Γράφει ο Δρ. Κωνσταντίνος Π. Μπαλωμένος, Πολιτικός Επιστήμονας – Διεθνολόγος

Η ομόφωνη ανακήρυξη της 9ης Φεβρουαρίου ως Παγκόσμιας Ημέρας Ελληνικής Γλώσσας από την 43η Γενική Διάσκεψη της UNESCO, η οποία ολοκληρώθηκε στις 12 Νοεμβρίου 2025, στη Σαμαρκάνδη του Ουζμπεκιστάν και έλαβε την υποστήριξη 90 κρατών–μελών, συνιστά εξέλιξη υψίστης εθνικής σημασίας για την Ελλάδα και τον διεθνή της ρόλο.

Παρά τη σημασία της, το ζήτημα στο δημόσιο διάλογο προσεγγίστηκε κυρίως σε σχέση με τη συμβολή της ελληνικής γλώσσας στην επιστήμη, στην παγκόσμια πολιτιστική κληρονομιά και τη διατήρηση της εθνικής ταυτότητας του απόδημου ελληνισμού, χωρίς να αναδειχθούν οι βαθύτερες γεωπολιτικές και στρατηγικές του προεκτάσεις.

Για του λόγου το αληθές, οι δηλώσεις του Πρωθυπουργού κ. Κυριάκου Μητσοτάκη, του Προέδρου του ΠΑΣΟΚ κ. Νίκου Ανδρουλάκη, της Υπουργού Παιδείας κας Ζαχαράκη και οι ανακοινώσεις του ΥΠΕΞ και ΣΥΡΙΖΑ επιβεβαιώνουν τον ανωτέρω ισχυρισμό.

Συγκεκριμένα, πρέπει να γίνει κατανοητό ότι η ιστορική αυτή απόφαση, προσφέρει στην Ελλάδα τη στρατηγική ευκαιρία να αξιοποιήσει την ελληνική γλώσσα ως συντελεστή ήπιας ισχύος και μέσο άσκησης διεθνούς επιρροής για την ενίσχυση της γεωπολιτικής της θέσης.

Υπό αυτή την οπτική, η ελληνική γλώσσα αποκτά ιδιαίτερη σημασία στο πλαίσιο της ήπιας ισχύος, η οποία, όπως επισημαίνει ο Joseph Nye (Βλέπε: Nye, J. S. Jr. Soft Power: The Means to Success in World Politics, New York: Public Affairs, 2004), συνίσταται στην ικανότητα ενός κράτους να «παίρνει αυτό που θέλει μέσω της ελκυστικότητάς του, παρά μέσω καταναγκασμού ή πληρωμών και υλικών ανταλλαγμάτων».

Η ήπια ισχύς πηγάζει από την ελκυστικότητα του πολιτισμού, των πολιτικών αξιών και της εξωτερικής πολιτικής μιας χώρας, ενώ προϋποθέτει ότι οι στόχοι και οι πολιτικές της κρίνονται νομιμοποιημένες από τους διεθνείς αποδέκτες.

Σε αυτό το θεωρητικό πλαίσιο, η ήπια ισχύς αποτελεί έναν έμμεσο τρόπο άσκησης επιρροής, επιτρέποντας σε ένα κράτος να διαμορφώνει τις προτιμήσεις των άλλων, ώστε να επιδιώκουν στόχους συμβατούς με τα δικά του συμφέροντα, χωρίς τη χρήση εξαναγκασμού.

Ως βασικές πηγές της ήπιας ισχύος, ο Joseph Nye, αναγνωρίζει την κουλτούρα, τον πολιτισμό, τις πολιτικές αξίες και την εξωτερική πολιτική ενός κράτους, στοιχεία τα οποία η Ελλάδα, μπορεί να ενισχύσει και να προβάλει διεθνώς μέσω της ελληνικής γλώσσας.

Συνεπώς, η στρατηγική χρήση της ήπιας ισχύος από ένα κράτος και η αξιοποίηση της γλώσσας του ως μέσο επικοινωνίας και δημόσιας διπλωματίας, δύναται να συμβάλει στην ενίσχυση της διεθνής του νομιμοποίησης, στη σφυρηλάτηση στενότερων σχέσεων με επιλεγμένα διεθνή ακροατήρια και στην προώθηση των εθνικών του συμφερόντων.

Ενδεικτικό της δυναμικής που μπορεί να αποκτήσει μια γλώσσα ως συντελεστής ήπιας ισχύος και μέσο δημόσιας διπλωματίας αποτελεί το παράδειγμα της Τουρκίας, η οποία τα τελευταία χρόνια αξιοποιεί στρατηγικά την τουρκική γλώσσα ως εργαλείο πολιτιστικής επιρροής και διπλωματικής διείσδυσης, ενισχύοντας τη διεθνή της παρουσία και νομιμοποίηση.

Συγκεκριμένα, η Τουρκία αξιοποιεί στρατηγικά την τουρκική γλώσσα ως εργαλείο ήπιας ισχύος μέσω του δημόσιου Ινστιτούτου Yunus Emre, το οποίο ιδρύθηκε το 2007 με σκοπό την προώθηση της τουρκικής γλώσσας, του πολιτισμού, της ιστορίας και της τέχνης σε διεθνή ακροατήρια.

Το ινστιτούτο οργανώνει μαθήματα γλώσσας, πολιτιστικές δραστηριότητες, εκπαιδευτικά προγράμματα, συνέδρια και εκθέσεις σε περισσότερες από 50 χώρες, προσφέροντας παράλληλα υποτροφίες και υποστήριξη σε Τουρκολόγους και ακαδημαϊκούς. Μέσω αυτών των δράσεων, η Τουρκία επιδιώκει να ενισχύσει τη διεθνή της παρουσία και νομιμοποίηση, να επηρεάσει θετικά την αντίληψη των ξένων για τη χώρα και να σφυρηλατήσει μακροχρόνιες σχέσεις με επιλεγμένα διεθνή ακροατήρια.

Η πολιτιστική διπλωματία και η εκμάθηση της γλώσσας χρησιμοποιούνται ως μέσο διαμόρφωσης κοινών αξιών, αντιλήψεων και ταυτοτήτων, επιτρέποντας στην Τουρκία να αναδείξει τη θέση της στον παγκόσμιο χώρο χωρίς την ανάγκη άμεσου καταναγκασμού ή οικονομικής πίεσης.

Σήμερα, περίπου 220 εκατομμύρια άνθρωποι παγκοσμίως μιλούν τουρκικά, και η εκμάθησή τους γνωρίζει σημαντική άνοδο, αντανακλώντας τη συστηματική προσπάθεια της Τουρκίας να συνδέσει την γλωσσική επιρροή με στρατηγικούς, πολιτιστικούς και οικονομικούς στόχους.

Παρόμοια, χώρες όπως η Βρετανία, η Γαλλία, η Γερμανία και η Κίνα αξιοποιούν τη γλώσσα τους ως βασικό εργαλείο ήπιας ισχύος, χρησιμοποιώντας την για να διαμορφώσουν ιστορικές αφηγήσεις, πολιτισμικά πρότυπα, τρόπους σκέψης και συμπεριφοράς, ενισχύοντας παράλληλα τη γεωπολιτική τους θέση και την προώθηση των εθνικών τους συμφερόντων.

Συγκεκριμένα, η Βρετανία χρησιμοποιεί τη γλώσσα της ως εργαλείο ήπιας ισχύος και μέσω των Βρετανικών Συμβουλίων (British Council) προωθεί την αγγλική γλώσσα και τον βρετανικό πολιτισμό σε παγκόσμιο επίπεδο.

Η Γαλλία επίσης, μέσω των Γαλλικών Ινστιτούτων (INSTITUT FRANCAIS) προωθεί τη γαλλική γλώσσα, την κουλτούρα και τις πολιτιστικές της αξίες διεθνώς, ενισχύοντας την επιρροή και τη διεθνή νομιμοποίησή της.

Αντίστοιχα, η Γερμανία αξιοποιεί τα Ινστιτούτα Γκαίτε (Goethe-Institut) για τη διδασκαλία της γερμανικής γλώσσας, την προώθηση της γερμανικής κουλτούρας και επιστήμης, και την ενίσχυση των σχέσεων με διεθνή ακροατήρια.

Ομοίως και η Κίνα αξιοποιεί τα Ινστιτούτα Κομφούκιος (Confucius Institute), για να προωθήσει την κινεζική γλώσσα, τον πολιτισμό και τις αξίες της Κίνας, ενισχύοντας την πολιτιστική επιρροή και το διεθνές της αποτύπωμα.

Συνοψίζοντας, σε όλες τις εν λόγω περιπτώσεις, η γλώσσα λειτουργεί ως κρίσιμο εργαλείο δημόσιας διπλωματίας, ενισχύοντας την ήπια ισχύ, την διεθνή επιρροή και τη νομιμοποίηση των κρατών αυτών.

Μέσω αυτών των Ινστιτούτων και της ανάπτυξης δικτύων (με πανεπιστήμια, think tanks, πολιτιστικούς φορείς, διαμορφωτές κοινής γνώμης κ.ά.), οι χώρες αυτές προβάλλουν όχι μόνο τον πολιτισμό και τη γλώσσα τους, αλλά και σύγχρονες αξίες και μορφές συνεργασίας που εξυπηρετούν τα μακροπρόθεσμα γεωπολιτικά τους συμφέροντα.

Με αυτόν τον τρόπο, επηρεάζουν ουσιαστικά τη στάση στοχευμένων διεθνών ακροατηρίων, προβάλλοντας τον πολιτισμό, τις αξίες και τις στρατηγικές τους επιδιώξεις, ενώ ταυτόχρονα οικοδομούν σχέσεις εμπιστοσύνης και διαρκούς συνεργασίας που εξασφαλίζουν μακροπρόθεσμη υποστήριξη στις εθνικές τους πρωτοβουλίες.

Με βάση αυτή την προσέγγιση, η ελληνική γλώσσα, με τη διαχρονική της πολιτισμική ακτινοβολία και την ιστορική της συνέχεια, μπορεί να λειτουργήσει ως στρατηγικό εργαλείο ήπιας ισχύος, ενισχύοντας την εικόνα, το κύρος, την αξιοπιστία και τη διεθνή επιρροή της Ελλάδας.

Συγκεκριμένα, η διεθνής αναγνώριση της ελληνικής γλώσσας από την διακήρυξη της UNESCO προσφέρει στην Ελλάδα ένα νομιμοποιημένο διεθνές θεσμικό αφήγημα που αναγνωρίζει τη συμβολή της ελληνικής γλώσσας στη διαμόρφωση της παγκόσμιας νόησης.

Σύμφωνα με την εν λόγω διακήρυξη η ελληνική γλώσσα παρουσιάζεται ως θεμέλιο της ευρωπαϊκής και παγκόσμιας διανόησης, εργαλείο επιστημονικής ορολογίας, βάση της δημοκρατίας και του ανθρωπισμού, καθώς και γλωσσικό φορέα ιστορίας 3.500 ετών.

Το γεγονός αυτό, αναδεικνύει την ελληνική γλώσσα σε πυλώνα εθνικής ισχύος και στο ισχυρότερο «Soft Power Brand» της χώρας, στοιχείο που πρέπει να αξιοποιηθεί στρατηγικά από τους διαμορφωτές της ελληνικής εξωτερικής πολιτικής και την πολιτική ηγεσία, ώστε η Ελλάδα να κεφαλαιοποιήσει πλήρως το γλωσσικό της κεφάλαιο ως εργαλείο διεθνούς επιρροής.

Συνεπώς, κρίνεται αναγκαία η διαμόρφωση μιας συνεκτικής και θεσμικά ολιστικής στρατηγικής δημόσιας διπλωματίας (πολιτισμός, εκπαίδευση, απόδημος ελληνισμός κ.λπ.), που θα μετατρέψει την ελληνική γλώσσα σε πολλαπλασιαστή ισχύος, επιτρέποντας στη χώρα να επηρεάσει κρίσιμα διεθνή ακροατήρια και να προωθήσει αποτελεσματικά τα εθνικά της συμφέροντα.

Υπό το πλαίσιο αυτό, η εμπειρία διεθνών Ινστιτούτων γλώσσας και πολιτισμού (Βρετανικό Συμβούλιο, Γαλλικό Ινστιτούτο κ.ά.) μπορεί να λειτουργήσει ως πρότυπο για την Ελλάδα, παρέχοντας καθοδήγηση για τη δημιουργία ενός διεθνούς δικτύου ελληνικών ινστιτούτων και δράσεων που θα ενσωματώνουν τη διδασκαλία, τον πολιτισμό, την ελληνική διασπορά και την ψηφιακή προβολή της ελληνικής γλώσσας.

Παρά το γεγονός ότι η Ελλάδα διαθέτει φορείς που προωθούν τη γλώσσα και τον πολιτισμό, όπως το Κέντρο Ελληνικής Γλώσσας (ΚΕΓ), πανεπιστημιακά κέντρα διδασκαλίας ελληνικών και υποστηρικτικές πρωτοβουλίες του Υπουργείου Εξωτερικών, δεν υπάρχει σήμερα ένας οργανισμός με ολοκληρωμένο διεθνές δίκτυο που να προωθεί τη γλώσσα, τον πολιτισμό και τις στρατηγικές αξίες της χώρας. Απουσιάζει, επίσης, μια συνεκτική και ολιστική στρατηγική δημόσιας διπλωματίας που να συνδυάζει διδασκαλία, πολιτιστικές δράσεις, διασπορά και διεθνή δικτύωση.

Συνεπώς, κρίνεται απαραίτητη η θεσμική ενοποίηση και ο συντονισμός των υφιστάμενων πρωτοβουλιών, ώστε η Ελλάδα να μιλά με μία συνεκτική φωνή στο διεθνές περιβάλλον.

Για την κάλυψη του εν λόγω κενού, η δημιουργία ενός ελληνικού Ινστιτούτου Γλώσσας και Πολιτισμού διεθνούς εμβέλειας θα λειτουργήσει ως στρατηγικός μηχανισμός προβολής της ελληνικής γλώσσας και πολιτισμού, με τους εξής στόχους:

1. Ίδρυση διεθνούς δικτύου παραρτημάτων: Δημιουργία Ινστιτούτων και πολιτιστικών κέντρων σε κρίσιμες γεωπολιτικά και πολιτιστικά χώρες, αξιοποιώντας τη διεθνή αναγνώριση της ελληνικής γλώσσας από την UNESCO. Ιδιαίτερη σημασία έχει η δημιουργία Ινστιτούτων στις 90 χώρες που υποστήριξαν την Παγκόσμια Ημέρα Ελληνικής Γλώσσας.

2. Προώθηση της διδασκαλίας της ελληνικής γλώσσας: Προώθηση της διδασκαλίας των ελληνικών σε διεθνές επίπεδο, καλύπτοντας όλα τα επίπεδα εκπαίδευσης και παρέχοντας εξειδικευμένα προγράμματα για πανεπιστημιακούς, ερευνητές και επαγγελματίες. Διαμόρφωση μηχανισμού πιστοποίησης της ελληνομάθειας και υποστήριξη των διδασκόντων και των εκπαιδευτικών φορέων στο εξωτερικό, διασφαλίζοντας υψηλά πρότυπα διδασκαλίας και συνεργασία με ακαδημαϊκούς φορείς και σχολεία. Παράλληλα, παράγεται και διανέμεται εκπαιδευτικό υλικό, αναπτύσσονται ψηφιακές πλατφόρμες και διεξάγονται μαθήματα μέσω e Learning, ενώ δημιουργείται ψηφιακό περιεχόμενο για μέσα κοινωνικής δικτύωσης σχετικά με την ελληνική γλώσσα και τον πολιτισμό.

3. Συνεργασία με διεθνείς φορείς και ανάπτυξη δικτύων: Δικτύωση με πανεπιστήμια, think tanks, πολιτιστικούς και εκπαιδευτικούς οργανισμούς καθώς και άλλους διεθνείς φορείς και ανάπτυξη θεσμών όπως τα UNESCO Chairs, για την υποστήριξη της διδασκαλίας της ελληνικής γλώσσας, την παραγωγή εκπαιδευτικού και πολιτιστικού υλικού, τις ανταλλαγές και τα προγράμματα κινητικότητας (residencies) για καλλιτέχνες, συγγραφείς, επιστήμονες και ερευνητές. Η δημιουργία συνεργασιών και η ένταξη σε διεθνή δίκτυα επιτρέπει την ανάπτυξη κοινών δράσεων, την προώθηση του ελληνικού πολιτισμού και ενισχύει τη διεθνή εικόνα και την ήπια ισχύ της Ελλάδας σε κρίσιμες γεωπολιτικά και πολιτιστικά χώρες.

Η επιτυχία ενός τέτοιου σχεδίου απαιτεί μετρήσιμους δείκτες απόδοσης (Key Performance Indicators – KPIs), ώστε η ήπια ισχύς να αποτιμάται ως πραγματικός πολλαπλασιαστής ισχύος και να μετατρέπεται σε μετρήσιμο εργαλείο εξωτερικής πολιτικής. Ενδεικτικά, μπορούν να αξιολογηθούν ο αριθμός μαθητών που μαθαίνουν ελληνικά στο εξωτερικό, ο αριθμός συνεργασιών με πανεπιστήμια ή ξένους φορείς, η επισκεψιμότητα του ψηφιακού περιεχομένου, το δυνητικό κοινό των εκστρατειών (Media reach), οι συμμετοχές σε προγράμματα κινητικότητας (residencies), καθώς και η αύξηση των θετικών αφηγήσεων για την Ελλάδα στα διεθνή ΜΜΕ.

Παράλληλα, η Ελλάδα οφείλει να εκπονήσει και υλοποιήσει εθνικές πρωτοβουλίες δημόσιας διπλωματίας, οι οποίες θα ενισχύσουν τη διεθνή εικόνα της χώρας και θα συνδέουν την πολιτιστική διπλωματία με τη συνολική στρατηγική εξωτερικής πολιτικής. Συγκεκριμένα, απαιτείται:

1. Εκπόνηση και υλοποίηση ολιστικής στρατηγικής δημόσιας διπλωματίας: Στρατηγική που θα συνδυάζει τη γλώσσα, τον πολιτισμό, την εκπαίδευση, τον απόδημο ελληνισμό και τα ψηφιακά μέσα, προκειμένου να επιτευχθεί συντονισμένη προβολή και παρουσίαση της Ελλάδας, με στόχο την ενίσχυση της διεθνούς εικόνας, της αξιοπιστίας και επιρροής της χώρας σε κρίσιμα διεθνή ακροατήρια.

2. Εκπόνηση και υλοποίηση διεθνούς εκστρατείας Στρατηγικής Επικοινωνίας: Εκστρατεία που θα διασφαλίζει την αποστολή του σωστού μηνύματος, μέσω των πλέον κατάλληλων διαύλων επικοινωνίας, στο κατάλληλο ακροατήριο, τη σωστή χρονική στιγμή και με τη μέγιστη δυνατή επίδραση.

Συνοψίζοντας, πρέπει να γίνει κατανοητό ότι η γλώσσα δεν είναι απλώς ένα μέσο μετάδοσης πληροφοριών και γνώσης, αλλά εργαλείο που διαμορφώνει ταυτίσεις, κοινωνικές σχέσεις, συλλογικές αξίες και εθνικές ταυτότητες.

Είναι φορέας και μέσο έκφρασης ενός συγκεκριμένου πολιτισμού και άρρηκτα συνδεδεμένη με τον τρόπο που ερμηνεύουμε τον κόσμο, καθώς και με τον τρόπο που διαμορφώνονται οι αξίες, οι κοινωνικές σχέσεις και ο πολιτισμός ενός έθνους.

Όπως επισημαίνει ο Norman Fairclough (Norman Fairclough, Language and power, Longman, London, 1989.), η γλώσσα αποτελεί μέσο άσκησης εξουσίας, μέσω του οποίου κοινωνικές και πολιτικές αξίες γίνονται αντιληπτές και νομιμοποιούνται.

Ειδικότερα, η γλώσσα δεν περιορίζεται στη μεταφορά πληροφοριών, αλλά λειτουργεί ως εργαλείο κατασκευής νοήματος, δημιουργίας ταυτοτήτων και διαμόρφωσης αφηγήσεων, με άμεσες επιπτώσεις στη διαμόρφωση στρατηγικών πολιτικών, στην ήπια ισχύ και στη διεθνή εικόνα ενός κράτους.

Υπό αυτή την οπτική, η απόφαση της UNESCO για την ανακήρυξη της 9ης Φεβρουαρίου ως Παγκόσμιας Ημέρας Ελληνικής Γλώσσας δεν αποτελεί ένα απλό τρόπαιο προς επίδειξη, αλλά εργαλείο υψίστης στρατηγικής σημασίας.

Η ελληνική γλώσσα πλέον αποτελεί συντελεστή της εθνικής ισχύος και δύναται να λειτουργήσει ως μέσο σύνδεσης ατόμων διαφορετικών εθνοτήτων και πολιτισμών με τον ελληνικό πολιτισμό, επιτρέποντας την ουσιαστική κατανόηση και βιωματική συμμετοχή τους στις πνευματικές, ηθικές και πολιτιστικές αξίες του, ενώ διασφαλίζει τη μετάδοση και διατήρηση των κοινωνικών σχέσεων που συγκροτούν τον ελληνικό πολιτισμό.

Η Ελλάδα έχει την ευλογία και το προνόμιο να διαθέτει μια γλώσσα με παγκόσμια αναγνωρισιμότητα και αποδοχή.

Σε ένα διεθνές περιβάλλον έντονου ανταγωνισμού αφηγήσεων, η χώρα οφείλει να αξιοποιήσει στρατηγικά την ελληνική γλώσσα ως πηγή νοήματος, αξιών και σύγχρονης δημιουργίας και πολιτισμού για να διαμορφώσει και προβάλλει το δικό της στρατηγικό αφήγημα, ενισχύοντας την εικόνα, την αξιοπιστία και την επιρροή της σε κρίσιμα διεθνή ακροατήρια.

Απαιτείται, η συνειδητοποίηση και ενεργοποίηση αυτού του πλούτου από την ελληνική πολιτεία και όλους τους εθνικούς φορείς, μέσα από ολοκληρωμένες πολιτικές δημόσιας διπλωματίας και στρατηγικής επικοινωνίας, ώστε η γλώσσα να μετατραπεί σε πραγματικό πολλαπλασιαστή ισχύος και μέσο προώθησης των εθνικών συμφερόντων.

Το δεύτερο υποβρύχιο που κατασκευάστηκε στο πλαίσιο του προγράμματος υποβρυχίων κλάσης REİS, το TCG HIZIRREİS, εντάχθηκε στον στόλο της Τουρκίας σε μία τελετή που πραγματοποιήθηκε στο Ναυπηγείο Γκιόλτζουκ.

“Είτε στον τομέα της μηχανικής, είτε στην παραγωγή, είτε στις προμήθειες, είτε στην πληροφορική, η εμπειρία που αποκτήθηκε από την κατασκευή του πρώτου υποβρυχίου, καθώς και η δέσμευση και η ατομική εξειδίκευση του καθενός από εμάς, σημαίνει ότι βρισκόμαστε ακριβώς στον σωστό δρόμο με το έργο. Η παράδοση του δεύτερου υποβρυχίου αποτελεί ισχυρό δείγμα αυτού,” δήλωσε ο Διευθυντής Προγράμματος, Bernd Krekeler. Το τρίτο σκάφος αυτής της κλάσης καθελκύστηκε τον Μάιο φέτος.

Το TCG Hızırreis είναι συμβατικό, σύγχρονο υποβρύχιο, το δεύτερο της κλάσης Reis, η οποία βασίζεται στον γερμανικό σχέδιο Type 214. Παραδόθηκε επίσημα στο Ναυτικό της Τουρκίας στα τέλη Νοεμβρίου 2025 και βρίσκεται στο στάδιο των δοκιμών εν πλω, ενόψει της πλήρους ένταξής του σε υπηρεσία, η οποία αναμένεται μέχρι το τέλος του 2025.

Το πρώτο υποβρύχιο είχε παραδοθεί τον Οκτώβριο του 2024. Στο πλαίσιο του ίδιου προγράμματος, συνεχίζονται οι εργασίες κατασκευής και εξοπλισμού για ακόμη τέσσερα υποβρύχια τύπου Reis-Type214TN.

Η ιστοσελίδα savunmaplus που ασχολείται με αμυντικά θέματα σε άρθρο της αναφέρει:

Το υποβρύχιο TCG HIZIRREİS (S-331), το οποίο κατασκευάστηκε στο πλαίσιο του προγράμματος “Νέου Τύπου Υποβρύχια” (κλάση Reis) — ενός από τα έργα “Εθνικού Υποβρυχίου” της Διοίκησης Ναυτικών Δυνάμεων της Τουρκίας — εντάχθηκε στην υπηρεσία με επίσημη τελετή που πραγματοποιήθηκε στη Διοίκηση Ναυπηγείου Γκιόλτζουκ. Η εξέλιξη αυτή αποτελεί σημαντικό επίτευγμα στις προσπάθειες της Τουρκίας να εκσυγχρονίσει τον στόλο των υποβρυχίων της και να ενισχύσει την αποτρεπτική της ικανότητα στο πλαίσιο της “Γαλάζιας Πατρίδας”.

Περιφερειακή Ασφάλεια και Εκσυγχρονισμός

«Με την ένταξη του υποβρυχίου στον στόλο, οι Τουρκικές Ναυτικές Δυνάμεις έχουν ενισχύσει τις δυνατότητές τους για παρακολούθηση, συλλογή πληροφοριών και επιθετικές επιχειρήσεις σε περιοχές στρατηγικής σημασίας, όπως το Αιγαίο και η Ανατολική Μεσόγειος. Τα υποβρύχια κλάσης Reis είναι εξοπλισμένα με σύγχρονα συστήματα ηχοεντοπισμού (sonar) και προηγμένα συστήματα τορπιλών/πυραύλων, έχοντας αναπτυχθεί σύμφωνα με το μελλοντικό επιχειρησιακό προφίλ των Ναυτικών Δυνάμεων.»

Παράλληλα, η ιστοσελίδα MilDefin αναφέρει:

Το Ναυπηγείο Γκιόλτσουκ παρέδωσε το TCG HızırReis, το δεύτερο από τα έξι ντιζελοηλεκτρικά υποβρύχια κλάσης Reis που παραγγέλθηκαν από το Τουρκικό Ναυτικό. Όπως και το προηγούμενο αδελφό υποβρύχιο TCG PiriReis, το HızırReis έχει μήκος 68,35 μέτρα, διάμετρο σκάφους 6,3 μέτρα και εκτόπισμα 1.850 τόνων.

Το υποβρύχιο, με πλήρωμα 40 ατόμων, είναι εξοπλισμένο με σύστημα αναερόβιας πρόωσης (AIP) που αποτελείται από κυψέλες καυσίμου και συσσωρευτές. Το σύστημα AIP επιτρέπει στο υποβρύχιο να διανύει μεγάλες αποστάσεις χωρίς να χρειάζεται να αναδύεται για να χρησιμοποιήσει το σνόρκελ.

Στον οπλισμό του υποβρυχίου περιλαμβάνονται τορπίλες Mark 48, νάρκες και πύραυλοι κατά πλοίων Harpoon. Μελλοντικά, στον οπλισμό του θα περιλαμβάνονται οι τουρκικής κατασκευής βαριές τορπίλες Akya και οι πύραυλοι Atmaca. Το HızırReis πραγματοποίησε το πρώτο του πλου στις 17 Σεπτεμβρίου 2024 και την πρώτη του κατάδυση στις 18 Σεπτεμβρίου 2024.

Γράφει ο Μιχάλης Ψύλλος, Naftemporiki.gr

Η Κίνα ήταν κάποτε ο σημαντικότερος μοχλός ανάπτυξης για τους Γερμανούς κατασκευαστές αυτοκινήτων, αλλά πλέον έχει γίνει εδώ και καιρό σοβαρός ανταγωνιστής όχι μόνο για τους κατασκευαστές αλλά και για τους προμηθευτές ανταλλακτικών.

«Οι Κινέζοι προμηθευτές κατακλύζουν τη γερμανική αγορά με φθηνά ανταλλακτικά αυτοκινήτων», όπως αναφέρει η Berliner Zeitung.

Επιπλέον, μια έρευνα που διεξήγαγε η βιομηχανική ένωση CLEPA μεταξύ των Ευρωπαίων προμηθευτών αποκαλύπτει ότι σχεδόν το 70% αντιμετωπίζει πλέον άμεσο ανταγωνισμό από την Κίνα – 12 ποσοστιαίες μονάδες περισσότερο από ό,τι την περασμένη άνοιξη. Οι ειδικοί προειδοποιούν ότι ορισμένες εταιρείες δεν θα επιβιώσουν,καθώς η κρίση που αντιμετωπίζουν οι Γερμανοί προμηθευτές αυτοκινήτων εντείνεται.

Εταιρείες όπως η Bosch και η ZF Friedrichshafen έχουν ήδη περικόψει χιλιάδες θέσεις εργασίας για να μετριάσουν την πτώση των πωλήσεων των αυτοκινητοβιομηχανιών,όπως η VW , η BMW και η Mercedes , η πίεση από την Κίνα αυξάνεται τώρα .

Κινεζική κυριαρχία

Από την πανδημία, οι εισαγωγές κινεζικών οχημάτων και εξαρτημάτων έχουν αυξηθεί σημαντικά – ωθούμενες από κολοσσούς της βιομηχανίας όπως η BYD και η. CATL, που ήδη κυριαρχούν στον τομέα των ηλεκτρικών αυτοκινήτων και των μπαταριών.

Κορυφαίοι ειδικοί στην αυτοκινητοβιομηχανία ανησυχούν για αυτή την εξέλιξη. «Η πίεση είναι τεράστια», λέει ο ειδικός στην αυτοκινητοβιομηχανία Στέφαν Μπραντζελ στην Berliner Zeitung. «Πολλοί Γερμανοί προμηθευτές, και πιθανώς ακόμη και κατασκευαστές, δεν θα επιβιώσουν τα επόμενα χρόνια και θα αναγκαστούν να αποχωρήσουν από την αγορά», προειδοποιεί το Κέντρο Διαχείρισης Αυτοκινήτου (CAM).

Μπορεί οι κινεζικές εξαγωγές τους προηγούμενους μήνες λόγω του εμπορικού πολέμου με τις ΗΠΑ να αντιμετώπισαν κάποια προβλήματα, αλλά συνολικά, υουσ πρώτους 10  μήνες του τρέχοντος έτους, οι κινεζικές χρηματοοικονομικές και μη, άμεσες επενδύσεις στο εξωτερικό,έφτασαν τα 1.033,23 τρισεκατομμύρια γιουάν, σημειώνοντας αύξηση 7% σε ετήσια βάση. Συγκεκριμένα, Κινέζοι επενδυτές πραγματοποίησαν μη χρηματοοικονομικές άμεσες επενδύσεις σε 9.553 ξένες εταιρείες, κατανεμημένες σε 152 χώρες και περιοχές, με συνολική αξία 872,6 δισεκατομμύρια γιουάν, σημειώνοντας αύξηση 6%.

«Η πίεση στην παγκόσμια σκηνή αυξάνεται σε μια εποχή που οι Ηνωμένες Πολιτείες έχουν αποφασίσει να ανατρέψουν τις παγκόσμιες εμπορικές σχέσεις».εξηγούν στη Ναυτεμπορική, παράγοντες της αγοράς. «Οι δασμοί, επίσης μεταξύ Ουάσινγκτον και Πεκίνου, έχουν αναγκάσει τον ασιατικό γίγαντα να ανακατευθύνει την παραγωγή του σε άλλες αγορές . Και η αγορά της ΕΕ είναι μια από τις πιο επικερδείς και παρόμοια με την αγορά των ΗΠΑ, επομένως η εκτροπή αυτών των ροών αγαθών, τώρα προς την ΕΕ, δεν προκαλεί έκπληξη», προσθέτουν.

Αύξηση 80% στην ΕΕ

Το Πεκίνο  δεν κατακλύζει μόνο την Ευρωπαϊκή Ένωση με εξαγωγές προϊόντων και υπηρεσιών της, αλλά η Η ΕΕ καθίσταται επίσης, σε χρόνο ρεκόρ, ένας προορισμός προτεραιότητας για άμεσες επενδύσεις από εταιρείες με έδρα την Κίνα.

Τα πιο πρόσφατα στοιχεία της Eurostat αντικατοπτρίζουν σαφώς αυτή την ραγδαία εξέλιξη. Το 2024-το τελευταίο ολοκληρωμένο στατιστικά έτος- τα κινεζικά κεφάλαια που εισέρευσαν για άμεσες επενδύσεις στη Γηραιά Ήπειρο ανήλθαν σε 9,5 δισεκατομμύρια ευρώ – 80% υψηλότερα από τον όγκο που καταγράφηκε 12 μήνες νωρίτερα, και υπερβαίνοντας τα επίπεδα που παρατηρήθηκαν πριν από την πανδημία.

Η τάση αυτή αναμένεται να ενταθεί το 2025, δεδομένου ότι ο αντίκτυπος του γιγαεργοστασίου μπαταριών που άνοιξαν η CATL και η Stellantis στη Σαραγόσα ή τα 7 δισεκατομμύρια που η ίδια η CATL διαθέτει σε ένα άλλο παρόμοιο εργοστάσιο με έδρα την Ουγγαρία, δεν έχουν ακόμη υπολογιστεί.

Στην πραγματικότητα, το επίκεντρο των κινεζικών επενδύσεων στην Ευρώπη έχει μετατοπιστεί τα τελευταία χρόνια. Ο ασιατικός γίγαντας έχει μετατοπιστεί από την εξαγορά εταιρειών στην ίδρυση μονάδων παραγωγής . Η Αλίθια Γκαρθία, ειδικός στο think tank Bruegel των Βρυξελλών αντιπαραβάλλει τις μεγάλες εταιρικές εξαγορές πριν από δέκα χρόνια με τις μικρές εταιρείες τεχνολογίας για τις οποίες ενδιαφέρεται σήμερα το Πεκίνο. Ένα παράδειγμα αυτών των επενδύσεων είναι η εταιρεία ηλεκτρικών οχημάτων Byb, η οποία θα ανοίξει το τρίτο της εργοστάσιο στην Ισπανία.

Αλλαγή στις ηπείρους

Το Πεκίνο αναδιαμορφώνει έτσι τις προτεραιότητές του όσον αφορά τις ηπείρους όπου, μέχρι πρόσφατα, επιδίωκε να αυξήσει την παρουσία του. Δεν επικεντρώνεται πλέον τόσο πολύ στην Αφρική και τη Λατινική Αμερική -αν και δεν παραμελεί καμία από τις δύο περιοχές- και δίνει προτεραιότητα στην Ευρώπη, με τόσο γρήγορο ρυθμό που ανησυχεί την Ευρωπαϊκή Επιτροπή.

Σε τέτοιο βαθμό που η Κομισιόν θα προτείνει, στα μέσα του επόμενου μήνα, κυρώσεις για κινεζικές εταιρείες και επενδυτές των οποίων τα έργα δεν εγγυώνται ελάχιστα επίπεδα πλούτου και δημιουργίας θέσεων εργασίας στις χώρες όπου δραστηριοποιούνται και, πάνω απ ‘όλα, που αρνούνται να συμμετάσχουν σε ανταλλαγές τεχνολογίας με τους Ευρωπαίους ομολόγους τους.
Η πλήρης εικόνα του πόσο ελκυστική είναι η Ευρώπη για τα κινεζικά κεφάλαια γίνεται σαφής αν συμπεριληφθεί και η Βρετανία:

Η αύξηση των κινεζικών επενδύσεων ήταν 50% σε ετήσια βάση . Αυτή αντιπροσωπεύει την πρώτη αύξηση των κινεζικών κεφαλαίων που επενδύονται στην Ευρώπη από το 2016.

Γιατί στην Ευρώπη

Γιατί  το Πεκίνο στρέφεται τόσο έντονα στην Ευρώπη για να ανακατευθύνει τις επενδύσεις του; Το Ινστιτούτο Mercator για τις Κινεζικές Σπουδές είναι ο οργανισμός που παρακολουθεί στενότερα την εξέλιξη του κινεζικού κεφαλαίου στην Ευρώπη, και οι οικονομολόγοι του υπογραμμίζουν την αναμφισβήτητη επιρροή της ανανεωμένης εχθρότητας που δείχνει η Ουάσινγκτον προς τον κύριο αντίπαλό της , μετά την επιστροφή του Ντόναλντ Τραμπ στον Λευκό Οίκο.

Αποφεύγοντας τις Ηνωμένες Πολιτείες οι  ειδικοί επισημαίνουν ότι «οι αυξανόμενες εντάσεις οδηγούν τις κινεζικές εταιρείες «να αυξήσουν την παρουσία τους στο εξωτερικό» προκειμένου να παρακάμψουν όχι μόνο τους δασμούς, αλλά και τους περιορισμούς στην συμμετοχή κινεζικών εταιρειών σε βασικές τεχνολογικές εξελίξεις, όπως η τηλεφωνική υποδομή 5G της Βόρειας Αμερικής ή η αποθήκευση δεδομένων».

Ο Κάρελ Λάνοο, Διευθύνων Σύμβουλος του Κέντρου Μελετών Ευρωπαϊκής Πολιτικής, εξηγεί ότι οι δραστηριότητες του ασιατικού γίγαντα επικεντρώνονται πλέον στην απόκτηση κρίσιμων υποδομών και τεχνολογιών. Η Κίνα έχει επανειλημμένα επικεντρωθεί στην απόκτηση τεχνολογικής εμπειρογνωμοσύνης και έχει πραγματοποιήσει σημαντικές επενδύσεις προς τον σκοπό αυτό.

Οι τεχνολογικές ευρεσιτεχνίες αποτελούν μάλιστα  ένα από τα κύρια σημεία διαμάχης στις σχέσεις ΕΕ-Κίνας. Η τεχνολογική διαμάχη διεξάγεται σε βιομηχανικό επίπεδο, αλλά και στις εμπορικές σχέσεις. Η ΕΕ υπέβαλε καταγγελία κατά του ασιατικού γίγαντα στον Παγκόσμιο Οργανισμό Εμπορίου για μη προστασία των τεχνολογικών ευρεσιτεχνιών των ευρωπαϊκών εταιρειών.

Οι περιφερειακές χώρες

Η δίψα για νέες ευκαιρίες οδηγεί τις κινεζικές εταιρείες να εξερευνήσουν νέους προορισμούς για πόρους και εντός της Ευρώπης. Τη Βρετανία , η Γερμανία και η Γαλλία απορρόφησαν περισσότερο από το 50% των άμεσων κινεζικών επενδύσεων στην Ευρώπη κατά την περίοδο 2019-2023. Αυτό το ποσοστό μειώνεται επί του παρόντος, καθώς αυξάνεται η ελκυστικότητα των περιφερειακών ευρωπαϊκών οικονομιών.

Στην Ισπανία η κινεζική  CATL πραγματοποίησε τη μεγαλύτερη επένδυση στην ιστορία της χώρας. Η Ουγγαρία μπορεί να καυχηθεί  επίσης ότι οι άμεσες ξένες επενδύσεις από τον ασιατικό γίγαντα αυξήθηκαν πάνω από 70% μεταξύ 2023 και 2024.

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή κατηγορεί πάντως το Πεκίνο για αθέμιτες εμπορικές πρακτικές και εκφράζει ανησυχίες σχετικά με την έλλειψη προστασίας της πνευματικής ιδιοκτησίας.
Η κινεζική κυβέρνηση θέλει να μειώσει τα δικαιώματα που καταβάλλουν οι κινεζικές εταιρείες για τη χρήση ευρωπαϊκών διπλωμάτων ευρεσιτεχνίας.

Πρόκειται για βασικές τεχνολογίες στον τομέα των τηλεπικοινωνιών, όπως το 5G. Οι Βρυξέλλες πιστεύουν ότι αυτές οι πρακτικές θέτουν τις ευρωπαϊκές εταιρείες σε ανταγωνιστικό μειονέκτημα.

Οι σχέσεις με τον «Δράκο»

Από την πανδημία και τις επακόλουθες διαταραχές στην αλυσίδα εφοδιασμού με το Πεκίνο, οι Βρυξέλλες επανεξετάζουν τη σχέση τους με τον ασιατικό γίγαντα. Οι εντάσεις έχουν αυξηθεί σε πολλά μέτωπα, σε σημείο που η Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, περιέγραψε το Πεκίνο ως «εταίρο, ανταγωνιστή και συστημικό αντίπαλο για την ΕΕ » . Ζήτησε τη μείωση των κινδύνων που σχετίζονται με την Κίνα, όχι όμως την αποσύνδεση από την οικονομία της.

Πληροφορίες από τις Βρυξέλλες αναφέρουν ότι στις αρχές Δεκεμβρίου, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή θα εισαγάγει έναν νέο νόμο για την επιτάχυνση της βιομηχανικής παραγωγής, ο οποίος περιλαμβάνει μεγαλύτερο έλεγχο των επενδύσεων από τρίτες χώρες στην ΕΕ.
Η Κομισιόν θα προσπαθήσει να προστατεύσει βασικούς τομείς από εξωτερικές επιρροές , συμπεριλαμβανομένων των ενεργοβόρων βιομηχανιών, των καθαρών τεχνολογιών και των ψηφιακών τεχνολογιών.

Αυτό που επιδιώκουν οι Βρυξέλλες με το νέο κανονισμό είναι  να διασφαλίσουν ότι οι ξένες επενδύσεις ωφελούν πραγματικά και ενισχύουν την ευρωπαϊκή βιομηχανική βάση , προωθώντας την τεχνολογία και τη γνώση σε τοπικό επίπεδο, δηλαδή, χωρίς και οι δύο παράγοντες να συμβάλλουν αποκλειστικά στην ανάπτυξη τρίτων χωρών, όπως στην περίπτωση της Κίνας. Επιπλέον, η ΕΕ στοχεύει επίσης στην προώθηση της απασχόλησης εντός της Ενωσης .Να διασφαλίσει ότι οι επενδύσεις έχουν πραγματικό θετικό αντίκτυπο στις ευρωπαϊκές επιχειρήσεις και τους πολίτες.