Στην ατζέντα του Direct News με τον Ανδρέα Μουντζουρούλια μπαίνουν δύο βαριά γεωπολιτικά μέτωπα, με καθαρό άξονα την Ανατολική Μεσόγειο: το μήνυμα ισχύος του Ισραήλ προς την Τουρκία και η συζήτηση για το πώς η διαχείριση Τραμπ στη Συρία μπορεί να επηρεάσει τις ελληνοτουρκικές ισορροπίες στο Αιγαίο.

1) «Μήνυμα Ισραήλ σε Τουρκία: “Ξέρουμε πώς να χτυπάμε” – Έρχονται Ελλάδα Barak MX, Spyder & David’s Sling» (00:05)

Από τα πρώτα λεπτά της εκπομπής τίθεται το θέμα των ισραηλινών αντιαεροπορικών/αντιπυραυλικών συστημάτων και της ευρύτερης στρατηγικής εικόνας που αυτά διαμορφώνουν για την Ελλάδα.

Το πλαίσιο, όπως μπαίνει στην εκπομπή, είναι διπλό:

• Πολιτικό-αποτρεπτικό μήνυμα του Ισραήλ προς την Τουρκία («ξέρουμε πώς να χτυπάμε»), που παραπέμπει σε δυνατότητα κλιμάκωσης/απάντησης, αλλά και στη γνωστή ισραηλινή λογική “προληπτικής” ισχύος.

• Ενίσχυση ελληνικής αεράμυνας με συστήματα όπως Barak MX, Spyder και David’s Sling, τα οποία παρουσιάζονται ως επόμενος κρίκος μιας αλυσίδας αποτροπής με έμφαση σε πολυεπίπεδη κάλυψη (από μικρότερες έως και βαλλιστικού τύπου απειλές, ανάλογα με τη διαμόρφωση).

Η ουσία του συγκεκριμένου σκέλους είναι σαφής: όσο ανεβαίνει η ένταση στην περιοχή και όσο η Τουρκία επιδιώκει να εμφανίζεται ως “ρυθμιστής”, τόσο η Ελλάδα θέλει να κλειδώσει ένα πιο σκληρό δίχτυ προστασίας κρίσιμων υποδομών και περιοχών, με τεχνολογίες που έχουν δοκιμαστεί σε πραγματικές συνθήκες.

2) «Γιατί ο Τραμπ “χάρισε” τη Συρία στον Ερντογάν: Φόβος για “λύση” των ελληνοτουρκικών στο Αιγαίο» (33:12)

Στο δεύτερο μεγάλο θέμα (μετά το 33ο λεπτό), η εκπομπή ανοίγει τη συζήτηση για τη Συρία ως γεωπολιτικό “χαρτί” και για το πώς μια αμερικανική γραμμή τύπου «δώσε χώρο στην Τουρκία» μπορεί να μεταφραστεί σε πίεση για διευθετήσεις αλλού — ειδικά στο Αιγαίο.

Η ανάγνωση που τίθεται είναι ωμή: αν η Ουάσιγκτον “πριμοδοτεί” την Άγκυρα στη συριακή εξίσωση, τότε η Τουρκία βγαίνει ενισχυμένη και αυτό μπορεί να:

• της δώσει αέρα να ζητήσει ανταλλάγματα,

• να ανοίξει παράθυρο πιέσεων προς την Αθήνα,

• να στηθεί “πακέτο” ελληνοτουρκικών με φόντο μια υποτιθέμενη “λύση”, που όμως η εκπομπή προσεγγίζει ως δυνητικά επικίνδυνη ή μονομερώς επιβαρυντική αν δεν πατάει σε καθαρές κόκκινες γραμμές.

Το επίδικο, όπως αποτυπώνεται, είναι ο φόβος ότι το Αιγαίο μπορεί να γίνει πεδίο “διπλωματικής εξίσωσης” τρίτων, όπου η Ελλάδα θα κληθεί να αποδεχθεί συμβιβασμούς στο όνομα της “σταθερότητας”.

Το κοινό νήμα της εκπομπής

Και τα δύο θέματα δένουν σε μία κεντρική ιδέα: η αποτροπή και η πολιτική ισχύς πάνε μαζί.
Αν η περιοχή μπαίνει σε νέα φάση ανακατανομής ρόλων (Ισραήλ–Τουρκία–ΗΠΑ–Ελλάδα), τότε:

• η αεράμυνα και τα οπλικά συστήματα λειτουργούν ως “ασφάλεια ζωής”,

• αλλά ταυτόχρονα χρειάζεται καθαρή στρατηγική ώστε να μη μετατραπεί η Ελλάδα σε “εύκολο κομμάτι” μιας λύσης που θα σχεδιάσουν άλλοι.

Δείτε την εκπομπή:

Γράφει η Φανούλα Αργυρού

Στις 21.1.2026, οι «New York Times» σε ρεπορτάζ τους από το Νταβός σχετικά με τη «Συμφωνία της Γροιλανδίας» συμπεριέλαβαν το ακόλουθο απόσπασμα:

«Ένας από τους αξιωματούχους που παρευρέθηκαν στις συναντήσεις συνέκρινε την ιδέα με τις βάσεις του Ηνωμένου Βασιλείου στην Κύπρο, οι οποίες θεωρούνται βρετανικό έδαφος. Ένας δεύτερος αξιωματούχος που ενημερώθηκε για τις συζητήσεις επιβεβαίωσε επίσης ότι η ιδέα για τη Γροιλανδία διαμορφώθηκε με βάση τις κυρίαρχες βρετανικές βάσεις στην Κύπρο».

«One of the officials, who attended the meetings, compared the concept to the United Kingdom’s bases in Cyprus, which are regarded as British territory. A second official who was briefed on the discussions also confirmed that the idea for Greenland was modeled after the sovereign British bases in Cyprus».

https://www.nytimes.com/2026/01/21/us/politics/trump-greenland-threats-diplomacy-force.html

Δεν ξέρουμε ποιοι είναι οι δύο ‘αξιωματούχοι’ που θέλησαν να συγκρίνουν και να αναφερθούν στις βρετανικές βάσεις στην Κυπριακή Δημοκρατία ως πρότυπο ή αν τους προσέφεραν την … έξυπνη ιδέα κάποιοι άλλοι ‘αξιωματούχοι’ από πλευράς Λονδίνου!

Το Ανώτατο Δικαστήριο του ΗΒ (Supreme Court of the UK) στο Λονδίνο

Τη Συμβουλευτική Γνωμοδότηση του Διεθνούς Δικαστηρίου στις 25.2.2019 (υπόθεση Μαυρίκιου) είχε ήδη προκαταλάβει η σημαντικότατη και δεσμευτική για το Ηνωμένο Βασίλειο, απόφαση στις 30 Ιουλίου 2018 , του Ανωτάτου Δικαστηρίου (Supreme Court) στο Λονδίνο. Το οποίο διαφώνησε με τη θέση του Υπ. Εσωτερικών στο Λονδίνο ότι το 1960 οι «Κυρίαρχες Περιοχές των Βάσεων» μετατράπηκαν σε «νέες οντότητες» («new entities») που «δημιουργήθηκαν» το 1960 και που απέκτησαν ξεχωριστό καθεστώς, αλλά ότι οι περιοχές των βάσεων είναι αποικιακά κατάλοιπα.

Εν συντομία εξηγώ ότι το θέμα ξεκίνησε από ένα δικαστήριο των βάσεων με τρεις δικαστές όπου δύο δικαστές υποστήριξαν τη θέση της Υπουργού Εσωτερικών, τότε ήταν η Τερέζα Μέι Υπουργός Εσωτερικών, ότι το 1960 οι βάσεις δημιουργήθηκαν ως NEW ENTITIES, όμως ο τρίτος δικαστής διαφώνησε μαζί τους. Το θέμα έφθασε στο Εφετείο στο Λονδίνο το οποίο το 2017 διαφώνησε με τους δύο δικαστές και συμφώνησε με τη θέση του ενός που διατηρούσε τη θέση ότι δεν ήταν NEW ENTITIES αλλά αποικιακά κατάλοιπα. Τελικά η υπόθεση έφθασε στο Supreme Court το οποίο συμφώνησε με τον ένα δικαστή των Βάσεων και με το Εφετείο. Και στις 30 Ιουλίου 2018 απέρριψε τη θέση του Υπουργού Εσωτερικών Sajid Javid (του τρίτου μέχρι τότε στην υπόθεση, Τερέζας Μέι (2010-2016) Amber Rudd (2016-2018) Sajid Javid 2018-) και όλων των κατά σειρών Υπουργών Εσωτερικών και αποφάνθηκε ότι όντως οι βάσεις είναι αποικιακά κατάλοιπα.

Ο δικαστής Justice Collender, ο δικαστής που διαφώνησε με τους άλλους δύο στο δικαστήριο των «Κυρίαρχων Περιοχών των Βάσεων», στην απόφασή του διαφωνώντας με τους άλλους δύο συναδέλφους του και την Υπουργό Εσωτερικών είναι σημαντικό να λεχθεί ότι χρησιμοποίησε απόσπασμα από τη δικηγορική Εγκυκλοπαίδεια, όπως ονομάζεται, το HALSBURY’S LAWS OF ENGLAND και την οποία χρησιμοποίησε και το Εφετείο στη συνέχεια, συμφωνώντας μαζί του. Και το οποίο απόσπασμα λέγει:

«The Sovereign Base Areas of Akrotiri and Dhekelia consist of those portions of the colony of Cyprus that were not established by the Cyprus Act 1960 as the Independent Sovereign Republic of Cyprus and remain within Her Majesty’s sovereignty and jurisdiction. They [i.e. the SBAs] are to be regarded, therefore, as constituting a colony acquired by conquest or cession as from 5 November 1914.»

Σε ελεύθερη μετάφραση στα ελληνικά: «Οι Κυρίαρχες Περιοχές των Βάσεων Ακρωτηρίου και Δεκέλειας αποτελούνται από εκείνα τα κομμάτια της αποικίας Κύπρου που δεν ανακηρύχθηκαν ως Ανεξάρτητη Κυρίαρχη Δημοκρατία της Κύπρου με το Cyprus Act 1960 και παρέμειναν στη δικαιοδοσία της κυριαρχίας της Αυτού Μεγαλειότητας. Αυτές (δηλαδή οι Κυρίαρχες Περιοχές των Βάσεων) πρέπει να θεωρούνται, επομένως, ως να αποτελούν μια αποικία που αποκτήθηκε από κατάκτηση ή εκχώρηση στις 5 Νοεμβρίου 1914»). (Όταν το Ηνωμένο Βασίλειο προσάρτησε την Κύπρο σ΄αυτό).

Ο Δικαστής MR JUSTICE COLLENDER επίσης αναφέρθηκε στις «Κυρίαρχες Περιοχές των Βάσεων» ως «the rump of the British colony of Cyprus» «η ουρά της βρετανικής αποικίας της Κύπρου».

Ο Δρ Κλέαρχος Κυριακίδης

Στις 14 Νοεμβρίου 2014, σε διάλεξη στο Λονδίνο, στην οποία παρευρέθηκα, ο Δρ Κλέαρχος Κυριακίδης είχε εξηγήσει με τη μελέτη του τα εξής:

«In view of the above, it may be stated that from the standpoint of both the constitutional law of the United Kingdom and public international law the island became a colony upon the its annexation on 5th November 1914. All of which explains why successive editions of Halsbury’s Laws of England (including the current edition) have included the following assertion: ‘The Island of Cyprus was a colony acquired by conquest or cession as from 5 November 1914.’34 The wording is explicable with reference to the annexation of 1914 (which effectively amounted to a conquest) and the Treaty of Lausanne 1923 (which might be interpreted as authorising a retrospective cession).

Since 1960, the two British Sovereign Base Areas have represented the remnants of the colony which came into existence upon the annexation of 1914. Put another way, the British sovereignty which the United Kingdom continues to assert within the two Sovereign Base Areas, is 100 years old today».

Σε ελεύθερη μετάφραση της γράφουσας: «Λαμβάνοντας υπόψη τα παραπάνω, μπορεί να δηλωθεί ότι, από την άποψη τόσο του συνταγματικού δικαίου του Ηνωμένου Βασιλείου όσο και του δημόσιου διεθνούς δικαίου, το νησί έγινε αποικία μετά την προσάρτησή του στις 5 Νοεμβρίου 1914. Όλα αυτά εξηγούν γιατί οι διαδοχικές εκδόσεις των Νόμων της Αγγλίας του Halsbury (συμπεριλαμβανομένης της τρέχουσας έκδοσης) έχουν συμπεριλάβει την ακόλουθη δήλωση: «Το νησί της Κύπρου έγινε αποικία που αποκτήθηκε με κατάκτηση ή παραχώρηση από τις 5 Νοεμβρίου 1914»,34. Η διατύπωση εξηγείται με αναφορά στην προσάρτηση του 1914 (η οποία ουσιαστικά ισοδυναμούσε με κατάκτηση) και στη Συνθήκη της Λωζάνης του 1923 (η οποία θα μπορούσε να ερμηνευθεί ως εξουσιοδότηση αναδρομικής παραχώρησης)».

«Από το 1960, οι δύο Βρετανικές Περιοχές Κυρίαρχων Βάσεων αντιπροσωπεύουν τα απομεινάρια της αποικίας που δημιουργήθηκε μετά την προσάρτηση του 1914. Με άλλα λόγια, η βρετανική κυριαρχία την οποία το Ηνωμένο Βασίλειο συνεχίζει να διεκδικεί εντός των δύο Κυρίαρχων Περιοχών Βάσεων, συμπληρώνει σήμερα 100 χρόνια ζωής».

Η απόφαση του Ανωτάτου Δικαστηρίου δικαίωσε και τον Δρα Κυριακίδη ο οποίος αποφάνθηκε με τη μελέτη του το 2014 ακριβώς ότι επιβεβαίωσε το Ανώτατο το 2018.

Πρώτοι ο Βρετανοί γνωρίζουν ότι δεν είναι «κυρίαρχες»

Τα έγγραφα φανέρωσαν ότι οι ίδιοι οι Βρετανοί πρώτοι γνωρίζουν ότι οι βάσεις των δεν είναι «κυρίαρχες». Το 1959 χρησιμοποίησαν τον έντεχνο όρο «κυρίαρχες» για να θωρακίσουν τη λειτουργία τους από τυχόν αντιδράσεις μας, έκτοτε πίστευαν ότι η παρουσία τους εξαρτιόταν από την ΚΑΛΗ ΘΕΛΗΣΗ ΤΩΝ ΚΥΠΡΙΩΝ.

Στο βιβλίο μας «Η Κύπρος στο Σφυρί» που εκδώσαμε με τον συνάδελφο Ανδρέα Παπακωνσταντίνου στο Λονδίνο τον Μάιο του 1991, καλύψαμε τις διαπραγματεύσεις των εκκρεμών θεμάτων που απέρρεαν από τις Συμφωνίες Ζυρίχης και Λονδίνου, κυρίως των βάσεων. Το χρησιμοποίησε και ο νομικός και πρώην Εισαγγελέας της Δημοκρατίας, Στέλιος Θεοδούλου σε άρθρο του στη «Σημερινή» στις 21 Δεκεμβρίου 1994 με τίτλο «Αποικίες ή κατάλοιπο αποικιοκρατίας οι βρετανικές βάσεις στην Κύπρο;» αναφερόμενος στο ιδιαίτερα αποκαλυπτικό, όπως έγραψε, της υπόστασης των βρετανικών στρατιωτικών βάσεων στην Κύπρο το ακόλουθο σημείωμα του Φόρεϊν Όφις από το βιβλίο μας:

«Οι κυρίαρχες βρετανικές βάσεις, σύμφωνα με τη Συνθήκη, παραμένουν βρετανικό έδαφος και για λόγους διεθνών υποθέσεων θα είναι σαν «αποικίες», αν και εσωτερικά η Δημοκρατία θα εφαρμόζει πολλές από τις κυβερνητικές της αρμοδιότητες. Για πολιτικούς λόγους όμως θα αποφεύγεται η λέξη «αποικία». Για τους ίδιους λόγους, το υπεύθυνο τμήμα στο Whitehall δε θα είναι το Γραφείο Αποικιών αλλά το Υπουργείο Αεροπορίας».

Ο κ. Θεοδούλου στο άρθρο του παράθεσε ως Παραπομπές 1 και 2 «Επίσημο έγγραφο του Foreign Office με στοιχεία FO 371/152886 Air Ministry, June – July 1960, στο βιβλίο «Η Κύπρος στο Σφυρί» των Φ. Αργυρού και Α. Παπακωνσταντίνου έκδοση 1991».

Σημ.: Αργότερα το Υπουργείο Αεροπορίας στο Λονδίνο διαλύθηκε και υπεύθυνο για τις βάσεις είναι το Υπουργείο Άμυνας του Ηνωμένου Βασιλείου.

Το 2019 ο κ. Θεοδούλου έκανε ξανά αναφορά σ΄αυτό σε δηλώσεις του στη Νάταλη Μιχαηλίδου που δημοσιεύθηκαν στη «Σημερινή» στις 3 Μαρτίου 2019.

Μισό αιώνα μετά το αποικιακό καθεστώς των βάσεων ήλθε να επιβεβαιώσει το Ανώτατο Δικαστήριο…

Διαπραγμάτευση βρετανικής ένταξής στην ΕΟΚ – Sir David Hannay

Την 1.1.1973 ο βρετανός αξιωματούχος που διορίσθηκε επικεφαλής της διαπραγματευτικής βρετανικής ομάδας για τη διαπραγμάτευση της ένταξης του Ηνωμένου Βασιλείου στην τότε Ευρωπαϊκή Οικονομική Κοινότητα (ΕΟΚ) σημερινή Ευρωπαϊκή Ένωση (ΕΕ), δεν ήταν άλλος από τον Sir David Hannay. O οποίος κανόνισε και έπεισε τους Ευρωπαίους αξιωματούχους όπως εξαιρεθούν οι δύο βρετανικές στρατιωτικές βάσεις στην Κυπριακή Δημοκρατία από ένταξη στην Ευρωπαϊκή Οικονομική Κοινότητα, εφόσον στην πραγματικότητα δεν είναι «κυρίαρχες». Και συνεννοήθηκε μαζί τους όπως αφεθεί το θέμα να εκκρεμεί για επανα-συζήτηση όταν και αφού έκανε αίτηση η Κυπριακή Δημοκρατία για ένταξη.

Πέρασαν τα χρόνια και τη δεκαετία του 1990 και αφού είχε αφυπηρετήσει ο Sir David Hannay τον επανάφεραν στην υπηρεσία του Φόρεϊν Όφις όχι μόνο να διαπραγματεύεται το Κυπριακό («Σχέδιο Ανάν/Χάνεϊ») αλλά και την ένταξη της Κυπριακής Δημοκρατίας και να αφήσει και πάλι τις Βάσεις εκτός…

Σημειώνεται ότι τον καιρό της εμφάνισης του «Σχεδίου Ανάν» (Χάνεϊ) η Βρετανία υποσχέθηκε να επιστρέψει στην Κυπριακή Δημοκρατία μεγάλο μέρος των Βάσεων.

Υπενθυμίζεται, όμως, ότι αυτό προνοεί και η συμφωνία τους με τον Αρχιεπίσκοπο Μακάριο, είναι δεσμευμένοι με υπογραφή Sir Hugh Foot εκ μέρους του Ηνωμένου Βασιλείου, όταν δεν χρειάζονται πλέον τις Βάσεις για στρατιωτικούς σκοπούς, να τις επιστρέψουν στην Κυπριακή Δημοκρατία…

Η σκέψη όμως για επιστροφή εδαφών που κράτησε το Ηνωμένο Βασίλειο με τις Συνθήκες το 1960 ως «κυρίαρχες στρατιωτικές περιοχές» ξεκίνησε από τα μέσα της δεκαετίας του 1960, όταν παραδέχθηκαν ότι είχαν πάρει πολύ μεγαλύτερο ποσοστό εδάφους απ’ ό,τι χρειαζόντουσαν. Αλλά δεν μπορούσαν έκτοτε να επιστρέψουν όσα εδάφη δεν χρειαζόντουσαν στις δύο αυτές βάσεις, ειδικά τη βάση Δεκέλειας, φοβούμενοι τις τουρκικές αντιδράσεις. Εφόσον οι Τούρκοι τους είχαν πει ότι αν και όταν αποφασίσουν να επιστρέψουν εδάφη, η Δεκέλεια να δοθεί σ΄αυτούς (δηλώσεις James Callaghan 1974…).

Προηγούμενα άρθρα μας:

https://www.sigmalive.com/news/opinions_sigmalive/558813/vretanikes-vaseis-dikastikes-apofaseis-kai-to-vretaniko-arxeio

https://www.sigmalive.com/news/politics/522440/apofasi-stathmos-anotatou-dikastiriou-iv-gia-vretanikes-vaseis

https://forum.agora-dialogue.com/2017/10/09/%CE%B2%CF%81%CE%B5%CF%84%CE%B1%CE%BD%CE%B9%CE%BA%CE%AD%CF%82-%CE%B2%CE%AC%CF%83%CE%B5%CE%B9%CF%82-%CE%BA%CE%B1%CE%B9-%CE%B1%CF%80%CE%BF%CF%87%CF%8E%CF%81%CE%B7%CF%83%CE%B7-%CE%B2%CF%81%CE%B5%CF%84/

https://simerini.sigmalive.com/article/2024/4/30/bretanikes-baseis-kuriarkhia-purenika-kai-astupalaia/

*Ερευνήτρια/δημοσιογράφος

Οι ανταλλαγές επιστολών (βλέπε Σύνταγμα της ΚΔ) μεταξύ Προέδρου Αρχιεπισκόπου Μακαρίου και Αντιπροέδρου Δρα Φαζίλ Κουτσιούκ με τον εξουσιοδοτημένο Αντιπρόσωπου του Ηνωμένου Βασιλείου που υπέγραψε την Συνθήκη Εγκαθίδρυσης που ήταν ο Σερ Χιού Φούτ, με τις οποίες η Κυβέρνηση του Η. Βασιλείου συμφώνησε πλήρως πως όταν η τελευταία δεν θα χρειάζεται πλέον της Βάσεις, αυτές θα επιστραφούν στην Κυπριακή Δημοκρατία. (Από το βιβλίο Φανούλας Αργυρού και Ανδρέα Παπακωνσταντίνου « Η Κύπρος στο Σφυρί» Λονδίνο 1991).

Παρέμβαση του αντιστράτηγου ε.α. Λάζαρου Καμπουρίδη στο Ραδιο Max