Με αφετηρία τις εξελίξεις γύρω από το τουρκολιβυκό μνημόνιο, ο Γιώργος Ανθρακεύς αμφισβήτησε την κυβερνητική θέση περί ενισχυμένης γεωπολιτικής ισχύος της Ελλάδας.

Σύμφωνα με τον ίδιο, η χώρα έχει υποστεί δύο σοβαρά διπλωματικά πλήγματα: το πρώτο το 2019, όταν η Τουρκία προχώρησε στην υπογραφή και επικύρωση του μνημονίου με την κυβέρνηση της Τρίπολης, και το δεύτερο με την πρόσφατη εξέλιξη στην ανατολική Λιβύη, την οποία παρουσίασε ως επικύρωση της συμφωνίας από το λιβυκό Κοινοβούλιο.

Ο νομικός καταλόγισε στην κυβέρνηση Κυριάκου Μητσοτάκη αδράνεια και απουσία αποτελεσματικού σχεδιασμού, υποστηρίζοντας ότι η Αθήνα δεν αξιοποίησε τις δυνατότητες που είχε για να αντιμετωπίσει την τουρκική στρατηγική.

Κατά την εκτίμησή του, η Τουρκία εκμεταλλεύθηκε το διπλωματικό κενό και επιχείρησε να δημιουργήσει τετελεσμένα στις θαλάσσιες ζώνες της Ανατολικής Μεσογείου.

Ο Ανθρακεύς εκτίμησε ότι οι εξελίξεις οδηγούν σε ουσιαστική απομείωση της ελληνικής θαλάσσιας δικαιοδοσίας, υποστηρίζοντας ότι η Ελλάδα βρίσκεται αντιμέτωπη με μια πρωτοφανή, κατά την άποψή του, υποχώρηση των κυριαρχικών της δικαιωμάτων μετά την ενσωμάτωση των Δωδεκανήσων το 1947.

Πρόκειται για τη δική του πολιτική και νομική αποτίμηση, καθώς η υπογραφή ή η κύρωση ενός μνημονίου μεταξύ τρίτων κρατών δεν συνεπάγεται αυτομάτως μεταβολή των ελληνικών κυριαρχικών δικαιωμάτων.

Προειδοποίηση για τον τουρκικό νόμο της «Γαλάζιας Πατρίδας»

Ιδιαίτερη βαρύτητα απέδωσε ο Γιώργος Ανθρακεύς στην πιθανότητα θεσμοθέτησης της τουρκικής αντίληψης περί «Γαλάζιας Πατρίδας».

Όπως υποστήριξε, η τελευταία εξέλιξη στη Λιβύη αποτελεί μέρος ενός ευρύτερου σχεδιασμού της Άγκυρας και μπορεί να χρησιμοποιηθεί ως πολιτικό έρεισμα για τη νομοθετική αποτύπωση των τουρκικών θαλάσσιων διεκδικήσεων.

Κατά την εκτίμησή του, η Τουρκία επιδιώκει να ενσωματώσει στη συγκεκριμένη διαδικασία τις αξιώσεις της στο Αιγαίο και στην Ανατολική Μεσόγειο, επικαλούμενη τη συμφωνία της με τη Λιβύη.

Ο νομικός προέβλεψε ότι θα ακολουθήσει τουρκικός νόμος για τη «Γαλάζια Πατρίδα», τονίζοντας ότι η πρόσφατη εξέλιξη ήταν απαραίτητη για την υλοποίηση του συγκεκριμένου σχεδιασμού.

Αμφισβήτησε, παράλληλα, τη θέση που απέδωσε στον υπουργό Εξωτερικών Γιώργο Γεραπετρίτη ότι η ελληνική πλευρά δεν μπορούσε να αποτρέψει την εξέλιξη, υποστηρίζοντας πως υπήρχαν διπλωματικές και νομικές δυνατότητες αντίδρασης.

Η πρόταση για το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο αντί της Χάγης

Το σημαντικότερο μέρος της συνέντευξης αφορούσε την πρόταση του Γιώργου Ανθρακεύς για διαφορετική νομική αντιμετώπιση των θαλάσσιων διαφορών.

Ο διδάκτωρ Νομικής υποστήριξε ότι η Ελλάδα έχει εγκλωβιστεί στην προοπτική προσφυγής στο Διεθνές Δικαστήριο της Χάγης, παραβλέποντας τις δυνατότητες που, σύμφωνα με τη δική του επιστημονική προσέγγιση, παρέχει το ενωσιακό δίκαιο.

Επικαλέστηκε την ένταξη της Σύμβασης των Ηνωμένων Εθνών για το Δίκαιο της Θάλασσας στο νομικό πλαίσιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης, υποστηρίζοντας ότι η Ελλάδα και η Κυπριακή Δημοκρατία μπορούν να αξιοποιήσουν το Δικαστήριο της Ευρωπαϊκής Ένωσης στο Λουξεμβούργο.

Άσκησε κριτική στην προοπτική ενός ελληνοτουρκικού συνυποσχετικού για τη Χάγη, επισημαίνοντας ότι μια τέτοια διαδικασία θα περιόριζε, κατά την εκτίμησή του, τη δυνατότητα θεσμικής συμμετοχής της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Επιπλέον, υποστήριξε ότι η νομολογία του Διεθνούς Δικαστηρίου σε ζητήματα θαλάσσιας οριοθέτησης δεν εξασφαλίζει εκ των προτέρων πλήρη επήρεια στα ελληνικά νησιά.

Το άρθρο 273 και η κοινή θαλάσσια ζώνη Ελλάδας – Κύπρου

Παρουσιάζοντας την εναλλακτική πρότασή του, ο Ανθρακεύς επικαλέστηκε το άρθρο 273 της Συνθήκης για τη Λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Η διάταξη προβλέπει δικαιοδοσία του Δικαστηρίου της ΕΕ για διαφορές μεταξύ κρατών-μελών, οι οποίες συνδέονται με το αντικείμενο των Συνθηκών και υποβάλλονται με ειδική συμφωνία των ενδιαφερομένων κρατών.

Ο νομικός πρότεινε η Ελλάδα και η Κυπριακή Δημοκρατία να υπογράψουν σχετικό συνυποσχετικό, ζητώντας δικαστική οριοθέτηση κοινής αλιευτικής ζώνης.

Στο επίκεντρο της πρότασης βρίσκεται η θέση του ότι μια τέτοια διαδικασία θα μπορούσε να αποτελέσει τη βάση για τη νομική κατοχύρωση της σύνδεσης των θαλάσσιων ζωνών των δύο κρατών.

Κατά τον Ανθρακεύς, η επιλογή αυτή θα επέτρεπε στην Ελλάδα και την Κύπρο να αποκτήσουν ισχυρό δικαστικό τίτλο, με τη συμμετοχή του ευρωπαϊκού θεσμικού πλαισίου.

Η προτεινόμενη οριοθέτηση, όπως εξήγησε, θα στηριζόταν σε τεχνικό φάκελο και γεωγραφικές συντεταγμένες που θα κατέθεταν οι δύο χώρες.

Ο καθοριστικός ρόλος της Στρογγύλης

Ξεχωριστή αναφορά έκανε ο Γιώργος Ανθρακεύς στη Στρογγύλη, τη νησίδα του συμπλέγματος Μεγίστης, την οποία χαρακτήρισε κομβικής σημασίας για τη θαλάσσια σύνδεση Ελλάδας και Κύπρου.

Υποστήριξε ότι ο συνυπολογισμός της Στρογγύλης στη χάραξη της μέσης γραμμής θα μπορούσε να συμβάλει στην εξασφάλιση πλήρους επήρειας του συμπλέγματος Καστελορίζου.

Σύμφωνα με τη συλλογιστική του, η δικαστική οριοθέτηση μεταξύ Ελλάδας και Κύπρου θα δημιουργούσε ένα ισχυρό νομικό δεδομένο έναντι των τουρκικών διεκδικήσεων.

Ο Ανθρακεύς ανέφερε ότι η Κυπριακή Δημοκρατία είχε επιδιώξει κατά το παρελθόν οριοθέτηση με την Ελλάδα, χωρίς όμως να προχωρήσει η διαδικασία.

Στο σημείο αυτό άσκησε κριτική σε παλαιότερους χειρισμούς της ελληνικής εξωτερικής πολιτικής, αναφερόμενος στις περιόδους των κυβερνήσεων Κώστα Σημίτη και Κώστα Καραμανλή και στους τότε υπουργούς Εξωτερικών Γιώργο Παπανδρέου και Ντόρα Μπακογιάννη.

Κατά την άποψή του, η σημερινή δυνατότητα δικαστικής επίλυσης μέσω ευρωπαϊκών θεσμών θα μπορούσε να αποτελέσει πιο αποτελεσματική επιλογή από τις προηγούμενες διπλωματικές προσεγγίσεις.

Κριτική στη συμφωνία με την Αίγυπτο

Ο Ανθρακεύς αναφέρθηκε και στη συμφωνία μερικής οριοθέτησης ΑΟΖ Ελλάδας – Αιγύπτου.

Υποστήριξε ότι η συμφωνία δεν αντιμετώπισε το κρισιμότερο ζήτημα, δηλαδή τη θαλάσσια περιοχή ανατολικά της Ρόδου και τον ρόλο του συμπλέγματος Καστελορίζου.

Κατά την εκτίμησή του, η συγκεκριμένη εκκρεμότητα αφήνει ανοικτό ένα σημαντικό τμήμα του προβλήματος των θαλάσσιων οριοθετήσεων στην Ανατολική Μεσόγειο.

Ο νομικός επέμεινε ότι η χώρα χρειάζεται διαφορετική στρατηγική, η οποία θα στηρίζεται στην αξιοποίηση των δυνατοτήτων του ευρωπαϊκού δικαίου.

Η πολιτική του ιδιότητα και ο «Ελληνικός Παλμός»

Κατά τη διάρκεια της συνέντευξης, ο Γιώργος Ανθρακεύς αναφέρθηκε και στην πολιτική του δραστηριότητα.

Δήλωσε ότι είναι συντονιστής της Επιτροπής Εξωτερικών Υποθέσεων και Ευρωπαϊκού Δικαίου του «Ελληνικού Παλμού», ο οποίος συμμετέχει σε ευρύτερη πολιτική συνεργασία με την ονομασία Δημοκρατική Πατριωτική Συμπαράταξη.

Όπως ανέφερε, στη συγκεκριμένη συνεργασία συμμετέχουν πολιτικά κινήματα, κόμματα και κοινωνικές ομάδες που προβάλλουν ως βασικούς άξονες τη δημοκρατία, τον πατριωτισμό και την Ορθοδοξία.

Παρουσίασε την πρόταση δικαστικής οριοθέτησης Ελλάδας – Κύπρου ως μέρος του προγράμματος εξωτερικής πολιτικής του πολιτικού φορέα.

Παράλληλα, γνωστοποίησε την πρόθεσή του να είναι υποψήφιος βουλευτής στην Α΄ Ανατολικής Αττικής, αφήνοντας ανοικτό και το ενδεχόμενο συμμετοχής του στην πρώτη θέση του ψηφοδελτίου Επικρατείας, εφόσον επιλεγεί από την Κεντρική Επιτροπή.

«Δεν βλέπω θερμό επεισόδιο, γιατί η Τουρκία παίρνει αυτό που θέλει»

Προς το τέλος της συνέντευξης, ο Αρχοντής Κωστόπουλος έθεσε το ερώτημα εάν θα μπορούσε να προκύψει θερμό επεισόδιο μεταξύ Ελλάδας και Τουρκίας, ακόμη και για λόγους εσωτερικής πολιτικής σκοπιμότητας.

Ο Ανθρακεύς εμφανίστηκε αρνητικός απέναντι σε ένα τέτοιο ενδεχόμενο.

«Δεν το πιστεύω σε καμιά περίπτωση να γίνει θερμό επεισόδιο από τη στιγμή που η Τουρκία παίρνει πάντα αυτό που θέλει», ανέφερε χαρακτηριστικά.

Όπως εξήγησε, κατά την εκτίμησή του, η Άγκυρα δεν αντιμετωπίζει αυτή τη στιγμή τέτοια πίεση που θα την οδηγούσε να επιλέξει μια ανοιχτή στρατιωτική αναμέτρηση.

Απέδωσε την κατάσταση στη στάση της ελληνικής κυβέρνησης, επαναλαμβάνοντας την άποψη ότι η Ελλάδα δεν ασκεί αποτελεσματικά τα δικαιώματά της.

Ολοκληρώνοντας, επανήλθε στην πρότασή του για δικαστική οριοθέτηση με την Κυπριακή Δημοκρατία, υποστηρίζοντας ότι η αξιοποίηση του ευρωπαϊκού δικαίου μπορεί να προσφέρει μια διαφορετική προοπτική στην αντιμετώπιση των θαλάσσιων διαφορών.

Με αφορμή την επέτειο της 28ης Οκτωβρίου, ο καθηγητής Κωνσταντίνος Γρίβας ανέλυσε την ιστορική σημασία του ελληνικού «ΟΧΙ» και τις συνθήκες που επέτρεψαν στην Ελλάδα να αντιμετωπίσει επιτυχώς την ιταλική εισβολή.

Κεντρικό στοιχείο της ιστορικής προσέγγισης ήταν η σημασία της στρατιωτικής προετοιμασίας, σε συνδυασμό με την αποφασιστικότητα και το υψηλό εθνικό φρόνημα.

Η ελληνική αντίσταση του 1940 αποτελεί χαρακτηριστικό παράδειγμα της δυνατότητας ενός μικρότερου κράτους να αντιμετωπίσει έναν ισχυρότερο αντίπαλο, όταν συντρέχουν οι κατάλληλες στρατιωτικές, κοινωνικές και πολιτικές προϋποθέσεις.

Στην ανάλυση αναδείχθηκε επίσης η διεθνής διάσταση της ελληνικής νίκης στα βουνά της Πίνδου και της Βορείου Ηπείρου, καθώς και η συμβολή της στην εξέλιξη του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου.

Η Τουρκία και η διαρκής επιδίωξη ανατροπής των ισορροπιών

Από την ιστορική αναδρομή, η συζήτηση πέρασε στη σημερινή γεωπολιτική πραγματικότητα και ιδιαίτερα στις ελληνοτουρκικές σχέσεις.

Βασικός άξονας της παρέμβασης του Κωνσταντίνου Γρίβα ήταν η εκτίμηση ότι η τουρκική απειλή δεν πρέπει να αντιμετωπίζεται αποκλειστικά μέσα από το ενδεχόμενο μιας συμβατικής στρατιωτικής σύγκρουσης.

Η Άγκυρα αξιοποιεί ένα ευρύ φάσμα πολιτικών, στρατιωτικών και διπλωματικών εργαλείων, με στόχο να μεταβάλει τους συσχετισμούς ισχύος στο Αιγαίο και στην Ανατολική Μεσόγειο.

Στο πλαίσιο αυτής της προσέγγισης, η τουρκική αναθεωρητική πολιτική δεν αποσυνδέεται από τις ευρύτερες ιστορικές επιδιώξεις της χώρας.

Το κρίσιμο ζήτημα για την Ελλάδα είναι να αναγνωρίζει εγκαίρως τις επιδιώξεις του αντιπάλου και να διαθέτει ολοκληρωμένη στρατηγική για την αντιμετώπισή τους.

Ο μεταμοντέρνος πόλεμος και οι νέες μορφές απειλής

Ιδιαίτερη σημασία στην ανάλυση είχε η έννοια του «μεταμοντέρνου πολέμου».

Οι σύγχρονες αντιπαραθέσεις δεν περιορίζονται πλέον στην ανάπτυξη στρατευμάτων, στις ένοπλες συγκρούσεις και στην κατάληψη εδαφών.

Η άσκηση στρατιωτικής πίεσης, οι διπλωματικοί εκβιασμοί, η πληροφοριακή επιρροή και η δημιουργία τετελεσμένων μπορούν να λειτουργήσουν συνδυαστικά, επιτρέποντας σε ένα κράτος να επιδιώκει στρατηγικά αποτελέσματα ακόμη και χωρίς γενικευμένο πόλεμο.

Υπό αυτό το πρίσμα, η ελληνική πλευρά καλείται να αντιμετωπίσει την τουρκική στρατηγική ως ένα συνολικό πρόβλημα εθνικής ασφάλειας.

Η διατήρηση ισχυρών Ενόπλων Δυνάμεων παραμένει αναγκαία, αλλά η αποτελεσματική αποτροπή προϋποθέτει και πολιτική βούληση, τεχνολογική επάρκεια και μακροπρόθεσμο στρατηγικό σχεδιασμό.

Τα ιστορικά διδάγματα του 1922 και του 1974

Στην παρέμβαση εξετάστηκαν επίσης δύο καθοριστικές περίοδοι της νεότερης ελληνικής ιστορίας: η Μικρασιατική Καταστροφή του 1922 και η τουρκική εισβολή στην Κύπρο το 1974.

Τα δύο αυτά ιστορικά γεγονότα αναδεικνύουν τη σημασία της εθνικής στρατηγικής, της στρατιωτικής ετοιμότητας και της ορθής εκτίμησης των διεθνών συσχετισμών.

Η ιστορική εμπειρία αποτελεί πολύτιμο εργαλείο για την κατανόηση των σημερινών προκλήσεων, ιδιαίτερα σε μια περίοδο κατά την οποία η Τουρκία εξακολουθεί να προβάλλει διεκδικήσεις έναντι της Ελλάδας και της Κυπριακής Δημοκρατίας.

Η Κύπρος παραμένει κεντρικό ζήτημα για την ασφάλεια του Ελληνισμού, ενώ η γεωγραφική και στρατηγική της θέση συνδέεται άμεσα με τις εξελίξεις στην Ανατολική Μεσόγειο.

Βόρειος Ήπειρος και ιστορική συνέχεια του Ελληνισμού

Στην ιστορική διάσταση της συζήτησης εντάχθηκε και η Βόρειος Ήπειρος, με αφορμή τις στρατιωτικές επιχειρήσεις του ελληνικού στρατού το 1940.

Η περιοχή συνδέεται με κρίσιμες στιγμές της ελληνικής ιστορίας, ενώ το ζήτημα της ελληνικής εθνικής μειονότητας εξακολουθεί να αποτελεί σημαντικό κεφάλαιο των ελληνοαλβανικών σχέσεων.

Η ανάδειξη της ιστορικής μνήμης και της παρουσίας του Ελληνισμού στην περιοχή αποκτά ιδιαίτερο ενδιαφέρον στο πλαίσιο της συζήτησης για την εθνική ταυτότητα και τη διατήρηση της ιστορικής συνείδησης.

Το μήνυμα προς τη νέα γενιά

Η ανάλυση του Κωνσταντίνου Γρίβα ανέδειξε, τέλος, τη σημασία της ιστορικής γνώσης για τις νεότερες γενιές.

Η επέτειος της 28ης Οκτωβρίου δεν αποτελεί μόνο μια ευκαιρία τιμής προς εκείνους που πολέμησαν το 1940, αλλά και αφορμή για προβληματισμό σχετικά με τις απαιτήσεις της σύγχρονης εθνικής άμυνας.

Η γνώση της ιστορίας, η κατανόηση των γεωπολιτικών εξελίξεων και η καλλιέργεια στρατηγικής σκέψης αποτελούν ουσιώδη στοιχεία για την αντιμετώπιση των μελλοντικών προκλήσεων.

Το βασικό μήνυμα της παρέμβασης συνοψίζεται στην ανάγκη διαρκούς ετοιμότητας απέναντι σε μια Τουρκία που επιδιώκει να μεταβάλει το περιφερειακό καθεστώς ισχύος.

Η ιστορική εμπειρία του 1940 υπενθυμίζει ότι η υπεράσπιση της εθνικής κυριαρχίας απαιτεί αποφασιστικότητα, οργανωμένη προετοιμασία και επίγνωση των πραγματικών κινδύνων.

Ένα ακόμη βήμα στην εμβάθυνση της αμυντικής συνεργασίας Κύπρου και Ισραήλ πραγματοποιήθηκε τη Δευτέρα 26 Οκτωβρίου 2026, με την υπογραφή συμφωνίας μεταξύ των υπουργείων Άμυνας των δύο χωρών για την απόκτηση ενός πλοίου ανοικτής θαλάσσης.

Την εξέλιξη γνωστοποίησε ο υπουργός Άμυνας της Κυπριακής Δημοκρατίας, Βασίλης Πάλμας, μέσω δημόσιας ανάρτησής του στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης.

Σύμφωνα με τον Κύπριο υπουργό, η συγκεκριμένη συμφωνία αποσκοπεί στην αναβάθμιση των επιχειρησιακών δυνατοτήτων της Εθνικής Φρουράς και στην ενίσχυση της ικανότητάς της να αντιμετωπίζει προκλήσεις στον τομέα της θαλάσσιας ασφάλειας.

Η ανακοίνωση του Βασίλη Πάλμα

Ο υπουργός Άμυνας της Κυπριακής Δημοκρατίας ανέφερε χαρακτηριστικά:

«Υπεγράφη σήμερα Συμφωνία ανάμεσα στο Υπουργείο Άμυνας της Κυπριακής Δημοκρατίας και στο Υπουργείο Άμυνας του Ισραήλ, για την απόκτηση ενός πλοίου ανοικτής θαλάσσης (Offshore Patrol Vessel).

Η συμφωνία αυτή αποτελεί ένα ακόμη σημαντικό βήμα για την ενίσχυση των επιχειρησιακών δυνατοτήτων της Εθνικής Φρουράς και της ικανότητάς της να ανταποκρίνεται σε προκλήσεις που αφορούν στη θαλάσσια ασφάλεια».

Ενίσχυση της ναυτικής παρουσίας της Κυπριακής Δημοκρατίας

Η απόκτηση ενός Offshore Patrol Vessel αποκτά ιδιαίτερη σημασία για την Κυπριακή Δημοκρατία, καθώς τα πλοία αυτής της κατηγορίας χρησιμοποιούνται σε αποστολές επιτήρησης, περιπολίας και ασφάλειας σε εκτεταμένες θαλάσσιες περιοχές.

Η ενίσχυση της ναυτικής παρουσίας της Εθνικής Φρουράς συνδέεται με τις αυξημένες ανάγκες επιτήρησης στην Ανατολική Μεσόγειο, μια περιοχή με ιδιαίτερη γεωστρατηγική σημασία λόγω των ενεργειακών πόρων, των θαλάσσιων μεταφορών και των περιφερειακών εντάσεων.

Παράλληλα, η συμφωνία επιβεβαιώνει τη σημασία που αποδίδουν Λευκωσία και Ιερουσαλήμ στη διμερή συνεργασία στον τομέα της άμυνας.

Η γεωπολιτική διάσταση της συμφωνίας

Η εξέλιξη καταγράφεται σε μια περίοδο κατά την οποία η Ανατολική Μεσόγειος βρίσκεται στο επίκεντρο έντονων γεωπολιτικών διεργασιών, με το ζήτημα των θαλάσσιων ζωνών, την ενεργειακή ασφάλεια και τις τουρκικές διεκδικήσεις να επηρεάζουν τις περιφερειακές ισορροπίες.

Για την Κυπριακή Δημοκρατία, η ενίσχυση των μέσων θαλάσσιας επιτήρησης αποτελεί σημαντική παράμετρο του αμυντικού σχεδιασμού της, ιδιαίτερα λόγω της γεωγραφικής θέσης της.

Η συνεργασία με το Ισραήλ αποκτά επιπλέον βαρύτητα στο πλαίσιο των σχέσεων που έχουν αναπτύξει τα δύο κράτη στον τομέα της ασφάλειας και της άμυνας.

Προς το παρόν, δεν έχουν δημοσιοποιηθεί περισσότερες τεχνικές λεπτομέρειες για το πλοίο, όπως ο τύπος, ο εξοπλισμός, το κόστος της προμήθειας και το χρονοδιάγραμμα παράδοσής του.

Η συμφωνία, ωστόσο, σηματοδοτεί την πρόθεση της Κυπριακής Δημοκρατίας να συνεχίσει την αναβάθμιση των αμυντικών της δυνατοτήτων, επενδύοντας σε μέσα που μπορούν να ενισχύσουν την παρουσία και την επιχειρησιακή ετοιμότητα της Εθνικής Φρουράς στη θάλασσα.