Γράφει ο Αριστόβουλος

Έχουμε σε προηγούμενο άρθρο μας τοποθετηθεί για τη σχέση μας με τους Ρώσους μετά από μια επιθετική δήλωση της εκπροσώπου του ρωσικού υπεξ. Φυσικά και θα πράτταμε το ίδιο και για τις άλλες προστάτιδες δυνάμεις (sic). Μόνο που δημοσιεύματα στο διαδίκτυο σχετικά με ενόχληση της βρετανικής κυβέρνησης κατόπιν της αλήθειας που αποτυπώνεται στην επική ταινία «ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΣ», μας δίνουν την αφορμή να καταθέσουμε την οπτική μας για τη διαχρονική στάση που έχει τηρήσει η Μ. Βρετανία απέναντι στη χώρα μας από το 1821 και μετά. Η οποία είδαμε στο πρόσφατο παρελθόν να κόπτεται υπέρ το δέον περί της ασφάλειας της Τουρκίας και των εξοπλιστικών της αναγκών (αεροσκάφη C 130, μαχητικά Eurofighter με πυραύλους meteor κλπ). Κατά σατανική σύμπτωση κάπως έτσι εκφραζότανε και για την ακεραιότητα της οθωμανικής αυτοκρατορίας προ δύο αιώνων….

Μέσα στη σύγχρονη ιστορική μας πορεία λίγες χώρες διαδραμάτισαν τόσο σημαντικό ρόλο όσο η Μεγάλη Βρετανία ή Ηνωμένο Βασίλειο ή απλά Αγγλία. Διότι από τις συνιστώσες της πάλαι ποτέ αυτοκρατορίας που κάλυπτε το 25% της υφηλίου αυτή (η Αγγλία) είναι που έτρεχε το παρασκήνιο κι όχι η Ουαλία, η Σκωτία ή το τμήμα της Ιρλανδίας (Βόρεια) που έχει προσαρτηθεί. Στη νεοελληνική μας ιστορία έπαιξε κυρίαρχο ρόλο έχοντας από ιδρύσεως του νεοελληνικού κράτους λάβει τον τίτλο της προστάτιδας δυνάμεως, τον οποίο μοιράζεται με τη Ρωσία και τη Γαλλία. Θα προσπαθήσουμε να καταγράψουμε την ετεροβαρή σχέση που μας χαρακτηρίζει, υποστηρίζοντας πως ως σύμμαχη χώρα έχουμε δώσει δυσανάλογα πολλά στους Βρετανούς κι έχουμε εισπράξει πολύ λιγότερα. Βέβαια όσο κι αν υστερούμε σε μακρόπνοες πολιτικές, δεν μπορούμε και δεν πρέπει πάντοτε κι επί παντός επιστητού να στρεφόμαστε κατά ημών. Επίσης θα τοποθετηθούμε γιατί πολύ συχνά η Βρετανοί στέκονται αρωγοί των Τούρκων. Για παράδειγμα η πρόσφατη βρετανική ζέση για ενίσχυση των τουρκικών εξοπλισμών όπως προαναφέραμε.

Χωρίς πάθος αλλά με αγάπη για την ωμή (άρα και σκληρή) αλήθεια, θα θέσουμε υπόψη των αναγνωστών μερικές σταθερές. Η Μ. Βρετανία είναι μια μεγάλη δύναμη άρα και αμείλικτη στα συμφέροντα της. Τα οποία όπως είπε κάποτε ο π/θ Πάλμερστον «είναι μόνιμα ενώ δεν είναι μόνιμοι οι σύμμαχοι». Θα συμπληρώσουμε αυτό που μεταπολεμικά είπε ο Τσώρτσιλ πως «αλλοίμονο εάν οι Έλληνες ενωθούν και μορφωθούν». Ο ίδιος βέβαια εκφράζοντας την κυνική αγγλική στάση στο Κυπριακό και σε όλες τις φάσεις του είπε πως «οι Έλληνες είναι αχάριστοι και προπαντός απείθαρχοι, ενώ οι Τούρκοι είναι συνεργάσιμοι». Αυτή η τελευταία άποψη εκφράζει πλήρως την βρετανική στάση όταν πλέον ο πόθος της Ένωσης υπήρξε χειμαρρώδης στην Κύπρο και έβαλαν από το παράθυρο την Τουρκία γιατί πολύ απλά ήξεραν ότι οι Τούρκοι είναι μεν δύσκολοι ως διαπραγματευτές αλλά συνιστούσαν το τέλειο αντίπαλο δέος σε ένα θέμα που ήθελαν όχι να λύσουν αλλά να περιπλέξουν και να διαιωνίσουν. Η απαράβατη συνταγή τους θα είναι πάντα το ¨διαίρει και βασίλευε¨. Όμως γιατί τόση προσκόλληση προς την Τουρκία διαχρονικά; Η εξήγηση είναι απλούστατη. Από αιώνων η Αγγλία ποτέ δεν αισθάνθηκε μέλος της ευρωπαϊκής οικογένειας. Το brexit ήτανε προδιαγεγραμμένο και πριν ακόμη εισέλθει η Μ. Βρετανία στην τότε ΕΟΚ (1972). Ενδιαφερότανε πάντα ζωηρά για τα τεκταινόμενα στην απέναντι ήπειρο και για όποια μεγάλη χώρα έκανε ενέργειες για να μεγαλώσει. Εδώ είναι ο ανταγωνισμός προς τη Γαλλία, οι δύο παγκόσμιοι πόλεμοι με τη Γερμανία και φυσικά η αντιπαλότητα με τη Ρωσία. Καθώς η Ρωσία πάντοτε έψαχνε τρόπο να ξεπεράσει τη γεωγραφία και το κλίμα, άρα και να βρει μόνιμη διέξοδο στη Μεσόγειο αλλά και τις άλλες νότιες θάλασσες, η Αγγλία αυτό το έβλεπε ως κίνδυνο για τα δικά της ζωτικά συμφέροντα. Οπότε ο περιορισμός της Ρωσίας στα όρια της είναι βασική αντίληψη της αγγλικής διπλωματίας. Κι αυτό έχει αυξηθεί τα τελευταία 120 χρόνια, από τότε δηλαδή που ο Mackinder έθεσε το θέμα της κυριαρχίας στην Ευρασία και ο Spyckman το βελτίωσε με την περικύκλωση της Ρωσίας ( Καρδιά της γης – Heartland, Δακτύλιος περίσχεσης – Rimland, Συμμαχία NATO). Κι εφόσον η Ρωσία αποτελεί τον μεγάλο αντίπαλο, η Τουρκία που εφάπτεται μαζί της είτε με τη σημερινή μορφή είτε ως Οθωμανική Αυτοκρατορία θα είναι ένας πολύτιμος εταίρος. Μην μας διαφεύγει πως και σε στιγμές που οι Τούρκοι βρέθηκαν απέναντι από τα βρετανικά συμφέροντα, η Αγγλία δεν καταφέρθηκε ποτέ ολοκληρωτικά εναντίον τους αλλά πάντα κοιτούσε να έχει την τουρκική πόρτα ανοικτή…..

Αντίθετα με εμάς, η Βρετανία ανέπτυξε μια σχέση ετεροβαρή. Μας θεωρούσε πάντα δεδομένους και εύκολους εταίρους. Γι αυτό και πολλές φορές μας πούλησε ανοικτά προσπαθώντας είτε να κρατήσει τους Τούρκους είτε να οικειοποιηθεί άλλους πχ τους Βούλγαρους προπολεμικά. Είναι μοναδικός ο φλεγματικός βρετανικός τρόπος με τον οποίο ανερυθρίαστα μας έχει αδειάσει. Φταίει βέβαια σε αυτό ότι το 1830 γεννήθηκε ένα κράτος καχεκτικό αν όχι ανάπηρο, ιδίως μετά τη δολοφονία Καποδίστρια. Δεν είναι μόνο η κλοπή των Μαρμάρων του Παρθενώνα ως μια πολιτιστική/πολιτισμική βέβηλη πράξη που έγινε εκείνη την εποχή αλλά κι ότι τα βρετανικά αρχεία δεν έχουνε αποκαλυφθεί 194 χρόνια μετά τη δολοφονία του Κυβερνήτη, για τα οποία ταιριάζει απόλυτα ο χαρακτηρισμός των «άρρηκτων λόγων»…. Φυσικά δεν θα παραβλέψουμε να επισημάνουμε πως υπήρξαν και μορφές της βρετανικής πολιτικής που στάθηκαν πλάι μας. Τζωρτζ Κάνινγκ κι αργότερα Λόυντ Τζώρτζ είναι δύο προσωπικότητες που προσπάθησαν να βοηθήσουν την Ελλάδα ως πρωθυπουργοί αλλά δεν μπόρεσαν να ελέγξουν τη γραφειοκρατία του βρετανικού ΥΠΕΞ (foreign office)…..

Δεν είναι μόνο η κλοπή των Μαρμάρων του Παρθενώνα ως μια πολιτιστική/πολιτισμική βέβηλη πράξη που έγινε εκείνη την εποχή αλλά κι ότι τα βρετανικά αρχεία δεν έχουνε αποκαλυφθεί 194 χρόνια μετά τη δολοφονία του Κυβερνήτη, για τα οποία ταιριάζει απόλυτα ο χαρακτηρισμός των «άρρηκτων λόγων»…. Φυσικά δεν θα παραβλέψουμε να επισημάνουμε πως υπήρξαν και μορφές της βρετανικής πολιτικής που στάθηκαν πλάι μας. Τζωρτζ Κάνινγκ κι αργότερα Λόυντ Τζώρτζ είναι δύο προσωπικότητες που προσπάθησαν να βοηθήσουν την Ελλάδα ως πρωθυπουργοί αλλά δεν μπόρεσαν να ελέγξουν τη γραφειοκρατία του βρετανικού ΥΠΕΞ

Μετά τα Ορλοφικά και τη δυναμική προσπάθεια της Ρωσικής Αυτοκρατορίας να βρει μόνιμη διέξοδο στη Μεσόγειο είτε μέσω Ελλάδας είτε μέσω Βουλγαρίας ή όποιας άλλης βαλκανικής λύσης, η Βρετανία ενεργοποιήθηκε πλήρως με την προσχώρηση στην Ιερά Συμμαχία και με την στενή εμπλοκή στα θέματα της Επανάστασης. Αρχικά εντελώς αντίθετη σε αυτή και με μόνιμο εκπρόσωπο τον Μαυροκορδάτο, θα αλλάξει πλήρως στάση μετά την εδραίωση του Ξεσηκωμού των Ελλήνων. Έτσι θα σπεύσει να χορηγήσει τα δύο δάνεια της ανεξαρτησίας, τα οποία παραχώρησε προς κυρίαρχο κράτος (sovereign state) ως μια κίνηση υψηλού ρίσκου αλλά μεγάλης πολιτικής ανταπόδοσης. Δεν είναι μόνο οι όροι τους και το τελικό ποσό που ήλθε στην Ελλάδα και οι οποίοι είναι πανομοιότυποι με τους όρους των πρόσφατων μνημονίων στα οποία υπήρχε η ίδια διαφορά χορηγηθέντος και καταληκτικού ποσού όπως το 1823 & 1824 και τα οποία συντάχθηκαν με βάση το βρετανικό δίκαιο κι από νομικά γραφεία του Λονδίνου….!!! Είναι πως στα χέρια των Ελλήνων αυτό το βοήθημα αποτελούσε μέσω της δολερής διχόνοιας το καλύτερο μέσο για την απόδοση της επένδυσης τότε και στο μέλλον. Μετά το τυχαίο γεγονός της Ναυμαχίας του Ναυαρίνου, ο νικητής Σερ Έντουαρντ Κόδρινγκτον κατηγορήθηκε και καθαιρέθηκε διότι δεν υπήρχε λόγος να συντρίψει τον τουρκο-αιγυπτιακό στόλο, ασχέτως πως μας έχει εντυπωθεί ότι σε αυτό το γεγονός οφείλουμε την Ανεξαρτησία μας. Οι Βρετανοί πρωτοστάτησαν στον εδαφικό περιορισμό του νεοσύστατου κράτους ώστε αυτό να καταστεί εξαρχής αναιμικό και μόνιμα καχεκτικό.

Κατά τον Κριμαϊκό πόλεμο η άστοχη ενέργεια του Όθωνα να ταυτιστεί με τους Ρώσους προκάλεσε τη μήνη των Βρετανών που απέκλεισαν τον Πειραιά και ο πληθυσμός λιμοκτόνησε. Κατά την τρικουπική χρεοκοπία η Βρετανία άφησε την Ελλάδα στην τύχη της αν και αμέσως μετά έσπευσε να της χορηγήσει νέα δάνεια για την επανεκκίνηση της. Η βρετανική διπλωματία θορυβήθηκε έντονα με τις επιτυχίες των βαλκανικών συμμάχων το 1912 στις οποίες δεν είχε ενεργό εμπλοκή κι αυτό (συνεννόηση των βαλκάνιων χωρών) την ενόχλησε περισσότερο κι από τον κίνδυνο της βλάβης της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας. Με σαφή υποστήριξη προς τον Βενιζέλο η Αγγλία επιχείρησε να εμπλέξει κατά τους όρους της την Ελλάδα στον Α΄ΠΠ με γενικές υποσχέσεις και με ενεργό συμμετοχή στον αποκλεισμό του Πειραιά όταν βρεθήκαμε με δύο κρατικές υποστάσεις σε μια χώρα. Αμέλησε δε η Βρετανία πως μέσω Ελλάδας γύρισε το παίγνιο στον Α΄ΠΠ με τη διάσπαση του Μακεδονικού Μετώπου. Και δεν απέδωσε όσα νωρίτερα είχε αφήσει να εννοηθεί ότι η Ελλάδα θα έπαιρνε εφόσον τα είχε απελευθερώσει (απώλεια της Βόρειας Ηπείρου). Η Βρετανία θα παίξει τον αγαπημένο της διπλό ρόλο και στη Μικρασιατική Εκστρατεία όπου θα υποστηρίξει την κίνηση αυτή, θα υποσχεθεί χορήγηση δανείων για την ενίσχυση της πολεμικής προσπάθειας τα οποία δεν θα δώσει ποτέ. Είναι γεγονός πως εγκατέλειψε τελευταία την Ελλάδα αν και δεν πρέπει να παραβλεφθεί ότι όταν υποστήριζαν την αποβίβαση στη Σμύρνη, ταυτόχρονα βρετανική στρατιωτική αντιπροσωπεία υποδεχότανε τον Κεμάλ στην Αμισό (Σαμψούντα) το 1919. Στη σύνταξη της Συνθήκης της Λωζάννης θα ωφεληθούν με τα πετρέλαια της Μοσούλης, αλλά έδωσαν γενναία ανταλλάγματα στους Τούρκους με την παραχώρηση του ανατολικού τμήματος της Θράκης.

Στα προ του Β’ΠΠ γεγονότα κι ενώ ο Άξονας άρχισε να μορφοποιεί τις προθέσεις του η Βρετανία δεν θα βοηθήσει σχεδόν καθόλου εξοπλιστικά την Ελλάδα. Παράλληλα θεωρώντας τη πάντα δεδομένη, θα προβεί σε συζητήσεις μέχρι και παραχώρησης της Μακεδονίας στη Βουλγαρία ως δέλεαρ καθώς εκείνη ερωτοτροπούσε με τον Άξονα. Ούτε απέναντι στην Ιταλία θα βοηθήσει ενεργά την Ελλάδα, αλλά την παραμονή της γερμανικής επίθεσης θα κοιτάξει να ερεθίσει τη ναζιστική Γερμανία με την αποστολή ενός μικρού εκστρατευτικού σώματος που σίγουρα δεν επαρκούσε. Καλύτερα να μην είχε σταλεί αφού εξυπηρετούσε αλλότριους σκοπούς. Η Κρήτη μπορούσε να βοηθηθεί αλλά έμεινε αβοήθητη από τους Βρετανούς οι οποίοι για να μην αποκαλυφθεί πως είχανε σπάσει τον κρυπτο-κώδικα enigma άφησαν τη μεγαλόνησο βορά στη γερμανική θηριωδία. Ακόμη χειρότερο είναι πως επένδυσαν στην διχόνοια την οποία διεύρυναν αφού έδωσαν βοήθεια σε όλες τις ανταρτικές και μεταξύ τους ανταγωνιστικές ομάδες. Βέβαια υπάρχει η ελάχιστα γνωστή κυνική συμπεριφορά τους με ευθύνη του ιδίου του Τσώρτσιλ, όταν μπλοκάρανε στο Σουέζ δώδεκα πλοία με σιτηρά που έστελναν οι ομογενείς από τη Αυστραλία και με τα οποία θα χόρταινε η Αθήνα από την πείνα που την θέριζε τον φοβερό χειμώνα του 1942… Οι Βρετανοί φυγάδευσαν και τον ελληνικό χρυσό που μετά από περιπέτειες σε όλη την Αφρική (αρχικά Αίγυπτο και κατόπιν Ν. Αφρική) κατέληξε για ασφάλεια στο Λονδίνο κι ενώ δεν γνωρίζουμε πόση ποσότητα επέστρεψε μεταπολεμικά. Πιθανότατα πολλές «αγγλικές» λίρες που έπεσαν στα ελληνικά βουνά ως βρετανική βοήθεια ήτανε ελληνικός χρυσός. Και φυσικά όταν η εμφύλια περιπέτεια έληξε για τη Βρετανία ήτανε πλέον αργά για να αποδώσει όσα είχε υποσχεθεί με την έναρξη του Β΄ΠΠ, αφού πλέον μας είχε «σώσει» και στον εμφύλιο, τον οποίο τροφοδότησε με τη στάση της στο πολιτειακό ζήτημα. Σήμερα δε, επιδεικτικά αγνοεί όσα ο σταθμός του Λονδίνου μετέδιδε για τον ηρωισμό των Ελλήνων λέγοντας πως μόνο η Βρετανία αντιστάθηκε (παθητικά φυσικά) στους γερμανικούς βομβαρδισμούς και από αέρος επιδρομές.

Στο Κυπριακό ζήτημα ο τρόπος που το διαχειρίστηκε η Βρετανία είναι που το έμπλεξαν χειρότερα κι από τον γόρδιο δεσμό. Έχοντας το 1878 αγοράσει την Κύπρο από τους Οθωμανούς (που ενυπόγραφα αποσύρθηκαν από κάθε μελλοντική διεκδίκηση !!) πολλές φορές την έταξαν στην Ελλάδα για εξυπηρέτηση των σκοπών τους. Ασχέτως εάν ακόμη και στο Μεσοπόλεμο είχανε συλλάβει την ιδέα της διχοτόμησης αλλά συνέχιζαν το δέλεαρ προς εμάς ενώ ταυτόχρονα (1931) αγνοούσαν τις βουλήσεις της κυπριακής κοινωνίας…. Παράλληλα παρότρυναν πλέον των 30.000 ελληνοκυπρίων να πολεμήσουν μαζί της αφού αυτό θα ήτανε το εισιτήριο για την υλοποίηση του ενωσιακού πόθου. Αφήνοντας ανοικτή την πόρτα ώστε η Τουρκία να εισέλθει αβίαστα στο κυπριακό σαλόνι, περιέπλεξαν το θέμα ως μια κίνηση εκδίκησης της πάνδημης απαίτησης των Κυπρίων για την Ένωση. Οι βρετανικές θηριωδίες κατά τον Αγώνα της ΕΟΚΑ είναι γνωστές, όπως και οι μεθοδεύσεις στις συμφωνίες Ζυρίχης & Λονδίνου. Ακόμη οι παρασκηνιακές βρετανικές μεθοδεύσεις θα οδηγήσουν στο αδιέξοδο της συνταγματικής αναθεώρησης και στα ματωμένα Χριστούγεννα του 1963. Ένας βρετανός λοχίας ζωγράφισε με πράσινο στυλό την ομώνυμη γραμμή διαχωρισμού της Λευκωσίας σε εκείνο το χρονικό σημείο. Αργότερα μετά το αδικαιολόγητο πραξικόπημα της Χούντας, πάντα στο παρασκήνιο θα πολώσουν τα πράγματα και θα καλύψουν τηλεοπτικά και σε ζωντανή μετάδοση την τουρκική αεραποβατική ενέργεια. Σε ένα άλλο πεδίο την ίδια εποχή επίσημα βρετανικά έγγραφα χλεύαζαν αντίστοιχα έγγραφα της τιτοϊκής Γιουγκοσλαβίας χαρακτηρίζοντας από ανυπόστατη έως εξοργιστική οποιαδήποτε αναφορά στη Μακεδονία της οποίας αναγνώριζαν μόνο την ελληνική της υπόσταση, στάση που άλλαξαν άρδην μετά από μερικές δεκαετίες.

Συνοψίζοντας τα μέχρι τώρα λεχθέντα, προκύπτει το ερώτημα τι μας συνδέει με τους βρετανούς όταν σε τόσες περιπτώσεις άλλοτε μας ενέπαιξαν κι άλλοτε μας πούλησαν. Χωρίς ρομαντισμούς θα πούμε πως ανήκουμε γεωπολιτικά στο δυτικό κόσμο και δίχως αυτό να αναιρεί ότι δεν ανήκουμε και στους εαυτούς μας. Στο πλαίσιο αυτό λοιπόν θα κινηθούμε. Είμαστε μια ναυτική χώρα και με τις ναυτικές δυνάμεις είναι η θέση μας. Επίσης στη γεωγραφία της περιοχής μας ο αγγλοσαξωνικός παράγοντας ήτανε ανέκαθεν πολύ ισχυρός (έως κτητικός) μεταξύ 30^ου & 36^ου παράλληλου. Αυτά τα δεδομένα δεν μας καθιστούν υποτελείς. Άμα τα έχουμε κατανοήσει μπορούμε να κινηθούμε κατάλληλα. Υποτελείς γινόμαστε όταν ασκούμε μικροπολιτική που χρειάζεται πάτρωνες για την υπόσταση της. Κι εφόσον οι Βρετανοί είναι αδυσώπητοι, θα μπορούσαμε να τους μιμηθούμε. Είναι πολλοί όντως οι καραβοκυραίοι που έχουνε ισχυρή παρουσία στο Λονδίνο και η εμπορική μας ναυτιλία είναι πολύ αξιόλογη. Με μια συντονισμένη προσπάθεια κι εμπλοκή όλων αυτών των παραγόντων του χρήματος, θα μπορούσε να ασκηθεί πολύ μεγάλη πίεση προς τη Βρετανία, ιδίως μετά τις δυσμενείς εξελίξεις κατόπιν του brexit. Και να πιέσουμε ανάλογα, τραβώντας κι εμείς το χαλί από εκείνους όπως μας έχουνε διδάξει πρώτοι αυτοί. Είναι ένα παράδειγμα όπου σε ένα σύμμαχο του υπενθυμίζεις κάπως οδυνηρά πως πρέπει να αναλογίζεται κι εκείνος τη συμμαχία του προς εσένα. Μόνο που κάτι τέτοιο θέλει μακρόπνοη και πολιτικά ανεξάρτητη εξωτερική πολιτική και με αυτό μπαίνουμε στα πολύ δύσκολα της ελληνικής πολιτείας. Επίσης θέλει και γνώση του ιστορικού παρελθόντος, όπου και πάλι η ελληνική πολιτεία δεν έχει τον κατάλληλο βαθμό για να περάσει το μάθημα.

Καταληκτικά θα πούμε πως απέναντι στη Μ. Βρετανία έχουμε σταθεί συνεπείς όσο ελάχιστοι. Δεν θα παραγνωρίσουμε ότι σε στιγμές της ιστορίας η επίδραση της υπήρξε καταλυτική για εμάς. Αλλά στη μεγάλη εικόνα του χρόνου η Μ. Βρετανία δεν μπορεί να σταθεί ανερυθρίαστα. Πολλές φορές χρησιμοποίησε την Ελλάδα ως πιόνι και την άφησε έρμαια των δυσμενών εξελίξεων. Έχει υπάρξει προκλητικά ετεροβαρής υπέρ των Τούρκων κι όχι μόνο στο Κυπριακό. Όπως το σύγχρονο κράτος της Μ. Βρετανίας ενέχεται ως αποδέκτης προϊόντων εγκλήματος και παράνομης παρακράτησης των μαρμάρων του Παρθενώνα. Κι αυτό γιατί είναι η φυσική συνέχεια της Βρετανικής Αυτοκρατορίας που ενέχεται με την βάρβαρη πολιτιστική κλοπή τους. Και πολύ περισσότερο για να παραλληλιστούμε με την τρέχουσα πραγματικότητα, δεν μπορεί να προβάλλει ενστάσεις για το αληθινό περιεχόμενο μιας ταινίας. Να αποχαρακτηρίσει τα αρχεία της επαναστατικής εποχής και της δολοφονίας χαρακτήρα του Καποδίστρια και να ανασκευάσουμε εάν απαιτείται.

Καλεντερίδης στη «Ναυτεμπορική»: «Μας είχαν προειδοποιήσει – τώρα το έκαναν αλλιώς στη Βενεζουέλα»

Με αιχμές για την «καουμπόικη» –όπως τη χαρακτήρισε– αμερικανική πρακτική, αλλά και με σαφή ανάγνωση του στρατηγικού βάθους πίσω από τις κινήσεις της Ουάσινγκτον, παρενέβη στη «Ναυτεμπορική» ο Σάββας Καλεντερίδης, σχολιάζοντας το πλαίσιο μέσα στο οποίο εξελίσσεται το μέτωπο της Βενεζουέλας και το τι προοιωνίζεται για τη συνέχεια.

Ο κ. Καλεντερίδης υποστήριξε ότι «μας δόθηκε η γεύση τι θέλει να κάνει ο Τραμπ στη Βενεζουέλα» μέσα από τη δημοσίευση της στρατηγικής εθνικής ασφαλείας των ΗΠΑ, επιμένοντας πως υπήρχε προειδοποίηση και πολιτική προετοιμασία: «Μας είχαν προειδοποιήσει δηλαδή. Αυτή είναι η αλήθεια».

Σύμφωνα με την παρέμβασή του, το επιχειρησιακό κομμάτι είχε ήδη «στρωθεί» μήνες πριν, καθώς –όπως σημείωσε– «από τον Δεκέμβριο είχε ξεκινήσει ο πλήρης αποκλεισμός της Βενεζουέλας», περιγράφοντας μια διαδικασία σταδιακής πίεσης που οδήγησε στη σημερινή κλιμάκωση.

Ιδιαίτερη έμφαση έδωσε όμως στον τρόπο: αναγνώρισε πως η αμερικανική πρακτική είναι συχνά ωμή, ωστόσο τόνισε ότι αυτή τη φορά η εκτέλεση έγινε «διαφορετικά». Χρησιμοποιώντας λαϊκή έκφραση, είπε χαρακτηριστικά: «Έβγαλαν την τρίχα από το βούτυρο, που λέμε στα χωριά», θέλοντας να δείξει ότι η κίνηση έγινε με μεθοδικότητα και με τρόπο που «έκλεισε» περιθώρια αντίδρασης και αμφισβήτησης.

Στο πιο στρατηγικό επίπεδο, ο κ. Καλεντερίδης συνέδεσε τις εξελίξεις με τον σκληρό ανταγωνισμό των μεγάλων δυνάμεων σε νέες γεωγραφίες και νέους πόρους: «Όλα ξεκινούν για τον ανταγωνισμό στον αρκτικό κύκλο», είπε, μεταφέροντας το βάρος της συζήτησης από τη Λατινική Αμερική στο ευρύτερο παιχνίδι ισχύος που –κατά την εκτίμησή του– καθορίζει πλέον τις αποφάσεις της Ουάσινγκτον.

Η παρέμβασή του κινήθηκε στη λογική ότι η Βενεζουέλα δεν είναι «μεμονωμένο επεισόδιο», αλλά κρίκος σε μια μεγαλύτερη αλυσίδα, όπου οι ΗΠΑ επιχειρούν να διαμορφώσουν εκ των προτέρων τις γραμμές αντιπαράθεσης σε παγκόσμια κλίμακα – με πρώτο πεδίο δοκιμής εκεί όπου μπορούν να επιβάλουν ρυθμό, τρόπο και αφήγημα.

«Oι ισχυροί πράττουν ό,τι τους επιτρέπει η δύναμή τους και οι αδύναμοι υποχωρούν σε ό,τι τους επιβάλλει η ανάγκη»

Μετά τα γεγονότα των τελευταίων ημερών και, στην ουσία, την απαγωγή του Νικολάς Μαδούρο, ηγέτη της Βενεζουέλας, από καταδρομική επιχείρηση των Ηνωμένων Πολιτειών της Αμερικής, ο κόσμος φαίνεται να εισέρχεται σε μια νέα φάση έντονης γεωπολιτικής αναταραχής.

Το διεθνές σύστημα δείχνει να μεταβάλλεται ραγδαία, επαναφέροντας στο προσκήνιο τις διαχρονικές αναλύσεις του Θουκυδίδη για τη φύση της ισχύος και του πολέμου.

Ο Θουκυδίδης, στην Ιστορία του Πελοποννησιακού Πολέμου, περιγράφει με ακρίβεια τη λογική της πολιτικής ισχύος σε έναν πολυπολικό κόσμο, ενώ η ιστορική πλέον φράση από τον Διάλογο Αθηναίων και Μηλίων, «οι ισχυροί πράττουν ό,τι τους επιτρέπει η δύναμή τους και οι αδύναμοι υποχωρούν σε ό,τι τους επιβάλλει η ανάγκη», μοιάζει σήμερα πιο επίκαιρη από ποτέ.

Υπό αυτό το πρίσμα και δεδομένης της δεσπόζουσας θέσης ισχύος των Ηνωμένων Πολιτειών, η Ουάσινγκτον, καταπατώντας κάθε έννοια διεθνούς δικαίου, προχώρησε στην καταδρομική απαγωγή του Νικολάς Μαδούρο και τη μεταφορά του στο αμερικανικό έδαφος. Η πράξη αυτή δεν αποτελεί μεμονωμένο γεγονός, αλλά εντάσσεται σε μια ευρύτερη στρατηγική αναδιάταξης ισχύος στο δυτικό ημισφαίριο.

Οι βλέψεις του Ντόναλντ Τραμπ για τη Γροιλανδία, καθώς και για χώρες της Λατινικής Αμερικής και της Καραϊβικής, όπως η Κούβα, η Βενεζουέλα και η Κολομβία, καταδεικνύουν μια ξεκάθαρη γεωπολιτική στόχευση. Χαρακτηριστικό είναι το γεγονός ότι στη Βενεζουέλα ακόμη και στελέχη της αντιπροεδρίας εμφανίζονται πλέον πρόθυμα να συνεργαστούν με τις ΗΠΑ, ενώ και ο ηγέτης της Κολομβίας, ο οποίος λίγες ημέρες πριν δήλωνε πως είναι έτοιμος να πιάσει ξανά όπλο μετά από δεκαετίες, άλλαξε άρδην τη ρητορική του και επέλεξε την απευθείας επικοινωνία με τον Αμερικανό πρόεδρο.

Έντονες είναι οι αντιδράσεις σχετικά με τη Γροιλανδία από τη Δανία και ορισμένα κράτη της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Υπήρξε μάλιστα ψήφισμα Ευρωπαίων ηγετών, εκτός από τη στάση της Ουγγαρίας. Ωστόσο, η συνολική εικόνα της Ευρώπης παραμένει αμήχανη, ιδιαίτερα υπό το βάρος των εξελίξεων στη Μέση Ανατολή και στον ρωσο-ουκρανικό πόλεμο.

Παράλληλα, η στρατηγική επιδίωξη του Ντόναλντ Τραμπ να περιορίσει δραστικά την επιρροή της Κίνας, μια πολιτική που είχε ήδη διατυπωθεί από την πρώτη του θητεία, φαίνεται να υλοποιείται μεθοδικά. Η Γροιλανδία αποκτά κομβικό ρόλο, τόσο λόγω του φυσικού της πλούτου όσο και για λόγους γεωστρατηγικού βάθους, αυξάνοντας την απόσταση των ΗΠΑ από τις ηπειρωτικές ΗΠΑ.

Το ίδιο μοτίβο παρατηρείται και στη Λατινική Αμερική, όπου η Ουάσινγκτον επιδιώκει να εκδιώξει τα κινεζικά, ρωσικά και εν μέρει ιρανικά συμφέροντα από την περιοχή. Η απαγωγή του Μαδούρο λειτουργεί ως σαφές μήνυμα ισχύος προς κάθε κατεύθυνση.

Έτσι, παρατηρούμε στην πράξη την εφαρμογή μιας καθαρά θουκυδίδειας πολιτικής από τον Ντόναλντ Τραμπ:

-μια Ευρώπη αδύναμη να αντιδράσει

-μια Κίνα που προς το παρόν τηρεί στάση αναμονής

-μια Ρωσία απορροφημένη στον πόλεμο της Ουκρανίας.

Εκεί που μιλούσαμε για πολυπολικό κόσμο, φαίνεται πως επιστρέφουμε σταδιακά σε έναν μονοπολικό διεθνή συσχετισμό, με τις Ηνωμένες Πολιτείες να επιδιώκουν τον απόλυτο έλεγχο του δυτικού ημισφαιρίου μέσω της σκληρής επιρροής της.