Ένα εσωτερικό ρωσικό έγγραφο που περιήλθε σε γνώση του Bloomberg ανοίγει παράθυρο σε ένα σενάριο που μέχρι πρόσφατα ακουγόταν πολιτικά αδιανόητο: η Μόσχα να εξετάζει επιστροφή στο δολάριο ως βασικό νόμισμα διακανονισμών, στο πλαίσιο μιας πιθανής διεύρυνσης οικονομικής συνεργασίας με την κυβέρνηση Τραμπ, εφόσον υπάρξει συμφωνία για τερματισμό του πολέμου στην Ουκρανία.

Το υπόμνημα –υψηλόβαθμο και συνταγμένο μέσα στο 2026– καταγράφει επτά πεδία στα οποία το Κρεμλίνο θεωρεί ότι μπορεί να υπάρξει σύγκλιση συμφερόντων Ρωσίας και ΗΠΑ. Πρόκειται, ουσιαστικά, για ένα «πακέτο» οικονομικών ανταλλαγμάτων που θα μπορούσε να λειτουργήσει είτε ως κίνητρο είτε ως διαπραγματευτικό χαρτί σε μια ευρύτερη ειρηνευτική διαδικασία.

Το “δολάριο” ως σημείο καμπής

Κεντρικό σημείο της ρωσικής προσέγγισης είναι η επανένταξη στο δολαριακό σύστημα, πιθανόν ακόμη και για ενεργειακές συναλλαγές. Αν επιβεβαιωθεί ότι αυτό αποτελεί σοβαρή επιλογή, θα σηματοδοτεί ανατροπή της μέχρι σήμερα στρατηγικής αποδολαριοποίησης που ακολούθησε η Ρωσία μετά το 2022, όταν οι δυτικές κυρώσεις οδήγησαν τη Μόσχα σε εναλλακτικά νομίσματα και μηχανισμούς πληρωμών, κυρίως μέσω συνεργασιών με Κίνα και Ινδία.

Σύμφωνα με το δημοσίευμα, οι ΗΠΑ έχουν αφήσει ανοιχτό το ενδεχόμενο σταδιακής άρσης κυρώσεων στο πλαίσιο ειρηνευτικής συμφωνίας – κάτι που θεωρείται προϋπόθεση για να ξανανοίξει ο δρόμος συναλλαγών σε δολάρια. Ωστόσο, οι ρωσικές προτάσεις φαίνεται να πηγαίνουν πέρα από μια απλή “άρση”, επιχειρώντας να χτίσουν ευρύτερη ατζέντα οικονομικής συνεννόησης.

Τα 7 σημεία του ρωσικού υπομνήματος

Το έγγραφο αποτυπώνει επτά άξονες συνεργασίας, με πυρήνα ενέργεια, αγορά, πρώτες ύλες και χρηματοπιστωτικό σύστημα:

1. Μακροπρόθεσμα συμβόλαια στην αεροπλοΐα για εκσυγχρονισμό του ρωσικού στόλου, με πιθανή συμμετοχή αμερικανικών εταιρειών.

2. Κοινές επενδύσεις σε πετρέλαιο και LNG, συμπεριλαμβανομένων υπεράκτιων και δύσκολα εκμεταλλεύσιμων κοιτασμάτων, με πρόβλεψη αποζημίωσης αμερικανικών εταιρειών για προηγούμενες απώλειες.

3. Προνομιακές συνθήκες για επιστροφή αμερικανικών εταιρειών στη ρωσική καταναλωτική αγορά.

4. Συνεργασία στην πυρηνική ενέργεια, με έργα που συνδέονται και με τεχνητή νοημοσύνη.

5. Επανένταξη της Ρωσίας στο σύστημα διακανονισμών σε δολάρια, ενδεχομένως και για ενέργεια.

6. Συνεργασία σε κρίσιμες πρώτες ύλες (λίθιο, χαλκός, νικέλιο, πλατίνα).

7. Κοινή προώθηση ορυκτών καυσίμων ως αντίβαρο στις πολιτικές χαμηλών εκπομπών, τις οποίες το έγγραφο παρουσιάζει ως ευνοϊκές για Κίνα και Ευρώπη.

Το «κινεζικό» όριο και η σιωπή Πεσκόφ

Δυτικοί αξιωματούχοι που γνωρίζουν το περιεχόμενο του υπομνήματος εκτιμούν ότι είναι απίθανο ο Βλαντίμιρ Πούτιν να προωθήσει συμφωνία που θα έθετε σε κίνδυνο τα κινεζικά συμφέροντα, δεδομένου ότι η Κίνα έχει εξελιχθεί σε κρίσιμο προμηθευτή για τη ρωσική πολεμική βιομηχανία μετά τις κυρώσεις. Ο εκπρόσωπος του Κρεμλίνου, Ντμίτρι Πεσκόφ, δεν απάντησε σε αίτημα σχολιασμού, ενώ παραμένει ασαφές αν οι προτάσεις έχουν τεθεί επισήμως υπόψη της Ουάσιγκτον.

Στο ίδιο πλαίσιο, δυτικοί παράγοντες διαβάζουν το έγγραφο και ως εργαλείο διάσπασης: κάποιες από τις ρωσικές προτάσεις μπορεί να στοχεύουν στη δημιουργία τριβών μεταξύ ΗΠΑ και Ευρωπαίων συμμάχων της Ουκρανίας, ενώ άλλες μοιάζουν με «μεγάλες υποσχέσεις» που μπορεί να λειτουργήσουν ως δόλωμα ή ως διαπραγματευτικό χαρτί.

Η ουκρανική ανάγνωση: «Πακέτο Ντμίτριεφ»

Ιδιαίτερη σημασία έχει και η δημόσια αναφορά του Βολοντίμιρ Ζελένσκι, ο οποίος δήλωσε πρόσφατα ότι Ρωσία και ΗΠΑ συζητούν παράλληλα με τις ειρηνευτικές συνομιλίες σειρά διμερών οικονομικών συμφωνιών. Μάλιστα, σύμφωνα με όσα ανέφερε, οι ουκρανικές υπηρεσίες πληροφοριών έχουν συγκεντρώσει στοιχεία για τη ρωσική πρόταση, την οποία χαρακτήρισε «πακέτο Ντμίτριεφ», αποδίδοντάς τη στον Ρώσο διαπραγματευτή Κίριλ Ντμίτριεφ, επικεφαλής του κρατικού επενδυτικού ταμείου.

Τι διακυβεύεται πραγματικά

Αν η Μόσχα όντως “παίζει” με την ιδέα επιστροφής στο δολάριο, τότε μιλάμε για γεωοικονομικό παζάρι που θα αγγίξει:

• τη συνοχή της Δύσης και τις σχέσεις ΗΠΑ–ΕΕ,

• τη δομή των κυρώσεων και το μέλλον της χρηματοπιστωτικής απομόνωσης της Ρωσίας,

• και, κυρίως, τον άξονα Μόσχας–Πεκίνου.

Με απλά λόγια: το Bloomberg περιγράφει ένα σενάριο όπου η ειρήνη στην Ουκρανία δεν θα είναι μόνο στρατιωτικό/διπλωματικό κλείσιμο, αλλά και αναδιάταξη συμφερόντων με κέντρο την ενέργεια, τις πρώτες ύλες και το παγκόσμιο νόμισμα.

Στην υπογραφή Μνημονίου Κατανόησης (MoU) προχώρησαν η κρατική Τουρκική Ανώνυμη Εταιρεία Πετρελαίου (TPAO) και ο αμερικανικός ενεργειακός κολοσσός Chevron, με αντικείμενο την πιθανή σύμπραξη στους τομείς της έρευνας και παραγωγής υδρογονανθράκων.

Τη σχετική γνωστοποίηση πραγματοποίησε ο Υπουργός Ενέργειας και Φυσικών Πόρων της Τουρκίας, Αλπαρσλάν Μπαϊρακτάρ. Ο Τούρκος αξιωματούχος διευκρίνισε πως το μνημόνιο δεν φέρει δεσμευτικό χαρακτήρα, ωστόσο καθορίζει το απαραίτητο πλαίσιο για την αξιολόγηση κοινών εγχειρημάτων, τόσο εντός της τουρκικής επικράτειας όσο και στο εξωτερικό.

Η συγκεκριμένη συμφωνία εντάσσεται στον ευρύτερο στρατηγικό σχεδιασμό της Άγκυρας για την επίτευξη ενεργειακής αυτάρκειας και τη διεθνοποίηση των δραστηριοτήτων της. Σημειώνεται ότι η κίνηση αυτή έπεται ανάλογων πρωτοβουλιών συνεργασίας με άλλους μεγάλους αμερικανικούς ομίλους, όπως η ExxonMobil.

Σύμφωνα με πληροφορίες από τουρκικές πηγές, στο επίκεντρο των διμερών συζητήσεων τίθενται περιοχές υψηλής στρατηγικής σημασίας, συμπεριλαμβανομένης της Μαύρης Θάλασσας, καθώς και διάφορα διεθνή ενεργειακά έργα.