Η επικύρωση του τουρκολιβυκού μνημονίου από τη Βουλή των Αντιπροσώπων της Ανατολικής Λιβύης και η εκκρεμότητα γύρω από το έργο ηλεκτρικής διασύνδεσης Ελλάδας–Κύπρου, Great Sea Interconnector (GSI), διαμορφώνουν ένα νέο περιβάλλον έντασης στην Ανατολική Μεσόγειο.

Το κρίσιμο ερώτημα δεν περιορίζεται πλέον στις διεκδικήσεις που διατυπώνει η Τουρκία, αλλά επεκτείνεται στο μέχρι πού είναι διατεθειμένη να φτάσει η Άγκυρα για να τις επιβάλει στην πράξη.

Αυτό αναδεικνύεται στο δημοσίευμα της Μαρίας Ζαχαράκη στα «ΝΕΑ Σαββατοκύριακο», όπου καταγράφονται οι εκτιμήσεις Τούρκων αξιωματούχων, πρώην διπλωματών και αναλυτών για τις συνέπειες του τουρκολιβυκού μνημονίου, τις πιθανές αντιδράσεις στο GSI και τη στάση των Ηνωμένων Πολιτειών.

Παρά τις διαφορετικές προσεγγίσεις, προκύπτει μια κοινή θέση: η Τουρκία δεν σκοπεύει να αποδεχθεί τον αποκλεισμό της από διαδικασίες που αφορούν θαλάσσιες περιοχές τις οποίες θεωρεί ότι εμπίπτουν στη δική της δικαιοδοσία.

Γιαϊτζί: «Σημαντικό πλήγμα» για τις ελληνικές θέσεις

Ο απόστρατος υποναύαρχος Τζιχάτ Γιαϊτζί, ο οποίος θεωρείται ένας από τους βασικούς εμπνευστές του τουρκολιβυκού μνημονίου, αντιμετωπίζει την επικύρωσή του από την ανατολική λιβυκή πλευρά ως εξέλιξη ιδιαίτερης στρατηγικής σημασίας.

Σύμφωνα με όσα ανέφερε στη Μαρία Ζαχαράκη, η απόφαση αποτελεί «σημαντικό πλήγμα» για την ελληνική αμφισβήτηση της συμφωνίας, καθώς, κατά την τουρκική ερμηνεία, ενισχύει τη θέση περί θαλάσσιας γειτνίασης Τουρκίας και Λιβύης.

Ο Γιαϊτζί επιμένει ότι η Κρήτη, η Κάσος, η Κάρπαθος, η Ρόδος και το Καστελλόριζο δεν μπορούν να ακυρώσουν τις αξιώσεις που προβάλλει η Άγκυρα με βάση τις ηπειρωτικές ακτές της.

Πρόκειται για την τουρκική επιχειρηματολογία που αμφισβητεί την επήρεια των ελληνικών νησιών στην οριοθέτηση θαλάσσιων ζωνών και βρίσκεται στον πυρήνα της αντιπαράθεσης με την Αθήνα.

Πιο συγκρατημένος εμφανίζεται ο Ουγούρ Εκιντζί, ερευνητής του φιλοκυβερνητικού ινστιτούτου SETA.

Ο Τούρκος αναλυτής εκτιμά ότι η απόφαση της λιβυκής Βουλής δεν μεταβάλλει τη στρατηγική της Άγκυρας, προσφέρει όμως πρόσθετη πολιτική υποστήριξη στη θέση ότι τα νησιά δεν αποκτούν αυτομάτως πλήρη επήρεια κατά την οριοθέτηση υφαλοκρηπίδας και ΑΟΖ.

Παράλληλα, αναγνωρίζει ότι η εξέλιξη δεν επιλύει τις διαφορές στην Ανατολική Μεσόγειο. Αντίθετα, ενδέχεται να προκαλέσει νέες αντιπαραθέσεις, με εμπλοκή της Ευρωπαϊκής Ένωσης και διεθνών επιχειρηματικών ομίλων.

Τούρκος πρώην διπλωμάτης: «Το χειρότερο δυνατό αποτέλεσμα για την Τουρκία»

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει η τοποθέτηση του Αϊντίν Σεζέρ, πρώην στελέχους του τουρκικού υπουργείου Εξωτερικών και επικριτή του δόγματος της «Γαλάζιας Πατρίδας».

Ο Σεζέρ αντιμετωπίζει την εξέλιξη με έντονο προβληματισμό, προειδοποιώντας ότι η επικύρωση του μνημονίου μπορεί να οδηγήσει σε διεθνή δικαστική αντιπαράθεση με την Ελλάδα και ενδεχομένως την Αίγυπτο.

«Από την πλευρά της Τουρκίας, βρισκόμαστε αντιμέτωποι με το χειρότερο δυνατό αποτέλεσμα», δηλώνει.

Η ανησυχία του αφορά το ενδεχόμενο μιας δυσμενούς δικαστικής απόφασης, η οποία θα μπορούσε να δημιουργήσει σοβαρό προηγούμενο εις βάρος των τουρκικών θέσεων για την επήρεια των νησιών.

Ο ίδιος αποφεύγει να ολοκληρώσει δημόσια την εκτίμησή του για τις πιθανές συνέπειες, αναφέροντας ότι δεν έχει το θάρρος να περιγράψει τι θα μπορούσε να σημαίνει ένα αρνητικό αποτέλεσμα για την επιχειρηματολογία της Άγκυρας.

Επισημαίνει, πάντως, ότι η επικύρωση δεν συνεπάγεται αυτομάτως πρακτικές επιπτώσεις για την Ελλάδα, κάνοντας αναφορά και στην παρουσία αμερικανικών εταιρειών στον τομέα των ενεργειακών ερευνών.

Κουνεράλπ: Κίνδυνος νέας κρίσης όπως το 2020

Ανάλογο προβληματισμό εκφράζει ο Σελίμ Κουνεράλπ, πρώην Τούρκος διπλωμάτης, ο οποίος θεωρεί ότι η προσέγγιση της πλευράς Χαφτάρ με την Άγκυρα μπορεί τελικά να δημιουργήσει περισσότερα προβλήματα από όσα επιλύει.

Στο επίκεντρο της ανησυχίας του βρίσκεται η αντίδραση της Ευρωπαϊκής Ένωσης, αλλά και η πιθανότητα νέας κρίσης στην Ανατολική Μεσόγειο.

Ο Κουνεράλπ παραπέμπει στα γεγονότα του 2020, όταν η παρουσία του τουρκικού ερευνητικού σκάφους «Ορούτς Ρέις» προκάλεσε σοβαρή ένταση με την Ελλάδα.

Εκτιμά ότι, εάν επιχειρηθεί η πρακτική εφαρμογή των τουρκικών διεκδικήσεων, ενδέχεται να ακολουθήσει νέος κύκλος αντιπαράθεσης, που θα μπορούσε να οδηγήσει και πάλι στην απόσυρση πλοίων από τις επίμαχες περιοχές.

Δεν αποκλείει, επίσης, την επαναφορά του ζητήματος σε διεθνές διπλωματικό και δικαστικό επίπεδο, με ενδεχόμενη συζήτηση στο Συμβούλιο Ασφαλείας του ΟΗΕ και πρόταση παραπομπής στο Διεθνές Δικαστήριο.

Κατά την εκτίμησή του, ένα τέτοιο ενδεχόμενο θα μπορούσε να οδηγήσει σε μακροχρόνια στασιμότητα.

Η ουσία της προειδοποίησής του είναι ότι η πολιτική αξιοποίηση του τουρκολιβυκού μνημονίου μπορεί να μετατραπεί σε διπλωματικό και νομικό κόστος για την ίδια την Τουρκία.

Το GSI στο επίκεντρο: Απαιτήσεις συνεννόησης με την Άγκυρα

Η δεύτερη παράμετρος της αντιπαράθεσης αφορά την ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας–Κύπρου.

Το έργο του Great Sea Interconnector αποκτά ιδιαίτερη γεωπολιτική διάσταση, καθώς η Άγκυρα υποστηρίζει ότι τμήματα της σχεδιαζόμενης διαδρομής του βρίσκονται σε περιοχές που η ίδια θεωρεί τουρκική υφαλοκρηπίδα.

Ο Τζιχάτ Γιαϊτζί συνδέει ευθέως την επικύρωση του τουρκολιβυκού μνημονίου με το μέλλον του έργου.

«Όχι, δεν είναι καθόλου σωστό να λέμε ότι η απόφαση αυτή της Λιβύης δεν θα επηρεάσει το έργο του καλωδίου», υποστηρίζει.

Μάλιστα, επεκτείνει την τουρκική επιχειρηματολογία, υποστηρίζοντας ότι, εφόσον η όδευση του καλωδίου περνά από περιοχές που το μνημόνιο αποδίδει στη λιβυκή υφαλοκρηπίδα, θα πρέπει να υπάρξει σχετική συνεννόηση με τη Λιβύη.

Η θέση αυτή επιχειρεί να συνδέσει δύο διαφορετικά ζητήματα: τη θαλάσσια οριοθέτηση Τουρκίας–Λιβύης και την υλοποίηση ενός ενεργειακού έργου μεταξύ Ελλάδας και Κύπρου.

Το κρίσιμο σημείο είναι ότι η τουρκική πλευρά δεν περιορίζεται στην αμφισβήτηση των ελληνικών θέσεων, αλλά εγείρει αξιώσεις συμμετοχής στη διαδικασία υλοποίησης του έργου.

Θα υπάρξει στρατιωτική αντίδραση;

Το ερώτημα που κυριαρχεί είναι τι θα πράξει η Τουρκία εάν η Ελλάδα προχωρήσει στις απαιτούμενες δραστηριότητες χωρίς προηγούμενη συνεννόηση με την Άγκυρα.

Ο Οζάι Σεντίρ, διευθυντής σύνταξης της τουρκικής εφημερίδας «Μιλιέτ», αποφεύγει να προσδιορίσει τη μορφή μιας ενδεχόμενης αντίδρασης.

Αρκείται στη διαπίστωση ότι η τουρκική στάση είναι ήδη ξεκάθαρη, χωρίς να αποκλείει ή να προαναγγέλλει στρατιωτική κινητοποίηση.

Πιο σαφής είναι ο Ναμίκ Ταν, πρώην πρεσβευτής της Τουρκίας στην Ουάσιγκτον και στο Τελ Αβίβ και στέλεχος της αξιωματικής αντιπολίτευσης.

Παρότι διαφωνεί με την κυβέρνηση Ερντογάν σε σειρά ζητημάτων, υιοθετεί την τουρκική απαίτηση προηγούμενης συνεννόησης για δραστηριότητες σε θαλάσσιες περιοχές που διεκδικεί η Άγκυρα.

Ο Ταν θεωρεί αναπόφευκτη μια τουρκική αντίδραση εάν η Αθήνα προχωρήσει χωρίς την έγκριση που αξιώνει η Τουρκία.

Δεν διευκρινίζει, ωστόσο, εάν αυτή θα έχει διπλωματικό ή στρατιωτικό χαρακτήρα.

Η στάση αυτή έχει ιδιαίτερη σημασία, καθώς δείχνει ότι η τουρκική αμφισβήτηση των ελληνικών θαλάσσιων δικαιωμάτων δεν περιορίζεται στο κυβερνών κόμμα του Ερντογάν.

Τι περιμένουν οι Τούρκοι από τις Ηνωμένες Πολιτείες

Στο δημοσίευμα καταγράφεται επίσης η εκτίμηση ότι η Ουάσιγκτον δεν πρόκειται να παρέμβει αποφασιστικά υπέρ της Αθήνας σε περίπτωση νέας κρίσης.

Ο Ουγούρ Εκιντζί θεωρεί ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες θα επιδιώξουν διπλωματική διαχείριση μιας ενδεχόμενης έντασης.

Ο Ναμίκ Ταν εκτιμά ότι η αμερικανική πλευρά θα διατηρήσει την παραδοσιακή της στάση, αποφεύγοντας την άμεση εμπλοκή σε διμερείς διαφορές Ελλάδας και Τουρκίας, ακόμη και όταν αυτές συνδέονται με το GSI.

Πρόκειται για εκτιμήσεις των Τούρκων συνομιλητών και όχι για επιβεβαιωμένη δέσμευση της αμερικανικής κυβέρνησης.

Ωστόσο, οι συγκεκριμένες τοποθετήσεις αποτυπώνουν τον τρόπο με τον οποίο μέρος του τουρκικού διπλωματικού και αναλυτικού περιβάλλοντος αντιλαμβάνεται τον πιθανό ρόλο των ΗΠΑ.

Η Άγκυρα εγκλωβίζεται στις δικές της απαιτήσεις

Μια ακόμη παράμετρος προκύπτει από τις δημόσιες τοποθετήσεις του Τούρκου υπουργού Εξωτερικών, Χακάν Φιντάν.

Όπως υπενθυμίζεται στο δημοσίευμα, ο Φιντάν έχει θέσει ζήτημα προηγούμενης γραπτής γνωστοποίησης των ελληνικών δραστηριοτήτων.

Με αυτόν τον τρόπο, η Άγκυρα έχει διαμορφώσει ένα συγκεκριμένο πλαίσιο απαιτήσεων, το οποίο δυσκολεύεται πλέον να εγκαταλείψει χωρίς πολιτικό κόστος.

Η τουρκική πλευρά βρίσκεται έτσι αντιμέτωπη με ένα δίλημμα που απορρέει από τη δική της στρατηγική.

Εάν επιμείνει στην πρακτική εφαρμογή των αξιώσεών της, κινδυνεύει να προκαλέσει νέα κρίση με την Ελλάδα και να επιβαρύνει τις σχέσεις της με την Ευρωπαϊκή Ένωση.

Εάν, αντιθέτως, υποχωρήσει από τις δημόσια διατυπωμένες απαιτήσεις της, θα πρέπει να διαχειριστεί τις εσωτερικές πολιτικές συνέπειες.

Το ενδιαφέρον στοιχείο είναι ότι αυτός ο προβληματισμός δεν περιορίζεται στους επικριτές της κυβέρνησης Ερντογάν, αλλά αναγνωρίζεται, με διαφορετικές διατυπώσεις, από συνομιλητές που βρίσκονται σε διαφορετικά σημεία του τουρκικού πολιτικού και διπλωματικού φάσματος.

Η επόμενη φάση της αντιπαράθεσης θα κριθεί σε μεγάλο βαθμό από τις κινήσεις που θα επιχειρηθούν στη θάλασσα.

Το πραγματικό ερώτημα είναι εάν η Τουρκία θα επιχειρήσει να μετατρέψει τις διεκδικήσεις της σε τετελεσμένα και ποιο κόστος είναι διατεθειμένη να αναλάβει για να το πετύχει.

Με αφετηρία τις εξελίξεις γύρω από το τουρκολιβυκό μνημόνιο, ο Γιώργος Ανθρακεύς αμφισβήτησε την κυβερνητική θέση περί ενισχυμένης γεωπολιτικής ισχύος της Ελλάδας.

Σύμφωνα με τον ίδιο, η χώρα έχει υποστεί δύο σοβαρά διπλωματικά πλήγματα: το πρώτο το 2019, όταν η Τουρκία προχώρησε στην υπογραφή και επικύρωση του μνημονίου με την κυβέρνηση της Τρίπολης, και το δεύτερο με την πρόσφατη εξέλιξη στην ανατολική Λιβύη, την οποία παρουσίασε ως επικύρωση της συμφωνίας από το λιβυκό Κοινοβούλιο.

Ο νομικός καταλόγισε στην κυβέρνηση Κυριάκου Μητσοτάκη αδράνεια και απουσία αποτελεσματικού σχεδιασμού, υποστηρίζοντας ότι η Αθήνα δεν αξιοποίησε τις δυνατότητες που είχε για να αντιμετωπίσει την τουρκική στρατηγική.

Κατά την εκτίμησή του, η Τουρκία εκμεταλλεύθηκε το διπλωματικό κενό και επιχείρησε να δημιουργήσει τετελεσμένα στις θαλάσσιες ζώνες της Ανατολικής Μεσογείου.

Ο Ανθρακεύς εκτίμησε ότι οι εξελίξεις οδηγούν σε ουσιαστική απομείωση της ελληνικής θαλάσσιας δικαιοδοσίας, υποστηρίζοντας ότι η Ελλάδα βρίσκεται αντιμέτωπη με μια πρωτοφανή, κατά την άποψή του, υποχώρηση των κυριαρχικών της δικαιωμάτων μετά την ενσωμάτωση των Δωδεκανήσων το 1947.

Πρόκειται για τη δική του πολιτική και νομική αποτίμηση, καθώς η υπογραφή ή η κύρωση ενός μνημονίου μεταξύ τρίτων κρατών δεν συνεπάγεται αυτομάτως μεταβολή των ελληνικών κυριαρχικών δικαιωμάτων.

Προειδοποίηση για τον τουρκικό νόμο της «Γαλάζιας Πατρίδας»

Ιδιαίτερη βαρύτητα απέδωσε ο Γιώργος Ανθρακεύς στην πιθανότητα θεσμοθέτησης της τουρκικής αντίληψης περί «Γαλάζιας Πατρίδας».

Όπως υποστήριξε, η τελευταία εξέλιξη στη Λιβύη αποτελεί μέρος ενός ευρύτερου σχεδιασμού της Άγκυρας και μπορεί να χρησιμοποιηθεί ως πολιτικό έρεισμα για τη νομοθετική αποτύπωση των τουρκικών θαλάσσιων διεκδικήσεων.

Κατά την εκτίμησή του, η Τουρκία επιδιώκει να ενσωματώσει στη συγκεκριμένη διαδικασία τις αξιώσεις της στο Αιγαίο και στην Ανατολική Μεσόγειο, επικαλούμενη τη συμφωνία της με τη Λιβύη.

Ο νομικός προέβλεψε ότι θα ακολουθήσει τουρκικός νόμος για τη «Γαλάζια Πατρίδα», τονίζοντας ότι η πρόσφατη εξέλιξη ήταν απαραίτητη για την υλοποίηση του συγκεκριμένου σχεδιασμού.

Αμφισβήτησε, παράλληλα, τη θέση που απέδωσε στον υπουργό Εξωτερικών Γιώργο Γεραπετρίτη ότι η ελληνική πλευρά δεν μπορούσε να αποτρέψει την εξέλιξη, υποστηρίζοντας πως υπήρχαν διπλωματικές και νομικές δυνατότητες αντίδρασης.

Η πρόταση για το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο αντί της Χάγης

Το σημαντικότερο μέρος της συνέντευξης αφορούσε την πρόταση του Γιώργου Ανθρακεύς για διαφορετική νομική αντιμετώπιση των θαλάσσιων διαφορών.

Ο διδάκτωρ Νομικής υποστήριξε ότι η Ελλάδα έχει εγκλωβιστεί στην προοπτική προσφυγής στο Διεθνές Δικαστήριο της Χάγης, παραβλέποντας τις δυνατότητες που, σύμφωνα με τη δική του επιστημονική προσέγγιση, παρέχει το ενωσιακό δίκαιο.

Επικαλέστηκε την ένταξη της Σύμβασης των Ηνωμένων Εθνών για το Δίκαιο της Θάλασσας στο νομικό πλαίσιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης, υποστηρίζοντας ότι η Ελλάδα και η Κυπριακή Δημοκρατία μπορούν να αξιοποιήσουν το Δικαστήριο της Ευρωπαϊκής Ένωσης στο Λουξεμβούργο.

Άσκησε κριτική στην προοπτική ενός ελληνοτουρκικού συνυποσχετικού για τη Χάγη, επισημαίνοντας ότι μια τέτοια διαδικασία θα περιόριζε, κατά την εκτίμησή του, τη δυνατότητα θεσμικής συμμετοχής της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Επιπλέον, υποστήριξε ότι η νομολογία του Διεθνούς Δικαστηρίου σε ζητήματα θαλάσσιας οριοθέτησης δεν εξασφαλίζει εκ των προτέρων πλήρη επήρεια στα ελληνικά νησιά.

Το άρθρο 273 και η κοινή θαλάσσια ζώνη Ελλάδας – Κύπρου

Παρουσιάζοντας την εναλλακτική πρότασή του, ο Ανθρακεύς επικαλέστηκε το άρθρο 273 της Συνθήκης για τη Λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Η διάταξη προβλέπει δικαιοδοσία του Δικαστηρίου της ΕΕ για διαφορές μεταξύ κρατών-μελών, οι οποίες συνδέονται με το αντικείμενο των Συνθηκών και υποβάλλονται με ειδική συμφωνία των ενδιαφερομένων κρατών.

Ο νομικός πρότεινε η Ελλάδα και η Κυπριακή Δημοκρατία να υπογράψουν σχετικό συνυποσχετικό, ζητώντας δικαστική οριοθέτηση κοινής αλιευτικής ζώνης.

Στο επίκεντρο της πρότασης βρίσκεται η θέση του ότι μια τέτοια διαδικασία θα μπορούσε να αποτελέσει τη βάση για τη νομική κατοχύρωση της σύνδεσης των θαλάσσιων ζωνών των δύο κρατών.

Κατά τον Ανθρακεύς, η επιλογή αυτή θα επέτρεπε στην Ελλάδα και την Κύπρο να αποκτήσουν ισχυρό δικαστικό τίτλο, με τη συμμετοχή του ευρωπαϊκού θεσμικού πλαισίου.

Η προτεινόμενη οριοθέτηση, όπως εξήγησε, θα στηριζόταν σε τεχνικό φάκελο και γεωγραφικές συντεταγμένες που θα κατέθεταν οι δύο χώρες.

Ο καθοριστικός ρόλος της Στρογγύλης

Ξεχωριστή αναφορά έκανε ο Γιώργος Ανθρακεύς στη Στρογγύλη, τη νησίδα του συμπλέγματος Μεγίστης, την οποία χαρακτήρισε κομβικής σημασίας για τη θαλάσσια σύνδεση Ελλάδας και Κύπρου.

Υποστήριξε ότι ο συνυπολογισμός της Στρογγύλης στη χάραξη της μέσης γραμμής θα μπορούσε να συμβάλει στην εξασφάλιση πλήρους επήρειας του συμπλέγματος Καστελορίζου.

Σύμφωνα με τη συλλογιστική του, η δικαστική οριοθέτηση μεταξύ Ελλάδας και Κύπρου θα δημιουργούσε ένα ισχυρό νομικό δεδομένο έναντι των τουρκικών διεκδικήσεων.

Ο Ανθρακεύς ανέφερε ότι η Κυπριακή Δημοκρατία είχε επιδιώξει κατά το παρελθόν οριοθέτηση με την Ελλάδα, χωρίς όμως να προχωρήσει η διαδικασία.

Στο σημείο αυτό άσκησε κριτική σε παλαιότερους χειρισμούς της ελληνικής εξωτερικής πολιτικής, αναφερόμενος στις περιόδους των κυβερνήσεων Κώστα Σημίτη και Κώστα Καραμανλή και στους τότε υπουργούς Εξωτερικών Γιώργο Παπανδρέου και Ντόρα Μπακογιάννη.

Κατά την άποψή του, η σημερινή δυνατότητα δικαστικής επίλυσης μέσω ευρωπαϊκών θεσμών θα μπορούσε να αποτελέσει πιο αποτελεσματική επιλογή από τις προηγούμενες διπλωματικές προσεγγίσεις.

Κριτική στη συμφωνία με την Αίγυπτο

Ο Ανθρακεύς αναφέρθηκε και στη συμφωνία μερικής οριοθέτησης ΑΟΖ Ελλάδας – Αιγύπτου.

Υποστήριξε ότι η συμφωνία δεν αντιμετώπισε το κρισιμότερο ζήτημα, δηλαδή τη θαλάσσια περιοχή ανατολικά της Ρόδου και τον ρόλο του συμπλέγματος Καστελορίζου.

Κατά την εκτίμησή του, η συγκεκριμένη εκκρεμότητα αφήνει ανοικτό ένα σημαντικό τμήμα του προβλήματος των θαλάσσιων οριοθετήσεων στην Ανατολική Μεσόγειο.

Ο νομικός επέμεινε ότι η χώρα χρειάζεται διαφορετική στρατηγική, η οποία θα στηρίζεται στην αξιοποίηση των δυνατοτήτων του ευρωπαϊκού δικαίου.

Η πολιτική του ιδιότητα και ο «Ελληνικός Παλμός»

Κατά τη διάρκεια της συνέντευξης, ο Γιώργος Ανθρακεύς αναφέρθηκε και στην πολιτική του δραστηριότητα.

Δήλωσε ότι είναι συντονιστής της Επιτροπής Εξωτερικών Υποθέσεων και Ευρωπαϊκού Δικαίου του «Ελληνικού Παλμού», ο οποίος συμμετέχει σε ευρύτερη πολιτική συνεργασία με την ονομασία Δημοκρατική Πατριωτική Συμπαράταξη.

Όπως ανέφερε, στη συγκεκριμένη συνεργασία συμμετέχουν πολιτικά κινήματα, κόμματα και κοινωνικές ομάδες που προβάλλουν ως βασικούς άξονες τη δημοκρατία, τον πατριωτισμό και την Ορθοδοξία.

Παρουσίασε την πρόταση δικαστικής οριοθέτησης Ελλάδας – Κύπρου ως μέρος του προγράμματος εξωτερικής πολιτικής του πολιτικού φορέα.

Παράλληλα, γνωστοποίησε την πρόθεσή του να είναι υποψήφιος βουλευτής στην Α΄ Ανατολικής Αττικής, αφήνοντας ανοικτό και το ενδεχόμενο συμμετοχής του στην πρώτη θέση του ψηφοδελτίου Επικρατείας, εφόσον επιλεγεί από την Κεντρική Επιτροπή.

«Δεν βλέπω θερμό επεισόδιο, γιατί η Τουρκία παίρνει αυτό που θέλει»

Προς το τέλος της συνέντευξης, ο Αρχοντής Κωστόπουλος έθεσε το ερώτημα εάν θα μπορούσε να προκύψει θερμό επεισόδιο μεταξύ Ελλάδας και Τουρκίας, ακόμη και για λόγους εσωτερικής πολιτικής σκοπιμότητας.

Ο Ανθρακεύς εμφανίστηκε αρνητικός απέναντι σε ένα τέτοιο ενδεχόμενο.

«Δεν το πιστεύω σε καμιά περίπτωση να γίνει θερμό επεισόδιο από τη στιγμή που η Τουρκία παίρνει πάντα αυτό που θέλει», ανέφερε χαρακτηριστικά.

Όπως εξήγησε, κατά την εκτίμησή του, η Άγκυρα δεν αντιμετωπίζει αυτή τη στιγμή τέτοια πίεση που θα την οδηγούσε να επιλέξει μια ανοιχτή στρατιωτική αναμέτρηση.

Απέδωσε την κατάσταση στη στάση της ελληνικής κυβέρνησης, επαναλαμβάνοντας την άποψη ότι η Ελλάδα δεν ασκεί αποτελεσματικά τα δικαιώματά της.

Ολοκληρώνοντας, επανήλθε στην πρότασή του για δικαστική οριοθέτηση με την Κυπριακή Δημοκρατία, υποστηρίζοντας ότι η αξιοποίηση του ευρωπαϊκού δικαίου μπορεί να προσφέρει μια διαφορετική προοπτική στην αντιμετώπιση των θαλάσσιων διαφορών.

Με αφορμή την επέτειο της 28ης Οκτωβρίου, ο καθηγητής Κωνσταντίνος Γρίβας ανέλυσε την ιστορική σημασία του ελληνικού «ΟΧΙ» και τις συνθήκες που επέτρεψαν στην Ελλάδα να αντιμετωπίσει επιτυχώς την ιταλική εισβολή.

Κεντρικό στοιχείο της ιστορικής προσέγγισης ήταν η σημασία της στρατιωτικής προετοιμασίας, σε συνδυασμό με την αποφασιστικότητα και το υψηλό εθνικό φρόνημα.

Η ελληνική αντίσταση του 1940 αποτελεί χαρακτηριστικό παράδειγμα της δυνατότητας ενός μικρότερου κράτους να αντιμετωπίσει έναν ισχυρότερο αντίπαλο, όταν συντρέχουν οι κατάλληλες στρατιωτικές, κοινωνικές και πολιτικές προϋποθέσεις.

Στην ανάλυση αναδείχθηκε επίσης η διεθνής διάσταση της ελληνικής νίκης στα βουνά της Πίνδου και της Βορείου Ηπείρου, καθώς και η συμβολή της στην εξέλιξη του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου.

Η Τουρκία και η διαρκής επιδίωξη ανατροπής των ισορροπιών

Από την ιστορική αναδρομή, η συζήτηση πέρασε στη σημερινή γεωπολιτική πραγματικότητα και ιδιαίτερα στις ελληνοτουρκικές σχέσεις.

Βασικός άξονας της παρέμβασης του Κωνσταντίνου Γρίβα ήταν η εκτίμηση ότι η τουρκική απειλή δεν πρέπει να αντιμετωπίζεται αποκλειστικά μέσα από το ενδεχόμενο μιας συμβατικής στρατιωτικής σύγκρουσης.

Η Άγκυρα αξιοποιεί ένα ευρύ φάσμα πολιτικών, στρατιωτικών και διπλωματικών εργαλείων, με στόχο να μεταβάλει τους συσχετισμούς ισχύος στο Αιγαίο και στην Ανατολική Μεσόγειο.

Στο πλαίσιο αυτής της προσέγγισης, η τουρκική αναθεωρητική πολιτική δεν αποσυνδέεται από τις ευρύτερες ιστορικές επιδιώξεις της χώρας.

Το κρίσιμο ζήτημα για την Ελλάδα είναι να αναγνωρίζει εγκαίρως τις επιδιώξεις του αντιπάλου και να διαθέτει ολοκληρωμένη στρατηγική για την αντιμετώπισή τους.

Ο μεταμοντέρνος πόλεμος και οι νέες μορφές απειλής

Ιδιαίτερη σημασία στην ανάλυση είχε η έννοια του «μεταμοντέρνου πολέμου».

Οι σύγχρονες αντιπαραθέσεις δεν περιορίζονται πλέον στην ανάπτυξη στρατευμάτων, στις ένοπλες συγκρούσεις και στην κατάληψη εδαφών.

Η άσκηση στρατιωτικής πίεσης, οι διπλωματικοί εκβιασμοί, η πληροφοριακή επιρροή και η δημιουργία τετελεσμένων μπορούν να λειτουργήσουν συνδυαστικά, επιτρέποντας σε ένα κράτος να επιδιώκει στρατηγικά αποτελέσματα ακόμη και χωρίς γενικευμένο πόλεμο.

Υπό αυτό το πρίσμα, η ελληνική πλευρά καλείται να αντιμετωπίσει την τουρκική στρατηγική ως ένα συνολικό πρόβλημα εθνικής ασφάλειας.

Η διατήρηση ισχυρών Ενόπλων Δυνάμεων παραμένει αναγκαία, αλλά η αποτελεσματική αποτροπή προϋποθέτει και πολιτική βούληση, τεχνολογική επάρκεια και μακροπρόθεσμο στρατηγικό σχεδιασμό.

Τα ιστορικά διδάγματα του 1922 και του 1974

Στην παρέμβαση εξετάστηκαν επίσης δύο καθοριστικές περίοδοι της νεότερης ελληνικής ιστορίας: η Μικρασιατική Καταστροφή του 1922 και η τουρκική εισβολή στην Κύπρο το 1974.

Τα δύο αυτά ιστορικά γεγονότα αναδεικνύουν τη σημασία της εθνικής στρατηγικής, της στρατιωτικής ετοιμότητας και της ορθής εκτίμησης των διεθνών συσχετισμών.

Η ιστορική εμπειρία αποτελεί πολύτιμο εργαλείο για την κατανόηση των σημερινών προκλήσεων, ιδιαίτερα σε μια περίοδο κατά την οποία η Τουρκία εξακολουθεί να προβάλλει διεκδικήσεις έναντι της Ελλάδας και της Κυπριακής Δημοκρατίας.

Η Κύπρος παραμένει κεντρικό ζήτημα για την ασφάλεια του Ελληνισμού, ενώ η γεωγραφική και στρατηγική της θέση συνδέεται άμεσα με τις εξελίξεις στην Ανατολική Μεσόγειο.

Βόρειος Ήπειρος και ιστορική συνέχεια του Ελληνισμού

Στην ιστορική διάσταση της συζήτησης εντάχθηκε και η Βόρειος Ήπειρος, με αφορμή τις στρατιωτικές επιχειρήσεις του ελληνικού στρατού το 1940.

Η περιοχή συνδέεται με κρίσιμες στιγμές της ελληνικής ιστορίας, ενώ το ζήτημα της ελληνικής εθνικής μειονότητας εξακολουθεί να αποτελεί σημαντικό κεφάλαιο των ελληνοαλβανικών σχέσεων.

Η ανάδειξη της ιστορικής μνήμης και της παρουσίας του Ελληνισμού στην περιοχή αποκτά ιδιαίτερο ενδιαφέρον στο πλαίσιο της συζήτησης για την εθνική ταυτότητα και τη διατήρηση της ιστορικής συνείδησης.

Το μήνυμα προς τη νέα γενιά

Η ανάλυση του Κωνσταντίνου Γρίβα ανέδειξε, τέλος, τη σημασία της ιστορικής γνώσης για τις νεότερες γενιές.

Η επέτειος της 28ης Οκτωβρίου δεν αποτελεί μόνο μια ευκαιρία τιμής προς εκείνους που πολέμησαν το 1940, αλλά και αφορμή για προβληματισμό σχετικά με τις απαιτήσεις της σύγχρονης εθνικής άμυνας.

Η γνώση της ιστορίας, η κατανόηση των γεωπολιτικών εξελίξεων και η καλλιέργεια στρατηγικής σκέψης αποτελούν ουσιώδη στοιχεία για την αντιμετώπιση των μελλοντικών προκλήσεων.

Το βασικό μήνυμα της παρέμβασης συνοψίζεται στην ανάγκη διαρκούς ετοιμότητας απέναντι σε μια Τουρκία που επιδιώκει να μεταβάλει το περιφερειακό καθεστώς ισχύος.

Η ιστορική εμπειρία του 1940 υπενθυμίζει ότι η υπεράσπιση της εθνικής κυριαρχίας απαιτεί αποφασιστικότητα, οργανωμένη προετοιμασία και επίγνωση των πραγματικών κινδύνων.