Καμπουρίδης στο Hellenic Balkan Radio για Θράκη, «Γκρίζους Λύκους» και το “NOTAM/NAVTEX” που «γκριζάρει» το Αιγαίο

Βαρύ κλίμα και «καμπανάκι» για το timing της επικείμενης συνάντησης Μητσοτάκη–Ερντογάν περιέγραψε ο αντιστράτηγος ε.α. Λάζαρος Καμπουρίδης, μιλώντας στο Hellenic Balkan Radio και στον Χρήστο Μουρτζούκο, με αφορμή δύο παράλληλες εξελίξεις: την πρόκληση στην Ξάνθη με το σήμα των «Γκρίζων Λύκων» μπροστά από τη Λέσχη Αξιωματικών και την κλιμάκωση της τουρκικής εργαλειοποίησης των ναυτικών αναγγελιών (NAVTEX), οι οποίες –όπως τόνισε– επιχειρούν να επιβάλουν μια νέα πραγματικότητα στο Αιγαίο.

Ο κ. Μουρτζούκος έθεσε εξαρχής το ερώτημα αν, με αυτό το «σκηνικό πίεσης», πρέπει να γίνει η συνάντηση στην Άγκυρα. Ο κ. Καμπουρίδης απάντησε μεταφέροντας τη δική του ανάγνωση: η Τουρκία «χτίζει κλίμα» πριν από το Ανώτατο Συμβούλιο Στρατηγικής Συνεργασίας Ελλάδας–Τουρκίας, επιδιώκοντας να μπει στη συζήτηση όχι μόνο η μία και μοναδική διαφορά που αναγνωρίζει η ελληνική πλευρά, αλλά ένα πακέτο απαιτήσεων.

Θράκη: «Επίδειξη ισχύος» και δομές επιρροής

Για το περιστατικό στην Ξάνθη, ο αντιστράτηγος ε.α. το ενέταξε σε ετήσιες εκδηλώσεις «ακραίων κύκλων», που –όπως είπε– διοργανώνονται κάθε 29 Ιανουαρίου στη Θράκη και εμφανίζονται ως «ημέρα εθνικής αντίστασης». Περιέγραψε έναν πυρήνα δράσης που αποδίδει στη λεγόμενη «συμβουλευτική επιτροπή τουρκικής μειονότητας δυτικής Θράκης», την οποία χαρακτήρισε επιτροπή ακραίων, με ρόλο και ατζέντα, όπου συμμετέχουν και πρόσωπα που αποκάλεσε «ψευτομουφτήδες».

Ειδική αναφορά έκανε στον Τούρκο πολιτικό Ουμίτ Οζντάγ (ηγέτη του Zafer Partisi), λέγοντας ότι προέρχεται από τον υπερεθνικιστικό χώρο και συνδέεται ιδεολογικά με το αφήγημα των «Γκρίζων Λύκων». Κατά την περιγραφή του, η φωτογράφιση με νεολαίους –και η επανάληψη της χειρονομίας μπροστά στη Λέσχη Αξιωματικών στην Ξάνθη– συνιστά «συνειδητή επίδειξη δύναμης», μήνυμα ότι «η νεολαία εμφορείται» από παντουρκιστικές ιδέες.

Στο ίδιο πλαίσιο, σημείωσε ότι ανάλογες δομές επιρροής εμφανίζονται και σε ευρωπαϊκές χώρες, ειδικά όπου υπάρχουν μεγάλες τουρκικές κοινότητες, μιλώντας για αξιοποίηση δικτύων, χώρων λατρείας και προσώπων, ώστε να καλλιεργείται «ακραία ιδεολογία» και να αναπαράγεται η πολιτική της Άγκυρας στο εξωτερικό.

NAVTEX: από εργαλείο ασφάλειας σε «μοχλό επιβολής»

Το κεντρικό επιχειρησιακό σκέλος της συνέντευξης αφορούσε τις πρόσφατες τουρκικές NAVTEX. Ο κ. Καμπουρίδης εξήγησε ότι η NAVTEX κανονικά είναι ανακοίνωση θαλάσσιων περιοχών για λόγους ασφάλειας ναυσιπλοΐας, όμως –όπως υποστήριξε– η Τουρκία τα τελευταία χρόνια τη χρησιμοποιεί ως πολιτικό εργαλείο για να «ακουμπήσει» στο τραπέζι των παράνομων αξιώσεών της.

Παρέπεμψε στο μοτίβο που, κατά την ανάλυσή του, ενισχύθηκε μετά την κρίση του Oruc Reis (Ιούλιος–Σεπτέμβριος 2020): τότε, όπως είπε, εμφανίστηκε για πρώτη φορά «εκτός λογικής» μια νέα διατύπωση που άνοιξε δρόμο στη σημερινή πρακτική. Και εδώ στάθηκε στην πρόσφατη κλιμάκωση: αναγγελίες διάρκειας δύο ετών και στη συνέχεια επίσημη τουρκική δήλωση ότι δεν πρόκειται καν για διετή διάρκεια αλλά για «μόνιμη ισχύ».

Με αυτή τη λογική, ο αντιστράτηγος ε.α. μίλησε για «μορφή νέου casus belli»: όχι πλέον μόνο το γνωστό casus belli του 1995 για τα 12 ν.μ., αλλά μια νέα απειλή/αξίωση που «δένει» το Αιγαίο με όρους παρέμβασης, είτε για τον εξοπλισμό νησιών είτε για δραστηριότητες (έργα, ασκήσεις, έρευνες, πόντιση καλωδίων), με την Τουρκία να αξιώνει πρακτικά «άδεια».

Από «γκρίζες ζώνες» σε «γκριζάρισμα όλου του Αιγαίου»

Ο κ. Καμπουρίδης υποστήριξε ότι η Τουρκία μετακινεί την πίεση από τις «γκρίζες ζώνες» της περιόδου μετά τα Ίμια –όπου είχε εμφανιστεί η γνωστή τουρκική θεωρία περί 152 νησίδων/βραχονησίδων– σε μια συνολικότερη στρατηγική: «γκριζάρισμα όλου του Αιγαίου», μέσω του ισχυρισμού ότι τα νησιά δεν διαθέτουν υφαλοκρηπίδα και άρα η «τουρκική υφαλοκρηπίδα» εκτείνεται σχεδόν παντού.

Στο ερώτημα αν πρέπει να γίνει η συνάντηση Μητσοτάκη–Ερντογάν, κατέθεσε μια διπλή θέση: ναι μεν υπάρχουν φωνές που λένε «να μην πάει», αλλά ο ίδιος κλίνει στο ότι πρέπει να πάει «για να δούμε κατάματα» ποιες είναι οι νέες απαιτήσεις. Όμως, πρόσθεσε τον βασικό όρο: να πάει έτοιμος, με «κόκκινες γραμμές» και ξεκάθαρη απάντηση ότι τα νησιά είναι ελληνικά, επικαλούμενος διεθνείς συνθήκες και το δικαίωμα αυτοάμυνας.

Καταγγελία για στρατηγική στην Θράκη και «αφήγημα καταπίεσης»

Στο εσωτερικό μέτωπο, ο αντιστράτηγος ε.α. περιέγραψε ότι «στη Θράκη παίζεται παιχνίδι», με τελικό σκοπό –όπως είπε– την αυτονόμηση της περιοχής. Έκανε αναφορά σε πίεση προς άλλες ομάδες (Πομάκους, Ρομά) και σε προσπάθεια να παρουσιαστεί η Ελλάδα ως «παραβατική χώρα» που δήθεν καταπιέζει τη μειονότητα, σε εκπαιδευτικά, θρησκευτικά και οικονομικά ζητήματα.

Ως χαρακτηριστικό παράδειγμα ανέφερε την ποσόστωση εισαγωγής στα πανεπιστήμια για μουσουλμάνους μαθητές, υποστηρίζοντας ότι «δεν συνάδει πλέον» με τις σημερινές συνθήκες, καθώς –όπως είπε– μεγάλο μέρος της μειονότητας έχει μετακινηθεί στις πόλεις και έχει πλέον ισότιμη πρόσβαση στη δημόσια εκπαίδευση. Στο ίδιο μοτίβο ενέταξε και το θέμα «κλεισίματος σχολείων», λέγοντας ότι πρόκειται για δημογραφικό φαινόμενο που συμβαίνει παντού, ακόμη και στην ίδια την Τουρκία, και όχι για δίωξη.

Κλείνοντας, κάλεσε την ελληνική πολιτεία να μην αφήνει «παράνομους συλλόγους» να λειτουργούν και να μην επιτρέπεται η εικόνα ότι το προξενείο κινείται «πάνω από» αποφάσεις της ελληνικής δικαιοσύνης, γιατί αυτό –όπως είπε– παράγει λάθος μήνυμα και εντείνει την πίεση στη Θράκη.

Καθώς η ιρανική ισχύς φθείρεται, στη Μέση Ανατολή διαμορφώνεται ένα νέο παράδοξο: οι σουνιτικές πρωτεύουσες προειδοποιούν δημόσια ότι ένα αμερικανικό πλήγμα μπορεί να πυροδοτήσει περιφερειακό πόλεμο, όμως στο παρασκήνιο αυτό που φοβούνται περισσότερο είναι το ενδεχόμενο να προκύψει μια περιοχή με αδιαμφισβήτητη ισραηλινή υπεροχή. Σε άρθρο του στην Israel Hayom, ο Αμίτ Σεγκάλ περιγράφει ότι για χρόνια η «ιρανική απειλή» λειτουργούσε και ως μηχανισμός εξισορρόπησης, κρατώντας το Ισραήλ δεσμευμένο απέναντι στην Τεχεράνη και τα δίκτυά της. Τώρα, η προοπτική κατάρρευσης του ιρανικού άξονα προκαλεί αμηχανία σε κράτη που προτιμούν ένα Ιράν εξασθενημένο αλλά όχι πλήρως «νεκρό», ώστε να αποφεύγεται μια πιο «ισραηλινοκεντρική» τάξη πραγμάτων.

Στο δεύτερο μέρος, ο Σεγκάλ περνά στο εσωτερικό πολιτικό πεδίο του Ισραήλ, με το παζάρι της ημερομηνίας εκλογών να μπλέκεται με το Ρος Ασανά, το προσκύνημα στην Ουμάν και κυρίως με τον νόμο στράτευσης των υπερορθόδοξων. Κρίσιμο κοινό παρουσιάζονται 300–400 χιλιάδες ψηφοφόροι του Λικούντ του 2022 που εμφανίζονται να «κοιτούν» Μπένετ και Λίμπερμαν αλλά παραμένουν ρευστοί. Καταλογίζουν στον Νετανιάχου την κύρια ευθύνη για την 7η Οκτωβρίου, του πιστώνουν όμως τα μετέπειτα στρατηγικά αποτελέσματα, απαιτούν ρήξη με τους υπερορθόδοξους και θεωρούν «τοξική» οποιαδήποτε σύμπραξη με αραβικά κόμματα—ένα μείγμα θέσεων που, κατά τον αρθρογράφο, κανείς υποψήφιος δεν καλύπτει πλήρως.

Το κείμενο κλείνει με αιχμή για την οικονομία: μεταρρυθμίσεις υπέρ ανταγωνισμού και μείωσης του κόστους ζωής (γαλακτοκομικά, φρούτα-λαχανικά, μεταφορές) είτε καθυστερούν είτε ακυρώνονται από οργανωμένα συμφέροντα, με την κυβέρνηση να τις «τυλίγει» στο αφήγημα της «επισιτιστικής ασφάλειας». Ο Σεγκάλ παρουσιάζει την απεργία στον κλάδο του γάλακτος ως παράδειγμα που αποκαλύπτει, στα μάτια του κοινού, τη δύναμη των μονοπωλιακών δομών, ενώ σημειώνει ότι οι υψηλές τιμές και η χαμηλότερη ποιότητα πλήττουν πρώτα τους ίδιους τους ψηφοφόρους της κυβερνητικής βάσης.

Διαβάστε αναλυτικά το άρθρο με τίτλο: Όταν καταρρέει η ιρανική απειλή, αναδύεται μια Νέα Μέση Ανατολή

Καθώς το Ιράν αποδυναμώνεται, τα αραβικά κράτη προειδοποιούν για πόλεμο, ενώ σιωπηρά φοβούνται την άνοδο μιας ανεξέλεγκτης ισραηλινής ισχύος. Η Μέση Ανατολή προτιμά ένα μισοπεθαμένο Ιράν και ένα περιορισμένο Ισραήλ, σε ένα «πακέτο».

Αυτό έχει ήδη γίνει ένα προ-γραμμένο σενάριο: κάθε φορά που οι Ηνωμένες Πολιτείες κινούνται για να πλήξουν μια δικτατορία στη Μέση Ανατολή, προηγείται μια αγχωτική αναμονή, ακολουθούν πυρετώδεις διπλωματικές επαφές — και πάνω απ’ όλα, ο τοπικός δικτάτορας αρνείται να αντιληφθεί τη σοβαρότητα της κατάστασής του μέχρι να είναι πολύ αργά.

Ο Αμπάς Αραγτσί δεν θα είναι ο πρώτος υπουργός Εξωτερικών που θα πετάξει εσπευσμένα για να συναντήσει Αμερικανούς σε μια προσπάθεια να αποτρέψει τον πόλεμο. Πριν από αυτόν ήρθε ο Ιρακινός υπουργός Εξωτερικών Τάρικ Αζίζ, σε μια μάταιη συνάντηση με τον ομόλογό του Τζέιμς Μπέικερ. Ο Σαντάμ Χουσεΐν υποσχέθηκε τόσο στον πρόεδρο Τζορτζ Χ. Γ. Μπους όσο και στον πρόεδρο Τζορτζ Γ. Μπους ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες θα ανακάλυπταν την κόλαση στο Ιράκ, ότι οι δυνάμεις τους θα πέθαιναν εκεί κατά χιλιάδες και ότι η χώρα του θα στεκόταν όρθια. Ο Αζίζ τελείωσε τη ζωή του σε φυλακή της Βαγδάτης· ο Σαντάμ κατέληξε στην αγχόνη.

Οι Ιρανοί δεν είναι πιο ευέλικτοι, ούτε λιγότερο φανατικοί, και κουβαλούν τα ίδια προβλήματα με τους μισητούς Ιρακινούς προκατόχους τους. Η σχεδόν τελευταία τους ελπίδα να αποτρέψουν την ανάληψη δράσης βρίσκεται στα σουνιτικά κράτη της Μέσης Ανατολής. Το Κατάρ, η Τουρκία, η Αίγυπτος και η Σαουδική Αραβία προειδοποιούν δημόσια ότι ένα αμερικανικό πλήγμα θα μπορούσε να κλιμακωθεί σε περιφερειακό πόλεμο. Στην πράξη, μου είπε αυτή την εβδομάδα ένας ειδικός για τη Μέση Ανατολή, αυτό που τους ανησυχεί πραγματικά είναι το σχεδόν αναπόφευκτο αποτέλεσμα της εξάλειψης του καθεστώτος των αγιατολάχ: η ισραηλινή ηγεμονία στη Μέση Ανατολή.

Αεροπλανοφόρο Lincoln. Φωτογραφία: AFP

Δεν χρειάζεται να πιστέψει κανείς τις φαντασιώσεις του Τούρκου προέδρου Ρετζέπ Ερντογάν για ισραηλινές απόπειρες κατάκτησης του Όρους Αραράτ, ούτε να αγοράσει αντισημιτικές θεωρίες συνωμοσίας για ένα μυστικό κυβερνητικό σχέδιο Νετανιάχου να αποκαταστήσει τις ημέρες του Βασιλείου του Δαβίδ, για να καταλάβει την πίεση. Ο Ναντίμ Κοτέιχ, κορυφαίος δημοσιογράφος στον αραβικό κόσμο και σκληρός επικριτής του Ιράν, έγραψε την περασμένη εβδομάδα: «Ανεξάρτητα από τις πολιτικές σας απόψεις, το ακόλουθο γεγονός δεν μπορεί να αμφισβητηθεί: το Ισραήλ βγαίνει από την εποχή μετά την 7η Οκτωβρίου με πρωτοφανή στρατιωτική και πληροφοριακή υπεροχή. Οι επιχειρήσεις του αποδόμησαν συστηματικά τους ιρανικούς πληρεξουσίους, αναδιαμόρφωσαν την αρχιτεκτονική ασφάλειας του Λιβάνου και της Συρίας, και απέδειξαν δυνατότητες πλήγματος απαράμιλλες από οποιονδήποτε άλλο δρώντα στην περιοχή. Η αναγνώρισή του της Σομαλιλάνδης και η επέκτασή του στην Ερυθρά Θάλασσα σηματοδοτούν φιλοδοξίες ευρύτερες από τις παραδοσιακές. Για τη Σαουδική Αραβία, που δεν μπορεί να εξομαλύνει σχέσεις με το Ισραήλ χωρίς κάποια ισραηλινοπαλαιστινιακή συμφωνία, αυτό δημιουργεί μια άβολη πραγματικότητα: η ισχυρότερη στρατιωτική δύναμη της περιοχής δεν υπόκειται σε καμία επιρροή από το Ριάντ».

Για χρόνια, η ιρανική απειλή ταλαιπωρούσε τη Μέση Ανατολή, αλλά ταυτόχρονα έδενε το Ισραήλ και τους περισσότερους πόρους του στον αγώνα εναντίον της Τεχεράνης και των πληρεξουσίων της. Τώρα, το ιρανικό κουφάρι βρίσκεται στη μέση του δωματίου. Για το μεγαλύτερο μέρος της Μέσης Ανατολής, είναι βολικό να παραμείνει εκεί — χωρίς πιστοποιητικό θανάτου και χωρίς μια νέα, πολύ πιο ισραηλινή Μέση Ανατολή.

Ανάμεσα στην Ουμάν και τον Μπένετ

Η προτιμώμενη ημερομηνία εκλογών του Μπενιαμίν Νετανιάχου μέχρι τώρα ήταν η 8η Σεπτεμβρίου. Είναι η μόνη Τρίτη του μήνα που δεν πέφτει σε αργία (και η διεξαγωγή εκλογών την 1η Σεπτεμβρίου, την πρώτη ημέρα της σχολικής χρονιάς, δεν συζητείται). Αυτό ίσχυε μέχρι που τα υπερορθόδοξα κόμματα συνειδητοποίησαν ότι αυτό σημαίνει κάλπες τέσσερις ημέρες πριν από το Ρος Ασανά. Τουλάχιστον μισή έδρα θα βρίσκεται στην Ουμάν, στην Ουκρανία, σε προσκύνημα. Οι περισσότεροι από αυτούς δεν αναμένεται να ψηφίσουν τον Γιαΐρ Γκολάν.

Γιατί λοιπόν όχι Οκτώβριο; Η συμβατική σοφία λέει ότι ο Νετανιάχου δεν έχει κανένα ενδιαφέρον να κάνει εκλογές λίγο μετά την τελετή της τρίτης επετείου της σφαγής, με υπενθυμίσεις της μεγαλύτερης αποτυχίας να πλανώνται ακριβώς πριν οι ψηφοφόροι πάνε στις κάλπες. Αλλά η αρχική ημερομηνία εκλογών είναι η 27η Οκτωβρίου — τρεις ολόκληρες εβδομάδες αργότερα. Οι υπερορθόδοξοι υπέδειξαν ότι αν περάσει ο νόμος για τη στράτευση, δεν υπάρχει πρόβλημα να γίνουν οι εκλογές στην ώρα τους. Αν όχι, πιθανότατα θα ψηφίσουν τον προϋπολογισμό παρά τις απειλές τους, αλλά θα χρειαστεί να «τιμωρήσουν» την κυβέρνηση επισπεύδοντας τη διάλυση της Κνεσέτ, έστω και μόνο συμβολικά. Τους είχαν υποσχεθεί ότι ο νόμος για τη στράτευση θα ήταν ο πρώτος που θα περνούσε στη θητεία· τώρα, στην καλύτερη περίπτωση, θα είναι ο τελευταίος.

Πέρα από την Ουμάν και το Ρος Ασανά, οι εκλογές θα κριθούν από μια ομάδα περίπου 300.000–400.000 ανθρώπων — ψηφοφόρους του Λικούντ από το 2022 που, σύμφωνα με κάποιες δημοσκοπήσεις, έχουν μετακινηθεί προς τον Μπένετ και τον Λίμπερμαν, αλλά οι περισσότεροι απέχουν ακόμη πολύ από το να έχουν αποφασίσει πώς θα ψηφίσουν. Όλοι τους συμμερίζονται, χωρίς εξαίρεση, τέσσερις θέσεις: πρώτον, ότι ο Νετανιάχου φέρει την κύρια ευθύνη για την 7η Οκτωβρίου και ότι η υπεκφυγή του γι’ αυτό είναι γελοία. Δεύτερον, ότι ο Νετανιάχου φέρει την κύρια ευθύνη για τα επιτεύγματα εναντίον του Ιράν, της Χεζμπολάχ και της Συρίας που ακολούθησαν, και ότι είναι αμφίβολο αν κάποιος άλλος θα μπορούσε να τα έχει πετύχει. Τρίτον, ότι οι υπερορθόδοξοι πρέπει να σταλούν στην αντιπολίτευση και οι νέοι τους στον στρατό και στην αγορά εργασίας. Τέταρτον, ότι υπάρχει ένας κυβερνητικός εταίρος χειρότερος από όλους τους άλλους — τα αραβικά κόμματα.

Κανένας πολιτικός που διεκδικεί την ψήφο τους δεν υιοθετεί και τις τέσσερις αυτές αρχές, εξ ου και οι αμήχανοι και πολύπλοκοι ελιγμοί όλων. Ο Μπένετ έδειξε αυτή την εβδομάδα το μονοπάτι που θα προσπαθήσει να περάσει μέσα από την τρύπα της βελόνας: υποσχέθηκε ότι δεν θα καθίσει με τον αρχηγό αραβικού κόμματος Μανσούρ Αμπάς, προσπάθησε να μειώσει τον Γιαΐρ Γκολάν ως «τον επόμενο υπουργό Ενέργειας — μιλά από το στομάχι αλλά ήρωας της 7ης Οκτωβρίου, όχι χειρότερος από τον Ντέρι», και κατέληξε με την υπόσχεση: «Εγώ θα κυβερνήσω». Το έργο του Μπένετ είναι σύνθετο, όχι μόνο επειδή έχει ήδη πει ότι μετά τη μαζική παραβίαση υποσχέσεων το 2021, δεν υπόσχεται τίποτα πια — ούτε στα παιδιά του. Κυρίως όμως επειδή, σύμφωνα με τις δημοσκοπήσεις, ο μελλοντικός του συνασπισμός είναι πολύ λιγότερο δημοφιλής από τον ίδιο. Ο Νετανιάχου μπορεί να επιβάλει όρκο σιωπής στους εταίρους του και στα μέλη της κοινοβουλευτικής του ομάδας. Ποιος μπορεί να βάλει τον Γιαΐρ Γκολάν να σωπάσει;

«Επισιτιστική ασφάλεια»

Η Άγκυρα και το Μουσκάτ δεν είναι τα μόνα μέρη στη Μέση Ανατολή που φιλοξενούν μυστικές διαπραγματεύσεις. Την περασμένη εβδομάδα, οι επικεφαλής του Συμβουλίου Γαλακτοκομίας έφτασαν αθόρυβα στα γραφεία της Φορολογικής Αρχής για μια συνάντηση με τον υπουργό Οικονομικών. Ο Μπετσάλελ Σμότριτς δεν είναι το «φλιτζάνι γάλα» τους και μια δημόσια συνάντηση μαζί του εν μέσω της πιο φιλόδοξης μεταρρύθμισης που επιχειρήθηκε ποτέ ήταν εκτός συζήτησης. Μίλησαν για μία ώρα, χωρίς πρακτικά, χωρίς αποτελέσματα. Συναντήσεις με τα κινήματα των εποικισμών ακυρώθηκαν επίσης, δήθεν λόγω απειλών.

Η μεταρρύθμιση για τα γαλακτοκομικά στοχεύει να φτάσει σε μια κατάσταση 80% εγχώριας παραγωγής και 20% εισαγωγών. Έτσι, σε καιρό πολέμου το Ισραήλ δεν θα εξαρτάται από την καλή θέληση των Τούρκων και των Πολωνών, και σε περίπτωση ζωονόσου δεν θα μείνει με άδεια ράφια. Η απεργία αυτής της εβδομάδας ήταν ένα τεράστιο δώρο από το Συμβούλιο Γαλακτοκομίας προς τον Σμότριτς: έδειξε στο κοινό το νόημα του μονοπωλίου καλύτερα από χίλιες παρουσιάσεις.

Ισραηλινό γάλα. Φωτογραφία: Oren Ben Hakoon

Το γάλα, βέβαια, δεν είναι μόνο του. Η μείωση των τιμών σε φρούτα και λαχανικά — μια κίνηση της οποίας τα ευπρόσδεκτα πρώτα «μπουμπούκια» τα νιώσαμε όλοι όταν ο ανανάς από προϊόν πολυτελείας έγινε φθηνό, κοινό συστατικό σε κάθε πιατέλα φρούτων — έχει βαλτώσει υπό την τωρινή κυβέρνηση. Δεν έχει απομείνει τίποτα από τη μεταρρύθμιση που προώθησε ο προηγούμενος υπουργός Γεωργίας, Οντέντ Φόρερ του Yisrael Beiteinu. Οι πρώτοι χαμένοι, στην υγεία και στην τσέπη, από τη διατήρηση του στάτους κβο είναι πρώτα και κύρια ψηφοφόροι του σημερινού συνασπισμού. Αλλά τα συμφέροντα επικράτησαν και η τιμή συνέχισε μόνο να ανεβαίνει. Οι Ισραηλινοί πολίτες παίρνουν πλέον στο σούπερ μάρκετ φρούτα και λαχανικά ποιότητας που, όταν κάποτε δούλευα μαζεύοντας νεκταρίνια, θα είχαν καταταχθεί κάπου ανάμεσα στο «απόρριψη» και το «Β’ διαλογής», αλλά σε τιμές αντάξιες μπουτίκ καταστημάτων στην Κικάρ Χαμεντίνα. Τα κόμιστρα των ταξί συνεχίζουν να αυξάνονται, καθώς η είσοδος της Uber στο Ισραήλ έχει καθυστερήσει λόγω ομάδων πίεσης μέσα στους κομματικούς ακτιβιστές.

Κανείς θα μπορούσε να δει τους λόγους γι’ αυτό στο σόου τρόμου που έστησε ο βουλευτής του Λικούντ Νταβίντ Μπιτάν. Καμία νομική ή διπλωματική αδικία δεν προκάλεσε το ξέσπασμα οργής που του προκάλεσε η προσπάθεια να ελαφρυνθεί έστω και λίγο το κόστος ζωής. Αποκάλεσε μπροστά στην κάμερα τους συναδέλφους του κόμματός του «τσιράκια του Νετανιάχου», μαζί με άλλη μία εκπρόσωπο του λόμπι του κόστους ζωής στο Ισραήλ, τη Ναάμα Λαζιμί.

Τι παραλογισμός: μια κυβέρνηση με σοσιαλιστικά αριστερά κόμματα πέρασε, στην προηγούμενη Κνεσέτ, έναν Νόμο Ρυθμίσεων που περιλάμβανε μια σειρά μέτρων για την ενίσχυση του ανταγωνισμού — ενώ μια δήθεν οικονομικά δεξιά κυβέρνηση μπλοκάρει με τη βία κάθε κίνηση που αποσκοπεί στο να γίνει η ζωή εδώ έστω και λίγο φθηνότερη. Και το κάνει με παράξενα επιχειρήματα παρμένα κατευθείαν από τις εύθυμες συνεταιριστικές ημέρες της Σοβιετικής Ένωσης: η έλλειψη, ο έλεγχος και οι βαριές κρατικές επιδοτήσεις είναι στην πραγματικότητα κάτι καλό — όταν όλα τυλίγονται στη ιερή συσκευασία της «επισιτιστικής ασφάλειας».

Έντονο προβληματισμό για τη χρονική συγκυρία και τις γεωπολιτικές παραμέτρους της επικείμενης συνάντησης του Κυριάκου Μητσοτάκη με τον Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν εξέφρασε ο Σάββας Καλεντερίδης, μιλώντας στη Ναυτεμπορική, εστιάζοντας κυρίως στον ρόλο των Ηνωμένων Πολιτειών και τις στρατηγικές ισορροπίες που διαμορφώνονται στην περιοχή.

Ο κ. Καλεντερίδης εκτίμησε ότι η ελληνοτουρκική προσέγγιση ενδέχεται να συνδέεται με ευρύτερες εξελίξεις και πιθανότατα να αποτελεί προπαρασκευαστικό στάδιο ενόψει πιθανής επίσκεψης του Ντόναλντ Τραμπ στην Ελλάδα, επισημαίνοντας πως οι διεθνείς πρωτοβουλίες γύρω από τις ελληνοτουρκικές σχέσεις δεν μπορούν να εξεταστούν αποκομμένες από τις αμερικανικές στρατηγικές επιλογές.

«Η Ουάσινγκτον θέλει να λειτουργήσει ως διαμεσολαβητής»

Ο ίδιος στάθηκε σε δηλώσεις Αμερικανού αξιωματούχου και ειδικού απεσταλμένου για Συρία και Ιράκ, ο οποίος φέρεται να ανέφερε ότι Ελλάδα και Τουρκία πρέπει να επιλύσουν τις διαφορές τους, με τις ΗΠΑ να αναλαμβάνουν ρόλο «κονιάματος» στη μεταξύ τους σχέση. Παράλληλα, αναφέρθηκε και στη δημόσια στήριξη της Κίμπερλι Γκιλφόιλ στην επίσκεψη του Έλληνα πρωθυπουργού στην Άγκυρα, στοιχείο που –κατά τον ίδιο– υποδηλώνει αυξημένο αμερικανικό ενδιαφέρον για τη διαμόρφωση ισορροπιών στην περιοχή.

Ο κ. Καλεντερίδης υποστήριξε ότι η πολιτική προσέγγιση του Ντόναλντ Τραμπ βασίζεται κυρίως σε συμφέροντα ισχύος και όχι σε νομικές αρχές, τονίζοντας πως η Ουάσινγκτον παραδοσιακά προτάσσει την εξυπηρέτηση των στρατηγικών και οικονομικών της επιδιώξεων.

Ενεργειακές και επιχειρηματικές διασυνδέσεις

Στην ανάλυσή του, ο αναλυτής αναφέρθηκε σε ενεργειακές συνεργασίες μεταξύ αμερικανικών επιχειρηματικών συμφερόντων και της Τουρκίας, υπογραμμίζοντας ότι επενδυτικές κινήσεις στον τομέα της ενέργειας και των υδρογονανθράκων ενισχύουν το γεωπολιτικό βάρος της Άγκυρας.

Παράλληλα, έκανε λόγο για προσωπικές σχέσεις μεταξύ του Ντόναλντ Τραμπ και του Τούρκου προέδρου, αλλά και για επιχειρηματικά δίκτυα που δραστηριοποιούνται στην ευρύτερη περιοχή της Ανατολικής Μεσογείου και της Μέσης Ανατολής.

Στρατιωτική ισορροπία και ρόλος ελληνικών βάσεων

Ο Σάββας Καλεντερίδης επισήμανε ότι η ναυτική και στρατιωτική παρουσία των ΗΠΑ στην Ελλάδα αποτελεί καθοριστικό παράγοντα ισορροπίας, τονίζοντας ιδιαίτερα τη σημασία της βάσης της Σούδας, την οποία χαρακτήρισε ως μία από τις σημαντικότερες στρατιωτικές εγκαταστάσεις διεθνώς.

Την ίδια στιγμή, υποστήριξε ότι η βάση του Ιντσιρλίκ έχει χάσει μέρος της επιχειρησιακής της αξίας, στοιχείο που –κατά την άποψή του– ενισχύει τον γεωστρατηγικό ρόλο της Ελλάδας.

Ωστόσο, υπογράμμισε πως η Αθήνα οφείλει να προχωρήσει σε «στρατηγικό ισολογισμό», λαμβάνοντας υπόψη τόσο τα αμερικανικά συμφέροντα όσο και την επιρροή του ελληνικού και εβραϊκού λόμπι στις Ηνωμένες Πολιτείες.

Κριτική για τη στρατηγική στα 12 ναυτικά μίλια

Ιδιαίτερα επικριτικός εμφανίστηκε για τον τρόπο που –όπως υποστήριξε– διαχειρίστηκε η Ελλάδα το ζήτημα της επέκτασης των χωρικών υδάτων. Αναφερόμενος στο casus belli που διακήρυξε η Τουρκία το 1995, σημείωσε ότι η Ελλάδα δεν ενίσχυσε επαρκώς τη στρατηγική αποτροπής της τα επόμενα χρόνια.

Κατά τον ίδιο, η επέκταση των χωρικών υδάτων στο Ιόνιο εντάσσεται σε μια πολιτική που –όπως ανέφερε– δημιουργεί κινδύνους στρατηγικών υποχωρήσεων, ασκώντας παράλληλα έντονη κριτική στη διαχρονική διαχείριση των ελληνοτουρκικών σχέσεων.

«Απαιτείται προετοιμασία για να μην υπάρξουν αιφνιδιασμοί»

Ο αναλυτής κατέληξε τονίζοντας ότι η Ελλάδα πρέπει να προχωρήσει σε ολοκληρωμένη γεωπολιτική προετοιμασία, προκειμένου να αντιμετωπίσει ενδεχόμενες ανακατατάξεις στις αμερικανοτουρκικές σχέσεις, αλλά και να διασφαλίσει ότι οι εξελίξεις στην περιοχή δεν θα οδηγήσουν σε στρατηγικά τετελεσμένα.

Παρακολουθήστε την παρέμβασή του: