Υψηλού ρίσκου έμμεσες συνομιλίες για το ιρανικό πυρηνικό πρόγραμμα διεξάγονται την Παρασκευή στο Μουσκάτ του Ομάν, σε ένα κλίμα έντονης πολεμικής ανησυχίας και ανοιχτής διαφωνίας για την ατζέντα. Η πρώτη συνεδρίαση κράτησε περίπου μιάμιση ώρα και ακολουθεί δεύτερος γύρος το απόγευμα, με το Ομάν να παίζει ξανά ρόλο «αγγελιαφόρου» ανάμεσα στις δύο πλευρές.

Καθυστερημένη εκκίνηση – σύντομος πρώτος γύρος, δεύτερος το απόγευμα

Οι συνομιλίες είχαν προγραμματιστεί να ξεκινήσουν στις 10:00 τοπική ώρα, όμως μετατέθηκαν περίπου κατά μία ώρα. Μετά το πέρας του πρώτου γύρου, κομβόι που εκτιμάται ότι μετέφερε Αμερικανούς αξιωματούχους αποχώρησε από το παλάτι στα περίχωρα του Μουσκάτ όπου φιλοξενήθηκε η διαδικασία, ενώ ιρανικό κομβόι είχε προηγουμένως εμφανιστεί και αποχωρήσει από το ίδιο σημείο. Αργότερα, ξεκίνησε δεύτερος γύρος επαφών.

Ομάν: “Προετοιμασία συνθηκών” για επανεκκίνηση διαπραγμάτευσης

Το υπουργείο Εξωτερικών του Ομάν επιβεβαίωσε ότι μεσολάβησε σε συνομιλίες ΗΠΑ–Ιράν για το πυρηνικό πρόγραμμα, με τον υπουργό Εξωτερικών Μπαντρ αλ-Μπουσαΐντι να συναντάται χωριστά με τον Ιρανό ΥΠΕΞ Αμπάς Αραγτσί και κατόπιν με τον Αμερικανό ειδικό απεσταλμένο για τη Μέση Ανατολή Στιβ Γουίτκοφ και τον σύμβουλο του Λευκού Οίκου Τζάρεντ Κούσνερ (γαμπρό του Ντόναλντ Τραμπ). Σύμφωνα με την ομανική ανακοίνωση, οι «διαβουλεύσεις» επικεντρώθηκαν στη διαμόρφωση των κατάλληλων συνθηκών για την επανέναρξη διπλωματικών και τεχνικών διαπραγματεύσεων, με στόχο “βιώσιμη ασφάλεια και σταθερότητα”.

Η «μάχη της ατζέντας»: Η Ουάσιγκτον θέλει “πακέτο”, η Τεχεράνη μόνο πυρηνικά

Το βασικό εμπόδιο είναι πολιτικό και αφορά το εύρος της διαπραγμάτευσης:

• ΗΠΑ: θέλουν στο τραπέζι όχι μόνο τα πυρηνικά, αλλά και βαλλιστικούς πυραύλους, στήριξη σε ένοπλες οργανώσεις/“proxy” στην περιοχή και ακόμη ζητήματα εσωτερικής καταστολής και “μεταχείρισης του λαού”, όπως φέρεται να ανέφερε ο Αμερικανός ΥΠΕΞ Μάρκο Ρούμπιο, στον απόηχο αιματηρής καταστολής αντικαθεστωτικών κινητοποιήσεων τον προηγούμενο μήνα.

• Ιράν: επιμένει ότι το πλαίσιο στο Μουσκάτ πρέπει να είναι αποκλειστικά το πυρηνικό, με «κόκκινη γραμμή» κάθε συζήτηση για την αμυντική του ικανότητα και ειδικά για το πυραυλικό του πρόγραμμα.

«Με ανοιχτά μάτια» μετά τον πόλεμο Ισραήλ–Ιράν και τα αμερικανικά πλήγματα

Οι επαφές είναι οι πρώτες τέτοιου επιπέδου μετά τον 12ήμερο πόλεμο Ισραήλ–Ιράν τον Ιούνιο, όταν οι ΗΠΑ χτύπησαν ιρανικούς πυρηνικούς στόχους προς το τέλος των συγκρούσεων. Ο Αραγτσί, σε δημόσια τοποθέτησή του, εμφανίστηκε να “κουβαλά” την εμπειρία της τελευταίας χρονιάς, λέγοντας ότι η Τεχεράνη προσέρχεται «καλή τη πίστει» αλλά “στέκεται στα δικαιώματά της”, ζητώντας σεβασμό δεσμεύσεων, ισοτιμία και αμοιβαίο συμφέρον ως θεμέλια μιας ανθεκτικής συμφωνίας.

Απειλές και “πολλά εργαλεία”: μήνυμα Λευκού Οίκου πριν τις συνομιλίες

Παράλληλα με το διπλωματικό κανάλι, η Ουάσιγκτον διατηρεί ανοιχτά τα σενάρια κλιμάκωσης. Η εκπρόσωπος Τύπου του Λευκού Οίκου Καρολάιν Λέβιτ προειδοποίησε ότι ο Τραμπ επιδιώκει να δει αν μπορεί να υπάρξει συμφωνία, αλλά “έχει πολλές επιλογές πέρα από τη διπλωματία”, υπενθυμίζοντας την ιδιότητα του ως αρχιστράτηγου.

Το Ιράν, από την πλευρά του, εμφανίζεται να φοβάται ότι ο Τραμπ μπορεί να υλοποιήσει απειλές για πλήγμα, με φόντο ναυτική και αεροπορική συγκέντρωση ισχύος στην περιοχή. Στο ίδιο πλαίσιο εντάσσονται και οι ανησυχίες των χωρών του Κόλπου, που φοβούνται ότι μια επίθεση μπορεί να πυροδοτήσει περιφερειακό πόλεμο και να τις συμπαρασύρει.

“Σκληρά σήματα” από την Τεχεράνη: Khorramshahr-4 και υπόγειες εγκαταστάσεις

Λίγες ώρες πριν τις επαφές, ιρανικά κρατικά μέσα μετέδωσαν ότι αναπτύχθηκε σε υπόγειο σύμπλεγμα των Φρουρών της Επανάστασης ένας από τους πιο προηγμένους βαλλιστικούς πυραύλους μεγάλης εμβέλειας, ο Khorramshahr 4.

Το Ιράν υπενθυμίζει επίσης ότι δεν συζητά “άμυνα” και “εμβέλειες”, παρότι κατά τη διάρκεια του πολέμου εκτόξευσε εκατοντάδες βαλλιστικούς πυραύλους προς το Ισραήλ.

Παράθυρο συμβιβασμού: ευελιξία σε εμπλουτισμό – αλλά όχι “μηδενισμός δικαιώματος”

Στο τραπέζι, σύμφωνα με όσα μεταφέρονται, υπάρχει πιθανή ιρανική ευελιξία στο ζήτημα του εμπλουτισμού, ακόμη και μέσω λύσεων τύπου “κοινοπραξίας” και παραχώρησης αποθεμάτων υψηλά εμπλουτισμένου ουρανίου, ωστόσο η Τεχεράνη επιμένει ότι το δικαίωμα εμπλουτισμού είναι μη διαπραγματεύσιμο.

Αποδυνάμωση “Άξονα Αντίστασης” και φόβος γενίκευσης

Η ιρανική επιρροή στην περιοχή έχει δεχθεί ισχυρά πλήγματα από τις ισραηλινές επιχειρήσεις εναντίον των συμμάχων/εντολοδόχων της (Χαμάς, Χεζμπολάχ, Χούθι, πολιτοφυλακές στο Ιράκ), καθώς και από την ανατροπή του Άσαντ στα τέλη του 2024. Αυτό μειώνει τα περιφερειακά “χαρτιά” της Τεχεράνης, αλλά δεν την κάνει αυτόματα πιο πρόθυμη να δεχθεί αμερικανικό “πακέτο” απαιτήσεων.

Σοβαρά ερωτήματα για τον τρόπο με τον οποίο η Άγκυρα αξιοποιεί τις διπλωματικές της αποστολές εγείρει αποκαλυπτικό δημοσίευμα του Abdullah Bozkurt στο Nordic Monitor, σύμφωνα με το οποίο η τουρκική κυβέρνηση έχει εγκαταστήσει και λειτουργεί εδώ και μήνες μυστικό πυρήνα συλλογής πληροφοριών εντός της τουρκικής πρεσβείας στη Μόσχα.

Όπως προκύπτει από εμπιστευτικά έγγραφα που περιήλθαν στην κατοχή του Nordic Monitor, ο εν λόγω μηχανισμός δεν υπάγεται στην παραδοσιακή υπηρεσία εξωτερικών πληροφοριών της Τουρκίας (MIT), αλλά στο τουρκικό Υπουργείο Εσωτερικών, το οποίο φέρεται να «έστησε» την επιχείρηση υπό το πρόσχημα της αστυνομικής και δικαστικής συνεργασίας με τις ρωσικές αρχές.

Έγγραφα-φωτιά και διπλωματική κάλυψη

Δύο διαβαθμισμένα έγγραφα, με ημερομηνία 29 Δεκεμβρίου 2025 και τίτλο Investigation Record, καταγράφουν εσωτερική αλληλογραφία μεταξύ της Γενικής Διεύθυνσης Ασφαλείας (Emniyet) στην Άγκυρα και στελεχών που υπηρετούσαν στην τουρκική πρεσβεία στη Μόσχα με διπλωματική κάλυψη, ως «σύμβουλοι» του Υπουργείου Εσωτερικών.

Σύμφωνα με τα έγγραφα, οι Τούρκοι αξιωματούχοι μετέδωσαν στις 27 Φεβρουαρίου 2025 πληροφορίες που είχαν συλλεγεί εντός ρωσικού εδάφους, οι οποίες αρχικά αξιολογήθηκαν από τη Διεύθυνση Διεθνών Σχέσεων του Υπουργείου Εσωτερικών και στη συνέχεια διανεμήθηκαν σε άλλες υπηρεσίες για περαιτέρω αξιοποίηση.

Η συλλογή πληροφοριών φέρεται να περιλάμβανε τόσο καθαρά κατασκοπευτικές δραστηριότητες όσο και έρευνα σε δικαστικά και διοικητικά αρχεία στα οποία οι τουρκικές αρχές είχαν πρόσβαση στη Ρωσία.

moscow_turkish_embassy_soying1_Redacted

Στόχος επικριτές του Ερντογάν – και όχι μόνο

Στο επίκεντρο της επιχείρησης βρέθηκαν, σύμφωνα με τα έγγραφα, δύο πρόσωπα που θεωρούνται επικριτές του Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν και συνδέονται με το κίνημα Γκιουλέν, το οποίο η Άγκυρα αντιμετωπίζει ως υπ’ αριθμόν ένα εσωτερικό και εξωτερικό εχθρό.

Οι πληροφορίες για τα συγκεκριμένα άτομα διαβιβάστηκαν στην Αστυνομική Διεύθυνση Άγκυρας, συνοδευόμενες από επίσημο έγγραφο υπογεγραμμένο από ανώτατο στέλεχος της τουρκικής αστυνομίας, ενώ ακολούθησαν εκτεταμένοι έλεγχοι, προφίλ και διασταυρώσεις στοιχείων.

Ωστόσο, όπως σημειώνει το Nordic Monitor, τα διαθέσιμα στοιχεία δείχνουν ότι η δράση του πυρήνα δεν περιορίστηκε μόνο σε εξόριστους αντιφρονούντες, αλλά πιθανότατα είχε ευρύτερους στόχους, συμπεριλαμβανομένης της συγκέντρωσης «μοχλών πίεσης» έναντι ρωσικών προσώπων ή θεσμών, στο πλαίσιο της ευρύτερης στρατηγικής της Άγκυρας.

Ρόλος της Στρατοχωροφυλακής και «βαρύ» παρελθόν

Τη λειτουργία του μυστικού πυρήνα στη Μόσχα φέρεται να εποπτεύει σήμερα ανώτατος αξιωματικός της Τουρκικής Στρατοχωροφυλακής, ο οποίος αντικατέστησε τον προκάτοχό του το καλοκαίρι του 2025, κατόπιν προεδρικού διατάγματος.

Η Στρατοχωροφυλακή, αν και τυπικά δύναμη επιβολής του νόμου, διαθέτει αυτόνομο μηχανισμό πληροφοριών, έχει στρατιωτικό χαρακτήρα και στο παρελθόν έχει συνδεθεί με παράνομες μυστικές επιχειρήσεις, εξωδικαστικές εκτελέσεις και εξαφανίσεις, ιδίως μέσω της διαβόητης δομής JITEM τη δεκαετία του 1990.

Παρά το ιστορικό αυτό, η Τουρκική Στρατοχωροφυλακή συμμετέχει σε δομές του ΝΑΤΟ, γεγονός που προσδίδει επιπλέον πολιτική βαρύτητα στις αποκαλύψεις.

moscow_turkish_embassy_soying2_Redacted

Πρεσβείες ως προέκταση του «κράτους ασφαλείας»

Το δημοσίευμα καταλήγει στο συμπέρασμα ότι η υπόθεση της Μόσχας δεν αποτελεί μεμονωμένο περιστατικό, αλλά μέρος ενός ευρύτερου διεθνούς δικτύου πληροφοριών που έχει οικοδομήσει η Άγκυρα την τελευταία δεκαετία.

Μετά το αποτυχημένο –κατά την επίσημη εκδοχή– πραξικόπημα του 2016, η τουρκική ηγεσία φαίνεται να έχει στρατεύσει αστυνομία, μυστικές υπηρεσίες, διπλωματικό σώμα και ακόμη και θρησκευτικούς θεσμούς σε συντονισμένες επιχειρήσεις στο εξωτερικό, με στόχο όχι μόνο την παρακολούθηση αντιφρονούντων, αλλά και την άσκηση επιρροής, τον εκφοβισμό διασπορών και την πολιτική πίεση σε ξένα κράτη.

Η αποκάλυψη για τη Μόσχα, σημειώνει το Nordic Monitor, αναδεικνύει μια ποιοτική μετατόπιση της τουρκικής εξωτερικής πολιτικής, όπου οι πρεσβείες παύουν να λειτουργούν αποκλειστικά ως διπλωματικά κέντρα και μετατρέπονται σε κόμβους μυστικών επιχειρήσεων και πολιτικού ελέγχου, με ό,τι αυτό συνεπάγεται για τις διεθνείς σχέσεις και τη διπλωματική τάξη.