Στο πλαίσιο των ενημερώσεων σε βασικές και σημαντικές βιομηχανικές δραστηριότητες και υποδομές της χώρας στο χώρο της άμυνας και ασφάλειας, αξιωματικοί-σπουδαστές του Σχολείου Διοίκησης και Επιτελών του Πολεμικού Ναυτικού (ΣΔΙΕΠΝ) της Σχολής Πολέμου Πολεμικού Ναυτικού (ΣΠΠΝ), επισκέφθηκαν τις εγκαταστάσεις της INTRACOM DEFENSE (IDE), συνοδευόμενοι από επιτελείς της Σχολής.

Η αποστολή της ΣΠΠΝ είναι να παρέχει διοικητική και επιτελική εκπαίδευση στους αξιωματικούς του Π.Ν. και να τους ενημερώνει για νέες τεχνολογικές εξελίξεις στον τομέα της άμυνας, ώστε οι απόφοιτοι να είναι κατάλληλα καταρτισμένοι για επιτελικές και διοικητικές θέσεις.

Στο πλαίσιο αυτό, στελέχη της εταιρίας ενημέρωσαν τους σπουδαστές της Σχολής για τα Συστήματα και τις δραστηριότητες της εταιρίας στους τομείς των Τακτικών Επικοινωνιών, των Μη Επανδρωμένων και των Υβριδικών Συστημάτων παροχής ενέργειας που κατασκευάζει, προσφέρει και κυρίως εξάγει η εταιρία σε μεγάλους διεθνείς κατασκευαστές.

# # #

Σχετικά με την IDE

Η INTRACOM DEFENSE (IDE) είναι μια ελληνική εταιρεία με μακροχρόνια διεθνή παρουσία και αξιοσημείωτη εξαγωγική δραστηριότητα στον χώρο των αμυντικών συστημάτων. Η IDE χρησιμοποιεί τεχνολογίες αιχμής στον σχεδιασμό και στην ανάπτυξη προηγμένων προϊόντων στους τομείς των ηλεκτρονικών πυραυλικών συστημάτων, τακτικών συστημάτων επικοινωνιών και πληροφοριών, ολοκληρωμένων λύσεων επιτήρησης, υβριδικών συστημάτων ηλεκτρικής ενέργειας και μη επανδρωμένων συστημάτων.

Η IDE συγκαταλέγεται στην επίσημη λίστα προμηθευτών οργανισμών του NATO, συμμετέχει σε διεθνή προγράμματα και έχει επιτύχει να ηγείται σε ευρωπαϊκά έργα χρηματοδοτούμενα από το Ευρωπαϊκό Ταμείο Άμυνας, ενώ παράλληλα στηρίζει την ελληνική βιομηχανία μέσω ανάθεσης σημαντικού υποκατασκευαστικού έργου σε άλλες ελληνικές εταιρίες, συμβάλλοντας στην οικονομία της χώρας.

Με επίκεντρο τον ανθρώπινο παράγοντα επιτυγχάνεται η εξωστρέφεια, η αξιοπιστία και η ποιότητα που χαρακτηρίζουν την εταιρεία και τεκμηριώνονται με όλα τα έγκυρα διεθνή πιστοποιητικά και τις τιμητικές διακρίσεις που έχει λάβει καθ’ όλη τη διάρκεια της πορείας της.

Γράφει ο αντιστράτηγος Κίμων Κωστής*

Ενημέρωση για τις Τροποποιήσεις

Το Σχέδιο Νόμου του ΥΠΕΘΑ τέθηκε σε δημόσια ηλεκτρονική διαβούλευση στις 20 23:40 Νοε 25, που θα ολοκληρωθεί στις 5 09:00 Δεκ 25 [1], το οποίο την Εθνοφυλακή αφορά το άρθρο 285 Θέματα εφεδρείας και εθνοφυλακής – Τροποποίηση παρ. 1 άρθρου 62 και προσθήκη παρ. 23 στο άρθρο 95 του ν. 5018/2023 [2], που ορίζει τα εξής:

«1. Στην παρ. 1 του άρθρου 62 του ν. 5018/2023 (Α΄ 25), περί στελέχωσης Εθνοφυλακής και εκπαίδευσης προσωπικού επέρχονται οι ακόλουθες τροποποιήσεις: α) στο εισαγωγικό εδάφιο μετά από τις λέξεις “Οι Μονάδες Εθνοφυλακής” προστίθενται οι λέξεις «παρακολουθούνται από την κοινή Διεύθυνση Εφεδρείας και Εθνοφυλακής του Γενικού Επιτελείου Στρατού και”,”, β) οι περ. β) και γ) καταργούνται, γ) στην περ. δ), οι λέξεις “όταν το προσωπικό των περ. α) έως γ) δεν επαρκεί για την κάλυψη του προβλεπόμενου από τον Πίνακα Οργάνωσης και Υλικού προσωπικού, σύμφωνα με τους ισχύοντες πίνακες κατανομής εφεδρείας και» διαγράφονται, δ) στην περ. ε) οι λέξεις “σαράντα πέντε (45)” αντικαθίστανται από τις λέξεις “πενήντα πέντε (55)” και η παρ. 1 διαμορφώνεται ως εξής:

“1. Οι Μονάδες Εθνοφυλακής παρακολουθούνται από την κοινή Διεύθυνση Εφεδρείας και Εθνοφυλακής του Γενικού Επιτελείου Στρατού και στελεχώνονται από:

α) προσωπικό από τον ενεργό στρατό, καθώς και πολιτικό προσωπικό του Υπουργείου Εθνικής Άμυνας, β) [καταργείται], γ) [καταργείται], δ) προσωπικό από την πλεονάζουσα εφεδρεία των λοιπών Κλάδων των Ενόπλων Δυνάμεων, υπό την προϋπόθεση ότι το εν λόγω προσωπικό διαμένει μόνιμα στην περιφερειακή ενότητα όπου εδρεύει η Μονάδα Εθνοφυλακής ή μέχρι εκατόν πενήντα (150) χιλιόμετρα από την έδρα αυτής, για τον ηπειρωτικό χώρο, ε) πρώην έφεδρους του Στρατού Ξηράς, ηλικίας από πενήντα πέντε (55) έως εξήντα επτά (67) ετών.”

2. Στο άρθρο 95 του ν. 5018/2023, περί εξουσιοδοτικών διατάξεων, προστίθεται παρ. 23 ως εξής:

“23. Με προεδρικό διάταγμα, το οποίο εκδίδεται ύστερα από πρόταση του Υπουργού Εθνικής Άμυνας, καθορίζονται οι προϋποθέσεις, η διαδικασία, τα απαιτούμενα δικαιολογητικά, η διάρκεια και ο τρόπος υπολογισμού ως χρόνου στρατιωτικής υπηρεσίας του χρόνου υπηρεσίας που διανύεται στην Εθνοφυλακή.”».

Στην παρ. 1 του άρθρου 62 Στελέχωση Εθνοφυλακής-Εκπαίδευση προσωπικού του ν. 5018/2023 ορίζεται ότι:

«1. Οι Μονάδες Εθνοφυλακής στελεχώνονται από:

α) προσωπικό από τον ενεργό στρατό, καθώς και πολιτικό προσωπικό του Υπουργείου Εθνικής Άμυνας,

β) προσωπικό από την εφεδρεία του Στρατού Ξηράς, το οποίο δεν είναι ενταγμένο σε σχέδιο επιστράτευσης και διαμένει μόνιμα στην περιφερειακή ενότητα όπου εδρεύει η Μονάδα Εθνοφυλακής. Όταν κρίνεται απαραίτητο για την πληρέστερη στελέχωση των Μονάδων Εθνοφυλακής, αυτές δύνανται να στελεχώνονται και από προσωπικό της εφεδρείας μη ενταγμένο σε σχέδιο επιστράτευσης που διαμένει μόνιμα σε άλλη περιφερειακή ενότητα, υπό την προϋπόθεση ότι ο τόπος διαμονής του απέχει από την έδρα της Μονάδας Εθνοφυλακής μέχρι εκατόν πενήντα (150) χιλιόμετρα, για τον ηπειρωτικό χώρο,

γ) εθελοντές ηλικίας άνω των είκοσι (20) ετών, από την ενταγμένη σε σχέδιο επιστράτευσης εφεδρεία του Στρατού Ξηράς, κατόπιν αίτησης του ενδιαφερομένου στην αρμόδια επιστρατεύουσα αρχή και έγκρισης της αποδέσμευσής του από το Γενικό Επιτελείο Στρατού, εφόσον οι επιχειρησιακές ανάγκες το επιτρέπουν. Οι εθελοντές του προηγούμενου εδαφίου διαμένουν μόνιμα στην περιφερειακή ενότητα όπου εδρεύει η Μονάδα Εθνοφυλακής ή σε άλλη περιφερειακή ενότητα, εφόσον κρίνεται απαραίτητο για την πληρέστερη στελέχωση της Μονάδας, υπό την προϋπόθεση ότι ο τόπος διαμονής τους απέχει από την έδρα της Μονάδας Εθνοφυλακής μέχρι διακόσια (200) χιλιόμετρα, για τον ηπειρωτικό χώρο,

δ) προσωπικό από την πλεονάζουσα εφεδρεία των λοιπών Κλάδων των Ενόπλων Δυνάμεων, όταν το προσωπικό των περ. α) έως γ) δεν επαρκεί για την κάλυψη του προβλεπόμενου από τον Πίνακα Οργάνωσης και Υλικού προσωπικού, σύμφωνα με τους ισχύοντες πίνακες κατανομής εφεδρείας και υπό την προϋπόθεση ότι το εν λόγω προσωπικό διαμένει μόνιμα στην περιφερειακή ενότητα όπου εδρεύει η Μονάδα Εθνοφυλακής ή μέχρι εκατόν πενήντα (150) χιλιόμετρα από την έδρα αυτής, για τον ηπειρωτικό χώρο,

ε) πρώην έφεδρους του Στρατού Ξηράς, ηλικίας από σαράντα πέντε (45) έως εξήντα επτά (67) ετών.»

Πρόταση στη Δημόσια Ηλεκτρονική Διαβούλευση

Στη δημόσια ηλεκτρονική διαβούλευση για το σχέδιο νόμου πρότεινα να μην γίνουν στην παρ. 1 του άρθρου 62 του ν. 5018/2023 οι τροποποιήσεις: β), γ) και δ) του άρθρου 285, δηλαδή για τη στελέχωση των Μονάδων Εθνοφυλακής στην παρ. 1 του άρθρου 62 του ν. 5018/2023 να μην καταργηθούν οι περ. β) και γ), καθώς και στην περ. ε) να μην αυξηθεί η ηλικία των πρώην έφεδρων του Στρατού Ξηράς (ΣΞ) από τα 45 στα 55 έτη.

Δικαιολογητικές σκέψεις:

Ο σκοπός που τέθηκε από το ΥΠΕΘΑ και το Γενικό Επιτελείο Στρατού (ΓΕΣ) το έτος 2017 ήταν η αναβάθμιση της Εθνοφυλακής, δηλαδή η επαύξηση της επιχειρησιακής ετοιμότητας και των επιχειρησιακών δυνατοτήτων των Ταγμάτων Εθνοφυλακής (ΤΕΘ) για την εκτέλεση των αποστολών τους και το έργο ανατέθηκε στη νέα Διεύθυνση Εθνοφυλακής του ΓΕΣ (ΓΕΣ/Α5), η οποία συγκροτήθηκε τον Μάρτιο του 2017. Πρώτη και σημαντικότερη δράση ήταν η σύνταξη νέου θεσμικού πλαισίου για την Εθνοφυλακή, δηλαδή νέου Νόμου και νέου Κανονισμού Οργάνωσης και Λειτουργίας της Εθνοφυλακής, καθώς και νέων Ειδικών Οδηγιών Εκπαίδευσης της Εθνοφυλακής, για να αντικαταστήσουν τα κείμενα που ήταν του 1982, 1983 και 1987, αντίστοιχα. Εκπονήθηκαν ταυτόχρονα για να επιτευχθεί η μεταξύ τους μέγιστη συνοχή, συνάφεια και αποτελεσματικότητα. Ταυτόχρονα υλοποιήθηκε μεγάλος αριθμός δράσεων για την αναβάθμιση της Εθνοφυλακής. Διετέλεσα Διευθυντής Εθνοφυλακής του ΓΕΣ, στον βαθμό του Ταξιάρχου, από 06/03/17 έως 08/03/19, όπου με μετέθεσαν στη Σχολή Εθνικής Άμυνας (ΣΕΘΑ) ως Διευθυντή Σπουδών.

Τον Νοέμβριο του 2019 επανήλθα στη θέση μου και ξεκίνησε εκ νέου η προσπάθεια με την εκπόνηση της Στρατηγικής για την αναβάθμιση της Εθνοφυλακής, στο πλαίσιο της οποίας ορίστηκαν οι παρακάτω παράγοντες επαύξησης της επιχειρησιακής ετοιμότητας και των επιχειρησιακών δυνατοτήτων των ΤΕΘ για την εκπλήρωση της αποστολής τους, ενώ υλοποιήθηκε μεγάλος αριθμός πρωτοβουλιών για τη βελτίωση των παραγόντων και την επίτευξη των στόχων, όπως:

α. Αύξηση του ποσοστού στελέχωσης των ΤΕΘ με Εθνοφύλακες, οι οποίοι ήταν κυρίως εθελοντές όλων των ηλικιών από 20 έως 67 ετών.

β. Βελτίωση της επιχειρησιακής εκπαίδευσης των Εθνοφυλάκων.

γ. Αύξηση του ποσοστού συμμετοχής των Εθνοφυλάκων στην εκπαίδευση.

δ. Ανύψωση του ηθικού των Εθνοφυλάκων.

ε. Ενίσχυση των δεσμών της Εθνοφυλακής με το κοινωνικό σύνολο.

Η νέα προσπάθεια είχε σημαντικά μετρήσιμα αποτελέσματα, όπως φαίνονταν από το πλήθος των στατιστικών στοιχείων που συγκεντρώναμε ανά ΤΕΘ και Σχηματισμό υπαγωγής τους για κάθε παράγοντα, προσδίδοντας νέα δυναμική στον θεσμό. Κατέβαλα μεγάλη προσπάθεια για τη θέσπιση 35 παροχών επιβράβευσης για όσους Εθνοφύλακες συμμετείχαν στην εκπαίδευση, από τις οποίες επιτεύχθηκαν οι 11. Σε δημοσίευμα της εφημερίδας «ΤΑ ΝΕΑ» αναφέρεται ότι τον Σεπτέμβριο του 2020, εν μέσω πανδημίας, επετεύχθη ρεκόρ συμμετοχής στην εκπαίδευση, που συμμετείχαν 8.401 «μάχιμοι» και αναγνωρίστηκε ότι: «Η συνεχής αναβάθμιση του θεσμού πυκνώνει με έμψυχο δυναμικό τις γραμμές της Εθνοφυλακής και ενισχύει τα γενικότερα σχέδια αμυντικής θωράκισης της χώρας». [3]

Τελικά μετά από τεράστια προσπάθεια τέθηκε σε ισχύ ο ν. 5018/2023 (ΦΕΚ Α΄ 25/9.2.2023) που αντικατέστησε μετά από 40 και πλέον έτη τον ν. 1295/1982 (ΦΕΚ Α΄ 126/7.10.1982) για την Εθνοφυλακή. Ο νέος νόμος αποτέλεσε την κυριότερη πρωτοβουλία για την αναβάθμιση της Εθνοφυλακής, διότι εκπονήθηκε με το σκεπτικό να αποτελέσει «εργαλείο», το οποίο να δώσει νέες δυνατότητες για την αντιμετώπιση των ζητημάτων και να επιδράσει καταλυτικά στους προαναφερόμενους παράγοντες, προσδίδοντας νέα δυναμική στο θεσμό. Τα σημαντικότερα σημεία του νόμου που αφορούν στην αύξηση του ποσοστού στελέχωσης των ΤΕΘ με Εθνοφύλακες είναι τα εξής:

α. Οι Έφεδροι Αξιωματικοί, οι οποίοι ήταν επιστρατευτικά ενταγμένοι στις Μονάδες Εθνοφυλακής και εκπαιδεύονταν μόνο όταν τους καλούσαν για άσκηση ή μετεκπαίδευση, είναι πλέον Εθνοφύλακες, ενώ πριν Εθνοφύλακες ήταν μόνο οι Οπλίτες.

β. Διευρύνθηκαν τα όρια της περιοχής για τον ηπειρωτικό χώρο προκειμένου οι Μονάδες Εθνοφυλακής να μπορούν πλέον να στελεχωθούν από τους παρακάτω, με βάση τον τόπο διαμονής τους και την έδρα της Μονάδας:

(1) Από προσωπικό από την Εφεδρεία του ΣΞ, το οποίο δεν είναι ενταγμένο σε σχέδιο επιστράτευσης και διαμένει μόνιμα στην Περιφερειακή Ενότητα όπου εδρεύει το ΤΕΘ ή σε άλλο, υπό την προϋπόθεση ότι ο τόπος διαμονής του απέχει από την έδρα του μέχρι 150 χιλ.

(2) Από εθελοντές ηλικίας άνω των 20 ετών, από την ενταγμένη σε σχέδιο επιστράτευσης Εφεδρεία του ΣΞ, οι οποίοι διαμένουν μόνιμα στην Περιφερειακή Ενότητα όπου εδρεύει η Μονάδα Εθνοφυλακής ή σε άλλη Περιφερειακή Ενότητα, υπό την προϋπόθεση ότι ο τόπος διαμονής τους απέχει από την έδρα της Μονάδας Εθνοφυλακής μέχρι 200 χιλ., κατόπιν αίτησης του ενδιαφερομένου στην αρμόδια Επιστρατεύουσα Αρχή και έγκρισης της αποδέσμευσής του από το ΓΕΣ.

(3) Από προσωπικό από την πλεονάζουσα Εφεδρεία των λοιπών Κλάδων των ΕΔ, το οποίο διαμένει μόνιμα στην Περιφερειακή Ενότητα όπου εδρεύει η Μονάδα Εθνοφυλακής ή μέχρι 150 χιλ. από την έδρα αυτής.

(4) Από πρώην Έφεδρους του ΣΞ, ηλικίας από 45 έως 67 ετών.

(5) Από γυναικείο προσωπικό σε εθελοντική βάση, το οποίο προέρχεται από την Εφεδρεία των ΕΔ και διαμένει μόνιμα στην Περιφερειακή Ενότητα όπου εδρεύει η Μονάδα Εθνοφυλακής ή σε άλλη Περιφερειακή Ενότητα, υπό την προϋπόθεση ότι ο τόπος διαμονής του απέχει από την έδρα της Μονάδας Εθνοφυλακής μέχρι 150 χιλ.

γ. Αυξήθηκε το όριο ηλικίας των Εθνοφυλάκων από τα 60 στα 67 έτη, προκειμένου οι Εθνοφύλακες να μπορούν να είναι από 20 έως και 67 ετών.

Με τις παραπάνω προβλέψεις δώσαμε τη δυνατότητα σε όσους το επιθυμούν να ενταχθούν στην Εθνοφυλακή, γεγονός το οποίο εκτός από την αύξηση του ποσοστού στελέχωσης των ΤΕΘ, είχε πολλαπλά οφέλη, όπως την αύξηση του ποσοστού της συμμετοχής των Εθνοφυλάκων στην εκπαίδευση, την ανύψωση του ηθικού, κ.ά.

Με τις εν λόγω τροποποιήσεις στην παρ. 1 του άρθρου 62 του ν. 5018/2023 ουσιαστικά καταργούνται οι σημαντικότερες διατάξεις του ισχύοντος νόμου για τη στελέχωση της Εθνοφυλακής και την αναβάθμιση του θεσμού.

Επιγραμματικά η στελέχωση των ΤΕΘ με Εθνοφύλακες:

α. Με τον ν. 1295/1982 ήταν από πρώην Έφεδρους του ΣΞ, ηλικίας από 45 έως 60 ετών.

β. Με τον ν. 5018/2023 είναι από πρώην Έφεδρους του ΣΞ, ηλικίας από 45 έως 67 ετών, από προσωπικό από την Εφεδρεία του ΣΞ, το οποίο δεν ήταν ενταγμένο σε σχέδιο επιστράτευσης και από εθελοντές ηλικίας άνω των 20 ετών, από την ενταγμένη σε σχέδιο επιστράτευσης Εφεδρεία του ΣΞ, κατόπιν αίτησης του ενδιαφερομένου στην αρμόδια Επιστρατεύουσα Αρχή και έγκρισης της αποδέσμευσής του από το ΓΕΣ.

γ. Με το σχέδιο νόμου θα είναι κυρίως από πρώην Έφεδρους του ΣΞ, ηλικίας από 55 έως 67 ετών.

Πραγματικά αναλογιστείτε πώς θα είναι οι Μονάδες Εθνοφυλακής, που ήδη μειώθηκαν, στην περίπτωση που ισχύσουν οι τροποποιήσεις και στελεχώνονται από: α. προσωπικό από τον ενεργό στρατό και πολιτικό προσωπικό (είναι σε ελάχιστο ποσοστό) και β. Εθνοφύλακες, οι οποίοι θα είναι μόνο από: (1) προσωπικό από την πλεονάζουσα εφεδρεία των λοιπών Κλάδων των ΕΔ (Πολεμικό Ναυτικό και Πολεμική Αεροπορία), υπό την προϋπόθεση ότι το εν λόγω προσωπικό διαμένει μόνιμα στην Περιφερειακή Ενότητα όπου εδρεύει η Μονάδα Εθνοφυλακής ή μέχρι 150 χιλ. από την έδρα αυτής, για τον ηπειρωτικό χώρο και (2) πρώην έφεδρους του ΣΞ, ηλικίας μόνο από 55 έως 67 ετών (εύρος ηλικιακού διαστήματος 12 αντί 22 ετών).

Επισημαίνεται ότι τον Απρίλιο του 2025, στο πλαίσιο της Νέας Δομής Δυνάμεων 2024-2035, καταργήθηκε η Διεύθυνση Εθνοφυλακής του ΓΕΣ (ΓΕΣ/Α5) και ενσωματώθηκε ως Τμήμα στη Διεύθυνση Επιστράτευσης (ΓΕΣ/Α4) συγκροτώντας μία νέα Διεύθυνση Επιστράτευσης-Εθνοφυλακής (ΓΕΣ/Α4), [4] υποβαθμίζοντας το έργο της Εθνοφυλακής.

Οι προβλέψεις της νομοθετικής πρωτοβουλίας συνιστούν οπισθοδρόμηση σε ρυθμίσεις για την Εθνοφυλακή προ του 1982, ενώ υπολείπονται παρασάγγας των επιβαλλόμενων απαιτήσεων από τη σημερινή και τη διαμορφούμενη κατάσταση στο Ελληνοτουρκικό πεδίο αντιπαράθεσης. Ως αποτέλεσμα θα είναι η άμεση αλλαγή των αποστολών των ΤΕΘ, που θα περιοριστούν ποσοτικά σε αριθμητικά πολύ λιγότερες και ποιοτικά σε δευτερεύουσες. Ο περιορισμός των αποστολών που θα αναλαμβάνουν τα ΤΕΘ θα επηρεάσει και τη συνολική ικανότητα υποβοήθησης των ΕΔ στην εκπλήρωση της αποστολής τους. Πέραν του άμεσου αρνητικού επιχειρησιακού αντίκτυπου, είναι αναγκαίο να συνεκτιμηθεί και το ηθικό στοιχείο της τροποποίησης, η οποία αφαιρεί τη δυνατότητα που τους δίνει ο ν. 5018/2023, μετά από μεγάλη μας προσπάθεια, σε όσους το επιθυμούν να προσφέρουν στην Εθνοφυλακή. Το πνεύμα και το γράμμα των προβλέψεων υποβαθμίζουν την Εθνοφυλακή σε υποδεέστερο ρόλο, διότι εάν ισχύσουν τότε θα μιλάμε για μία άλλη Εθνοφυλακή, την οποία αντί να προσπαθήσουμε να αναβαθμίσουμε αντίθετα υποβαθμίζουμε τον ρόλο και τη σημασία της.

Επιθυμώ να παρουσιάσω στον κ. Υπουργό ολιγόλεπτη, τεκμηριωμένη, συνεκτική και αποτελεσματική πρόταση διόρθωσης του κειμένου. Η επιθυμία μου εκφράζεται με σεμνότητα μεν αλλά: α. εδράζεται στην πρόσφατη 4,5 ετών προσφορά μου ως Ανώτατος Αξιωματικός στο έργο αναβάθμισης της Εθνοφυλακής με κόστος υγείας για εμένα, β. στην πεποίθηση μου ότι ο κ. ΥΕΘΑ παρά την αναντίρρητη πρόθεσή του για βελτίωση δεν έχει ενημερωθεί σε βάθος για το αντικείμενο και γ. στην αντίληψη μου ότι είναι δυνατή -έστω και αυτήν την ώρα- η διόρθωση πορείας προς αποφυγή κινδύνων. Πέραν της έκθεσης της πρότασης μου στον κ. ΥΕΘΑ παραμένω διαθέσιμος να συνδράμω εθελοντικά και αμισθί στην υλοποίηση έργου αναβάθμισης του ρόλου, της λειτουργίας και του αποτυπώματος της Εθνοφυλακής.

Αθήνα, 24 Νοε 25

Σημειώσεις

[1] Δημόσια ηλεκτρονική διαβούλευση για τη νομοθετική πρωτοβουλία του Υπουργείου Εθνικής Άμυνας, υπό τον τίτλο: «Χάρτης Μετάβασης των Ενόπλων Δυνάμεων στη Νέα Εποχή», https://www.opengov.gr/mindefence/?p=7457, πρόσβαση 21 Νοε 25.

[2] «ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ Τεύχος A’ 25/09.02.2023», https://www.nomotelia.gr/photos/File/25a-23.pdf, πρόσβαση 21 Νοε 25.

[3] Μάνος Χαραλαμπάκης, «Ρεκόρ προσέλευσης στην Εθνοφυλακή, παρά την πανδημία», https://www.tanea.gr/2021/04/08/greece/rekor-proseleysis-stin-ethnofylaki-para-tin-pandimia/, πρόσβαση 21 Νοε 25.

[4] «Γενικό Επιτελείο Στρατού Διεύθυνση Επιστράτευσης-Εθνοφυλακής Α4», https://epistrateusi.army.gr/, πρόσβαση 21 Νοε 25.

Κοινοποίηση:

_ ΥΕΘΑ κ. Νίκο Δένδια (Διευθυντής Πολιτικού Γραφείου ΥΕΘΑ κ. Δημήτρης Περδίκης, προκειμένου να ενημερωθεί ο κ. ΥΕΘΑ)

_ ΥΦΕΘΑ κ. Θανάση Δαβάκη

_Α/ΓΕΕΘΑ Στρατηγό Δημήτρη Χούπη

*O Αντιστράτηγος ε.α. Κίμων Κωστής γεννήθηκε στην Αθήνα. Εισήχθη το 1983 στη Στρατιωτική Σχολή Ευελπίδων (ΣΣΕ), με Πανελλήνιες Εξετάσεις, από την οποία αποφοίτησε το 1987 με τον βαθμό του Ανθυπολοχαγού Πεζικού. Διετέλεσε Διευθυντής Εθνοφυλακής του ΓΕΣ, στον βαθμό του Ταξιάρχου, από 06/03/17 έως 08/03/19 και από 08/11/19 έως 11/03/22, συνολικά για 4 έτη και 4 μήνες (στο ενδιάμεσο χρονικό διάστημα των 8 μηνών τοποθετήθηκε Διευθυντής Σπουδών στη ΣΕΘΑ). Είναι απόφοιτος της ΣΕΘΑ με βαθμό «Άριστα», 95,20, που αποφοίτησε 1ος από 87 και της Ανώτατης Διακλαδικής Σχολής Πολέμου (ΑΔΙΣΠΟ) με «Λίαν Καλώς», 93,6145, που αποφοίτησε 13ος από 198. Είναι κάτοχος με «Άριστα», 9,49, Μεταπτυχιακού Διπλώματος Ειδίκευσης από το Τμήμα Οικονομικής και Περιφερειακής Ανάπτυξης του Παντείου Πανεπιστημίου, που αποφοίτησε 1ος από 25 και Πτυχιούχος του ιδίου Τμήματος του Παντείου Πανεπιστημίου, με βαθμό «Λίαν Καλώς», 8,23, που αποφοίτησε 3ος από 140.

Η ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΑΚΗ ΕΙΚΟΝΑ ΣΤΗΝ ΟΥΚΡΑΝΙΑ (24–25 ΝΟΕΜΒΡΙΟΥ 2025)

Οι τελευταίες 48 ώρες στο ρωσοουκρανικό μέτωπο επιβεβαιώνουν μια καθαρή εικόνα: η Μόσχα «σφίγγει» τα μέτωπα από το Χάρκοβο έως τη Ζαπορίζια, ενώ στο Ντονμπάς εξελίσσεται μία από τις πιο κρίσιμες επιχειρήσεις των τελευταίων μηνών, με το Ποκρόφσκ και το Μιρνογκράντ να βρίσκονται πλέον στα πρόθυρα πλήρους κατάρρευσης για το Κίεβο.

Το SouthFront καταγράφει μια συνεχή αλυσίδα εξελίξεων, με εδαφικές προωθήσεις των ρωσικών δυνάμεων, βαριές ουκρανικές απώλειες και νέους μαζικούς πλήγματος σε κρίσιμες ενεργειακές και στρατιωτικές υποδομές.

Μαζικό κύμα ρωσικών πληγμάτων σε οκτώ ουκρανικές περιφέρειες

Η Ρωσία έπληξε στόχους σε Σούμι, Χάρκοβο, Ντνιπροπετρόφσκ, Ζαπορίζια, Οδησσό, Τσερνίχιβ και Κίεβο, πλήττοντας υποσταθμούς, λιμάνια, αποθήκες καυσίμων, κέντρα εκτόξευσης UAV και στρατιωτικές εγκαταστάσεις.

• Στο Χάρκοβο, χτυπήθηκε η υποδομή «Serp i Molot», αφήνοντας 10.000 καταναλωτές χωρίς ρεύμα.
• Στο Ντνιπροπετρόφσκ, πάνω από 60.000 έμειναν χωρίς ηλεκτροδότηση· πλήγματα σημειώθηκαν σε αποθήκες καυσίμων και εγκαταστάσεις του στρατού.
• Στην Οδησσό, το ρωσικό πυροβολικό και UAV έπληξαν ξανά τις εγκαταστάσεις του λιμανιού Ιζμαΐλ, προκαλώντας πυρκαγιά σε πλοίο.
• Στο Σλαβούτιτς (περιφέρεια Κιέβου), τέσσερα χτυπήματα κατέστρεψαν ενεργειακή μονάδα.

Το ρωσικό ΥΠΑΜ ανακοίνωσε ότι σε 24 ώρες καταστράφηκαν 345 ουκρανικά UAV, ενώ οι συνολικές απώλειες του Κιέβου υπολογίζονται σε 1.625 στρατιώτες.

Κατάρρευση στην περιοχή Ποκρόφσκ – Μιρνογκράντ

Το πιο κρίσιμο μέτωπο παραμένει το Ποκρόφσκ, όπου οι ρωσικές δυνάμεις ολοκληρώνουν την κατάληψη της πόλης και πλέον περικυκλώνουν πλήρως το Μιρνογκράντ (Ντιμίτροφ).

• Οι Ρώσοι κατέλαβαν πλήρως τους μικροοικισμούς Gornyak και Shakhtersky.
• Το οδικό δίκτυο που συνδέει Ποκρόφσκ – Ρόντινσκε βρίσκεται τώρα υπό απόλυτο ρωσικό έλεγχο, απομονώνοντας τις ουκρανικές δυνάμεις.
• Το 51ο Σώμα Στρατού εκκαθαρίζει τα Vostochny και Zapadny του Μιρνογκράντ· 148 κτίρια εκκαθαρίστηκαν σε ένα 24ωρο.

Το SouthFront αναφέρει ότι εκατοντάδες έως και χιλιάδες Ουκρανοί στρατιώτες μπορεί να έχουν εγκλωβιστεί στην πόλη. Για πρώτη φορά διανεμήθηκαν μαζικά φυλλάδια παράδοσης.

Ουκρανός αιχμάλωτος περιέγραψε «συνθήκες πλήρους κατάρρευσης», ενώ τόνισε ότι όσοι αρνήθηκαν να παραδοθούν «εξουδετερώθηκαν».

Ζαπορίζια – Μάχη για τη Χουλιάιπολε

Στη Ζαπορίζια, οι ρωσικές επιχειρήσεις έχουν λάβει νέα δυναμική:

• Το 114ο Σύνταγμα Μ/Κ της 127ης Μεραρχίας κατέλαβε το Zatishye, ανοίγοντας τον δρόμο προς τη Χουλιάιπολε.
• Κατά τη νύχτα 23–24 Νοεμβρίου, ρωσικές μονάδες εισήλθαν στην πόλη από βορρά, ανατολή και νότο.
• Σφοδρές αεροπορικές επιθέσεις με κατευθυνόμενες βόμβες UMPK και πυραύλους LMUR καταγράφηκαν σε Χουλιάιπολε και Κουτσέροβκα.

Η ουκρανική διοίκηση ρίχνει εφεδρείες για να στήσει νέα γραμμή άμυνας δυτικότερα.

Σούμι – Ρώσοι προωθήθηκαν έως 900 μέτρα

• Στο μέτωπο της Σούμι, ρωσικές μονάδες προωθήθηκαν έως 900 μ.
• Αντεπίθεση της 71ης ουκρανικής Ταξιαρχίας καταρρίφθηκε με μεγάλες απώλειες.
• Στην Αντρέεβκα, η 158η ουκρανική Ταξιαρχία πλήττεται από αεροπορία, θερμοβαρικά συστήματα και πυροβολικό.

Χάρκοβο – Η πίεση αυξάνεται στο Βοβτσάνσκ

Οι Ρώσοι καταγράφουν σταδιακή αλλά σταθερή πρόοδο:

• Στο Βοβτσάνσκ, εκκαθαρίστηκαν 30 κτίρια και η προώθηση έφτασε τα 350 μ.
• Στη Σινέλνικοβο, οι ρωσικές δυνάμεις προωθήθηκαν 300 μ. και κατέλαβαν δύο ουκρανικά οχυρά.
• Ενισχύσεις από τον 225ο Σύνταγμα και το 48ο Τάγμα Αναγνώρισης μεταφέρονται επειγόντως για συγκράτηση του μετώπου.

Στο μέτωπο Μελοβόγε–Χάτνιε καταστράφηκαν θέσεις της 151ης Μ/Κ Ταξιαρχίας και της 3ης Τεθωρακισμένης.

Κρασνολιμάν – Ελεγχος σε αεροδρόμιο και ισχυρά σημεία

• Οι Ρώσοι κατέλαβαν μεγάλο οχυρό ανατολικά της πόλης και κτίριο σχολείου.
• Σφοδρές μάχες διεξάγονται κατά μήκος του δρόμου προς Γιαμππόλ.
• Εκκαθαρίσεις στο Στάβκι, ανατολικά και νότια.

Σίβερσκ – Προέλαση και κατάληψη του Πετρόβσκογε

Το SouthFront επιβεβαιώνει:

• Η 88η Ρωσική Ταξιαρχία προωθήθηκε 4 χλμ. και κατέλαβε το Πετρόβσκογε.
• Οι Ρώσοι βρίσκονται πλέον σε υψώματα που επιτρέπουν κάλυψη μεταξύ των ποταμών Sukhaya – Vasyukovka.
• Δημιουργούνται συνθήκες για νοτιοανατολικό «δαχτυλίδι» γύρω από το Σίβερσκ.

Κωνσταντινόβκα – Ρωσική πίεση σε τέσσερις άξονες

• Ρωσικές δυνάμεις ελέγχουν το κέντρο του Ιβανοπόλιε και προωθούνται προς Πλεσέεβκα.
• Στην περιοχή Σαντουρίνιβκα – Στάραια Ντιρεβνιά, καταλήφθηκαν πέντε οικοδομικά τετράγωνα και τα δασικά βόρεια της πόλης.
• Η προέλαση κατά μήκος του αυτοκινητοδρόμου H-32 απειλεί άμεσα τα ουκρανικά logistics.

Ρωσικά βίντεο επιβεβαιώνουν την ένταση των επιθέσεων

Σε 14 νέα βίντεο φαίνονται:

• δεκάδες πλήγματα από FPV drones
• καταστροφή ενός Marder IFV και ενός M113 APC
• χρήση θερμοβαρικών συστημάτων TOS
• επιθέσεις με κατευθυνόμενες βόμβες UMPK και πυραύλους LMUR

Η εκστρατεία drone έχει γίνει πλέον το βασικό εργαλείο της ρωσικής τακτικής.

Διαφθορά σε ουκρανικές προμήθειες drones

Την ίδια στιγμή, τσέχικη έρευνα αποκαλύπτει σκάνδαλο με την εταιρεία Reactive Drone, η οποία:

• αγόραζε κινεζικά UAV με 1,7 εκατ. δολάρια
• τα μεταπουλούσε στην Ουκρανία έναντι 33 εκατ.
• είχε φοροδιαφυγή τουλάχιστον 5 εκατ. δολαρίων

Ο CEO συνελήφθη· ο ουκρανικός ΥΠΑΜ δεν σχολιάζει.

Διπλωματικό παρασκήνιο – Το 19-σημείο αμερικανοουκρανικό σχέδιο

Σύμφωνα με Financial Times, Ουάσινγκτον και Κίεβο συζητούν νέο σχέδιο ειρήνης με 19 σημεία.

Τα πιο αμφιλεγόμενα:

• μείωση των ουκρανικών Ενόπλων Δυνάμεων
• διεθνής έλεγχος στον πυρηνικό σταθμό Ζαπορίζια
• αρχική συζήτηση για παραίτηση από το ΝΑΤΟ
• αναγνώριση εδαφικών αλλαγών (το Κίεβο απορρίπτει)

Ο πρόεδρος της Ράντα, Στεφαντσούκ, χαρακτήρισε «κόκκινη γραμμή» κάθε παραχώρηση εδαφών ή μείωση στρατιωτικής ισχύος.

Συμπέρασμα

Το συνολικό μέτωπο γέρνει εμφανώς υπέρ της Ρωσίας:

• Το Ποκρόφσκ καταρρέει.
• Η Μιρνογκράντ ίσως ανακοινωθεί ότι καταλήφθηκε εντός ημερών.
• Η Χουλιάιπολε απειλείται άμεσα.
• Σούμι και Χάρκοβο δέχονται συνεχή πίεση.
• Η Κωνσταντινόβκα πλησιάζει σε επιχειρησιακή αποδιοργάνωση.

Η Μόσχα αποκομίζει καθημερινά εδαφικά κέρδη και καταστρέφει την ουκρανική ενεργειακή υποδομή, ενώ το Κίεβο εισέρχεται σε μία από τις δυσκολότερες φάσεις του πολέμου, την ώρα που η Δύση αναζητεί διέξοδο μέσω μιας διαπραγματευτικής φόρμουλας που παραμένει ασαφής.

ΡΩΣΟΟΥΚΡΑΝΙΚΟ ΜΕΤΩΠΟ (24 ΝΟΕΜΒΡΙΟΥ 2025)
Βάσει της ημερήσιας ανάλυσης του Institute for the Study of War (ISW)

Η 24η Νοεμβρίου βρίσκει το μέτωπο της Ουκρανίας σε μια μεταβατική, αλλά εξαιρετικά ρευστή κατάσταση. Παρά τις καθημερινές ρωσικές προωθήσεις, το ISW τονίζει ότι δεν υπάρχει καμία ένδειξη επικείμενης ρωσικής κατάληψης ολόκληρης της περιφέρειας Ντονέτσκ, την ώρα που οι συνομιλίες ΗΠΑ–Ουκρανίας για το προσχέδιο ειρηνευτικού πλαισίου περιορίζονται πλέον σε 19 σημεία.

Παράλληλα, η Μόσχα εντείνει τις επιχειρήσεις της στο Χούλιαϊπολε, την ώρα που το Ποκρόφσκ παραμένει πεδίο μάχης με ουκρανική παρουσία μέσα στην πόλη, παρά τις πολυήμερες προσπάθειες της Ρωσίας να το εκκαθαρίσει πλήρως.

Ειρηνευτικό σχέδιο: Από 28 σε 19 σημεία – Σημαντικές αλλαγές

Σύμφωνα με την ανάλυση του ISW:

• Η Ουάσινγκτον και το Κίεβο κατέληξαν να περιορίσουν το αμερικανικό σχέδιο από 28 σε 19 σημεία.
• Αφαιρέθηκαν ζητήματα που δεν αφορούσαν άμεσα την Ουκρανία, όπως η διμερής ατζέντα ΗΠΑ–Ρωσίας και ευρωπαϊκά ζητήματα.
• Η συζήτηση για το ΝΑΤΟ θα βασιστεί στη δομή ομοφωνίας της Συμμαχίας.
• Το Κίεβο ξεκαθαρίζει πως δεν αποδέχεται ανταλλαγή εδαφών και θέλει οποιαδήποτε συζήτηση να ξεκινήσει από τη σημερινή γραμμή επαφής.
• Το τελευταίο προσχέδιο δεν περιλαμβάνει πλέον την αρχική πρόταση για αξιοποίηση των 100 δισ. δολαρίων από δεσμευμένα ρωσικά περιουσιακά στοιχεία για την ανοικοδόμηση της Ουκρανίας.
• Σημαντικές τροποποιήσεις αφορούν το μέλλον της Ζαπορίζια NPP, το μέγεθος του ουκρανικού στρατού και τις ανταλλαγές αιχμαλώτων.
• Τελικές αποφάσεις για εδάφη και ΝΑΤΟ θα τεθούν σε άμεση συζήτηση Τραμπ–Ζελένσκι.
• Η Ουάσινγκτον προτίθεται να χρησιμοποιήσει ένα μείγμα «καρότου και μαστιγίου» για να πιέσει τη Ρωσία.

Το ISW υπογραμμίζει ότι η Μόσχα και οι υπερεθνικιστές μπλόγκερ της Ρωσίας απορρίπτουν σταθερά τόσο το αρχικό όσο και το αναθεωρημένο σχέδιο, επιχειρώντας να παρουσιάσουν την Ευρώπη ως υπαίτια της «αδιέξοδης» διαδικασίας.

Το αφήγημα της “αναπόφευκτης νίκης” του Κρεμλίνου και η πραγματικότητα

Το ISW τονίζει πως:

• Παρά τις προωθήσεις των τελευταίων μηνών, η Ρωσία κινείται με ρυθμό πεζικού, όχι με μεγάλες μηχανοκίνητες διεισδύσεις.
• Δεν έχει επιδείξει ικανότητα κατάληψης μεγάλων αστικών κέντρων από το 2022 και απέτυχε επανειλημμένα από το 2014 να διασπάσει την ουκρανική «Fortress Belt».
• Η πλήρης κατάληψη του Ντονέτσκ θα απαιτήσει «πολλά χρόνια, τεράστια αποθέματα προσωπικού και εξοπλισμού».

Η εμμονή του Κρεμλίνου στο αφήγημα της «αναπόφευκτης ρωσικής νίκης» στοχεύει κυρίως στη Δύση και στην αποδυνάμωση της βούλησης του Κιέβου.

Ποκρόφσκ: Παρά τη ρωσική πίεση, οι Ουκρανοί παραμένουν μέσα στην πόλη

Αν και η Μόσχα επιχειρεί εδώ και εβδομάδες να εκκαθαρίσει το Ποκρόφσκ, το ISW επιβεβαιώνει ότι:

• Γεωεντοπισμένο υλικό δείχνει ουκρανικές περιπολίες στο βόρειο Ποκρόφσκ, σε περιοχές όπου οι Ρώσοι ισχυρίστηκαν ότι είχαν παρουσία.
• Μονάδες ουκρανικής αεροκίνητης επίθεσης επιβεβαιώνουν ότι «εκκαθάρισαν τμήματα του κέντρου» — αν και άλλες ουκρανικές πηγές το αμφισβητούν.
• Η ουκρανική πλευρά διατηρεί σημεία στήριξης κατά μήκος της E-50, όπου συνεχίζονται αντεπιθέσεις.
• Ρωσικές προωθήσεις εμποδίζονται λόγω:
– έντονης ουκρανικής δραστηριότητας με drones που χτυπούν ρωσικές γραμμές ανεφοδιασμού,
– αποδιοργάνωσης ρωσικών μικροομάδων,
– κακών καιρικών συνθηκών που δημιουργούν «μαχαιρώματα» στα όρια κάθε τομέα.

Ουκρανικές πηγές δηλώνουν ότι οι Ρώσοι αντιμετωπίζουν σοβαρό θέμα φιλικών πυρών, λόγω έλλειψης συντονισμού.

Ζαπορίζια – Χούλιαϊπολε: Το νέο ρωσικό επιθετικό μοντέλο

Με βάση το ISW:

• Η Ρωσία χρησιμοποιεί πλέον μια συνταγή τριών βημάτων:

1. συστηματική αεροπορική απομόνωση – πλήγματα σε αποθήκες, drones, logistics,

2. διείσδυση μικρών ομάδων για εντοπισμό αδυναμιών,

3. μαζικές επιθέσεις μικρών ομάδων πεζικού που αναγκάζουν τους Ουκρανούς να συμπτύσσονται.

• Οι Ρώσοι κατέλαβαν το Zatyshshya, μόνο 2,5 χλμ. από τη Χούλιαϊπολε.
• Ορισμένοι Ρώσοι μπλόγκερ υποστηρίζουν ότι δρουν ήδη εντός της πόλης – άλλοι το διαψεύδουν.

Το ISW θεωρεί ότι ενδείξεις διείσδυσης υφίστανται, όχι όμως πλήρους επίθεσης.

Χάρκοβο – Σούμι: Ρωσικές προωθήσεις με αργούς ρυθμούς

• Ρωσικές ομάδες έφτασαν έως το νεκροταφείο του Βοβτσάνσκ.
• Οι Ρώσοι επιχειρούν να παρακάμψουν την πόλη από τα δυτικά.
• Στη Σούμι, οι επιθέσεις συνεχίζονται χωρίς ουσιαστική προώθηση, αξιοποιώντας την ομίχλη που περιορίζει τα ουκρανικά drones.
• Ρωσικές μονάδες επιτίθενται σε γνωστούς άξονες που οι Ουκρανοί παρακολουθούν, οδηγώντας σε «επαναλαμβανόμενα αδιέξοδα», σύμφωνα με ρωσικούς μπλόγκερ.

Σίβερσκ – Ντρουζκίβκα – Κωνσταντινόβκα

• Ρωσικές μονάδες κατέλαβαν τη Zvanivka, νοτίως του Σίβερσκ, και κινούνται προς τα υψώματα.
• Μικρές προωθήσεις καταγράφονται από τα ανατολικά της Ντρουζκίβκα.
• Βαριές αεροπορικές επιθέσεις με FAB-3000 καταγράφονται στη Μιρνογκράντ.

Νοτιοδυτικό μέτωπο – Ζαπορίζια και Χερσώνα

• Ουκρανικές δυνάμεις χτυπούν αποθήκες drones στο κατεχόμενο Αμβροσΐιβκα.
• Ρωσική δραστηριότητα με FAB-guided bombs στη Χουλιάϊπολε και τον άξονα Ντομπροπίλια.
• Στη Χερσώνα, Ρώσοι ισχυρίζονται ότι πλέον «θεωρούν κάθε όχημα νόμιμο στόχο».
• Ουκρανοί έχουν επιτύχει πυρά ελέγχου σε βασικές ρωσικές αρτηρίες σε Ολέσκι και Νέα Καχόβκα, προκαλώντας σοβαρή ρωσική φθορά.

Λευκορωσικά μπαλόνια σε εναέριο χώρο ΝΑΤΟ

Η Λιθουανία και η Λετονία κατέγραψαν:

• 40+ μπαλόνια στον δικό τους εναέριο χώρο.
• 30 ακόμη σε περιοχή της Λετονίας, όλα εκτοξευμένα από τη Λευκορωσία.

Το ISW χαρακτηρίζει τις παραβιάσεις μέρος της ευρύτερης ρωσικής στρατηγικής «Phase Zero», δηλαδή ψυχολογική και υβριδική πίεση με στόχο μελλοντική αντιπαράθεση με το ΝΑΤΟ.

Συμπέρασμα

Η εικόνα της 24ης Νοεμβρίου δείχνει:

• Οι Ρώσοι προωθούνται, αλλά όχι γρήγορα.
• Το Ποκρόφσκ δεν έχει πέσει· οι Ουκρανοί διατηρούν σημεία στήριξης και αντιδρούν.
• Η Ρωσία χρησιμοποιεί πιο εξελιγμένο μοντέλο επιχειρήσεων (BAI + διείσδυση + μικροομάδες).
• Η διεθνής πίεση μεταφέρεται στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων, όπου Ουάσινγκτον και Κίεβο διαμορφώνουν κοινή γραμμή πριν απευθυνθούν στη Μόσχα.

Το ISW υπογραμμίζει ότι η Μόσχα δεν δείχνει καμία διάθεση για πραγματική διαπραγμάτευση, επιδιώκοντας να εκμεταλλευτεί τον χρόνο και τις προωθήσεις της στο πεδίο για να διαμορφώσει κλίμα «αναπόδραστης νίκης».