Οι διώξεις των μειονοτήτων στην Τουρκία δεν τελείωσαν το 1915. Συνεχίζονται ακόμα (1930-1941). Μέρος 2ο

Από τον Χαρούτ Σασουνιάν στο HORIZON WEEKLY

Αυτό είναι το δεύτερο από ένα άρθρο τριών μερών σχετικά με τις διώξεις και τη συστηματική παραβίαση των ανθρωπίνων δικαιωμάτων των Αρμενίων, των Ασσυρίων, των Ελλήνων και των Εβραίων από την Τουρκία από το 1930 έως το 1941, όπως τεκμηριώνεται από την Τουρκάλα ιστορικό Αϊσέ Χουρ:

— 18 Σεπτεμβρίου 1930:  Ο Υπουργός Δικαιοσύνης Μαχμούτ Εσάτ Μποζκούρτ εξέφρασε το περίφημο απόφθεγμα: «Η γνώμη μου, η πεποίθησή μου είναι ότι αυτή η χώρα είναι η ίδια τουρκική. Όσοι δεν είναι καθαροί Τούρκοι έχουν μόνο ένα δικαίωμα στην τουρκική πατρίδα, και αυτό είναι να είναι υπηρέτες, να είναι σκλάβοι».

— Οκτώβριος 1930:  Κατά τη διάρκεια των δημοτικών εκλογών, όταν το νεοσύστατο Ελεύθερο Ρεπουμπλικανικό Κόμμα (SCF) είχε έξι Έλληνες, τέσσερις Αρμένιους και τρεις Εβραίους στο ψηφοδέλτιό του, το κυβερνών Ρεπουμπλικανικό Λαϊκό Κόμμα (CHP) ξεκίνησε μια σφοδρή εκστρατεία κατά των μη μουσουλμάνων. Το κόμμα αναγκάστηκε να αυτοδιαλυθεί 99 ημέρες μετά την ίδρυσή του, αλλά η δυσαρέσκεια προς τους μη μουσουλμάνους δεν σταμάτησε.

— 11 Ιουνίου 1932:  Ψηφίστηκε ο νόμος περί Τεχνών και Υπηρεσιών που προοριζόταν για Τούρκους πολίτες, ο οποίος απαγόρευε στους αλλοδαπούς να εργάζονται σε ορισμένα επαγγέλματα. Επηρεάζει ιδιαίτερα τους Έλληνες πολίτες που ασκούσαν ελεύθερα επαγγέλματα, τις μικρές επιχειρήσεις και τους πλανόδιους πωλητές.

— Νοέμβριος 1932:  Κάθε Εβραίος στη Σμύρνη υποχρεώθηκε να υπογράψει μια υπόσχεση ότι θα υιοθετούσε τον τουρκικό πολιτισμό και θα μιλούσε την τουρκική γλώσσα. Οι Εβραίοι της Προύσας, του Κιρκλαρελί, της Αδριανούπολης, των Αδάνων, του Ντιγιαρμπακίρ και της Άγκυρας ακολούθησαν το παράδειγμά τους.

— 1933:  Το Συριακό Πατριαρχείο στο Μαρντίν της Τουρκίας, ανίκανο να αντέξει σε συγκεκαλυμμένες και απροκάλυπτες πιέσεις, μεταφέρθηκε προσωρινά από το Μαρντίν στη Χομς της Συρίας, «σύμφωνα με τις επιθυμίες της κοινότητας» και «λόγω αντιληπτής ανάγκης». Ωστόσο, έκτοτε δεν κατέστη δυνατή η επιστροφή του.

— 14 Ιουνίου 1934:  Σύμφωνα με τον Νόμο περί Εποικισμού, ο οποίος χώριζε τη χώρα σε τρεις ομάδες: «αυτούς του τουρκικού πολιτισμού που μιλούν τουρκικά» (αληθινοί Τούρκοι), «αυτούς του τουρκικού πολιτισμού που δεν μιλούν τουρκικά» (Κούρδοι) και «αυτούς που δεν είναι του τουρκικού πολιτισμού και δεν μιλούν τουρκικά» (μη Μουσουλμάνοι και άλλοι), Έλληνες και Αρμένιοι σε διάφορα μέρη της Ανατολίας απελάθηκαν σε περιοχές που κρίθηκαν κατάλληλες για αυτούς.

— 21 Ιουνίου και 4 Ιουλίου 1934:  Πλήθη, υποκινούμενα από αντισημιτικά και ρατσιστικά γραπτά, επιτέθηκαν σε Εβραίους στο Τσανάκκαλε, το Γκελίμπολου, την Αδριανούπολη, το Κιρκλαρέλι, το Λουλέμπουργκάζ και το Μπαμπάεσκι. Κατά τη διάρκεια αυτών των γεγονότων, λεηλατήθηκαν εβραϊκά σπίτια και καταστήματα, βιάστηκαν γυναίκες και δολοφονήθηκε ένας ραβίνος. Ως αποτέλεσμα των γεγονότων που προφανώς οργανώθηκαν από το CHF (αργότερα μετονομάστηκε σε CHP, Ρεπουμπλικανικό Λαϊκό Κόμμα), παράρτημα Ανατολικής Θράκης, 15.000 Εβραίοι αναγκάστηκαν να καταφύγουν σε άλλες πόλεις και χώρες, αφήνοντας πίσω τα υπάρχοντά τους και την περιουσία τους. Σύμφωνα με έκθεση που ετοίμασε το CHF, από τους 13.000 Εβραίους που ζούσαν στη Ανατολική Θράκη και το Τσανάκκαλε, 3.000 είχαν μεταναστεύσει στην Κωνσταντινούπολη και πολλοί είχαν χάσει τα υπάρχοντά τους σε λεηλασίες και είχαν πουλήσει τις περιουσίες τους σε εξαιρετικά χαμηλές τιμές.

— 24 Ιουλίου 1937:  Σύμφωνα με διαφήμιση στην εφημερίδα Cumhuriyet, μία από τις προϋποθέσεις για την εισαγωγή των φοιτητών στη Στρατιωτική Κτηνιατρική Σχολή της Άγκυρας ήταν «να είναι τουρκικής καταγωγής».

— Αύγουστος 1938:  Η κυβέρνηση εξέδωσε το Διάταγμα αριθ. 2/9498, το οποίο όριζε ότι «Οι Εβραίοι, ανεξάρτητα από την τρέχουσα θρησκεία τους, οι οποίοι υπόκεινται σε καταπίεση όσον αφορά τη διαβίωση και τα ταξίδια στην κρατική επικράτεια της οποίας είναι υπήκοοι, απαγορεύεται να εισέρχονται και να διαμένουν στην Τουρκία». Είκοσι έξι Εβραίοι υπάλληλοι του μοναδικού επίσημου πρακτορείου ειδήσεων της χώρας, του Anadolu Agency, απολύθηκαν. Υπήρξε μια έκρηξη άρθρων και γελοιογραφιών σε εφημερίδες και περιοδικά που κατηγορούσαν γενικά τις μειονότητες, και συγκεκριμένα τους Εβραίους, για τα βάσανα της χώρας.

— 1938-1939:  Οι μη μουσουλμάνοι που ζούσαν σε αγροτικές περιοχές της Ανατολίας μεταφέρθηκαν σε μεγάλα αστικά κέντρα με το σκεπτικό ότι θα απειλούσαν την εθνική ασφάλεια στον επερχόμενο πόλεμο. Όσοι δεν μπορούσαν να προσαρμοστούν στις συνθήκες διαβίωσης στις μεγάλες πόλεις αναγκάστηκαν να μεταναστεύσουν από τη χώρα.

— Ιούλιος 1939:  Κατά την προσάρτηση του Χατάι [Ισκεντερούν] από την Τουρκία, οι Αρμένιοι της περιοχής μετανάστευσαν στη Συρία λόγω της καταπίεσης.

— 8 Αυγούστου 1939:  Το πλοίο Parita, που μετέφερε 860 Εβραίους πρόσφυγες από διάφορα μέρη της Ευρώπης στην Παλαιστίνη, αναγκάστηκε να καταφύγει στη Σμύρνη λόγω προβλημάτων που αντιμετώπισε καθ’ οδόν. Παρά τις κραυγές των επιβατών «Σκοτώστε μας, αλλά μην μας στείλετε πίσω», το πλοίο συνοδεύτηκε έξω από το λιμάνι στις 14 Αυγούστου από δύο σκάφη του Λιμενικού. Καθώς το πλοίο αναχωρούσε, η εφημερίδα Ulus, προσκείμενη στο CHP, δημοσίευσε τον τίτλο «Περιπλανώμενοι Εβραίοι έφυγαν από τη Σμύρνη».

— 28 Δεκεμβρίου 1939:  Μόλις άκουσαν για τον μεγάλο σεισμό στο Ερζιντζάν που σκότωσε δεκάδες χιλιάδες ανθρώπους, οι εβραϊκές κοινότητες στο Τελ Αβίβ, τη Χάιφα, το Μπουένος Άιρες, τη Νέα Υόρκη, τη Γενεύη, το Κάιρο και την Αλεξάνδρεια συγκέντρωσαν χρήματα και ρούχα και τα έστειλαν στην Τουρκία. Ωστόσο, δημοσιεύθηκαν στις εφημερίδες άρθρα και γελοιογραφίες που χλεύαζαν αυτή την εβραϊκή χειρονομία και υπονοούσαν κακόβουλη πρόθεση.

— 12 Δεκεμβρίου 1940:  Το Salvador, με το παρατσούκλι «πλωτό φέρετρο» (μια βάρκα για 40 άτομα), έφτασε στην Κωνσταντινούπολη από το λιμάνι της Κωνστάντζας της Ρουμανίας, μεταφέροντας 342 Εβραίους πρόσφυγες. Αν και ήταν σαφές ότι το πλοίο δεν ήταν σε κατάσταση να ταξιδέψει ούτε ένα μίλι, οι τουρκικές αρχές το ανάγκασαν να συνεχίσει το ταξίδι του. Το αποτέλεσμα ήταν τραγικό: στις 13 Δεκεμβρίου, παγιδευμένο σε μια σφοδρή καταιγίδα στα ανοικτά των ακτών της Σιλίβρι, μαζί με τα συντρίμμια του Salvador υπήρχαν και 219 πτώματα.

— 22 Απριλίου 1941:  12.000 μη μουσουλμάνοι άνδρες στάλθηκαν από τους χωροφύλακες σε στρατόπεδα γεμάτα κουνούπια και ελονοσία, μαστιζόμενα από υγρασία, λάσπη, υπερβολική ζέστη και σοβαρές ελλείψεις νερού, χωρίς κατάλληλες υποδομές. Οι φωνές των λοχιών και των αξιωματικών που φώναζαν «Ξεχάστε την Κωνσταντινούπολη!» παραμένουν χαραγμένες στη μνήμη όλων των μειονοτήτων που έζησαν εκείνη την περίοδο. Αυτοί οι «στρατιώτες», γνωστοί ως το 20ό Εφεδρικό Σύνταγμα, αναγκάστηκαν να εργαστούν σε τάγματα σκληρής εργασίας, όπως στην κατασκευή σηράγγων στο Ζονγκουλντάκ, στην κατασκευή του Πάρκου Γκεντσλίκ στην Άγκυρα, στη σύνθλιψη πετρών και στην κατασκευή δρόμων στις επαρχίες Αφιόν, Καραμπούκ, Ικόνιο και Κιουτάχεια, και αποστρατεύτηκαν μόλις στις 27 Ιουλίου 1942.

(Μέρος 2 από 3)