Αναλύσεις
Ενόχληση από Τουρκία για τα μνημεία Γενοκτονίας στα νησιά! Τί αναφέρει η Sözcü για το άγαλμα που ετοιμάζεται στη Λέσβο
Όσοι απαξιώνουν τη μνήμη της γενοκτονίας ή ακόμα χειρότερα μιλούν περί «γραφικότητας» αγνοούν ότι η ιστορία δεν είναι αντικείμενο διαπραγμάτευσης, ούτε εργαλείο πολιτικής σκοπιμότητας. Η αποσιώπηση ή η διαστρέβλωσή της δεν οδηγεί σε συμφιλίωση, αλλά σε συλλογική λήθη, και η λήθη είναι ο πιο ύπουλος εχθρός ενός έθνους. Γιατί ένα έθνος που ντρέπεται να υπερασπιστεί την ιστορία του, παραιτείται από το δικαίωμα να έχει μέλλον.
Γράφει η Μαριάνα Συμεωνίδη
Σε πρόσφατο τουρκικό δημοσίευμα, η εφημερίδα Sözcü επέκρινε δριμύτατα την ανέγερση μνημείου αφιερωμένων στη Γενοκτονία των Ποντίων στη Μυτιλήνη, χαρακτηρίζοντάς το ως «δήθεν μνημεία γενοκτονίας», αναδεικνύοντας για ακόμη μία φορά πώς η ιστορική μνήμη και η παρουσία της στον δημόσιο χώρο μπορούν να γίνουν πεδίο αντιπαράθεσης ισχύος και γεωπολιτικής επιρροής.

Η Μυτιλήνη προχώρησε στην ανέγερση μνημείου αφιερωμένου στον Ποντιακό Ελληνισμό, ύστερα από την πρωτοβουλία της Ένωσης Ποντίων και Φίλων Ποντίων Μυτιλήνης και τη στήριξη της Περιφέρειας Βορείου Αιγαίου. Το μνημείο, που θα τοποθετηθεί στην ιστορικά φορτισμένη περιοχή της Επάνω Σκάλας, έρχεται να συμβολίσει τη συνέχεια της μνήμης των ξεριζωμένων, ενώ ταυτόχρονα ενισχύει την πολιτισμική διπλωματία των νησιών του Αιγαίου απέναντι στην τουρκική προπαγάνδα.
Η χρήση του “sözde” για την απονομιμοποίηση της γενοκτονίας
Η τουρκική πλευρά συστηματικά χρησιμοποιεί τον όρο “sözde” («δήθεν» στα ελληνικά) όταν αναφέρεται στη Γενοκτονία των Ποντίων ή σε συναφή μνημεία και εκδηλώσεις μνήμης, επιχειρώντας έτσι να υπονομεύσει την εγκυρότητα των αποδεδειγμένων ιστορικών γεγονότων.
Στο άρθρο της Sözcü, γράφεται χαρακτηριστικά: «Η Ελλάδα αποφάσισε να κατασκευάσει δεύτερο μνημείο στα πλαίσια του δήθεν Μνημείου Γενοκτονίας του ποντιακού Ελληνισμού… η Ελλάδα ετοιμάζεται να προσθέσει ένα ακόμα νέο στοιχείο στις εντάσεις με την Τουρκία».
Καμία εντύπωση δεν προκαλεί η τουρκική στάση, καθώς ήδη από το 1994, όταν η Ελλάδα ανακήρυξε την 19η Μαΐου ως ημέρα μνήμης, το τουρκικό Υπουργείο Εξωτερικών κατήγγειλε ότι η απόφαση «σπιλώνει τη χώρα μας και τον Μουσταφά Κεμάλ Ατατούρκ» και ότι οι λεγόμενοι ισχυρισμοί γενοκτονίας «δεν έχουν καμία ιστορική ή επιστημονική βάση» (Ministry of Foreign Affairs of the Republic of Turkey, 2007). Σε ανακοίνωση του 2013, η Άγκυρα έκανε λόγο για διαστρέβλωση της κοινής ελληνοτουρκικής ιστορίας κατά τις εκδηλώσεις της “λεγόμενης” Ημέρας Μνήμης της Γενοκτονίας, καταδικάζοντας «αυτές τις αντιλήψεις… και απορρίπτοντας τους ισχυρισμούς που δηλητηριάζουν τη φιλία (λυκοφιλία) Τουρκίας-Ελλάδας» (Ministry of Foreign Affairs of the Republic of Turkey, 2013). Χαρακτηριστικά, εκπρόσωποι του τουρκικού σοβινιστικού λόγου έχουν χαρακτηρίσει τη Γενοκτονία των Ποντίων ως «ιστορικό ψεύδος» που δήθεν επιβάλλεται στην ελληνική κοινή γνώμη (Bodrum Haber Merkezi, 2022).
Η ρητορική αυτή ευθυγραμμίζεται με τις ευρύτερες στοχεύσεις της Άγκυρας: Η αναγνώριση της γενοκτονίας κατά των Ελλήνων του Πόντου ισοδυναμεί με αμφισβήτηση των ιδρυτικών μύθων της τουρκικής «δημοκρατίας» και με νομικές και ηθικές ευθύνες που θα μπορούσαν να ανοίξουν ζητήματα αποζημιώσεων ή «απολογίας». Γι’ αυτό, κάθε ελληνική πρωτοβουλία ανάμνησης ή μνημείο αντιμετωπίζεται ως «εχθρική ενέργεια» που υπονομεύει το «κλίμα καλής γειτονίας». Όροι όπως το “sözde” καθίστανται συστατικά μιας ευρύτερης συνταγής για μια στρατηγική άρνησης και αντιστροφή ευθύνης.
Ποντιακά μνημεία ως μηχανισμοί ιστορικής μνήμης
Τα μνημεία για τη Γενοκτονία των Ποντίων σε διάφορες περιοχές της Ελλάδας, λειτουργούν πρωτίστως ως τόποι ιστορικής μνήμης, αποδίδοντας φόρο τιμής στους περίπου 353.000 Έλληνες του Πόντου που εξοντώθηκαν μεταξύ 1916-1923 (European Parliament, 2018), και υπενθυμίζουν στις σημερινές γενιές τις μαύρες αυτές σελίδες της ιστορίας. Αποτελώντας υλικούς φορείς συλλογικής μνήμης, τα μνημεία ενισχύουν τη συνείδηση σχετικά με τα ιστορικά γεγονότα και ενσαρκώνουν τη δέσμευση «Ποτέ Ξανά» απέναντι σε εγκλήματα κατά της ανθρωπότητας. Έτσι, μετατρέπονται σε σύμβολα διεκδίκησης μιας ιστορικής (έστω!) δικαίωσης.
Η ανάδειξη της Γενοκτονίας των Ποντίων ως εργαλείο ήπιας ισχύος
Γενικά, η ισχύς προσδιορίζεται από στρατιωτική, οικονομική και τεχνολογική δυνατότητα (Toledo 2005) καθορίζοντας έτσι την ικανότητα ενός κράτους να επηρεάζει άλλα κράτη, ώστε να επιφέρονται συμβατά με τα εθνικά του συμφέροντα αποτελέσματα. Η ήπια ισχύς, σύμφωνα με τον Joseph Nye, είναι η ικανότητα μιας χώρας να ελκύει και να πείθει, αντί να εξαναγκάζει. Δεν είναι δηλαδή καταναγκαστική, αλλά χρησιμοποιεί τον πολιτισμό, τις αξίες και τις πολιτικές για να επιφέρει την επιθυμητή αλλαγή.
Σύμφωνα με τη συστημική γεωπολιτική ανάλυση του καθηγητή Ιωάννη Μάζη, η διεθνής ισχύς είναι ένα πολυδιάστατο σύστημα που στηρίζεται σε τέσσερις αλληλένδετους πυλώνες: τον οικονομικό, τον στρατιωτικό, τον πολιτικό-διπλωματικό και τον πληροφοριακό-πολιτισμικό. Ο τέταρτος πυλώνας, της πληροφορίας και του πολιτισμού, θεωρείται καθοριστικός στη σύγχρονη εποχή, καθώς αφορά τη διαμόρφωση αντιλήψεων, την παραγωγή γνώσης και την επιρροή μέσω της πολιτιστικής ισχύος. Ο κ. Μάζης υπογραμμίζει ότι η πληροφορία και ο πολιτισμός, ως μέσα ήπιας ισχύος, είναι ικανά να κατευθύνουν τη σκέψη, τις αξίες και τις συμπεριφορές κρατών και κοινωνιών, επηρεάζοντας έτσι τη γεωπολιτική ισορροπία χωρίς την ανάγκη άμεσης χρήσης βίας.
Μετά την επίσημη αναγνώριση του 1994, ακολούθησε μια συστηματική προσπάθεια διεθνοποίησης του ζητήματος, με αποτέλεσμα να έχει αναγνωριστεί επίσημα η γενοκτονία των Ελλήνων του Πόντου από χώρες όπως η Κύπρος, η Αρμενία και η Σουηδία, από περιφέρειες όπως αρκετές πολιτείες των ΗΠΑ (π.χ. Νέα Υόρκη, Τζώρτζια, Καλιφόρνια) και της Αυστραλίας, καθώς και από την Αυστρία και την Ολλανδία (Defence Redefined). Επίσης, σημαντική ήταν η απόφαση του 2007 της Διεθνούς Ένωσης Μελετητών Γενοκτονιών (IAGS) να αναγνωρίσει τις σφαγές των Ελλήνων του Πόντου (μαζί με των Αρμενίων και Ασσυρίων) ως γενοκτονία, προσδίδοντας επιπρόσθετη βαρύτητα στο ζήτημα.
Για την Αθήνα, η αναγνώριση της γενοκτονίας δεν πρέπει να είναι μόνο ζήτημα εθνικής μνήμης, αλλά ένα μέσο ενάντια στη λήθη και την ατιμωρησία παγκοσμίως. Αυτό το πλαίσιο διευκολύνει τη συγκρότηση συμμαχιών, ιδίως με την αρμενική και ασσυριακή διασπορά που έχουν ανάλογα αιτήματα μνήμης, ενδυναμώνοντας τη θέση της Ελλάδας ως κράτους που σέβεται τα ανθρώπινα δικαιώματα και την ιστορική αλήθεια.
Έτσι, η ανάδειξη της Γενοκτονίας των Ποντίων λειτουργεί και ως μέσο ήπιας ισχύος, διότι προβάλλει διεθνώς πολιτισμικά στοιχεία της Ελλάδας, όπως είναι ο σεβασμός στο διεθνές δίκαιο (αν και σπάνιος), η ανάληψη ηθικής ηγεσίας σε ζητήματα μνήμης (αν και ανύπαρκτη) και η διασπορά ως μια σημαντική δύναμη επιρροής.
Η ελληνική διασπορά και ιδιαίτερα οι οργανώσεις Ποντίων σε Ευρώπη, Αμερική και Αυστραλία, έχει υπάρξει καταλύτης πίεσης σε κυβερνήσεις και θεσμούς. Ήδη από τη δεκαετία του 1980, συλλογικότητες απογόνων προσφύγων από τον Πόντο άσκησαν πίεση στο ελληνικό κράτος να αναγνωρίσει τη γενοκτονία, πετυχαίνοντας τελικά την ψήφιση του 2193/1994. Η περίπτωση της Σουηδίας (που αναγνώρισε τη γενοκτονία 2010) οφείλεται εν πολλοίς σε συντονισμένες ενέργειες Ελλήνων και Αρμενίων. Παρομοίως, σε πόλεις όπως η Τορόντο και η Οττάβα του Καναδά, οι δημοτικές αρχές ανακήρυξαν την 19η Μαΐου ως ημέρα μνήμης, κατόπιν πρωτοβουλιών ελληνοκαναδών πολιτών. Αυτό καταδεικνύει πώς η ιστορική μνήμη μετατρέπεται σε εργαλείο διπλωματίας των διασπορών, ένα πεδίο όπου η Ελλάδα οφείλει να αξιοποιεί τους δεσμούς με τις κοινότητές της στο εξωτερικό για να πετύχει ηθικούς και πολιτικούς στόχους.
Aνταγωνισμός στη μνήμη και την πολιτισμική διπλωματία
Τα ζητήματα ιστορικής μνήμης εντάσσονται σε έναν ευρύτερο ανταγωνισμό που δεν αφορά μόνο τα συμβατικά πεδία (π.χ. εδαφικές και θαλάσσιες διαφορές), αλλά το πεδίο της ταυτότητας και της ιστορίας.
Ενώ οι διαδοχικές γενοκτονίες που υπέστησαν οι χριστιανικοί πληθυσμοί της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας (Αρμένιοι, Πόντιοι, Μικρασιάτες Έλληνες, Ασσύριοι) από το 1915 έως το 1923 αποτελούν ένα αδιάσειστο ιστορικό γεγονός, η Τουρκία χαρακτηρίζει την ίδια περίοδο ως έναν αγώνα ανεξαρτησίας της απέναντι σε εισβολείς και προδότες (!).
Για την τουρκική θεαματική φαντασία της ιστορίας, η δεκαετία του 1910-20 χαρακτηρίζεται από τα εγκλήματα που διέπραξαν οι Έλληνες (και οι Αρμένιοι) κατά των μουσουλμανικών πληθυσμών. Ενδεικτικά, σε ανακοίνωσή του το τουρκικό ΥΠΕΞ ανέφερε ότι πρέπει να θυμηθούμε και τις ωμότητες που διέπραξε η Ελλάδα στην Ανατολία κατά τον Τουρκικό Πόλεμο της Ανεξαρτησίας, παραπέμποντας μάλιστα στο άρθρο 59 της Συνθήκης της Λωζάννης όπου η Ελλάδα αναγνωρίζει υποχρέωση επανόρθωσης ζημιών στην Ανατολία (Ministry of Foreign Affairs of the Republic of Turkey, 2007). Πιο πρόσφατα, το τουρκικό Υπουργείο Άμυνας, στο πλαίσιο των επετειακών εκδηλώσεων για τα 100 χρόνια από τη Μικρασιατική Καταστροφή, δημοσίευσε προπαγανδιστικό βίντεο όπου ισχυριζόταν ότι «οι Έλληνες, αφού ηττήθηκαν, έκαψαν τη Σμύρνη πριν αποχωρήσουν» (Defence Redefined).
Αυτές οι αντιμαχόμενες μνήμες δεν είναι ακίνδυνες. Και αυτό γιατί διαμορφώνουν την πολιτισμική διπλωματία των δύο χωρών και επηρεάζουν τις αντιλήψεις τρίτων κρατών.
Τί θα μπορούσε να ενισχύσει την ελληνική στρατηγική;
Μια συνεκτική πολιτική διεθνούς διπλωματίας και ιστορίας είναι παραπάνω από απαραίτητη.
Ίδρυση Ερευνητικού Κέντρου Γενοκτονίας των Ελλήνων της Ανατολής: Η δημιουργία ενός ερευνητικού κέντρου μελετών θα μπορούσε να προωθήσει διεπιστημονική μελέτη των γεγονότων και να τεκμηριώσει περαιτέρω την ιστορική αλήθεια, δημιουργώντας αξιόπιστες ακαδημαϊκές δημοσιεύσεις που θα αντικρούουν την τουρκική προπαγάνδα.
Συνεργασία με τη Διασπορά και ψηφιακή καμπάνια: Η δύναμη των Ελλήνων της διασποράς δεν πρέπει να υποτιμάται. Ο συντονισμός των διεθνών ποντιακών σωματείων υπό την αιγίδα, για παράδειγμα, της Γενικής Γραμματείας Απόδημου Ελληνισμού, θα μπορούσε να επιφέρει στοχευμένες καμπάνιες στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης σε διάφορες γλώσσες για την ευαισθητοποιήση τη διεθνούς κοινής γνώμης (ιδίως της νέας γενιάς!) για τη Γενοκτονία των Ποντίων, αξιοποιώντας ψηφιακό υλικό, μαρτυρίες και ντοκιμαντέρ. Η δημιουργία ενός ψηφιακού αρχείου (με βίντεο, διαδραστικούς χάρτες, προφορικές ιστορίες απογόνων) θα μπορούσε να προσφέρει εύκολη πρόσβαση σε αξιόπιστες πληροφορίες, αντικρούοντας διαστρεβλώσεις.
Πολιτιστική διπλωματία και τέχνη: Η χρηματοδότηση και υποστήριξη πολιτιστικών έργων (όπως ταινίες, σειρές και μυθιστορήματα μεταφρασμένα σε ξένες γλώσσες) θα ενίσχυαν την πολιτισμική διάσταση της ισχύος, αναδεικνύοντας την πραγματική ιστορία των Ελλήνων του Πόντου. Η δύναμη της τέχνης μπορεί να αγγίξει κοινό πέρα από το ακαδημαϊκό, το πολιτκό ή το διπλωματικό. Για παράδειγμα, μια διεθνής ταινία ή μια έκθεση φωτογραφίας για τον Πόντο θα μπορούσε να περιοδεύσει σε μεγάλες πρωτεύουσες, υπό την αιγίδα ελληνικών πρεσβειών, συμβάλλοντας στη διάχυση της ιστορικής μνήμης.
Παρακολούθηση και αντίκρουση της τουρκικής προπαγάνδας: Η ελληνική πολιτεία, ενδεχομένως μέσω μιας υπηρεσίας στα Υπουργεία Εξωτερικών ή Παιδείας, θα μπορούσε να παρακολουθεί συστηματικά τις τουρκικές αναφορές στο θέμα (σε ΜΜΕ, λόγους αξιωματούχων, ακαδημαϊκές δημοσιεύσεις) και να επεμβαίνει διορθωτικά στη διεθνή συζήτηση. Αυτό μπορεί να γίνει είτε με απαντητικές επιστολές σε ξένα μέσα όταν αναπαράγουν ανακρίβειες, με συμμετοχή Ελλήνων ιστορικών σε διεθνή συνέδρια ή με επίσημες τοποθετήσεις σε οργανισμούς όπως το Συμβούλιο της ΕΕ όταν τίθεται θέμα ιστορικής μνήμης. Η μάχη της πληροφορίας είναι διαρκής και δεν πρέπει να μείνει αναπάντητη καμία σοβαρή προσπάθεια παραποίησης.
Εσωτερική εκπαίδευση και μνήμη: μια ισχυρή διεθνής θέση θεμελιώνεται σε μια στιβαρή εσωτερική βάση. Η ελληνική κυβέρνηση και οι ακαδημαϊκοί φορείς πρέπει να διασφαλίσουν ότι η ιστορία της Γενοκτονίας των Ποντίων διδάσκεται επαρκώς στα σχολεία και στα πανεπιστήμια, ενταγμένη σε ευρύτερο πλαίσιο (π.χ. μαζί με την ιστορία της Μικρασιατικής Καταστροφής). Επιπλέον, οι εκδηλώσεις μνήμης εντός Ελλάδας πρέπει να συνεχίσουν να έχουν τον αξιοπρεπή, σοβαρό χαρακτήρα που αρμόζει, εκπέμποντας ενότητα και όχι κομματικές αντιπαραθέσεις. Μία κοινωνία καλά πληροφορημένη και ενωμένη γύρω από τη μνήμη της ιστορίας της μπορεί να αποτελέσει έναν από τους πιο αξιόπιστους φορείς ήπιας ισχύος.
Συμπεράσματα
Η γεωπολιτική διάσταση της ιστορικής μνήμης καθίσταται ολοένα και πιο εμφανής στην περίπτωση της Γενοκτονίας των Ποντίων. Η χρήση όρων όπως “sözde” από τον τουρκικό λόγο καταδεικνύει έναν πόλεμο ορολογίας που αντανακλά βαθύτερες αρνήσεις και φόβους.
Αυτός ο «πόλεμος» εντάσσεται πλήρως στον τέταρτο πυλώνα της ισχύος, τον πληροφοριακό και πολιτισμικό, όπως αυτός έχει αποτυπωθεί στη θεωρία της του Ιωάννη Μάζη, καθώς πρόκειται για το πεδίο όπου οι αφηγήσεις, η ιστορική μνήμη και η πολιτιστική ταυτότητα μετατρέπονται σε στρατηγικά εργαλεία επιρροής. Η Τουρκία και η Ελλάδα, μέσα από τη διαχείριση της ιστορικής αφήγησης, επιδιώκουν να διαμορφώσουν αντιλήψεις, να ενισχύσουν τη διεθνή νομιμοποίησή τους και να κατοχυρώσουν το δικό τους πολιτισμικό αποτύπωμα.
Η Ελλάδα, έχοντας το δύσκολο αλλά δίκαιο έργο να κρατήσει ζωντανή τη μνήμη των θυμάτων της, μπορεί να μετατρέψει αυτόν τον πόλεμο σε γέφυρα διεθνούς επικοινωνίας και επίγνωσης, αντί για χάσμα μίσους. Οι προτάσεις πολιτικής αποσκοπούν στο να ενισχύσουν την ελληνική θέση χωρίς περιττές προκλήσεις, αλλά με τεκμηρίωση. Εξάλλου, η αναγνώριση της Γενοκτονίας των Ποντίων δεν είναι μόνο θέμα ελληνικού εθνικού συμφέροντος, αλλά και πανανθρώπινο ζήτημα μνήμης και μάθησης. Η διεκδίκησή της, με τον σωστό τρόπο, συμβάλλει στη διεθνή προσπάθεια να μην επαναληφθούν τα εγκλήματα του παρελθόντος, και αυτό από μόνο του αποτελεί ενδεχομένως το πιο ισχυρό επιχείρημα ήπιας ισχύος που μπορεί να προβάλει η Ελλάδα στην παγκόσμια σκηνή.
Όσοι απαξιώνουν τη μνήμη της γενοκτονίας ή ακόμα χειρότερα μιλούν περί «γραφικότητας» αγνοούν ότι η ιστορία δεν είναι αντικείμενο διαπραγμάτευσης, ούτε εργαλείο πολιτικής σκοπιμότητας. Η αποσιώπηση ή η διαστρέβλωσή της δεν οδηγεί σε συμφιλίωση, αλλά σε συλλογική λήθη, και η λήθη είναι ο πιο ύπουλος εχθρός ενός έθνους. Γιατί ένα έθνος που ντρέπεται να υπερασπιστεί την ιστορία του, παραιτείται από το δικαίωμα να έχει μέλλον.
Βιβλιογραφία
Bodrum Haber Merkezi. (2022, 5 Σεπτεμβρίου). Yunanistan, Kos Adası’na sözde soykırım anıtı dikti! Sert tepki geldi… https://www.bodrumhabermerkezi.com/yunanistan-kos-adasi-na-sozde-soykirim-aniti-dikti-sert-tepki-geldi.html#:~:text=Kaymak%C3%A7%C4%B1%20yapt%C4%B1%C4%9F%C4%B1%20a%C3%A7%C4%B1klamada%20Yunanistan%27%C4%B1n%2023,heykelin%20dikilmesini%20k%C4%B1nad%C4%B1klar%C4%B1n%C4%B1%20da%20s%C3%B6yledi
Defence Redefined. Γενοκτονία των Ποντίων 104 χρόνια από το τουρκικό έγκλημα. https://defenceredefined.com.cy
European Parliament. (2018). Written answer E-8-2018-002754: Young Turks did not stop massacres, deportations etc.; responsibility for the genocide of Pontic Greeks [European Parliament document]. Retrieved from https://www.europarl.europa.eu/doceo/document/E-8-2018-002754_EN.html#:~:text=Young%20Turks%20did%20not%20stop,the%20genocide%20of%20Pontic%20Greeks
Ministry of Foreign Affairs of the Republic of Turkey. (2007, May 23). Press statement regarding the events organized in the context of the so-called Pontian–Greek genocide (Unofficial translation). https://www.mfa.gov.tr/p_no_80—23-may-2007-press-statement-regarding-the-events-organized-in-the-context-of-the-so-called-pontian—greek-genocide-unofficial–translation-_p.en.mfa
Ministry of Foreign Affairs of the Republic of Turkey. (2013, May 25). Press release concerning activities organized in Greece under the banner “Pontian Genocide Memorial Day” [Press statement]. https://www.mfa.gov.tr/no_-150_-25-may-2013_-press-release-concerning-activities-organized-in-greece-under-the-banner-_pontian-genocide-memorial-day_.en.mfa#:~:text=The%20common%20history%20of%20Turks,to%20produce%20animosity%20from%20history
Toledo, P. (2005). Classic realism and the balance of power theory. Glendon Journal of International Studies, 4. https://gjis.journals.yorku.ca/index.php/gjis/article/download/35205/31924
Αναλύσεις
Le Figaro: Στο χείλος του γκρεμού η Γαλλία ετοιμάζεται για τον ερχομό της τρόικας
Η Γαλλία δεν ανήκει πλέον στον πυρήνα της ευρωζώνης, αλλά έχει μετατραπεί σε περιφερειακή χώρα που απειλεί τη σταθερότητά της. Ο κίνδυνος για το ενιαίο νόμισμα δεν προέρχεται πλέον από τις χώρες PIGS, οι οποίες έχουν ανακάμψει από τις αρχές της δεκαετίας του 2010, αλλά από τις FROGS: French Oversized Government and Social Security («Υπερδιογκωμένο γαλλικό κράτος και σύστημα κοινωνικής ασφάλισης»). Παράλληλα, ο κίνδυνος που συνδέεται με το δημόσιο χρέος μεταδίδεται στις τράπεζες, οι οποίες είναι εκτεθειμένες σε αυτό κατά 100 δισεκατομμύρια ευρώ, καθώς και στις ασφαλιστικές εταιρείες και στις επιχειρήσεις. Οι επενδυτές μειώνουν τη συμμετοχή των γαλλικών περιουσιακών στοιχείων στα χαρτοφυλάκιά τους και απαιτούν ολοένα υψηλότερα ασφάλιστρα κινδύνου.
Αναλύσεις
Οι κινητές ομάδες πυρός αεράμυνας και η απειλή των drones
Μία από τις απαντήσεις σε αυτή την απειλή ήταν η δημιουργία Κινητών Ομάδων Πυρός Αεράμυνας (Mobile Air Defense Fire Groups). Οι μονάδες αυτές προσδίδουν μεγαλύτερη ευελιξία στην αεράμυνα και επιτρέπουν αποτελεσματικότερη αντιμετώπιση ελαφρών εναέριων στόχων. Η μαχητική τους αποτελεσματικότητα εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από τον εξοπλισμό και τον οπλισμό που διαθέτουν.
Τα τελευταία χρόνια, τα μικρά μη επανδρωμένα αεροσκάφη (drones) έχουν μεταβάλει τον τρόπο λειτουργίας της στρατιωτικής αεράμυνας περισσότερο από οποιαδήποτε άλλη κατηγορία εναέριου στόχου. Μία από τις απαντήσεις σε αυτή την απειλή ήταν η δημιουργία Κινητών Ομάδων Πυρός Αεράμυνας (Mobile Air Defense Fire Groups). Οι μονάδες αυτές προσδίδουν μεγαλύτερη ευελιξία στην αεράμυνα και επιτρέπουν αποτελεσματικότερη αντιμετώπιση ελαφρών εναέριων στόχων. Η μαχητική τους αποτελεσματικότητα εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από τον εξοπλισμό και τον οπλισμό που διαθέτουν.
Οι σύγχρονες απειλές
Στις εμπόλεμες ζώνες, ο αντίπαλος χρησιμοποιεί εκτεταμένα μικρά UAV. Τα ελαφρά τετρακόπτερα αξιοποιούνται για αναγνώριση, ως φορείς βομβών ή ως αναλώσιμα drones καμικάζι. Σε όλες αυτές τις περιπτώσεις, αποτελούν απειλή τόσο για τις στρατιωτικές δυνάμεις όσο και για αμάχους και κρίσιμες εγκαταστάσεις.

Για τα παραδοσιακά συστήματα αεράμυνας, ένα μικρό UAV αποτελεί δύσκολο στόχο. Συχνά είναι δύσκολο να εντοπιστεί από τα ραντάρ, ενώ η χρήση αντιαεροπορικού πυροβολικού ή κατευθυνόμενων πυραύλων δεν είναι πάντοτε πρακτική, είτε λόγω τεχνικών χαρακτηριστικών είτε λόγω κόστους. Για τον λόγο αυτό, τα τελευταία χρόνια αναζητήθηκαν εναλλακτικές λύσεις με βέλτιστη ισορροπία επιδόσεων και οικονομίας.
Παράλληλα, η ουκρανική πλευρά, σε συνεργασία με ξένους εταίρους, ανέπτυξε την παραγωγή βαρέων επιθετικών UAV και προχώρησε σε μαζικές επιδρομές βαθιά εντός της ρωσικής επικράτειας. Αν και η αντιμετώπιση τέτοιων UAV είναι θεωρητικά εφικτή για την αεράμυνα, η δυσκολία βρίσκεται στην κλίμακα και στον συντονισμό των επιθέσεων. Οι μαζικές επιδρομές δεσμεύουν τα παραδοσιακά μέσα αεράμυνας, με αποτέλεσμα οι κινητές ομάδες πυρός να αναλαμβάνουν σημαντικό μέρος της άμυνας σε μικρές αποστάσεις.
Οι Ουκρανοί λαμβάνουν επίσης υπόψη του τις δυνατότητες της ρωσικής αεράμυνας. Κατά τον σχεδιασμό αεροπορικών επιθέσεων επιδιώκεται ο εντοπισμός θέσεων ραντάρ και αντιαεροπορικών μονάδων, λαμβάνοντας υπόψη και τα χαρακτηριστικά του εδάφους. Με βάση αυτά τα δεδομένα, χαράσσονται ασφαλέστερες διαδρομές ώστε τα UAV να φθάνουν στους στόχους τους με ελάχιστες απώλειες.
Η φιλοσοφία της κινητικότητας
Η απάντηση στις μαζικές επιθέσεις ελαφρών drones ήταν η δημιουργία των κινητών ομάδων πυρός αεράμυνας. Η κύρια αποστολή τους είναι η αντιμετώπιση μικρών και πολυάριθμων UAV. Η εμπλοκή μεγαλύτερων εναέριων στόχων είναι δυνατή, αλλά δεν αποτελεί πρωταρχικό τους ρόλο.
Οι πρώτες ρωσικές μονάδες αυτού του τύπου εμφανίστηκαν το 2023, ενώ ορισμένες συγκροτήθηκαν στο πλαίσιο του προγράμματος BARS (Combat Army Reserve of the Country). Παρόμοια προσέγγιση ακολουθήθηκε και από την ουκρανική πλευρά ήδη από το 2022, σύμφωνα με ανοικτές πηγές. Σήμερα, οι κινητές ομάδες πυρός έχουν αποκτήσει ευρεία διάδοση στις ρωσικές ένοπλες δυνάμεις και κατέχουν σημαντική θέση στη συνολική αμυντική διάταξη.

Οι ομάδες αυτές λειτουργούν σε διάφορους φορείς ασφαλείας, κυρίως στον Στρατό Ξηράς, όπου ενισχύουν την οργανική αεράμυνα των σχηματισμών, αλλά και σε άλλους κλάδους των ενόπλων δυνάμεων και στη Ρωσική Εθνοφρουρά. Ένα μεγάλο μέρος τους επιχειρεί στη ζώνη των πολεμικών επιχειρήσεων, ενώ άλλες αναπτύσσονται στα μετόπισθεν για την προστασία πόλεων, στρατιωτικών εγκαταστάσεων, βιομηχανικών μονάδων και κρίσιμων υποδομών.
Η βασική ιδέα είναι απλή: πρόκειται για μικρές μονάδες που διαθέτουν δικά τους οχήματα, μέσα επικοινωνίας, αισθητήρες και οπλισμό. Μπορούν να παραμένουν σε επιφυλακή σε προκαθορισμένες θέσεις ή να μετακινούνται ταχύτατα σε περιοχές όπου απαιτείται ενίσχυση της αεράμυνας.
Το κύριο πλεονέκτημά τους έναντι άλλων στοιχείων αεράμυνας είναι η υψηλή κινητικότητα και η ταχύτητα αντίδρασης. Έχουν τη δυνατότητα να αλλάζουν γρήγορα θέση, να καλύπτουν κενά στην αμυντική διάταξη και να παρεμβαίνουν σε νέες διαδρομές διείσδυσης UAV.
Σύμφωνα με τα διαθέσιμα δεδομένα από το πεδίο της μάχης, οι κινητές ομάδες πυρός έχουν αποδειχθεί αποτελεσματικό μέσο αντιμετώπισης UAV, ιδιαίτερα όταν είναι ενταγμένες στο συνολικό δίκτυο διοίκησης και ελέγχου της αεράμυνας.
Εξοπλισμός και οπλισμός
Οι κινητές ομάδες πυρός πρέπει να διαθέτουν υψηλή κινητικότητα, συμπεριλαμβανομένης της ικανότητας κίνησης εκτός δρόμου, καθώς και τη δυνατότητα αυτόνομης ανίχνευσης και προσβολής στόχων. Για τον σκοπό αυτό εξοπλίζονται με διάφορα μέσα, από οχήματα έως εξειδικευμένα ηλεκτρονικά συστήματα.

Καθώς οι μονάδες αυτές δημιουργήθηκαν υπό την πίεση των επιχειρησιακών αναγκών, δεν υπάρχει απόλυτη τυποποίηση στον εξοπλισμό τους. Κάθε ομάδα μπορεί να διαθέτει διαφορετικά μέσα, χωρίς αυτό να επηρεάζει ουσιαστικά την αποστολή της.
Η κινητικότητα εξασφαλίζεται κυρίως από ημιφορτηγά (pick-up), οχήματα τύπου buggy και ελαφρά φορτηγά ρωσικής παραγωγής. Χρησιμοποιούνται επίσης τροποποιημένα οχήματα UAZ-452/3741 («Bukhanka»). Στο πίσω μέρος των οχημάτων εγκαθίστανται τα οπλικά συστήματα, αποθηκεύονται πυρομαχικά και τοποθετείται ο ηλεκτρονικός εξοπλισμός.
Ορισμένες ομάδες διαθέτουν δικά τους μέσα επιτήρησης του εναέριου χώρου, όπως μικρά ραντάρ και σταθμούς ηλεκτρονικής αναγνώρισης. Επιπλέον, χρησιμοποιούν ασυρμάτους για την ανταλλαγή δεδομένων με γειτονικές μονάδες και τα κέντρα διοίκησης. Η επικοινωνία και ο συντονισμός αποτελούν κρίσιμους παράγοντες για την αποτελεσματικότητά τους.
Τα μέσα εμπλοκής
Οι κινητές ομάδες πυρός χρησιμοποιούν διαφορετικά μέσα για διαφορετικές αποστάσεις και κατηγορίες στόχων:
- Τα πυροβόλα όπλα αντιμετωπίζουν UAV σε μικρές αποστάσεις.
- Τα αναχαιτιστικά drones αναλαμβάνουν πιο απομακρυσμένους ή ταχύτερους στόχους.
- Τα συστήματα ηλεκτρονικού πολέμου παρεμβάλλουν τα κανάλια επικοινωνίας των εχθρικών UAV.
Ο κύριος οπλισμός αποτελείται από πολυβόλα διαφόρων τύπων, όπως τα PKM/PKT, DShK, NSV και Kord. Σε ορισμένες περιπτώσεις χρησιμοποιούνται και πιο σπάνια όπλα, όπως το αεροπορικό πολυβόλο GShG-7.62. Τα πολυβόλα είναι συνήθως εγκατεστημένα σε βάσεις επί των οχημάτων, συχνά σε διπλές ή πολλαπλές διατάξεις για αυξημένη ισχύ πυρός.

Τα πολυβόλα διαμετρήματος 7,62 χιλιοστών χρησιμοποιούνται σε αποστάσεις έως περίπου 1 χλμ., ενώ τα βαρέα πολυβόλα μπορούν να ανοίγουν πυρ έως 1,5 χλμ. Ωστόσο, οι αποστάσεις αυτές αφορούν την έναρξη εμπλοκής και όχι την εγγυημένη κατάρριψη στόχου.
Παράλληλα χρησιμοποιούνται τυφέκια εφόδου και ημιαυτόματα λειόκανα όπλα. Τα φυσίγγια με σκάγια, συμπεριλαμβανομένων ειδικών αντιαεροπορικών διαμορφώσεων, έχουν αποδειχθεί αποτελεσματικά, αν και η εμβέλειά τους παραμένει περιορισμένη.
Αναχαιτιστικά drones
Μια ξεχωριστή κατηγορία μέσων αποτελούν τα UAV αναχαίτισης. Το ρωσικό Yolka αποτελεί χαρακτηριστικό παράδειγμα.
Σύμφωνα με τον κατασκευαστή του, το βάρος απογείωσής του κυμαίνεται από 1,3 έως 2 κιλά, ενώ η ακτίνα εμπλοκής φθάνει τα 3 χιλιόμετρα. Η καθοδήγηση πραγματοποιείται είτε από χειριστή είτε αυτόνομα μέσω ηλεκτροοπτικών αισθητήρων και ενσωματωμένου υπολογιστή. Το drone μπορεί να καταστρέψει τον στόχο είτε μέσω πρόσκρουσης είτε με χρήση μικρής πολεμικής κεφαλής.

Παρόμοια συστήματα βρίσκονται επίσης σε υπηρεσία, με διαφορετικά μεγέθη, βάρη και επιδόσεις πτήσης.
Ηλεκτρονικός πόλεμος
Οι κινητές ομάδες πυρός δεν περιορίζονται μόνο στην κατάρριψη των UAV. Διαθέτουν επίσης συστήματα παρεμβολών τοποθετημένα επί των οχημάτων τους. Σύμφωνα με ανοικτές πηγές, τα συστήματα αυτά μπορούν να διαταράσσουν τη λειτουργία εχθρικών drones σε ακτίνα αρκετών εκατοντάδων μέτρων.
Ωστόσο, η αποτελεσματικότητά τους επηρεάζεται από διάφορους παράγοντες. Η ομίχλη, η βροχή και η νυχτερινή δράση δυσχεραίνουν τόσο την οπτική ανίχνευση όσο και την ηλεκτροοπτική καθοδήγηση των αναχαιτιστικών drones. Παράλληλα, υπάρχει ο κίνδυνος για πολιτικά αεροσκάφη κατά τις βολές εναντίον στόχων χαμηλής πτήσης.
Επιπλέον, οι Ουκρανοί αυξάνουν συνεχώς τον αριθμό των αεροπορικών επιθέσεων και βελτιώνουν τις δυνατότητές του στον ηλεκτρονικό πόλεμο, συμπεριλαμβανομένων μέσων αντιμετώπισης των ίδιων των αναχαιτιστικών UAV.
Έγκαιρη προσαρμογή
Πριν από λίγα χρόνια, οι ρωσικέςένοπλες δυνάμεις και οι κρίσιμες υποδομές βρέθηκαν αντιμέτωπες με μια νέα απειλή. Η απάντηση ήταν η ταχεία συγκρότηση κινητών ομάδων πυρός, παράλληλα με την ανάπτυξη των παραδοσιακών συστημάτων αεράμυνας.
Η πραγματική αξία των μονάδων αυτών αναδεικνύεται μόνο όταν ενσωματώνονται στο συνολικό δίκτυο διοίκησης, ελέγχου και αεράμυνας. Πρόκειται για ένα συμπληρωματικό εργαλείο που καλύπτει κυρίως τις πολύ μικρές αποστάσεις και τις απειλές χαμηλού κόστους.
Καθώς ο εναέριος χώρος γίνεται ολοένα πιο κορεσμένος από drones και τα μέσα ηλεκτρονικού πολέμου εξελίσσονται, η περαιτέρω ανάπτυξη των κινητών ομάδων πυρός δεν αποτελεί αυτοσκοπό, αλλά αναγκαία προϋπόθεση για τη διατήρηση της βιωσιμότητας και της αποτελεσματικότητας της σύγχρονης αεράμυνας.
Οι Τούρκοι έχουν αναπτύξει σημαντικές δυνατότητες στον τομέα των “one way combat drones” και έχουν παρουσιάσει ανάλογα συστήματα του ιρανικού Shahed όπως τα STM Kuzgun, τα Baykar K2 και τα YIHA-III (Sivrisinek).
Η απειλή που θέτουν τέτοια συστήματα για τον ελληνικό μηχανισμό άμυνας φρονούμε πως είναι υποτιμημένη και τα όποια μέτρα ενεργητικής προστασίας που λαμβάνονται απλά ανεπαρκή.
Επείγει, εκτός των άλλων μέτρων, η δημιουργία εφεδρικών “κινητών μονάδων πυρός αεράμυνας”, επανδρωμένες με εφέδρους, ενώ και η Εθνοφυλακή θα μπρορούσε να συγκροτήσει αντίστοιχα στοιχεία, τμήματα και υπομονάδες. Οχήματα μπορούν να διατεθούν τα MS-240/290 του 1/4 και 1 1/4 τόνου, ημι-φορτηγά αγροτικού τύπου και οχήματα buggies σαν τα “ΘΟΥΡΙΟΣ-3/7” καθώς και βαρύτερα Steyr Marathon.
Σαν οπλισμός θα μπορούσαν να χορηγηθούν αρχικά οπλοπολυβόλα HK-11 και πολυβόλα MG-3 των 7.62 χλστ, οπλοπολυβόλα M1918 BAR και πολυβόλα Browning M1919 των 0.30′ (αν υπάρχουν ακόμα στις αποθήκες) και βαρέα πολυβόλα Browning M2 των 12.7 χλστ. Επίσης τυφέκια μάχης και λειόκαννα με ειδικά φυσίγγια αντιμετώπισης δρόνων είναι απαραίτητος οπλισμός τόσο για το έργο της αναχαίτησης δρόνων όσο και για αυτοάμυνα των ανδρών. Τα βαρέα όπλα θα μπορούσαν να τοποθετηθούν σε ειδικές διατάξεις (δίδυμες-τρίδυμες-τετράδυμες) που θα αύξαναν την ισχύ πυρός των συγκεκριμένων ομάδων. Επίσης σε δεύτερο χρόνο με αναχαιτιστικά drones, συστήματα radar όπως το “ΤΗΛΕΜΑΧΟΣ” και συστήματα “soft-kill” όπως το “ΥΠΕΡΙΩΝ” της ΕΑΒ θα μπορούσαν να εφοδιάσουν τις συγκεκριμένες ομάδες, κάτι που, εκτός των άλλων, θα έδινε έργο στην εγχώρια πολεμική βιομηχανία.
hellenicdefence.info
GEOPOLITICO
Πόλεμος συμφερόντων για το LNG – Το τουρκικό σχέδιο και η ελληνική απάντηση
Στο Direct News, ο Ανδρέας Μουντζουρούλιας παρουσιάζει τις πληροφορίες του για τον GSI, αναλύει τα τουρκικά δημοσιεύματα για την Γκίλφοϊλ και εξετάζει τη σύγκρουση συμφερόντων γύρω από το LNG και τον Κάθετο Διάδρομο.
Τις εξελίξεις γύρω από την ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας–Κύπρου, τον ανταγωνισμό για τη διακίνηση φυσικού αερίου προς την Ευρώπη και την ενίσχυση της συνεργασίας με την Ινδία ανέδειξε ο Ανδρέας Μουντζουρούλιας στην εκπομπή «Direct News». Στο επίκεντρο της ανάλυσής του βρέθηκε η ανάγκη η Αθήνα να προχωρήσει τους ενεργειακούς και αμυντικούς σχεδιασμούς της, απέναντι στην προσπάθεια της Άγκυρας να ενισχύσει τον περιφερειακό της ρόλο.
Κεντρικό θέμα αποτέλεσε η πληροφορία που μετέφερε ο παρουσιαστής για την υποβολή αιτήματος από τη Nexans προς τις ελληνικές αρχές, προκειμένου να κινηθεί η διαδικασία έκδοσης NAVTEX για τις εργασίες του Great Sea Interconnector.
Σύμφωνα με όσα ανέφερε, ακολουθεί η εξέταση του αιτήματος από την αρμόδια διυπουργική επιτροπή, η εισήγηση προς τον υπουργό Εξωτερικών και, μετά την έγκριση, η προώθησή του στο υπουργείο Εθνικής Άμυνας για την έκδοση της σχετικής αναγγελίας. Ο ίδιος τοποθέτησε τις πιθανές εξελίξεις στα τέλη Οκτωβρίου ή στις αρχές Νοεμβρίου, επικαλούμενος πληροφορίες από πηγές του.
Ο Ανδρέας Μουντζουρούλιας υποστήριξε επίσης ότι, βάσει της ενημέρωσης που διαθέτει, δεν έχει υποβληθεί αντίστοιχο αίτημα αδειοδότησης προς την Τουρκία. Περιέγραψε ως διαφορετικό ζήτημα την ενημέρωση των χωρών της περιοχής για τις εργασίες και κάλεσε την ελληνική κυβέρνηση να προχωρήσει στο επόμενο βήμα, χωρίς να αφήσει περιθώριο επιβολής τουρκικών απαιτήσεων.
Η ενεργειακή σύγκρουση πίσω από τη διπλωματία
Μεγάλο μέρος της εκπομπής αφιερώθηκε στην αναφερόμενη απομάκρυνση της Κίμπερλι Γκίλφοϊλ από την αμερικανική πρεσβεία στην Αθήνα και στον τρόπο με τον οποίο την παρουσίασαν τουρκικά μέσα ενημέρωσης.
Ο παρουσιαστής μετέφερε δημοσιεύματα της Hürriyet και του Haber Global, επισημαίνοντας ότι επιχειρούν να συνδέσουν την εξέλιξη με ενδεχόμενη υποβάθμιση της Ελλάδας και αλλαγή των ισορροπιών στην Ανατολική Μεσόγειο. Διευκρίνισε, ωστόσο, ότι αυτή αποτελεί τουρκική ανάγνωση και δεν αποδεικνύει από μόνη της μεταστροφή της αμερικανικής πολιτικής.
Στη δική του ανάλυση, το ουσιαστικό διακύβευμα βρίσκεται στον ανταγωνισμό για το LNG και στις υποδομές μεταφοράς φυσικού αερίου προς την ευρωπαϊκή αγορά. Συνέδεσε τον ελληνικό Κάθετο Διάδρομο με τις κινήσεις της τουρκικής BOTAŞ και τις συνεργασίες της με αμερικανικές ενεργειακές εταιρείες, εκτιμώντας ότι η Άγκυρα επιδιώκει μεγαλύτερο μερίδιο στη διακίνηση και εμπορία αερίου.
Η Τουρκία, όπως ανέφερε, επιχειρεί να αξιοποιήσει αγωγούς, εγκαταστάσεις LNG, αποθηκευτικούς χώρους και διασυνδέσεις, ώστε να εξελιχθεί σε περιφερειακό κέντρο αναδιανομής ενέργειας. Κατά τον ίδιο, αυτή η επιδίωξη δημιουργεί ανταγωνιστικές πιέσεις προς τους ελληνικούς σχεδιασμούς.
Παράλληλα, εξέφρασε ανησυχία για το ενδεχόμενο παρατεταμένης μεταβατικής περιόδου στην αμερικανική πρεσβεία. Αντιπαρέβαλε την πολιτική πρόσβαση που αποδίδει στον Τομ Μπάρακ στην Άγκυρα με την ανάγκη η Αθήνα να διαθέτει συνομιλητή με εμπειρία και επιρροή στην Ουάσιγκτον.
Στο πλαίσιο της συζήτησης για πιθανή διαδοχή, αναφέρθηκε στα ονόματα των Γκας Μπιλιράκη, Τζον Κατσιματίδη και Τζον Τζορτζ, παρουσιάζοντάς τα ως ονόματα που ακούγονται και εκφράζοντας προτίμηση για τον Μπιλιράκη.
Ελλάδα, Κύπρος και Ινδία: Από τις επαφές στη βιομηχανική συνεργασία
Ξεχωριστή θέση είχε η προσέγγιση Ελλάδας–Ινδίας, με αφορμή τις επαφές του Ινδού αξιωματούχου Ρατζές Κουμάρ Σινγκ στην Αθήνα, έπειτα από την παρουσία του στην Κύπρο.
Ο Ανδρέας Μουντζουρούλιας αναφέρθηκε στη συνάντηση με τον Θανάση Δαβάκη και στην επίσκεψη στον Ναύσταθμο Σαλαμίνας, δίνοντας έμφαση στις συζητήσεις για την αμυντική βιομηχανία και την ανάπτυξη κοινών πρωτοβουλιών. Εκτίμησε ότι η συνεργασία μπορεί να αποκτήσει συγκεκριμένο τεχνολογικό και βιομηχανικό περιεχόμενο, ακόμη και μέσα από συμπαραγωγές οπλικών συστημάτων.
Για την κυπριακή διάσταση, στάθηκε στην επίσκεψη του Ινδού αξιωματούχου στην Πράσινη Γραμμή και στην προβολή εικόνων από τη διχοτομημένη Λευκωσία σε ινδικά μέσα. Κατά την εκτίμησή του, η ανάδειξη των συνεπειών της τουρκικής εισβολής έχει ιδιαίτερη πολιτική σημασία.
Συνέδεσε, επίσης, τις αμυντικές επαφές με τον οικονομικό διάδρομο Ινδίας–Μέσης Ανατολής–Ευρώπης, τον IMEC. Υποστήριξε ότι το Νέο Δελχί αντιμετωπίζει την Ελλάδα και την Κύπρο ως κρίσιμους εταίρους για την πρόσβασή του στην ευρωπαϊκή αγορά, μέσα από ένα πλέγμα λιμενικών, εμπορικών και στρατηγικών συνεργασιών.
Ιδιαίτερη αναφορά έκανε στη Θεσσαλονίκη, την οποία παρουσίασε ως λιμάνι που διεκδικεί σημαντικό ρόλο στη μεταφορά ινδικών εμπορευμάτων προς τα Βαλκάνια. Τόνισε, πάντως, ότι ένας τέτοιος σχεδιασμός προϋποθέτει αναβάθμιση των υποδομών και αξιόπιστη εμπορευματική σιδηροδρομική σύνδεση.
Τριβές ανάμεσα σε Άγκυρα και Μπακού
Η εκπομπή εξέτασε ακόμη τις εντάσεις που, σύμφωνα με τον παρουσιαστή, καταγράφονται στις σχέσεις Τουρκίας–Αζερμπαϊτζάν, με αφορμή το ζήτημα της μαντίλας στα σχολεία.
Ο ίδιος περιέγραψε αντιδράσεις από τουρκικούς κυβερνητικούς κύκλους και απαντήσεις από την αζερική πλευρά, η οποία επικαλείται τον κοσμικό χαρακτήρα του κράτους και απορρίπτει παρεμβάσεις στα εσωτερικά της. Εκτίμησε ότι η αντιπαράθεση αναδεικνύει όρια στην τουρκική επιρροή επί του Μπακού.
Ταυτόχρονα, απέρριψε τις αναφορές περί πραξικοπήματος και καθόδου στρατού στους δρόμους, αναφέροντας ότι σχετικά βίντεο που κυκλοφόρησαν ήταν προϊόντα τεχνητής νοημοσύνης. Οι τριβές που περιέγραψε παρουσιάστηκαν ως ένδειξη πίεσης στη σχέση των δύο χωρών, χωρίς να τεκμηριώνουν από μόνες τους οριστική στρατηγική ρήξη.
Ο Καπετανίδης στην Israel Hayom και η αμυντική σχέση με το Ισραήλ
Ο Ανδρέας Μουντζουρούλιας στάθηκε ιδιαίτερα στο άρθρο του αρχισυντάκτη του Geopolitico.gr, Χρήστου Κωνσταντινίδη, στην Israel Hayom, με αναφορά στη Γενοκτονία των Ελλήνων του Πόντου και στην ιστορία του Νίκου Καπετανίδη.
Ανέδειξε τη σημασία της παρουσίασης σε ισραηλινό μέσο της δράσης του Πόντιου δημοσιογράφου, ο οποίος κατέγραφε τις διώξεις και τις σφαγές και οδηγήθηκε στην αγχόνη από το κεμαλικό καθεστώς. Αναφέρθηκε επίσης στην παρουσία του Τοπάλ Οσμάν στο άρθρο και στη σύνδεσή του με τη βία σε βάρος ελληνικών και αρμενικών πληθυσμών.
Στη συνέχεια παρουσίασε βασικά σημεία ανάλυσης του Σάι Γκαλ για την αμυντική συνεργασία Ελλάδας–Ισραήλ, δίνοντας έμφαση στην εκτίμηση ότι η Ελλάδα αποκτά ευρύτερο στρατηγικό και βιομηχανικό ρόλο, πέρα από την αγορά εξοπλισμών.
Χρήστος Κωνσταντινίδης: Η Τουρκία αρνείται να λογοδοτήσει για τα δικά της εγκλήματα
Λιβύη και «Γαλάζια Πατρίδα»
Στο κλείσιμο, ο παρουσιαστής εξέφρασε ανησυχία για τις εξελίξεις στη Λιβύη και το ενδεχόμενο περαιτέρω κινήσεων γύρω από το τουρκολιβυκό μνημόνιο. Κάλεσε την Αθήνα να αξιοποιήσει τη διπλωματική της επιρροή και τον ρόλο της στην Ευρωπαϊκή Ένωση.
Τέλος, μετέφερε πληροφορίες για χρονική μετάθεση του τουρκικού νομοσχεδίου περί «Γαλάζιας Πατρίδας», συνδέοντάς την με την αναμονή των ελληνικών αποφάσεων για τον GSI. Κατά την εκτίμησή του, η αναβολή αποτελεί τακτικό χειρισμό της Άγκυρας, η οποία παρακολουθεί τις επόμενες κινήσεις της Αθήνας.
-
Αναλύσεις1 μήνα πρινΤο τελεσίγραφο Καλίν την ώρα που η Τουρκία προετοιμάζεται για πόλεμο!
-
Άμυνα3 μήνες πρινΡωσσικό ΜΜΕ: Ελληνικό «μπλόκο» στην απαίτηση για Patriot – Πώς γνωρίζει το Κίεβο απόρρητα στοιχεία για τους πυραύλους μας;
-
ΑΝΑΡΤΗΣΕΙΣ ΜΕ ΣΗΜΑΣΙΑ3 μήνες πρινΠακιστανός με καναδική υπηκοότητα ο υπαίτιος της πυρκαγιάς στον Έβρο! Πιθανόν να μετέφερε μετανάστες
-
GEOPOLITICO1 μήνα πρινΤο διέρρευσε ο Παπαχελάς! Έφεραν τον Καλίν στο Μαξίμου – Τί συζήτησε με τον Μητσοτάκη;
-
Αναλύσεις2 μήνες πρινΚαραγκιούλ: «Αν Ελλάδα, Κύπρος και Ισραήλ επιτεθούν στην Τουρκία, ο χάρτης του Αιγαίου θα αλλάξει»
-
ΑΝΑΡΤΗΣΕΙΣ ΜΕ ΣΗΜΑΣΙΑ2 μήνες πρινΞέσπασμα της μητέρας της Μυρτούς για την υπόθεση Τζαβέντ Ασλάμ: «Δεν ξεχνώ ποτέ» – «Δήμαρχος των Πακιστανών ο Δούκας»
-
GEOPOLITICO4 εβδομάδες πρινΤί λέει Τούρκος δημοσιογράφος για Σάββα Καλεντερίδη; «Έκανε πολύ καλά τη δουλειά του για τη χώρα του – Δεν μπορούσε να τον στριμώξει η ΜİΤ»
-
Αναλύσεις3 μήνες πρινΕάν η Τουρκία απορρίψει τη συμφωνία αποχώρησης από την Κύπρο θα απομακρυνθεί δια της βίας