Ακολουθήστε μας

Αναλύσεις

Συστημικός πόλεμος για την ανακατανομή ισχύος σε παγκόσμια κλίμακα!

Όλες οι αναταράξεις, κυρίως οι ένοπλες,που λαμβάνουν χώρα στον πλανήτη ανεξαρτήτως έντασης ή χρονικής διάρκειας αποτελούν κρίκους της ίδιας αλυσίδας.

Δημοσιεύτηκε στις

Προς Μια Νέα Αρχιτεκτονική Ασφαλείας Στην Ευρασία

Γράφει ο Κυριάκος Δευτεραίος

Η μετατόπιση ισχύος που λαμβανει χωρα σε επίπεδο διεθνούς συστήματος από τη Δύση στην Ανατολή τις τελευταίες δεκαετίες έχει μετατρέψει την Ευρασία, αυτή την αχανή έκταση γής , από τον Ατλαντικό στον Ειρηνικό ωκεανό, σε πεδίο γεωπολιτικών ανταγωνισμών μεταξυ των μεγάλων δυνάμεων, εκείνων που υπερασπίζονται την υφιστάμενη μετα το 1990 διεθνή τάξη πραγμάτων όπως οι ΗΠΑ και οι συμμαχοι τους και των αναθεωρητικών ανταγωνιστών τους,των κρατών του λεγόμενου Παγκόσμιου Νότου με εκπροσώπους τη Ρωσία και την Κίνα που επιθυμούν τη γέννησή μιας διαφορετικής διεθνούς τάξης αφαιρώντας το μονοπώλιο της ισχύος και της δημιουργίας των διεθνών κανόνων που απολάμβανε μέχρι τώρα η Δύση .

Όλες οι αναταράξεις, κυρίως οι ένοπλες,που λαμβάνουν χώρα στον πλανήτη ανεξαρτήτως έντασης ή χρονικής διάρκειας όπως ο Ρωσοουκρανικός Πόλεμος, η καταστροφή της Παλαιστίνης η συριακή γεωπολιτική μαύρη τρύπα και οι αψιμαχίες των κρατων της άπω ανατολής (Πακιστάν-Αφγανιστάν/ινδία, Ταϊλάνδη-Καμπότζη) αποτελούν κρίκους της ίδιας αλυσίδας που αφορά ένα συστημικό πόλεμο με πολλά κεφάλαια και θέατρα επιχειρήσεων για την ανακατανομή της ισχύος σε παγκόσμια κλίμακα.

Η οπτική του Ιράν

Στο πλαίσιο αυτό η Ισλαμική δημοκρατία του Ιράν ήδη από το 1979 ακολουθεί μια στρατηγική αυτονομίας και αποφυγής δεσμευσης σε κάποιο συνασπισμό είτε δυτικό είτε ανατολικό.Σήμερα η Τεχεράνη επιχειρεί να ισορροπήσει μέσα σε ένα ασταθές στρατηγικό περιβάλλον τα κυριότερα χαρακτηριστικά του οποίου είναι οι δυτικές κυρώσεις, ισραηλινή προβολή ισχύος σε όλη τη Μέση Ανατολή αλλά και η προοπτική της γέννησης ενός εναλλακτικού,μετα δυτικού κόσμου με πολλά κέντρα ισχύος. Στα πλαίσια της λογικής της επιβίωσης, της υπεράσπισης των συμφερόντων του κράτους και της διατηρησης της αυτονομίας και ανεξαρτησίας το Ιράν έχει επιλέξει μια πολυεπίπεδη στρατηγική που στοχεύει στην ελάττωση των επιπτώσεων των δυτικων κυρωσεων με την παράλληλη δημιουργία στρατηγικών σχέσεων με διάφορα κέντρα ισχύος όπως η Ρωσία, η Κίνα, η Ινδία, η κεντρική Ασία και ο Καύκασος χωρίς να ταυτίζεται απόλυτα με κάποιο από αυτά .

Το ιρανικό όραμα που πλαισιώνει την παραπάνω στρατηγική είναι η σταδιακή αντικατάσταση των εξω-ευρασιατικών κλειστών στρατιωτικών συνασπισμών ηγεμονικού τύπου με μια αρχιτεκτονική ασφαλείας που θα βασίζεται σε περιφερειακές συνεννοήσεις βασισμένες στην ισορροπία, την οικονομική αλληλεξάρτηση και ανάπτυξη, το σεβασμό της κυριαρχίας και την συναίνεση. Αυτό στα πλαίσια τόσο της επιβίωσης του ιδιότυπου καθεστώτος της χώρας αλλά και της προστασιας της εδαφικής της ακεραιότητας και φυσικών πόρων από τη Δύση και σχετιζόμενα με εκείνη κράτη και σχηματισμους(Αζερμπαϊτζάν,κουρδικό) .

Οι αρχές που ακολουθεί το Ιραν προς διαμόρφωση αυτής της νέας αρχιτεκτονικής ασφαλείας ειναι ο πολυπολισμός και η ισορροπία δυνάμεων η κυριαρχία και η μη επέμβαση,η συμπερίληψη όλων των δρώντων σε συναινετικές αποφάσεις και ένα μοντέλο ασφαλείας συνδεδεμένο με κοινούς αναπτυξιακούς στόχους.

Η προσεγγιση του Ιράν με τις παραπάνω περιοχες και πόλους ισχύος λαμβάνει χώρα μέσω μιας θεσμικής διπλωματίας που εξασφαλίζει τη συμμετοχή της χώρας σε διεθνείς και περιφερειακούς οργανισμούς , οι κυριότεροι των οπι είναι ο Οργανισμός Συνεργασίας της Σαγκάης, η Ευρασιατική Οικονομική Ένωση και οι BRICS +. Οι παραπάνω περιφερειακοί οργανισμοί αποτελούν τον πυρήνα της προσπάθειας στην μεταβαση σε μια πολυπολική τάξη πραγμάτων .

Οργανισμός Συνεργασίας της Σαγκάης

Το Ιραν έγινε πλήρες μέλος του οργανισμού το 2022. Ο οργανισμός Συνεργασίας της Σαγκάης αποτελεί μια πλατφόρμα διαλόγου, συλλογικης ασφάλειας και οικονομικής συνεργασίας που δεν υπόκειται σε δυτικού ελέγχους και πείσεις. Η Τεχεράνη υποστηρίζει πλήρως τις προσπάθειες του οργανισμού για ένα χάρτη ευρασιατικής ασφάλειας που θα κωδικοποιεί τις αρχές της κυριαρχίας , της ισορροπίας , της συνεργασιας, της συναίνεσης και του σεβασμού στη διαφορετικότητα και πολιτισμική ιδιαιτερότητα του κάθε μέλους .Εξίσου σημαντικό είναι το θεσμικο πλαισιο και οι πρωτοβουλίες του οργανισμού για την καταπολέμηση της τρομοκρατίας και της κυβερνο-ασφάλειας, τομείς ιδιαίτερης σημασίας για την ασφάλεια του Ιραν.

Ευρασιατική Οικονομική Ένωση

Το Ιράν υπέγραψε μια συμφωνία ελεύθερου εμπορίου με την Ευρασιατική Οικονομική Ένωση το 2023 συνδέοντας την αγορά του με εκείνες της Ρωσίας, του Καζακστάν, της Λευκορωσίας, της Αρμενίας και του Κιργιστάν. Στην οπτική της Τεχεράνης το εμπόριο και η οικονομική αλληλεξάρτηση αποτελούν απαραίτητη προϋπόθεση για την ενίσχυση της περιφερειακής σταθερότητας.Η παραπάνω συμφωνία παρεχει στην οικονομία του Ιράν ευελιξία, ανθεκτικότητα και προσαρμοστικότητα απέναντι στις δυτικές κυρώσεις ενώ προωθεί την ενσωμάτωση της χώρας στην οικονομική αρχιτεκτονική της Ευρασίας δίνοντας της μάλιστα σημαίνοντα ρόλο ως διαμετακομιστικό κόμβο μεταξύ Ασίας και Ευρώπης.

BRICS +

Με τους BRICS ολοκληρώνεται η ενσωματωση του Ιράν στο θεσμικό πλαίσιο του Παγκόσμιου Νότου. Οι τρεις παραπάνω οργανισμοί αποτελούν τους πυλώνες της πολυπολικής εναλλακτικής του Παγκόσμιου Νοτου. Η συμμετοχή στους BRICS ενισχύει το αίτημα του Ιράν για την αναμόρφωση περιφερειακό και διεθνών οικονομικών θεσμών και θεσμών ασφαλείας μακριά από δυτικά ηγεμονικά προταγματα και μεσω, της ακόμη ήπιας, αποδολαριοοποίησης ου προωθεί ο οργανισμός δίνει στο Ιραν οικονομική διέξοδο από τις δυτικές κυρώσεις.

Πυρήνας όμως της ιρανικής στρατηγικής για την Ευρασία αποτελεί ο διεθνης διάδρομος Βορρά-Νότου,ενας εμπορικός δρόμος 7200 χιλιομέτρων που συνδέσει το Ιραν, την Ρωσια, την Ινδία και την Ευρώπη, συνδέει την Μουμπάι με τη Μόσχα μέσω των ιρανικών λιμανιών του Bandar Abbas και Chabahar μειώνοντας τον χρόνο διέλευσης από 45-60 ημέρες (Σουεζ) σε 20-30 ημέρες και τα κόστη κατα 30%.

Το έργο αυτό αποτελεί μηχανισμό αναδιαμόρφωσης των χερσαίων εμπορικών οδών της Ευρασίας και το Ιραν κρίνει τη συμμετοχή του ζωτικής σημασίας καθως η μετατροπή του σε κεντρικό κόμβο του διαδρομου λειτουργεί σταθεροποιητικά και ενισχύει το γεωπολιτικό του βάρος.

Αρχικά παρέχει πρόσβαση σε χώρες της Ευρασίας και κεντρικής Ασίας που δεν βρέχονται από θάλασσα στα λιμανια του περσικού κόλπου και της θάλασσας του Ομάν .

Δεύτερον , ο διάδρομος αποτελεί μια εμπορική οδό που δεν υπόκειται σε δυτική ναυτική ισχύ παρεχοντας στο Ιραν αλλα και στη Ρωσία μια οικονομική διέξοδο.

Τρίτον λειτουργεί συμπληρωματικά στο κινεζικο δρόμο του μεταξιού στο οποίο η Τεχερανη επίσης συμμετέχει , ετσι το Ιράν μετατρέπεται σε κοινό σημείο διασύνδεσης δυο παραλλήλων δικτύων μεταφορών .

Τα παραπάνω αυξάνουν το ειδικο βαρος του Ιραν στις στρατηγικές της Κίνας, της Ρωσίας, της Ινδίας και ευρύτερα και δυνητικά αποθαρρύνουν δυτικές προσπάθειες αποσταθεροποίησης της χώρας.

Όλες οι πρωτοβουλιες που αναφέρθηκαν δεν ειναι ασχετες με την ιρανική έννοιας περί ασφάλειας σχετικά με την Ευρασια, το Ιραν αντιτίθεται σε συμμαχίες αλλα και συστηματα συλλογικης ασφάλειας στρατιωτικού χαρακτήτα εκτός της περιοχης και προτείνει την αντικατάσταση τους με περιφερειακά και τοπικά σχήματα συνεργατικης ασφαλειας βασισμένη στο διάλογο, τον σεβασμό της κρατικής κυριαρχίας και των πολιτιστικών ιδιαιτεροτήτων. Κλειδί για την κατανόηση του ιρανικού οράματος αποτελεί η έμφαση σε ένα είδος ασφαλείας συνδεδεμένο με κοινούς ρυθμούς ανάπτυξης έτσι ώστε να αποφεύγεται η άνιση ανάπτυξη μεταξύ των κρατών που οδηγει σε ανισορροπίες ισχύος μεταξύ τους που με τη σειρά τους τροφοδοτούν διλήμματα ασφαλείας τα οποία εκμεταλλεύονται εξωτερικοί παραγοντες για να επέμβουν στην περιοχή . Ή ασφάλεια είναι άρρηκτα συνδεδεμένη με την οικονομική πρόοδο και τις υποδομές. Όλα τα παραπάνω λοιπόν αποτελούν προσπάθειες να δημιουργηθούν κοινές νόρμες και ενα κοινό πλαίσιο συνεργασίας μεταξύ των κρατων της περιοχης που θα ενσωματώνει όλες τις πτυχές της έννοιας της ασφάλειας:

α)πολιτικές-στρατιωτικές:συμφωνίες αμυντικής συνεργασίας με τη Ρωσία

β)οικονομικές και εμπορικές : BRICS, Ευρασιατική Οικονομική Ένωση Διάδρομος Βορρά-Νότου

γ)ενεργειακές:πρόταση ενσωμάτωσης των αγωγών της Ρωσίας του Ιράν και του Τουρκμενιστάν ,δημιουργία πλαισίου συνεργασίας μεταξύ ενεργειακά πλούσιων και φτωχών χωρών για ενεργειακή αυτονομία και μείωση εξωτερικών παρεμβάσεων

δ)ψηφιακές και πτυχές σχετιζόμενες με τη δημοσια ταξη και ασφάλεια:πρωτοβουλίες του Οργανισμού Συνεργασίας της Σαγκάης για την καταπολέμηση της τρομοκρατίας και την κυβερνοασφάλεια.

Η προαναφερθείσα στρατηγική ,παρ ότι φαίνεται να προσανατολίζεται ανατολικά, δεν εχει αντι δυτικό χαρακτήρα και δεν προσδένει το Ιραν σε αντιδυτικές συμμαχίες αλλά έχει ως στόχο να προσδώσει στο Ιράν εκείνα τα γεωπολιτικά ερίσματα που θα του επιτρέψουν να μεινει ανεξαρτητο και κυρίαρχο και να αντισταυελι σε αυτό που αντιλαμβάνεται ως εξωτερικές πιέσεις μειωσης της σταθερότητας και αμεηαρτησίας του .

Κατάγεται από το Περιγιαλι Λευκάδας. Σπούδασε στο τμήμα Διεθνών και Ευρωπαϊκών Σπουδών στο Πανεπιστήμιο Πειραιά με μεταπτυχιακό στις Διεθνείς Σχέσεις, Στρατηγική και Ασφάλεια από το πανεπιστήμιο Νεαπολις Πάφου. Έχει επίσης παρακολουθήσει ένα εξ αποστάσεως εξάμηνο σεμινάριο πάνω στη Γεωπολιτική και Ασφάλεια στην Ευρύτερη Μέση Ανατολή του ΕΚΠΑ. Μέσα από τις σπουδές του, γεννήθηκε επίσης η αγάπη για τις επιστήμες της Ιστορίας και της Γεωγραφίας τις οποίες και θα ήθελε να σπουδάσεi. Μιλάει Αγγλικά, Ισπανικά, ενώ από το 2018 παρακολουθεί μαθήματα κινεζικής γλώσσας. ‘Έχει επίσης παρακολουθήσει σεμινάρια Ιαπωνικής και Περσικής γλώσσας και πολιτισμού. Στον ελεύθερο χρόνο του, του αρέσει το διάβασμα, η μουσική, το περπάτημα στη φύση, το κολύμπι και...τα βιντεοπαιχνίδια στρατηγικής.

Άμυνα

Καραβίδας: Η σκληρή γεωστρατηγική αλήθεια

Η ομιλία πραγματοποιήθηκε στο πλαίσιο της εκδήλωσης του Κινήματος «ΑΠΕΛΕΥΘΕΡΩΣΗ 2025», με γενικό τίτλο «Ενιαίος Ελληνισμός, Προϋπόθεση Απελευθέρωσης», που έλαβε χώρα στη Δημοσιογραφική Εστία Λευκωσίας, το Σάββατο 17 Ιανουαρίου 2026.

Δημοσιεύτηκε

στις

Στην ομιλία αυτή, ο Στέφανος Καραβίδας παρουσιάζει μια ολοκληρωμένη γεωστρατηγική ανάλυση για την Απελευθέρωση της Κύπρου μέσω της Αεροπορικής Ισχύος, συνδέοντας τη σύγχρονη στρατηγική σκέψη με τις παγκόσμιες γεωπολιτικές θεωρίες.

Η ανάλυση αποδεικνύει ότι η Κύπρος δεν είναι μια «περιφερειακή υπόθεση», αλλά το γεωπολιτικό κέντρο βάρους του πλανήτη, σε μια εποχή όπου:

οι μεγάλες δυνάμεις ανταγωνίζονται για έλεγχο περιοχών-κλειδιών

η αεροπορική ισχύς καθορίζει την έκβαση των συγκρούσεων

η Ανατολική Μεσόγειος μετατρέπεται σε παγκόσμιο κόμβο ισχύος

📌 Κεντρικό συμπέρασμα:
👉 «Την Κύπρο δεν τη χρειαζόμαστε μόνο εμείς. Μας έχουν όλοι τους ανάγκη.»

Η ομιλία αυτή δεν είναι γνώμη. Είναι στρατηγική ανάγνωση του κόσμου.

Η ομιλία πραγματοποιήθηκε στο πλαίσιο της εκδήλωσης του Κινήματος «ΑΠΕΛΕΥΘΕΡΩΣΗ 2025», με γενικό τίτλο «Ενιαίος Ελληνισμός, Προϋπόθεση Απελευθέρωσης», που έλαβε χώρα στη Δημοσιογραφική Εστία Λευκωσίας, το Σάββατο 17 Ιανουαρίου 2026.

Συνέχεια ανάγνωσης

Αναλύσεις

«Ίμια: 30 χρόνια μετά»: Ντοκιμαντέρ δύο επεισοδίων του Αλέξη Παπαχελά

Τι ακριβώς συνέβη κεκλεισμένων των θυρών και πώς φτάσαμε μια ανάσα πριν τον πόλεμο;

Δημοσιεύτηκε

στις

από τον

Απόψε, Τετάρτη 21 Ιανουαρίου στις 21.00, στο πρώτο μέρος της μεγάλης έρευνας του Αλέξη Παπαχελά και του ΣΚΑΪ για τα γεγονότα των Ιμίων, γυρνάμε 30 χρόνια πίσω, στα Χριστούγεννα του 1995 και παρακολουθούμε το πρελούδιο της μεγάλης κρίσης.

Το τουρκικό φορτηγό πλοίο «Φιγκέν Ακάτ» προσαράζει στα Ανατολικά Ίμια και πυροδοτεί μια σειρά αντιδράσεων που φέρνουν την Ελλάδα και την Τουρκία αντιμέτωπες. Στο μεταξύ, η κυβέρνηση στην Αθήνα κλονίζεται, καθώς ο Ανδρέας Παπανδρέου νοσηλεύεται στο Ωνάσειο και ξεκινά μια κούρσα διαδοχής, η οποία καταλήγει στην εκλογή του Κωνσταντίνου Σημίτη, αλλά αφήνει πίσω της ενδοκομματικές έχθρες.

Την ίδια ώρα, εκτυλίσσεται ένας «πόλεμος σημαιών» ανάμεσα στην Ελλάδα και την Τουρκία και η κρίση κλιμακώνεται ραγδαία, με την πολιτική και στρατιωτική ηγεσία εκατέρωθεν να απομακρύνεται όλο και περισσότερο από την εύρεση διπλωματικής λύσης. Όλα έμελλε να αλλάξουν όταν ο Τούρκος υφυπουργός Εξωτερικών, Ινάλ Μπατού, προτείνει ένα σχέδιο για να «ισοφαρίσουν» οι δύο χώρες.

Τι συνέβη πραγματικά με το «Φιγκέν Ακάτ»; Ποιοι δημιούργησαν αυτή την κρίση; Ποιο ήταν το σχέδιο της Τουρκίας και σε τι στόχευε; Πώς υψώθηκε η ελληνική σημαία στα Ανατολικά Ίμια και ποιος διέταξε την αντικατάστασή της από την τουρκική; Τι κινήσεις έκανε -ή δεν έκανε- η ηγεσία των ελληνικών Ενόπλων Δυνάμεων; Πώς διαχειρίστηκε η κυβέρνηση Σημίτη την πρώτη κρίση που κλήθηκε να αντιμετωπίσει; Τι ρόλο έπαιξαν οι Αμερικανοί; Τι ακριβώς συνέβη κεκλεισμένων των θυρών και πώς φτάσαμε μια ανάσα πριν τον πόλεμο;

Πρωταγωνιστές των γεγονότων μιλούν στον Αλέξη Παπαχελά και την κάμερα του ΣΚΑΪ και αποκαλύπτουν το παρασκήνιο μίας από τις μεγαλύτερες κρίσεις στις ελληνοτουρκικές σχέσεις.

Στο πρώτο μέρος καταθέτουν τις μαρτυρίες τους οι:

Αντώνης Βεζυρόπουλος (1927-2021) – Βοσκός Ιμίων

Νίκος Χουχουρέλος – Υποναύαρχος Λ.Σ. ε.α., λιμενάρχης Καλύμνου (1994-1998)

Δημήτρης Νεζερίτης – Πρέσβης της Ελλάδας στην Τουρκία (1995-1999)

Χρήστος Λυμπέρης – Ναύαρχος ε.α., αρχηγός ΓΕΕΘΑ (1993-1996)

Δημήτρης Καραϊτίδης – Πρέσβης ε.τ., διευθυντής Διπλωματικού Γραφείου Πρωθυπουργού (1996-2004)

Ινάλ Μπατού – Βοηθός υφυπουργός Εξωτερικών, αρμόδιος Ελληνοτουρκικών Σχέσεων

Αντώνης Φουρλής – Δημοσιογράφος

Γιώργος Ριόλας – Αντιστράτηγος ΕΛ.ΑΣ. ε.α., διοικητής ΑΤ Καλύμνου (1994-1996)

Δημήτρης Διακομιχάλης – Πρώην δήμαρχος Καλύμνου

Γιώργος Ρούσσος – Πρώην έπαρχος Καλύμνου

Τάσος Γιαννίτσης – Οικονομικός σύμβουλος του Πρωθυπουργού (1996-2000)

Αθανάσιος Νικολοδήμος – Αντιστράτηγος ε.α., διοικητής 80 ΑΔΤΕΑ (1995-1996)

Θεόδωρος Πάγκαλος – Υπουργός Εξωτερικών (1996-1999)

Ερτουγρούλ Οζκιόκ – Πρώην διευθυντής εφημερίδας Hürriyet

Γεώργιος Καλλιγιάννης – Υποναύαρχος ε.α., Ναυτικός Διοικητής Αιγαίου

Κωνσταντίνος Ματάλας – Αντιπλοίαρχος ε.α., υποδιοικητής ΜΥΚ (1995-1996)

Γκιουβέν Ερκαγιά – Ναύαρχος ε.α., αρχηγός ΓΕΝ Τουρκίας (1995-1997)

Ιωάννης Λιούλης – Αντιναύαρχος ε.α., κυβερνήτης Φ/Γ Ναβαρίνον, τακτικός διοικητής ναυτικών δυνάμεων στα Ίμια

Τζωρτζ Στεφανόπουλος – Ανώτερος σύμβουλος του Μπιλ Κλίντον (1993-1996)

Ρίτσαρντ Χόλμπρουκ – Υφυπουργός Εξωτερικών ΗΠΑ, αρμόδιος Ευρωπαϊκών Υποθέσεων (1994-1996)

Το πρώτο από τα δύο επεισόδια της μίνι σειράς ντοκιμαντέρ για την Κρίση των Ιμίων απόψε στις 21:00 στην τηλεόραση του ΣΚΑΪ.

Δείτε το Trailer:

Έρευνα – Παρουσίαση – Σενάριο: Αλέξης Παπαχελάς

Σκηνοθεσία: Ανδρέας Λουκάκος

Αρχισυνταξία: Άγγελος Σκορδάς

Διεύθυνση Παραγωγής: Λάμπρος Παπαδέας

Διεύθυνση Φωτογραφίας: Νικόλας Ποττάκης

Οργάνωση Παραγωγής: Ειρήνη Δράκου

Μοντάζ: Κατερίνα Κουτσοχερίτη

Δημοσιογραφική Επιμέλεια: Θανάσης Κατσικίδης

Έρευνα Αρχείου: Μυρτώ Κατσίγερα

Εκτέλεση Παραγωγής: dotmov

Συνέχεια ανάγνωσης

Αναλύσεις

Οι 9 φορές που προδόθηκαν οι Κούρδοι

Η τελευταία εξελίσσεται τώρα στη Συρία: μετά από σχεδόν 15 χρόνια πολέμου, οι Κούρδοι της Ροζάβα/SDF οδηγούνται –με αμερικανική «παρότρυνση» και υπό τον φόβο νέας τουρκικής πίεσης– σε συμφωνίες που τους αφαιρούν στρατηγικές υποδομές, σύνορα και πόρους, τους σπρώχνουν σε «ενσωμάτωση» στις δομές της Δαμασκού και αφήνουν στην Άγκυρα την αίσθηση ότι ο στόχος διάλυσης του κουρδικού στρατιωτικο-πολιτικού αποτυπώματος στη βορειοανατολική Συρία έγινε πράξη. Είναι το πιο πρόσφατο κεφάλαιο ενός μοτίβου που επαναλαμβάνεται: οι Κούρδοι χρησιμεύουν ως εργαλείο, αλλά όταν έρθει η ώρα να ξεπληρωθεί ο λογαριασμός μένουν μόνοι.

Δημοσιεύτηκε

στις

Γράφει ο Χρήστος Κωνσταντινίδης

Η παλιά, διάσημη κουρδική παροιμία που λέει ότι «οι Κούρδοι δεν έχουν φίλους παρά τα βουνά» επιβεβαιώνεται για μία ακόμα φορά με αφορμή τα γεγονότα που συμβαίνουν στη βορειοανατολική Συρία, όπου η αυτόνομη διοίκηση η αποκαλούμενη Ροζάβα δέχθηκε επίθεση από καθεστωτικές δυνάμεις με πλάτες της Τουρκίας αφού η υποστήριξη των ΗΠΑ είχε αποσυρθεί. Για μια ακόμα φορά στην ιστορία.

Οι Κούρδοι –περίπου 40 εκατομμύρια άνθρωποι στον κόμβο Τουρκίας, Συρίας, Ιράν, Ιράκ– βρέθηκαν ξανά και ξανά στο ίδιο έργο: τους ζητείται να πολεμήσουν, να κρατήσουν μέτωπα, να γίνουν «χερσαίος εταίρος». Όμως η Ουάσιγκτον σπάνια δέχεται να πληρώσει το τίμημα μιας πραγματικής κουρδικής χειραφέτησης, γιατί αυτό συγκρούεται με τα συμφέροντα κρατών-κλειδιών και συμμάχων της. Έτσι χτίστηκε ο «κανόνας»: οι Αμερικανοί συνεργάζονται με τους Κούρδους όσο τους χρειάζονται – και τους εγκαταλείπουν όταν αλλάζει ο υπολογισμός.

1) 1923 – Από τις Σέβρες στη Λωζάννη: Το «παράθυρο» του Κουρδιστάν κλείνει

Μετά τον Α’ Παγκόσμιο Πόλεμο, η Συνθήκη των Σεβρών (1920) άφηνε ανοιχτή προοπτική κουρδικής κρατικής οντότητας. Όμως η αναθεώρηση με τη Συνθήκη της Λωζάννης (1923) «έθαψε» την κουρδική πρόβλεψη. Οι Κούρδοι έχασαν τη μοναδική ιστορική στιγμή που έμοιαζε να τους δίνει νομικό δρόμο προς κράτος. Γιατί;

Επειδή η Συνθήκη της Λωζάνης επέτρεψε στους Βρετανούς και τους Γάλλους να αποσπάσουν το σημερινό Ιράκ και τη Συρία, αντίστοιχα, για τον εαυτό τους. Αλλά δεν προέβλεπε καμία πρόβλεψη για τους Κούρδους. Αυτή ήταν η πρώτη και μικρότερη προδοσία των Κούρδων από την Αμερική.

 Εκείνη την εποχή, τις κύριες κουρδικές προδοσίες τις υπέγραψαν οι Βρετανοί, οι οποίοι συνέτριψαν το βραχύβιο Βασίλειο του Κουρδιστάν στο Ιράκ στις αρχές της δεκαετίας του 1920. Λίγα χρόνια αργότερα, οι Βρετανοί χάρηκαν που είδαν την ίδρυση μιας κουρδικής «Δημοκρατίας του Αραράτ», επειδή βρισκόταν σε τουρκικό έδαφος. Αλλά αποδείχθηκε ότι οι Τούρκοι ήταν πιο σημαντικοί για τους Βρετανούς από τους Κούρδους, οπότε το Ηνωμένο Βασίλειο τελικά άφησε την Τουρκία να προχωρήσει και να εξαφανίσει τη νέα χώρα.

Αυτό ήταν το είδος του πράγματος που έδωσε στη Βρετανική Αυτοκρατορία το παρατσούκλι «άπιστη Αλβιώνα». Τον ρόλο της άπιστης ανέλαβε στη συνέχεια η Αμερική.

2) 1963 – Βοήθεια και μετά Ναπάλμ στο κεφάλι

Μετά τον Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο, στα τέλη των ’50s και αρχές ’60s, οι ΗΠΑ χρησιμοποίησαν Κούρδους στο Ιράκ ως μοχλό πίεσης απέναντι στην κυβέρνηση Αμπντέλ Καρίμ Κασέμ, ο οποίος κυβέρνησε από το 1958 έως το 1963, επειδή δεν ακολουθούσε τις εντολές. Όταν ήρθε το πραξικόπημα του 1963, το οποίο περιελάμβανε έναν μικρό υποστηρικτικό ρόλο από τον νεαρό Σαντάμ Χουσεΐν — που απομάκρυνε τον Κασέμ από την εξουσία, άλλαξαν οι ισορροπίες. Οι ΗΠΑ υποστήριξαν τη νέα κίνηση και όχι μόνο έκοψαν την υποστήριξη στους Κούρδους, οι οποίοι έμειναν εκτεθειμένοι απέναντι στο νέο καθεστώς, αλλά παρείχαν και Ναπάλμ στον Σαντάμ για να τους βομβαρδίσει.

3) 1975 – Η «κυνική επιχείρηση» του Κίσινγκερ και το τέλος της στήριξης

Στη δεκαετία του ’70, οι ΗΠΑ (μαζί με το Ιράν του Σάχη) όπλισαν τους Ιρακινούς Κούρδους όχι για να νικήσουν, αλλά για να προκαλέσουν πλήγματα τη Βαγδάτη. Η κυβέρνηση Νίξον, με επικεφαλής τον Χένρι Κίσινγκερ, κατέστρωσε ένα σχέδιο με το Ιράν (τότε σύμμαχό, υπό την ηγεσία του Σάχη) για να εξοπλίσει τους Ιρακινούς Κούρδους. Το σχέδιο δεν ήταν να κερδίσουν οι Κούρδοι στο Ιράκ, καθώς αυτό θα μπορούσε να ενθάρρυνε τους Κούρδους στο Ιράν να ξεσηκωθούν οι ίδιοι. Ήταν απλώς για να αφαίμαξουν την ιρακινή κυβέρνηση.

Όταν η Τεχεράνη και η Βαγδάτη τα βρήκαν (συμφωνίες που οδήγησαν στη διακοπή βοήθειας), οι Κούρδοι εγκαταλείφθηκαν και ακολούθησαν σφαγές και εκκαθαρίσεις. Όταν ρωτήθηκε, ο Κίσινγκερ εξήγησε μελαγχολικά ότι «η μυστική δράση δεν πρέπει να συγχέεται με το ιεραποστολικό έργο».

4) 1980 – Γενοκτονικές επιχειρήσεις και χημικά

Στον πόλεμο Ιράκ–Ιράν, η κυβέρνηση Ρίγκαν είδε τον Σαντάμ ως αντίβαρο στην Τεχεράνη και αντιτάχθηκε στις προσπάθειες του Κογκρέσου να επιβάλει κυρώσεις στο Ιράκ. Οι Κούρδοι πλήρωσαν το τίμημα: χημικά, εκκαθαρίσεις, καταστροφές οικισμών. Η αμερικανική στάση –πολιτικά και διπλωματικά– έδειξε ανοχή/προτεραιοποίηση άλλων στόχων έναντι της προστασίας τους.

 Τα αμερικανικά μέσα ενημέρωσης έπαιξαν επίσης πιστά τον ρόλο τους. Όταν ένας δημοσιογράφος της Washington Post προσπάθησε να πείσει την εφημερίδα να δημοσιεύσει μια φωτογραφία ενός Κούρδου που σκοτώθηκε από χημικά όπλα, ο αρχισυντάκτης του απάντησε : «Ποιος θα νοιαστεί;»

5) 1991 – “Σηκωθείτε” είπε ο Μπους, αλλά όταν σηκώθηκαν τους άφησαν

Στον Πόλεμο του Κόλπου, το μήνυμα των ΗΠΑ ενθάρρυνε εξεγέρσεις. Σιίτες στον νότο και Κούρδοι στον βορρά κινήθηκαν, πιστεύοντας ότι έχουν την υποστήριξη των ΗΠΑ.  Συγκεκριμένα ο Τζορτζ Μπους ο πρεσβύτερος κάλεσε «τον ιρακινό στρατό και τον ιρακινό λαό να πάρουν την κατάσταση στα χέρια τους, να αναγκάσουν τον δικτάτορα Σαντάμ Χουσεΐν να παραιτηθεί». 

Αποδείχθηκε ότι ο Μπους δεν ήταν 100% ειλικρινής σχετικά με τα συναισθήματά του σε αυτό το θέμα. Ο αμερικανικός στρατός αποσύρθηκε καθώς το Ιράκ σφαγίαζε τους αντάρτες σε όλη τη χώρα. Γιατί; Ο αρθρογράφος των New York Times, Τόμας Φρίντμαν,  εξήγησε ότι «ο κ. Μπους δεν υποστήριξε ποτέ τις κουρδικές και σιιτικές εξεγέρσεις εναντίον του κ. Χουσεΐν, ή, στην πραγματικότητα, οποιοδήποτε δημοκρατικό κίνημα στο Ιράκ» επειδή «η σιδερένια γροθιά του Σαντάμ κράτησε ταυτόχρονα το Ιράκ ενωμένο, προς ικανοποίηση των Αμερικανών συμμάχων Τουρκίας και Σαουδικής Αραβίας». Αυτό που ήθελαν οι ΗΠΑ ήταν να αναλάβει την εξουσία ο ιρακινός στρατός, όχι οι απλοί άνθρωποι. Έγραψε «τότε» ο Φρίντμαν, «η Ουάσινγκτον θα είχε το καλύτερο όλων των κόσμων: μια ιρακινή χούντα με σιδερένια γροθιά χωρίς τον Σαντάμ Χουσεΐν».

6) 1990 – Οι “καλοί Κούρδοι” στο Ιράκ, οι “κακοί Κούρδοι” στην Τουρκία

Την ίδια εποχή που οι Ιρακινοί Κούρδοι προστατεύονταν με ζώνες ασφαλείας, οι Κούρδοι της Τουρκίας αντιμετωπίζονταν ως πρόβλημα ενός συμμάχου του ΝΑΤΟ. Κατά τη διάρκεια της κυβέρνησης Κλίντον τη δεκαετία του 1990, οι Ιρακινοί Κούρδοι, ήταν οι καλοί Κούρδοι. Επειδή διώχθηκαν από το Ιράκ, τον εχθρό των ΗΠΑ, ήταν άξιοι συμπάθειας. Αλλά και οι Κούρδοι λίγα μίλια βόρεια στην Τουρκία επειδή ενοχλούσαν των σύμμαχων των ΗΠΑ, ήταν οι κακοί Κούρδοι. Οι ΗΠΑ έστειλαν στην Τουρκία τεράστιες ποσότητες όπλων, τα οποία χρησιμοποίησε — εν γνώσει των ΗΠΑ — για να δολοφονήσει δεκάδες χιλιάδες Κούρδους και να ισοπεδώσει χιλιάδες χωριά.

7) 2007 – “ΟΚ” στα τουρκικά πλήγματα στο Ιρακινό Κουρδιστάν

Πριν τον πόλεμο στο Ιράκ το 2003, οι Ιρακινοί Κούρδοι πίστεψαν ότι η νέα τάξη πραγμάτων θα τους θωρακίσει. Ειδικοί όπως ο Κρίστοφερ Χίτσενς έλεγαν ότι έπρεπε να γίνει για να βοηθηθούν οι Κούρδοι . Αντίθετα, ο πληροφοριοδότης των Pentagon Papers, Ντάνιελ Έλσμπεργκ, είχε αυτή την αυστηρή συζήτηση με τον νεοσυντηρητικό Γουίλιαμ Κρίστολ στο C-SPAN ακριβώς τη στιγμή που ξεκίνησε ο πόλεμος:

Έλσμπεργκ: Οι Κούρδοι έχουν κάθε λόγο να πιστεύουν ότι θα προδοθούν ξανά από τις Ηνωμένες Πολιτείες, όπως τόσες φορές στο παρελθόν. Το θέαμα της πρόσκλησης των Τούρκων σε αυτόν τον πόλεμο… δεν θα μπορούσε να είναι καθησυχαστικό για τους Κούρδους…

Κρίστολ: Είμαι κατά της προδοσίας των Κούρδων. Σίγουρα το επιχείρημά σου δεν είναι ότι επειδή τους προδώσαμε στο παρελθόν, πρέπει να τους προδώσουμε και αυτή τη φορά;

Έλσμπεργκ: Όχι ότι  πρέπει , απλώς ότι  θα το κάνουμε .

Κρίστολ: Δεν θα το κάνουμε. Δεν θα το κάνουμε.

Όταν η Τουρκία πίεσε, η Ουάσιγκτον αποδέχθηκε και διευκόλυνε βαριές αεροπορικές επιχειρήσεις κατά κουρδικών στόχων εντός Ιράκ. Και έτσι δικαιώθηκε ο Έσμπεργκ και το 2007, οι ΗΠΑ επέτρεψαν στην Τουρκία να πραγματοποιήσει μια σφοδρή βομβαρδιστική εκστρατεία  εναντίον των Ιρακινών Κούρδων εντός του Ιράκ. Εκείνη την εποχή, το περιοδικό του Κρίστολ, το Weekly Standard, δήλωνε ότι αυτή η προδοσία ήταν ακριβώς αυτό που έπρεπε να κάνει η Αμερική .

8) 2019 – Πράσινο φως στην τουρκική εισβολή στη βόρεια Συρία

Το 2019 η ιστορία επαναλήφθηκε με τον χειρότερο τρόπο! Οι ΗΠΑ έκαναν πίσω από θέσεις στη βόρεια Συρία και άνοιξαν τον δρόμο στην Τουρκία να χτυπήσει κουρδικές δυνάμεις που είχαν σηκώσει το κύριο βάρος στη μάχη κατά του ISIS. Οι Κούρδοι είδαν το χειρότερο σενάριο να υλοποιείται: «σας χρειαζόμασταν χθες, σήμερα δεν είστε προτεραιότητα». Αυτή είναι μια ιστορία, στην οποία πρέπει να δοθεί προσοχή, γιατί συνέβη υπό τη διακυβέρνηση του Ντόναλντ Τραμπ και θεωρήθηκε χειρότερη από του 1975.

Σύμφωνα με όσα περιγράφονται και όσα αποδίδονται στον Ντόναλντ Τραμπ στο βιβλίο του πρώην Συμβούλου Εθνικής Ασφάλειας Τζον Μπόλτον (The Room Where It Happened), ο Τραμπ αντιμετώπιζε τους Κούρδους ως «αναξιόπιστους» και «δειλούς» συμμάχους. Φέρεται να είπε: «Δεν θέλω να μείνω καθόλου. Δεν μου αρέσουν οι Κούρδοι. Έτρεξαν από τους Ιρακινούς, έτρεξαν από τους Τούρκους. Η μόνη φορά που δεν τρέχουν είναι όταν βομβαρδίζουμε γύρω τους με F-18».

Η φράση αυτή, πέρα από την προσβολή, δείχνει το πώς ο Λευκός Οίκος «δικαιολόγησε» εκ των υστέρων την απόσυρση: σαν να λέει ότι οι Κούρδοι πολεμούν μόνο όταν έχουν αμερικανική αεροπορική ομπρέλα. Όμως αυτό είναι η ουσία κάθε σύγχρονης πολεμικής σύμπραξης: κανείς στρατός δεν κρατάει γραμμές χωρίς αεροπορική κάλυψη όταν υπάρχει διαθέσιμη. Και ειδικά οι ΗΠΑ βασίζουν διαχρονικά τη στρατηγική τους στο πλεονέκτημα αεροπορικής ισχύος για να μειώνουν δικές τους απώλειες.

Ο ίδιος ο Τραμπ, όπως καταγράφεται, παρέπεμπε σε δύο περιστατικά ως «απόδειξη» ότι οι Κούρδοι «τρέχουν»:

  • την κατάληψη του Κιρκούκ από τον ιρακινό στρατό τον Οκτώβριο του 2017, όταν οι Πεσμεργκά έχασαν τον έλεγχο της αμφισβητούμενης περιοχής,

  • και τις τουρκικές επιχειρήσεις κατά των Σύρων Κούρδων: στo Αφρίν στις αρχές του 2018 και στη βορειοανατολική Συρία τον Οκτώβριο του 2019.

Το κρίσιμο σημείο είναι ότι, και στις δύο περιπτώσεις, η κυβέρνηση Τραμπ δεν έκανε ουσιαστικά τίποτα για να αποτρέψει ή έστω να αποθαρρύνει το Ιράκ και την Τουρκία από επιθέσεις εναντίον δυνάμεων που είχαν πολεμήσει δίπλα στις ΗΠΑ κατά του ISIS.

Και μετά ήρθε το αποκορύφωμα: τον Οκτώβριο του 2019 οι ΗΠΑ αποσύρθηκαν/μετακινήθηκαν από τη μεθόριο, δίνοντας στην πράξη χώρο στην Τουρκία να εξαπολύσει επίθεση εναντίον των κουρδικών δυνάμεων στη βόρεια Συρία. Αυτό ήταν το «πράσινο φως» που φοβόντουσαν οι Κούρδοι για χρόνια: ότι, μόλις η Άγκυρα αποφάσιζε να χτυπήσει, η Ουάσιγκτον θα έκανε πίσω.

Εκείνη την εποχή ο Πωλ Ίντον γράφοντας στο News Arab, υπενθύμιζε το μέγεθος της κουρδικής προσφοράς στον πόλεμο κατά του ISIS:

  • οι κουρδικής ηγεσίας δυνάμεις στη Συρία έχασαν περίπου 11.000 μαχητές και μαχήτριες,

  • ενώ οι Ιρακινοί Πεσμεργκά είχαν τουλάχιστον 1.700 νεκρούς κρατώντας γραμμές απέναντι στο Ισλαμικό Κράτος.

Δηλαδή: οι ΗΠΑ έκαναν πόλεμο με ελάχιστες απώλειες δικών τους στρατιωτών, επειδή η «βρόμικη δουλειά» στο έδαφος έγινε από Κούρδους. Κι όμως, όταν ο Τραμπ αποφάσισε ότι η παρουσία στη Συρία «δεν τον ενδιαφέρει», η συνεργασία μετατράπηκε σε αναλώσιμο υλικό.

Ενδεικτικό της ζημιάς που έγινε τότε, είναι και η αντίδραση μέσα στον ίδιο τον αμερικανικό στρατό. Οι στρατιωτικοί εξέφρασαν σπάνια δημόσια διαφωνία, λέγοντας ότι «τους εμπιστεύονταν και τους πρόδωσαν» και ότι αυτό είναι «λεκές στη συνείδηση της Αμερικής».

Αυτό συνέβη το 2019! Ήταν μια απόφαση αποχώρησης/υποχώρησης που επέτρεψε μια καταστροφική επίθεση συμμάχου των ΗΠΑ (Τουρκία) πάνω σε «δικούς τους» συμμάχους— και ταυτόχρονα συνοδεύτηκε από την ωμή απαξίωση του Τραμπ, όπως την καταγράφει ο Μπόλτον.

9) 2026 – Η τρέχουσα “ενσωμάτωση” στη Συρία και η αποδόμηση της Ροζάβα

Και φτάνουμε στο σήμερα, εφτά χρόνια μετά. Οι εξελίξεις στη Συρία, οι πιέσεις για «ενιαίο συριακό κράτος», οι συμφωνίες που μεταφέρουν κρίσιμες υποδομές/περάσματα/πόρους στη Δαμασκό και η παράλληλη τουρκική ικανοποίηση συνθέτουν την 9η πράξη. Οι Κούρδοι καλούνται να παραδώσουν ό,τι έχτισαν στρατιωτικά και διοικητικά, με αντάλλαγμα γενικές διαβεβαιώσεις, πολιτισμικές αναγνωρίσεις και την υπόσχεση ότι «θα προστατευθούν» — μια υπόσχεση που η ιστορία δείχνει ότι δεν αρκεί.

Εργαλείο στα αμερικανικά σχέδια

Οι Κούρδοι έγιναν επανειλημμένα «εργαλείο» σε αμερικανικά σχέδια: άλλοτε για να πιεστεί μια κυβέρνηση, άλλοτε για να κρατηθεί μια γραμμή άμυνας, άλλοτε για να χτυπηθεί ένας κοινός εχθρός όπως το ISIS. Όμως η Ουάσιγκτον δεν ήθελε ποτέ να τους αφήσει να γίνουν αρκετά ισχυροί ώστε να αλλάξουν σύνορα ή να ανατρέψουν ισορροπίες που εξυπηρετούν συμμάχους της. Κι έτσι, όταν έρχεται η ώρα της σύγκρουσης με την Τουρκία ή της «συμφωνίας με το κράτος», οι Κούρδοι πληρώνουν τον λογαριασμό.

Συνέχεια ανάγνωσης

ΡΟΗ ΕΙΔΗΣΕΩΝ

ΑΝΑΡΤΗΣΕΙΣ ΜΕ ΣΗΜΑΣΙΑ10 λεπτά πριν

Μια Ανεξάρτητη Γροιλανδία να είναι η λύση;

Η ανεξάρτητη Γροιλανδία θα μπορεί να συνάπτει συμφωνίες με τις παραπάνω χώρες, συμφωνίες οικονομικής συνεργασίας και για επενδύσεις.

Άμυνα40 λεπτά πριν

Καραβίδας: Η σκληρή γεωστρατηγική αλήθεια

Η ομιλία πραγματοποιήθηκε στο πλαίσιο της εκδήλωσης του Κινήματος «ΑΠΕΛΕΥΘΕΡΩΣΗ 2025», με γενικό τίτλο «Ενιαίος Ελληνισμός, Προϋπόθεση Απελευθέρωσης», που έλαβε...

Πολιτική1 ώρα πριν

Επεισόδιο στην Ευρωβουλή! Ο Μαυρίδης ξεμπρόστιασε την Κάγια Κάλλας – “Δεν αναφέρεστε στην τουρκική κατοχή εξυπηρετώντας τα κρατικά σας συμφέροντα”

Ο Κύπριος Ευρωβουλευτής επέκρινε την Ύπατη Εκπρόσωπο της ΕΕ για συστηματική αποφυγή αναφοράς στην τουρκική κατοχή εδάφους της ΕΕ στην...

Αναλύσεις2 ώρες πριν

«Ίμια: 30 χρόνια μετά»: Ντοκιμαντέρ δύο επεισοδίων του Αλέξη Παπαχελά

Τι ακριβώς συνέβη κεκλεισμένων των θυρών και πώς φτάσαμε μια ανάσα πριν τον πόλεμο;

Άμυνα2 ώρες πριν

Επιβεβαίωση Geopolitico! Ο Τραμπ παραδέχεται τη χρήση ασύμβατου όπλου στην επιχείρηση κατά του Μαδούρο

Η αναφορά έγινε σε συνέντευξή του στο NewsNation, σε μια συγκυρία όπου ήδη κυκλοφορούν αφηγήσεις για «κατευθυνόμενη ενέργεια» και τεχνολογίες...

Δημοφιλή