Γράφει η Ουζάι Μπουλούτ, PJ Media

Η πολιτική σκηνή του Μπανγκλαντές άλλαξε δραματικά στις 5 Αυγούστου 2024, όταν φοιτητικές διαδηλώσεις κατά του συστήματος ποσοστώσεων (κρατήσεων) στις θέσεις εργασίας οδήγησαν στην αιφνίδια παραίτηση της πρωθυπουργού Σεΐχ Χασίνα, έπειτα από 15 χρόνια στην εξουσία. Η Χασίνα διέφυγε στο εξωτερικό μετά την ανατροπή της από την εξέγερση, η οποία εξελίχθηκε σε εθνική αναταραχή.

Μια μεταβατική κυβέρνηση υπό τον Μουχάμαντ Γιούνους ανέλαβε στη συνέχεια την αποστολή να οδηγήσει το Μπανγκλαντές σε εκλογές και να δρομολογήσει πολιτικές μεταρρυθμίσεις.

Κατά τη διάρκεια αυτής της μεταβατικής φάσης, ωστόσο, ριζοσπαστικά ισλαμικά κόμματα άρχισαν να ενισχύουν τη θέση τους. Ισλαμιστικές ομάδες όπως οι Jamaat-e-Islami (JI), Hizb ut-Tahrir, Islami Andolan Bangladesh και Bangladesh Khelafat Majlis, μαζί με τη Hefazat-e-Islam (HeI), επεκτείνουν την επιρροή τους. Επιπλέον, αρκετοί ισλαμιστές τρομοκράτες (κυρίως της Ansarullah Bangla Team) είτε απέδρασαν είτε απελευθερώθηκαν από τις φυλακές. Η Hizb ut-Tahrir, που έπαιξε βασικό ρόλο στην αλλαγή καθεστώτος, οργανώνει επίσης πανεθνικές διαδηλώσεις.

Η Harakat-ul Jihad Islami (HUJI), μια τρομοκρατική οργάνωση, έχει διεισδύσει στη Hefazat-e-Islam (HeI) και έχει ενισχύσει την παρουσία της στα κοινωνικά δίκτυα. Η Jama’at Mujahideen Bangladesh (JMB), μαζί με τις HeI και JI, εργάζονται – σύμφωνα με πληροφορίες – για τη δημιουργία κοινής πλατφόρμας ισλαμικών ομάδων. Πακιστανικά ισλαμιστικά στοιχεία συμμετέχουν στις συναντήσεις τους.

Η Jamaat-e-Islami (JI), το κυρίαρχο ισλαμικό πολιτικό κόμμα του Μπανγκλαντές που επιδιώκει την επιβολή της σαρία, είδε την απαγόρευσή της να ανακαλείται από τη μεταβατική κυβέρνηση Γιούνους.

Οι οργανώσεις JMB και Ansar al-Islam Bangladesh (AIB) συνεχίζουν να κυριαρχούν στο τζιχαντιστικό τοπίο του Μπανγκλαντές. Εδώ και χρόνια, επιθέσεις αυτών των ομάδων στοχεύουν κοσμικούς ακτιβιστές, διανοούμενους, ξένους, καθώς και θρησκευτικές και εθνοτικές μειονότητες. Στις 18 Φεβρουαρίου, ο δεύτερος στην ιεραρχία της JMB, Γκολάμ Σαροβάρ Ραχάτ, εθεάθη μαζί με τον Γιούνους στην Ντάκα, την πρωτεύουσα του Μπανγκλαντές.

Αυτές οι εξελίξεις παρουσιάστηκαν εν μέσω αναφορών για ανανεωμένη πακιστανική παρουσία στο Μπανγκλαντές, μετά την πτώση της κυβέρνησης της Awami League της Χασίνα τον περασμένο Αύγουστο. Μια συμφωνία μεταξύ των δύο χωρών επιτρέπει από τον Φεβρουάριο του 2025 στον πακιστανικό στρατό να εκπαιδεύει τις ένοπλες δυνάμεις του Μπανγκλαντές, σύμφωνα με το FirstPost.

Το International Center for Peace Studies σημειώνει ότι:

«Τον Αύγουστο του 2024, το φοιτητικό κίνημα στο Μπανγκλαντές φέρεται να καπελώθηκε από ισλαμιστικές ομάδες όπως η BJI, η Hizb-ut-Tahrir και η Ansarullah Bangla Team (ABT). Ένα αξιοσημείωτο κοινό χαρακτηριστικό αυτών των ομάδων είναι οι υπερεθνικές τους συνδέσεις με το Πακιστάν. Αυτή η σχέση αυξάνει τη δυνατότητα συνεργασίας μεταξύ αυτών των εξτρεμιστικών οργανώσεων και ομοϊδεατικών ομάδων στο Πακιστάν, με στόχο την ενίσχυση των επιχειρησιακών τους δυνατοτήτων στο Μπανγκλαντές. Για παράδειγμα, το 2022, η πακιστανική Lashkar-e-Taiba (LeT) συνεργάστηκε με την ABT για να αποκτήσει έρεισμα στη Δυτική Βεγγάλη, με σκοπό την εκτέλεση επιθέσεων στην Ινδία.»

Η Lashkar-e-Taiba (LeT) είναι πακιστανική τρομοκρατική οργάνωση που έχει πραγματοποιήσει πληθώρα επιθέσεων από το 1993, υποστηρίζοντας παράλληλα τρομοκράτες όπως η Αλ Κάιντα. Στις 22 Απριλίου 2025 πραγματοποίησε την επίθεση στο Παχαλγκάμ, όπου 26 άμαχοι – κυρίως Ινδουιστές τουρίστες – δολοφονήθηκαν. Η Ινδία απάντησε στις 7 Μαΐου με την «Επιχείρηση Sindoor», πλήττοντας εννέα στόχους στο Πακιστάν και το Πακιστάν-κατεχόμενο Κασμίρ.

Την επομένη της επίθεσης του Παχαλγκάμ, ο νομικός σύμβουλος της μεταβατικής κυβέρνησης του Μπανγκλαντές, Δρ. Άσιφ Ναζρούλ, φέρεται να συναντήθηκε με κορυφαίο στέλεχος της LeT στη Ντάκα.

Στις 25 Οκτωβρίου, στη δεύτερη επίσκεψή του στη Ντάκα, ο Ιμπτισάμ Ελάχι Ζαχίρ, Γενικός Γραμματέας της πακιστανικής Markazi Jamiat Ahle Hadith και στενός συνεργάτης του ιδρυτή της LeT, Χαφίζ Σαΐντ, περιόδευσε σε πόλεις των συνόρων, συναντήθηκε με Μπανγκλαντεσιανούς κληρικούς και διέδωσε αντι-ινδική προπαγάνδα. Επισκέφθηκε ισλαμικά σχολεία σε Ρατζσάχι, Τσαπαϊναουάμπγκαντ, Ρανγκπούρ και αλλού, ενθαρρύνοντας νέους ριζοσπάστες να «θυσιαστούν ενάντια στις κοσμικές και φιλελεύθερες δυνάμεις».

Λίγο νωρίτερα, στις 30 Οκτωβρίου, ο Σαϊφουλάχ Σαΐφ, υψηλόβαθμος διοικητής της LeT, δήλωσε σε συγκέντρωση στο Πακιστάν ότι ο Σαΐντ «δεν κάθεται άπραγος» και ότι ετοιμάζεται να επιτεθεί στην Ινδία μέσω Μπανγκλαντές, προσθέτοντας ότι επιχειρησιακά δίκτυα της LeT είναι ήδη ενεργά στο «Ανατολικό Πακιστάν» (δηλαδή το Μπανγκλαντές).

Αυτές οι εξελίξεις σημειώθηκαν στο φόντο της βομβιστικής επίθεσης της 10ης Νοεμβρίου στο Δελχί, όπου σκοτώθηκαν 15 άνθρωποι.

Άλλη πακιστανική οργάνωση που δραστηριοποιείται αυξανόμενα στο Μπανγκλαντές είναι η Jaish-e-Mohammad (JeM), πακιστανική σουνιτική τζιχαντιστική οργάνωση, ιδιαίτερα ενεργή στο ινδικό Τζαμού και Κασμίρ. Η JeM έχει αναλάβει ευθύνη για πολυάριθμες βομβιστικές επιθέσεις αυτοκτονίας, ενώ αξιωματούχοι σε ΗΠΑ και Ινδία υποστηρίζουν ότι λειτουργεί ανοιχτά στο Πακιστάν.

Στις 15 Νοεμβρίου, ο Πιρ Μάζχαρ Σαΐντ Σαχ, κοινοβουλευτικός γραμματέας της συνέλευσης του Πακιστάν-κατεχόμενου Κασμίρ, επισκέφθηκε τη Ντάκα και συμμετείχε στο συνέδριο Khatme Nabuwat, όπου ξεσηκώθηκαν συνθήματα για το Κασμίρ και την τζιχάντ. Παρόντες ήταν εκπρόσωποι όλων των μεγάλων ισλαμικών κομμάτων του Μπανγκλαντές.

Στο μεταξύ, ο πακιστανικά υποστηριζόμενος στρατός των Ροχίνγκια (Arakan Rohingya Salvation Army – ARSA) επιχειρεί, σύμφωνα με αναφορές, να αποκτήσει έλεγχο των προσφυγικών καταυλισμών στο Κοξ Μπαζάρ, με στόχο την αξιοποίησή τους για επιχειρήσεις εναντίον της Ινδίας. Η ISI βοηθά ένοπλες ομάδες Ροχίνγκια να συγκροτήσουν κοινό μέτωπο υπό την «Συμμαχία των Τεσσάρων Αδελφών».

Αναλυτές προειδοποιούν ότι:

«Εξελίσσεται μια ενοποίηση ισλαμικών στοιχείων στο Μπανγκλαντές μετά την αλλαγή καθεστώτος. Ο στόχος είναι η περαιτέρω ισλαμοποίηση της χώρας, η δημιουργία ενιαίας πλατφόρμας και η αποδυνάμωση της Ινδίας. Η αυξανόμενη αστάθεια στο Μπανγκλαντές αποτελεί σοβαρή πρόκληση για τη διαχείριση των συνόρων και την εθνική ασφάλεια.»

Από την αλλαγή καθεστώτος και μετά, το Μπανγκλαντές βιώνει αυξημένο ισλαμικό ριζοσπαστισμό και βαθύτερη πακιστανική ανάμειξη. Η περαιτέρω ισλαμοποίηση της χώρας και η ενίσχυση των ριζοσπαστών θα επηρεάσουν όχι μόνο την ασφάλεια του Μπανγκλαντές και της Ινδίας, αλλά και τη διεθνή ασφάλεια σε παγκόσμιο επίπεδο.

Η Ινδία και η Κύπρος εισέρχονται σε μία νέα φάση στρατηγικής συνεργασίας, καθώς οι δύο χώρες προχωρούν στην αναθεώρηση και ενεργοποίηση της συμφωνίας για την περίοδο 2025–2029. Αυτή η πενταετής συμφωνία, που εγκρίθηκε κατά την επίσκεψη στη Λευκωσία τον Ιούνιο του 2025, στοχεύει στην ενίσχυση και αναβάθμιση των οικονομικών και εμπορικών σχέσεων.

Το πλαίσιο θεωρείται πλέον πιο σταθερό και ελκυστικό για επιχειρήσεις και επενδυτές, με τις δύο πλευρές να τοποθετούν την οικονομική συνεργασία στον πυρήνα των σχέσεών τους μετά από 60 χρόνια διπλωματικών σχέσεων. Ο Υπουργός Εξωτερικών της Κύπρου, Κωνσταντίνος Κόμπος, πραγματοποίησε την πρώτη επίσημη επίσκεψή του το 2025, όπου συναντήθηκε με τον Υπουργό Εξωτερικών της Ινδίας, Δρ. Σουμπραχμανιάμ Τζαϊσανκάρ. Οι δύο υπουργοί αξιολόγησαν την πρόοδο στους τομείς της ενίσχυσης της τεχνολογίας, της ναυτικής ασφάλειας και των επενδύσεων.

Άμυνα, Ασφάλεια και Τεχνολογική Συνεργασία

Σύμφωνα με εκτενή ανάλυση από το India Briefing, κεντρικός πυλώνας της περιόδου 2025–29 είναι η ενισχυμένη συνεργασία στους τομείς της άμυνας και της ασφάλειας. Η Ινδία και η Κύπρος δεσμεύθηκαν να προχωρήσουν σε κοινές δράσεις στον τομέα της αμυντικής βιομηχανίας, κυβερνοασφάλειας, τεχνολογιών αιχμής και ναυτικής ασφάλειας, με στόχο την αντιμετώπιση σύγχρονων απειλών.

Το Σχέδιο Δράσης δίνει έμφαση στη δημιουργία συνεργασιών για αμυντική παραγωγή, στη διασύνδεση των αμυντικών βιομηχανιών των δύο χωρών και στην ανταλλαγή τεχνογνωσίας. Παράλληλα, περιλαμβάνονται πρωτοβουλίες για ενίσχυση της συνεργασίας σε νέες τεχνολογίες.

Ιδιαίτερη σημασία αποκτά η ναυτική διάσταση, με την Ινδία να ενισχύει την παρουσία της μέσω επισκέψεων πολεμικών πλοίων και κοινών εκπαιδεύσεων, ενώ προωθούνται κοινά πρωτόκολλα για επιχειρήσεις έρευνας και διάσωσης.

Εξίσου σημαντική είναι η διασύνδεση των δύο χωρών με υφιστάμενες συμφωνίες: το Μνημόνιο Συναντίληψης του 2022 για αμυντική συνεργασία, το Bilateral Defense Cooperation Program 2025, καθώς και η συμμετοχή το 2025, που άνοιξε νέες διαδρομές σε συνεπενδύσεις και τεχνολογική συνεργασία.

 Διασυνδεσιμότητα

Οι δύο χώρες συμφώνησαν να ενισχύσουν τη συμμετοχή τους στον India–Middle East–Europe Economic Corridor (IMEC), τον νέο εμπορικό και ενεργειακό διάδρομο που φιλοδοξεί να μετασχηματίσει τη διασυνδεσιμότητα μεταξύ Ασίας, Μέσης Ανατολής και Ευρώπης.

Η Κύπρος, λόγω της στενής της σχέσης με την ΕΕ, επιδιώκει ισχυρότερο ρόλο στον θαλάσσιο βραχίονα του διαδρόμου, ενώ ενθαρρύνει μεγαλύτερη παρουσία ινδικών ναυτιλιακών επιχειρήσεων στα κυπριακά λιμάνια και σε joint ventures στον τομέα των θαλάσσιων υπηρεσιών.

Εμπόριο, Επενδύσεις και Καινοτομία

Η οικονομική συνεργασία Ινδίας–Κύπρου εξελίσσεται με αυξανόμενη ποικιλία κλάδων και πιο στενή διασύνδεση ιδιωτικών επιχειρήσεων, πανεπιστημίων και νεοφυών εταιρειών. Το Σχέδιο Δράσης προβλέπει τη δημιουργία ενός Cyprus–India Business Forum, επιχειρηματικών αποστολών και Μνημονίου Συνεργασίας σε τομείς όπως η τεχνητή νοημοσύνη, οι ψηφιακές υποδομές και η επιστημονική έρευνα.

Πέντε Χρόνια Εμπορικών Ροών

Τα δεδομένα δείχνουν ότι, παρά τις διακυμάνσεις, ο εμπορικός όγκος παραμένει σταθερός στο εύρος των 160–200 εκατ. δολαρίων. Οι εξαγωγές αυξήθηκαν την περίοδο 2021–22, ενώ οι εισαγωγές αυξήθηκαν το 2022–23.

Βασικά Προϊόντα

Η Κύπρος είναι ο 9ος μεγαλύτερος επενδυτής στην Ινδία, με σωρευτικές επενδύσεις 15,76 δισ. δολαρίων από το 2000. Οι επενδύσεις επικεντρώνονται σε τομείς όπως η πληροφορική, η αυτοκινητοβιομηχανία, το real estate, τα logistics, η ναυτιλία και τα φαρμακευτικά.

Το αναθεωρημένο Συμφωνητικό Αποφυγής Διπλής Φορολογίας (DTAA) προσφέρει πλέον διαφάνεια και φορολογική ασφάλεια, ενώ η Κύπρος διαθέτει καθεστώς Category-I Foreign Portfolio Investor, κάτι που την τοποθετεί στις κορυφαίες πύλες εισροής κεφαλαίων προς την Ινδία.

Θεσμικοί Μηχανισμοί Συνεργασίας

Οι σχέσεις Ινδίας–Κύπρου στηρίζονται σε σειρά θεσμικών πλατφορμών, όπως η Joint Economic Committee (JEC), η Cyprus–India Business Association, το MoU Invest Cyprus – Invest India, οι περιφερειακές συνεργασίες Λεμεσού–Λάρνακας με Ινδικές πολιτείες, καθώς και το νέο India–Greece–Cyprus Business and Investment Council για τριμερείς συνέργειες στους τομείς των υποδομών και της ενέργειας. Επίσημη επίσκεψη πραγματοποιεί η Πρόεδρος Βουλής στην Ινδία.

Η συμφωνία με τον Λίβανο αποκλείει για άλλη μια φορά τη βούληση των Τουρκοκυπρίων, ενός εκ των δύο ισότιμων ιδιοκτητών και ενός εκ των δύο συνιδρυτών με κυριαρχικά δικαιώματα στο νησί, αναφέρει σε ανάρτησή του στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης ο Τουφάν Έρχιουρμαν.

Με αναφορά στα σημερινά δημοσιεύματα του Τύπου, ο Έρχιουρμαν επισημαίνει ως δεύτερο θέμα που αναδεικνύεται στις εφημερίδες και για το οποίο δέχεται κριτική. Ειδικότερα, αναφέρει τις πρωτοβουλίες του και τις συναντήσεις που θα πραγματοποιήσει με διεθνείς οργανισμούς, όπως η Ευρωπαϊκή Ένωση, ο Οργανισμός Τουρκικών Κρατών, ο Οργανισμός Ισλαμικής Συνεργασίας και ο Οργανισμός Οικονομικής Συνεργασίας, για να διασφαλίσει ότι οι απόψεις του τουρκοκυπριακού «λαού» θα ακουστούν και τα δικαιώματα και τα συμφέροντά τους θα προστατευθούν. Αναφέρει επίσης ότι οι δηλώσεις από μερίδα του Τύπου υποστηρίζουν ότι η πραγματική λύση προκύπτει μέσα από συνομιλίες και διαπραγματεύσεις.

«Θα πρέπει να γίνει κατανοητό ότι, ενώ κάθεται κάποιος στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων, το να αναμένει να υπογράφει συμφωνίες εκ μέρους ολόκληρου τουρκοκυπριακού λαού, που είναι ένας από τους δύο ισότιμους εταίρους και έχουν ίσα κυριαρχικά δικαιώματα, και να αποκλείεται από τη διεθνή κοινότητα, περιμένοντας το αποτέλεσμα των διαπραγματεύσεων χωρίς επικοινωνία με τη διεθνή κοινότητα, αυτό δεν είναι ούτε δίκαιο ούτε υπέρ των Τουρκοκυπρίων».

Αυτό, υποστήριξε, «εκφράζει τη θέση να μην αλλάξει το στάτους κβο, με τους Ελληνοκύπριους να συνεχίζουν να είναι οι μόνοι ιδιοκτήτες στο νησί σαν να μην υπάρχουν Τουρκοκύπριοι, και οι Τουρκοκύπριοι να καθίσουν να περιμένουν», προσθέτοντας πως «αυτό εμείς δεν το δεχόμαστε».

Κατά τον Τουφάν Έρχιουρμαν, «νέα εποχή» σημαίνει: «Α) Οι Τουρκοκύπριοι θέλουν μια λύση. Β) Δεν δέχονται να αγνοούνται κατά την περίοδο που οδεύουμε σε μια λύση και δεν αποδέχονται ενέργειες που θα δεσμεύουν το μέλλον ολόκληρου του λαού, μόνο με τη θέληση των Ελληνοκυπρίων. Γ) Οι Τουρκοκύπριοι βλέπουν, μιλούν ανοιχτά και εξηγούν ότι αυτές οι μονομερείς πρωτοβουλίες δεν συμβάλλουν σε μια λύση, σταθερότητα ή ειρήνη στο νησί ή στην περιοχή. Δ) Ενώ οι Τουρκοκύπριοι βρίσκονται στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων, υποβάλλουν επίσης προτάσεις που θα ωφελήσουν και τις δύο πλευρές, θα διευκολύνουν την καθημερινή ζωή και θα ανοίξουν τον δρόμο για μια λύση. Συνεχίζουν επίσης τις προσπάθειές τους να συνεργαστούν με τη διεθνή κοινότητα, χρησιμοποιώντας κάθε διαθέσιμο μέσο».

Θα συνεχίσουμε να το εξηγούμε αυτό σε όλους με υπομονή, ψυχραιμία και αποφασιστικότητα, κατέληξε ο κ. Έρχιουρμαν.