κοινή στρατηγική τους αντίληψη για την ασφάλεια. Ένα νέο κείμενο από το αμερικανικό think tank Foundation for Defense of Democracies (FDD), υπογεγραμμένο από τους Justin Leopold-Cohen και Ryan Brobst, καταγράφει τις νέες τάσεις στις τριμερείς ισορροπίες Ελλάδας–Ισραήλ–Τουρκίας και το αυξανόμενο ενδιαφέρον για την ενίσχυση των σχέσεων. Το άρθρο τιτλοφορείται ως «Με το βλέμα στην Τουρκία Ελλάδα και Ισραήλ δουλεύουν για την εμβάθυνση των αμυντικών δεσμών».
Το FDD σημειώνει ότι η Αθήνα αντιμετωπίζει κλιμακούμενες προκλήσεις, όπως:
– προειδοποιητικές βολές στις 18 Νοεμβρίου κατά τουρκικών αλιευτικών που αρνήθηκαν να αποχωρήσουν από ελληνικά χωρικά ύδατα,
– είσοδος οπλισμένων τουρκικών F-16 στο FIR Αθηνών τον Σεπτέμβριο,
– παραβίαση από F-16 τον Οκτώβριο.
Η Άγκυρα, μετά τα γεγονότα της 7ης Οκτωβρίου στο Ισραήλ, ενίσχυσε τη ρητορική και την πολιτική της, επιτείνοντας την απόσταση με το Τελ Αβίβ.
Στο επίκεντρο του προγράμματος ενίσχυσης των αποτρεπτικών δυνατοτήτων, ύψους 27 δισ. ευρώ για την περίοδο 2025–2035, βρίσκεται η ενίσχυση απέναντι στην Τουρκία. Σύμφωνα με το Policy Brief, η Ελλάδα:
– διαπραγματεύεται την αγορά 36 εκτοξευτών PULS από το Ισραήλ,
– εξετάζει την ένταξη ισραηλινών συστημάτων στην πολυεπίπεδη αντιαεροπορική «Ασπίδα Αχιλλέας»,
– έχει ήδη προμηθευτεί τα Heron, Orbiter-3 και SPIKE NLOS.
Η συνεργασία εμβαθύνεται και θεσμικά, μετά τη συμφωνία του 2021 για την ίδρυση ισραηλινού εκπαιδευτικού κέντρου για την Πολεμική Αεροπορία στην Καλαμάτα.
Το FDD τονίζει ότι ο κοινός παράγοντας είναι η υπεροχή των F-35: το Ισραήλ τα χρησιμοποιεί ήδη, ενώ η Ελλάδα θα παραλάβει τα πρώτα το 2028. Η Τουρκία παραμένει αποκλεισμένη λόγω των S-400.
Το Policy Brief επισημαίνει ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες έχουν αυξήσει τη στρατιωτική παρουσία τους στην Ελλάδα, γεγονός που –πέρα από τη Ρωσία– λειτουργεί και ως έμμεση αποτροπή προς την Τουρκία.
Στρατηγική σημασία αποκτούν:
– η τετραμερής συνεργασία 3+1 (Ελλάδα–Ισραήλ–Κύπρος + ΗΠΑ),
– η ενεργειακή ασφάλεια στην Ανατολική Μεσόγειο,
– η διευκόλυνση αμερικανικού LNG στην Ουκρανία μέσω Ελλάδας.
Το FDD εισηγείται ότι η Ουάσινγκτον πρέπει να εγκρίνει γρήγορα τις ισραηλινές πωλήσεις προς την Ελλάδα που περιέχουν αμερικανικά εξαρτήματα και να ενισχύσει τη συμμετοχή της, ενθαρρύνοντας και τη συμμετοχή της Σαουδικής Αραβίας.
Ο κοινός στόχος είναι η ανάσχεση. Το ενισχυμένο πλαίσιο συνεργασίας Ελλάδας–Ισραήλ, σε συντονισμό με τις Ηνωμένες Πολιτείες και την Κύπρο, δημιουργεί μια νέα περιφερειακή ισορροπία που περιορίζει το περιθώριο επιρροής της Τουρκίας. Οι συχνές ασκήσεις και η κοινή ενεργειακή διπλωματία διαμορφώνουν το νέο σκηνικό ασφάλειας στην Ανατολική Μεσόγειο.
Για το FDD
Το Foundation for Defense of Democracies (FDD) είναι ένα ανεξάρτητο, μη κομματικό ερευνητικό ινστιτούτο με έδρα την Ουάσινγκτον, καταχωρισμένο ως οργανισμός 501(c)(3), με επίκεντρο την εθνική ασφάλεια και την εξωτερική πολιτική. Το FDD δεν αποδέχεται χρηματοδότηση από ξένες κυβερνήσεις.
Το FDD διεξάγει εις βάθος έρευνα, παράγει ακριβείς και έγκαιρες αναλύσεις, εντοπίζει παράνομες δραστηριότητες και προτείνει επιλογές πολιτικής – όλα με στόχο την ενίσχυση της εθνικής ασφάλειας των Ηνωμένων Πολιτειών και τη μείωση ή εξάλειψη των απειλών που προέρχονται από αντιπάλους και εχθρούς των ΗΠΑ και άλλων ελεύθερων κρατών.
Ιδρυμένο λίγο μετά τις επιθέσεις της 11ης Σεπτεμβρίου 2001, το FDD πραγματοποιεί εφαρμοσμένη έρευνα, την οποία εκπονούν ειδικοί και ακαδημαϊκοί με ποικίλα υπόβαθρα – από την κυβέρνηση, τις υπηρεσίες πληροφοριών, τον στρατό, τον ιδιωτικό τομέα, την πανεπιστημιακή κοινότητα και τη δημοσιογραφία. Στο έργο του αξιοποιεί γνώσεις ξένων γλωσσών, νομικής, χρηματοοικονομικών, τεχνολογίας και άλλων πεδίων.
Το FDD παρέχει τακτικά έρευνα και αναλύσεις ανοιχτών πηγών σε υπεύθυνους χάραξης πολιτικής και στα μέσα ενημέρωσης. Από την ίδρυσή του, το FDD έχει μοιραστεί την τεχνογνωσία του με τις διοικήσεις Μπους, Ομπάμα, Τραμπ και Μπάιντεν, καθώς και με γραφεία του Κογκρέσου, με διακομματική συνεργασία.
Πέρα από τους εσωτερικούς του ειδικούς, το FDD συνεργάζεται στενά και ζητά καθοδήγηση από μια σειρά εξέχοντων συμβούλων. Το ίδρυμα στεγάζει τρία κέντρα για την αμερικανική ισχύ: το Center on Military and Political Power, το Center on Economic and Financial Power και το Center on Cyber and Technology Innovation.
Αναλύσεις
Ασύμβατοι οι νόμοι του Πακιστάν με το Σύστημα Γενικευμένων Προτιμήσεων της ΕΕ
Η συστηματική φύση των παραβιάσεων ανθρωπίνων δικαιωμάτων, με φαινομενική σιωπηρή κρατική υποστήριξη και ενεργό συμμετοχή κρατικά υποστηριζόμενων πληρεξουσίων, συνιστά επαρκή λόγο για την αναστολή του καθεστώτος GSP+ του Πακιστάν.
Επιμέλεια: Χρήστος Κωνσταντινίδης
Η Ύπατη Εκπρόσωπος για Θέματα Εξωτερικής Πολιτικής και Πολιτικής Ασφαλείας και Αντιπρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής (ΥΕ/Αντιπρόεδρος), Κάγια Κάλας, και ο Αντιπρόεδρος της Κυβέρνησης / Υπουργός Εξωτερικών της Ισλαμικής Δημοκρατίας του Πακιστάν, Γερουσιαστής Ισάκ Νταρ, συμπροήδρευσαν του 7ου γύρου του Στρατηγικού Διαλόγου ΕΕ-Πακιστάν που πραγματοποιήθηκε στις Βρυξέλλες στις 21 Νοεμβρίου 2025.
Η συνάντηση αποτέλεσε ευκαιρία για συζήτηση των διμερών σχέσεων ΕΕ-Πακιστάν, με ιδιαίτερη έμφαση στην αναθεώρηση της συνεργασίας στο πλαίσιο του Στρατηγικού Σχεδίου Δέσμευσης ΕΕ-Πακιστάν από το 2019. Και οι δύο πλευρές συμφώνησαν να εμβαθύνουν περαιτέρω τη συνεργασία σε όλους τους τομείς που καλύπτονται από το Σχέδιο Στρατηγικής Δέσμευσης (ΣΔΔ) με στόχο την ευθυγράμμιση της συνολικής στρατηγικής προοπτικής.
Και οι δύο πλευρές εξέφρασαν την ικανοποίησή τους για την έγκαιρη σύγκληση μηχανισμών διαλόγου και επιβεβαίωσαν τη σημασία της διαρκούς συνεργασίας σε όλους τους τομείς του εμπορίου, της μετανάστευσης, των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, της πολιτικής, της οικονομίας και της ανάπτυξης, μεταξύ άλλων στο πλαίσιο της στρατηγικής Global Gateway της ΕΕ. Συμφώνησαν να εμβαθύνουν περαιτέρω τις εταιρικές σχέσεις γνώσης μέσω του Erasmus Mundus και του Horizon Europe και να συνεργαστούν για τις αναδυόμενες προκλήσεις που σχετίζονται με την επισιτιστική και ενεργειακή ασφάλεια και την κλιματική αλλαγή.
Η ΕΕ και το Πακιστάν επανέλαβαν τη σημασία της συνεχιζόμενης συνεργασίας για την προώθηση της βιώσιμης ανάπτυξης και της εμπορικής ανάπτυξης. Στο πλαίσιο αυτό, οι ηγέτες εξέφρασαν ισχυρή πολιτική δέσμευση έναντι του Συστήματος Γενικευμένων Προτιμήσεων (ΣΓΠ+), το οποίο παραμένει ένα από τα βασικά στοιχεία των σχέσεων ΕΕ-Πακιστάν. Η ΥΕ/Αντιπρόεδρος ενημέρωσε για την τρέχουσα διαδικασία που οδηγεί στην υιοθέτηση ενός νέου Συστήματος Γενικευμένων Προτιμήσεων. Και οι δύο πλευρές επιβεβαίωσαν τη δέσμευσή τους να συνεχίσουν να συνεργάζονται στενά για την καθολική προώθηση και προστασία των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και των θεμελιωδών ελευθεριών, σύμφωνα με τις διεθνείς τους υποχρεώσεις.
Ασύμβατοι με το GSP+ οι νόμοι του Πακιστάν
Η ΕΕ είναι ο δεύτερος σημαντικότερος εμπορικός εταίρος του Πακιστάν, αντιπροσωπεύοντας το 12,4% του συνολικού εμπορίου του Πακιστάν το 2024, ενώ το Πακιστάν ήταν ο 48ος μεγαλύτερος εμπορικός εταίρος της ΕΕ σε αγαθά, αντιπροσωπεύοντας το 0,2% του εμπορίου της ΕΕ. Το Πακιστάν επωφελείται σημαντικά από τις εμπορικές ευκαιρίες που προσφέρει το Σύστημα Γενικευμένων Προτιμήσεων (GSP+) της ΕΕ . Από την 1η Ιανουαρίου 2014, το Πακιστάν επωφελείται από γενναιόδωρες δασμολογικές προτιμήσεις (ως επί το πλείστον μηδενικούς δασμούς στα δύο τρίτα όλων των κατηγοριών προϊόντων) στο πλαίσιο του λεγόμενου συστήματος ΣΓΠ+, με στόχο την υποστήριξη της βιώσιμης ανάπτυξης και της χρηστής διακυβέρνησης. Προκειμένου να διατηρήσει το ΣΓΠ+, το Πακιστάν πρέπει να διατηρήσει την επικύρωση και να εφαρμόσει αποτελεσματικά 27 βασικές διεθνείς συμβάσεις για τα ανθρώπινα και εργασιακά δικαιώματα, την προστασία του περιβάλλοντος και τη χρηστή διακυβέρνηση.
Ωστόσο, το καθεστώς δεν πρέπει να εξεταστεί για το Πακιστάν, καθώς το Πακιστάν παραβιάζει τις βασικές του αρχές.
Το σύνταγμα και οι νόμοι του Πακιστάν είναι ασύμβατοι με τα ιδανικά του GSP+. Η νομοθεσία τους είναι εκ φύσεως μεροληπτική εις βάρος των μη μουσουλμάνων. Η χώρα αυτή είναι συμβαλλόμενο μέρος σε όλες τις συμβάσεις που αναφέρονται στο πρόγραμμα GSP+, ωστόσο υπάρχουν σοβαρά κενά στην εφαρμογή των υποχρεώσεών της. Η συστηματική φύση των παραβιάσεων ανθρωπίνων δικαιωμάτων, με φαινομενική σιωπηρή κρατική υποστήριξη και ενεργό συμμετοχή κρατικά υποστηριζόμενων πληρεξουσίων, συνιστά επαρκή λόγο για την αναστολή του καθεστώτος GSP+ του Πακιστάν.
Πολλοί εκπρόσωποι της ΕΕ, πολιτικοί και σχολιαστές έχουν επισημάνει τις σοβαρές παραβιάσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων στο Πακιστάν και τη μη λήψη μέτρων από την ΕΕ για αυτές τις παραβιάσεις. Επιπλέον, τα οφέλη του προγράμματος δεν έχουν επεκταθεί στα κατάλληλα τμήματα του πληθυσμού.
Τί είναι το GSP+
- Σκοπός: Να ενθαρρύνει τη βιώσιμη ανάπτυξη και τη χρηστή διακυβέρνηση στις αναπτυσσόμενες χώρες.
- Κίνητρα: Μηδενικοί δασμοί για πάνω από 6.200 προϊόντα, βοηθώντας τις χώρες να αυξήσουν τις εξαγωγές τους και να ενταχθούν στην παγκόσμια οικονομία.
- Προϋποθέσεις: Οι χώρες πρέπει να έχουν επικυρώσει και να εφαρμόζουν αποτελεσματικά τις 27 διεθνείς συμβάσεις που σχετίζονται με τα ανθρώπινα δικαιώματα, τα εργασιακά δικαιώματα, την περιβαλλοντική προστασία και τη χρηστή διακυβέρνηση.
- Οφέλη: Δίνει στις χώρες-δικαιούχους ανταγωνιστικό πλεονέκτημα στην ευρωπαϊκή αγορά, παρέχοντάς τους εμπορικά οφέλη.
- Διαχείριση: Η ΕΕ παρακολουθεί στενά την εφαρμογή των συμβάσεων και μπορεί να επιβάλει κυρώσεις εάν μια χώρα δεν συμμορφωθεί, σύμφωνα με τους κανόνες της ΕΕ.
Εντονη ανησυχία στο Ιράν! Αποκάλυψη του υπουργού Πληροφοριών – ΗΠΑ και Ισραήλ απειλούν τη ζωή του Χαμενεΐ
Η ιρανική ηγεσία θεωρεί πως βρίσκεται σε μια περίοδο υψηλού ρίσκου, με το Ισραήλ να επιδεικνύει αυξημένη επιθετικότητα και τις...
Middle East Forum: Is the Kurdistan Democratic Party Aspiring to Become a National Force in Iraq?
The Party Was the Second-Largest Vote-Getter in Recent Parliamentary Elections, in Which It Courted Non-Kurdish Voters
Αντιδράσεις στην Τουρκία με τους γερανούς στην Αγιά Σοφιά! “Κεραυνοί” από αρχιτέκτονες – Τρέχει να μαζέψει την κατασταση ο υπουργός Πολιτισμού
Οι εικόνες βαρέων οχημάτων που εισέρχονται σε ένα από τα πιο εμβληματικά κτίρια έχουν ανησυχήσει αρχιτέκτονες, ιστορικούς και αρχαιολόγους, οδηγώντας...
Ισχυρή παρουσία της ALTUS-LSA με προηγμένα drones στην στρατιωτική άσκηση «Αίσιος Οιωνός 2025»
Με ομάδα 21 στελεχών και με 3 κατηγορίες προηγμένων μη επανδρωμένων αεροσκαφών (UCAV και UAV), η ALTUS-LSA έλαβε μέρος σε...
Λαβρόφ: Το σχέδιο ειρήνης για Ουκρανία πρέπει να αντανακλά το πνεύμα του Τραμπ
Ο Λαβρόφ τόνισε ότι θα είναι μια εντελώς διαφορετική κατάσταση για τη Ρωσία αν η τροποποιημένη εκδοχή δεν αντανακλά όσα...
-
Άμυνα1 μήνα πρινΑποκάλυψη Ινδού στρατηγού! Πως ινδική φρεγάτα εξανάγκασε σε οπισθόχωρηση τρία τουρκικά πολεμικά πλοία
-
Δημοκρατία2 μήνες πρινΜε τη σημαία δεν παίζουμε! Η Pizza Fan διέκοψε τη συνεργασία με κωμικό που προσέβαλε την ελληνική σημαία
-
Αναλύσεις1 μήνα πρινΠολλαπλά «εγκεφαλικά» μοίρασε ο μεγάλος Εμίρ Κουστουρίτσα με όσα είπε για τη woke ατζέντα
-
ΑΝΑΡΤΗΣΕΙΣ ΜΕ ΣΗΜΑΣΙΑ1 ημέρα πρινΣεισμός από την αποκάλυψη βετεράνου της CIA! Αναμεμειγμένη σε οικονομικό σκάνδαλο με φόντο την Ουκρανία η Κάγια Κάλας
-
Άμυνα2 εβδομάδες πρινΤέξας – Αεροπορική Βάση Sheppard: Ένας Έλληνας πιλότος κερδίζει τον σεβασμό της Αμερικής
-
Πολιτική3 μήνες πρινΕνδιαφέρουσα στιχομυθία Μαρινάκη-Τζονσον! “Προτιμώ να κρατήσει κομμάτια της Ουκρανίας η Ρωσία για να μην πεθαίνουν παιδιά” πρότεινε ο πρόεδρος του Ολυμπιακού! “Ποια κομμάτια της Τσεχοσλοβακίας θα δίνατε στον Χίτλερ;” απάντησε ο πρώην πρωθυπουργός της Βρετανίας
-
Άμυνα2 μήνες πρινΣτα κάγκελα τα τουρκικά ΜΜΕ! Η Ελλάδα “κλείδωσε” τουρκικά Μη Επανδρωμένα Αεροσκάφη
-
ΑΝΑΡΤΗΣΕΙΣ ΜΕ ΣΗΜΑΣΙΑ6 ημέρες πρινΣηκώνουμε τα χέρια ψηλά με τις νέες δηλώσεις Ερντογάν! Η Τουρκία δεν απομονώνεται, σέβεται σύνορα