Η συζήτηση γύρω από το δολάριο, την αποδολαριοποίηση και την ισοτιμία ευρώ-δολαρίου έχει αποκτήσει σχεδόν… μεταφυσικό χαρακτήρα. Διανθισμένη με τις αναπόφευκτες «θεωρίες συνομωσίας».

Άλλοι μιλούν για «παρακμή της αμερικανικής ηγεμονίας», άλλοι για «τεχνητή στήριξη» ενός νομίσματος που –υποτίθεται– δεν αντέχει πια το βάρος του χρέους του. Κοινό χαρακτηριστικό τους είναι ότι αγνοούν το βασικό: τα νομίσματα, ακόμη και τα παγκόσμια αποθεματικά, έχουν ένα οικονομικό σημείο ισορροπίας. Το λεγόμενο fair value – και διαρκώς περιδινίζονται γύρω του.

Αν αφαιρέσει κανείς τον «θόρυβο των διακυμάνσεων», η ισοτιμία δύο μεγάλων νομισμάτων καθορίζεται μακροχρόνια από δύο συν έναν παράγοντες: τον σωρευτικό πληθωρισμό και τη σωρευτική πραγματική ανάπτυξη. Ο «πρόσθετος» παράγοντας, όταν πρόκειται για νομίσματα μεγάλων οικονομικών δυνάμεων, είναι η γεωπολιτική.

Πληθωρισμός, ανάπτυξη και γεωπολιτική

Στην περίπτωση ευρώ–δολαρίου αυτό σημαίνει το εξής: όταν οι ΗΠΑ έχουν υψηλότερο πληθωρισμό από την ευρωζώνη, η ισοτιμία τείνει να ανεβαίνει, δηλαδή το ευρώ να ενισχύεται. Όταν όμως οι ΗΠΑ αναπτύσσονται ταχύτερα σε πραγματικούς όρους από την ευρωζώνη, η ισοτιμία τείνει να πέφτει, δηλαδή το δολάριο να ενισχύεται. Οι δύο δυνάμεις δρουν αντίρροπα.

Η πραγματικότητα τα τελευταία είκοσι χρόνια –ιδιαίτερα μετά την παγκόσμια κρίση του 2008– ήταν ότι στις ΗΠΑ υπήρχε ταχύτερη πραγματική ανάπτυξη αλλά και ελαφρώς υψηλότερος πληθωρισμός. Αυτό φαίνεται από το γεγονός ότι το μερίδιο της αμερικανικής οικονομίας στο παγκόσμιο ΑΕΠ έμεινε σταθερό ή υποχώρησε λίγο, ενώ το μερίδιο της ευρωζώνης στο παγκόσμιο ΑΕΠ υποχώρησε αισθητά.

Η συντηρητική πολιτική της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας έδωσε στην Ευρώπη μεγαλύτερη νομισματική ισορροπία –που διαταράχθηκε κι αυτή στην περίοδο του covid– αλλά η «πράσινη μετάβαση» και το ενεργειακό κόστος φρέναραν την πραγματική ανάπτυξη στην Ευρώπη.

Πού βρίσκεται πραγματικά η ισοτιμία

Αν πάρει κανείς ως αφετηρία την ιδρυτική ισοτιμία του ευρώ το 1999 –ή εναλλακτικά τη μέση ισοτιμία του 2002– και ενσωματώσει τον σωρευτικό πληθωρισμό και τη διαφορά πραγματικής ανάπτυξης μέχρι τα τέλη του 2025, προκύπτει ένα εύρος ισορροπίας μεταξύ 1,07 και 1,19 δολαρίων ανά ευρώ.

Και πού βρίσκεται σήμερα η ισοτιμία; Ακριβώς μέσα σε αυτό το εύρος. Στα πάνω όριά του, γύρω στο 1,18 δολάρια ανά ευρώ. Να σημειωθεί ότι η ιδρυτική ισοτιμία του ευρώ το 1999 ήταν εκεί κοντά, στο 1,17.

Συνεπώς, το δολάριο δεν είναι «υποτιμημένο» σήμερα, όπως συχνά υποστηρίζεται. Αντίθετα, ήταν «υπερτιμημένο» στις αρχές του 2025, όταν η ισοτιμία είχε υποχωρήσει κοντά στο 1,02–1,04. Η μεταγενέστερη άνοδος δεν αποτελεί «κατάρρευση» του δολαρίου, αλλά επιστροφή στην οικονομική ισορροπία.

Αποδολαριοποίηση και χρέος: ένας παρεξηγημένος μηχανισμός

Εδώ καταρρέει και ο δεύτερος μεγάλος μύθος: ότι η αποδολαριοποίηση οδηγεί αναγκαστικά σε «μεγάλη αποδυνάμωση» του δολαρίου. Η λέξη χρησιμοποιείται συχνά χωρίς καμία ποσοτική θεμελίωση.

Το αμερικανικό δημόσιο χρέος βρίσκεται γύρω στο 127% του ΑΕΠ. Είναι υψηλό, αλλά είναι σε δολάρια. Οι ΗΠΑ είναι η μόνη χώρα στον κόσμο που μπορεί να απομειώνει το χρέος της εκδίδοντας το νόμισμα στο οποίο έχει δανειστεί.

Με χρέος περίπου 38 τρισεκατομμύρια δολάρια, ένας πληθωρισμός 2% απομειώνει το χρέος σε πραγματικούς όρους κατά 760 δισεκατομμύρια ετησίως. Αν συνυπολογιστεί και η νομισματική βάση, η «φορολογία πληθωρισμού» φτάνει συνολικά τα 900 δισεκατομμύρια δολάρια ετησίως.

Το ομοσπονδιακό έλλειμμα των ΗΠΑ το 2025 κινείται κοντά στο 1,8 τρισεκατομμύρια. Αν αφαιρεθεί όμως ο «φόρος πληθωρισμού», το πραγματικό έλλειμμα πέφτει στο 3% του ΑΕΠ. Με πληθωρισμό κοντά στο 2,7%, η πραγματική απομείωση του χρέους εξουδετερώνει το μεγαλύτερο μέρος του ελλείμματος.

Αυτό δεν είναι κρίση χρέους. Είναι μια εντελώς διαφορετική κατάσταση από εκείνη της Ελλάδας το 2010.

Το όριο της αμερικανικής ισχύος

Το 75% του αμερικανικού χρέους διακρατείται εντός ΗΠΑ. Αυτό σημαίνει ότι ο «φόρος πληθωρισμού» επιβαρύνει κυρίως την ίδια την αμερικανική κοινωνία. Η επιβάρυνση του υπόλοιπου κόσμου είναι περιορισμένη.

Για σύγκριση, οι ετήσιες αμυντικές δαπάνες των ΗΠΑ προσεγγίζουν το 1 τρισεκατομμύριο. Οι ΗΠΑ δεν μπορούν να χρηματοδοτούν επ’ άπειρον την παγκόσμια ηγεμονία τους «φορολογώντας τους άλλους».

Γι’ αυτό περιορίζουν τα εξωτερικά μέτωπα, μειώνουν το ενεργειακό κόστος, υποκαθιστούν εισαγωγές και επιδιώκουν ταχύτερη ανάπτυξη. Δεν πρόκειται για «ιδιοτροπία Τραμπ», αλλά για αναγκαιότητα που προϋπήρχε.

Ρεαλισμός αντί ιδεολογίας

Οι ΗΠΑ επιδιώκουν πιο περιορισμένη αλλά πιο πραγματική ηγεμονία. Χειρουργικά πλήγματα αντί αλλαγών καθεστώτων, άρση κυρώσεων αντί διαρκούς σύγκρουσης, φθηνότερη ενέργεια και επιτάχυνση ανάπτυξης.

Θα το πετύχουν; Άγνωστο. Πάντως αυτό είναι το σχέδιό τους.

Το ευρωπαϊκό αδιέξοδο

Η ήπια αποδολαριοποίηση δεν απειλεί υπαρξιακά το δολάριο. Το πρόβλημα είναι ευρωπαϊκό. Η ευρωζώνη αντιμετωπίζει χαμηλή ανάπτυξη, υψηλό ενεργειακό κόστος, γεωπολιτική εξάρτηση και στρατηγική ασάφεια.

Η Ευρώπη έχει ένα «χρέος» πιο ασφυκτικό από το οικονομικό: γεωπολιτική, ενεργειακή και θεσμική εξάρτηση. Και δεν ξέρει από πού να το πιάσει.

Αν οι ΗΠΑ συνδυάσουν ταχύτερη ανάπτυξη με χαμηλότερο πληθωρισμό και η Ευρώπη παραμείνει ακριβή, αργή και γεωπολιτικά περιθωριοποιημένη, τότε το δολάριο θα ανακάμψει. Όχι επειδή «ανεβαίνει το δολάριο», αλλά επειδή η Ευρώπη δεν παράγει τις προϋποθέσεις στήριξης του ευρώ.

Οι ΗΠΑ έχουν σχέδιο. Η Ευρώπη ακόμη συζητά.
Ίσως σήμερα περισσότερο παρά ποτέ.

Θανάσης Κ.

Σε μια περιφερειακή συγκυρία που χαρακτηρίζεται από επιταχυνόμενες κρίσεις και μπερδεμένες οδούς συγκρούσεων από τη Γάζα μέχρι το Κέρας της Αφρικής, η Αίγυπτος και η Τουρκία επιστρέφουν στο προσκήνιο της περιφερειακής σκηνής ως δύο μέρη που επιδιώκουν να αναδιαμορφώσουν τις ισορροπίες, όχι μέσω αντιπαράθεσης, αλλά μέσω του αυξανόμενου πολιτικού και ασφαλιστικού συντονισμού σε εξαιρετικά ευαίσθητα ζητήματα, γράφει η Arab Post.

Αυτή η προσέγγιση, η οποία αναδύθηκε από τον μανδύα παλιών διαφορών, δεν περιορίζεται πλέον σε διπλωματικές ευγένειες ή επισκέψεις πρωτοκόλλου, αλλά έχει αρχίσει να μεταφράζεται πρακτικά σε κοινές θέσεις σε ζητήματα πολέμου και ειρήνης, ενότητας κρατών και ξένων επεμβάσεων, με κυριότερες τις ισραηλινές κινήσεις στη Γάζα, το Σουδάν και τη Σομαλία.

Καθώς αυτός ο συντονισμός επεκτείνεται, υπάρχουν αυξανόμενες ενδείξεις ότι οι αιγυπτιακές-τουρκικές σχέσεις κινούνται προς μια βαθύτερη φάση, ξεπερνώντας τη διαχείριση κρίσεων και καταλήγοντας σε μια προσπάθεια διαμόρφωσης μιας νέας περιφερειακής ισορροπίας, ιδίως υπό το πρίσμα των κοινών ανησυχιών σχετικά με τα έργα διχοτόμησης και τις αλλαγές χαρτών στη Μέση Ανατολή και το Κέρας της Αφρικής.

Οι σχέσεις Αιγύπτου-Τουρκίας έχουν αναπτυχθεί ραγδαία τους τελευταίους μήνες, κάτι που αντικατοπτρίζεται στις πολυάριθμες επαφές σε διάφορα διπλωματικά επίπεδα σχετικά με τον κοινό συντονισμό για την αντιμετώπιση φλεγόντων περιφερειακών ζητημάτων, κυρίως της Λωρίδας της Γάζας, αφότου η Τουρκία εντάχθηκε στη διαμεσολάβηση που περιλαμβάνει επίσης το Κάιρο και τη Ντόχα.

Εκτός από τις κοινές θέσεις για την επίλυση της σουδανικής κρίσης και τον τερματισμό του πολέμου που μαίνεται εκεί για περισσότερα από 3 χρόνια , μέχρι τις πρόσφατες εξελίξεις στη Σομαλία και τη δήλωση αναγνώρισης της περιοχής «Σομαλιλάνδη» ως ανεξάρτητου κράτους από το Ισραήλ, η οποία οδήγησε σε κοινές αιγυπτιακές-τουρκικές θέσεις που απέρριπταν την ισραηλινή κίνηση.

Μια αιγυπτιακή επίσημη πηγή δήλωσε στην Arab Post ότι οι αιγυπτιακές-τουρκικές σχέσεις έχουν σημειώσει ραγδαία πρόοδο και ανάπτυξη πρόσφατα, αντανακλώντας την κοινή επιθυμία μεταξύ των δύο χωρών να ενισχύσουν τη διμερή συνεργασία και να αξιοποιήσουν τις αμοιβαίες επίσημες επισκέψεις και συναντήσεις μεταξύ των προέδρων της Αιγύπτου και της Τουρκίας, οι οποίες έχουν οδηγήσει στην ενίσχυση των οικονομικών σχέσεων και στην ανάπτυξη του συντονισμού σε περιφερειακά ζητήματα κοινού ενδιαφέροντος.

Συντονισμός Τουρκίας και Αιγύπτου για κοινή στάση

Οι δύο χώρες επιδιώκουν επίσης να πιέσουν για την ανάπτυξη μιας διεθνούς δύναμης σταθεροποίησης με στόχο την παρακολούθηση της εφαρμογής της κατάπαυσης του πυρός, επιπλέον του συντονισμού Αιγύπτου-Τουρκίας όσον αφορά την είσοδο και την παροχή ανθρωπιστικής βοήθειας, καθώς και την πίεση για την ανοικοδόμηση της Λωρίδας της Γάζας, απορρίπτοντας παράλληλα οποιαδήποτε μέτρα ή πρακτικές που θα υπονόμευαν την ενότητα των παλαιστινιακών εδαφών.

Σομαλία και Κέρας της Αφρικής: Απόρριψη της ισραηλινής κίνησης

Η ίδια πηγή τόνισε ότι η συμφωνία επεκτείνεται και στο σομαλικό ζήτημα, καθώς οι δύο χώρες ήταν οι πρώτες που καταδίκασαν την αναγνώριση της αποσχισθείσας περιοχής «Σομαλιλάνδης» από το Ισραήλ και επιβεβαιώνουν την πλήρη υποστήριξή τους στην ενότητα, την κυριαρχία και την εδαφική ακεραιότητα της Σομαλίας και απορρίπτουν οποιεσδήποτε μονομερείς ενέργειες που θα παραβίαζαν την σομαλική κυριαρχία ή θα υπονόμευαν τα θεμέλια της σταθερότητας.

Η πηγή ανέφερε ότι οι κοινές τους αντιλήψεις στοχεύουν στη δημιουργία ισορροπίας στην περιοχή του Κέρατος της Αφρικής, υπό το πρίσμα των ισραηλινών ενεργειών που αποσκοπούν στη διατάραξη της υπάρχουσας σταθερότητας και στην ενθάρρυνση των αυτονομιστικών κινημάτων.

Σημαντική απειλή το Ισραήλ στις τουρκικές φιλοδοξίες στην περιοχή

Η ίδια πηγή επεσήμανε ότι αν υπήρχαν διαφορές μεταξύ Αιγύπτου και Τουρκίας σε άλλα ζητήματα, αυτές οι διαφορές τώρα μειώνονται υπό το πρίσμα της κύριας απειλής που θέτει το Ισραήλ και τα επεκτατικά του σχέδια, και ως εκ τούτου η αιγυπτιο-τουρκική συμφωνία πηγάζει από ένα σαφές στρατηγικό συμφέρον.

Η Αίγυπτος απορρίπτει την κατάρρευση του σουδανικού κράτους επειδή αποτελεί φυσική προέκταση της εθνικής της ασφάλειας και επηρεάζει άμεσα τα νερά του Νείλου, τα σύνορά της, τη μετανάστευση και την ασφάλεια της Ερυθράς Θάλασσας.

 Όσον αφορά την Τουρκία, το Σουδάν αποτελεί οικονομικό και γεωπολιτικό κομβικό σημείο στην Ερυθρά Θάλασσα και την Ανατολική Αφρική και αποτελεί σημαντικό στοιχείο στα εμπορικά, γεωργικά και υλικοτεχνικά της έργα.

 Ως εκ τούτου, και οι δύο χώρες απορρίπτουν οποιεσδήποτε προσπάθειες διαίρεσης του Σουδάν.

Η ίδια πηγή τόνισε ότι η προσέγγιση Αιγύπτου-Τουρκίας ανησυχεί το Ισραήλ, το οποίο επιδιώκει να κυριαρχήσει στην περιοχή της Μέσης Ανατολής και στοχεύει να ηγηθεί της περιοχής σύμφωνα με τα συμφέροντά του.

Οι δύο χώρες επιθυμούν επίσης να συμμετάσχουν στην αναδιάρθρωση της περιοχής και στην δίκαιη και πλήρη επίλυση των συγκρούσεων, στην ίδρυση ενός παλαιστινιακού κράτους, στον τερματισμό των επιθέσεων στη Συρία και τον Λίβανο και στην τερματισμό της ισραηλινής αλαζονείας, σημειώνοντας ότι η πρόσφατη στρατιωτική προσέγγιση και οι ναυτικοί ελιγμοί χρησιμεύουν ως σαφές μήνυμα προς τις Ηνωμένες Πολιτείες και το Ισραήλ ότι δεν μπορούν να παρακαμφθούν, όπως σημειώνεται.

Echedoros.blog