ΜΑΚΟ: Ο Τραμπ έδωσε στον Ερντογάν και στη Μουσουλμανική Αδελφότητα αυτό που πάντα ήθελαν

Στο ίδιο κάδρο μπαίνει και μια αιχμηρή ανάγνωση από ισραηλινό ΜΜΕ (mako.co), που βλέπει το «Συμβούλιο Ειρήνης» του σχεδίου Τραμπ για τη Γάζα όχι ως ουδέτερο μηχανισμό διαχείρισης, αλλά ως αλλαγή δόγματος που μπορεί να γυρίσει μπούμερανγκ για την Ιερουσαλήμ. Το σχόλιο υπενθυμίζει ότι για δεκαετίες το Ισραήλ κρατά ως κεντρική αρχή την επίλυση της ισραηλινοπαλαιστινιακής σύγκρουσης μέσω άμεσων, διμερών διαπραγματεύσεων με τους Παλαιστινίους, υπό αμερικανική μεσολάβηση, αλλά χωρίς «διεθνοποίηση» του ζητήματος. Η διεθνοποίηση αντιμετωπίζεται διαχρονικά ως στρατηγικός κίνδυνος: μπορεί να οδηγήσει σε μια «εξωτερικά επιβαλλόμενη» διευθέτηση, με όρους που δεν υπηρετούν τις ισραηλινές ανάγκες ασφαλείας.

Πέρα από τη θεωρία, το mako περιγράφει και τη βαθύτερη πρακτική ανησυχία στην Ιερουσαλήμ: όταν δεν υπάρχει ισραηλινή πρωτοβουλία ή όταν το πολιτικό αδιέξοδο παγιώνεται, ανοίγει κενό που γεμίζει από μια ευρεία διεθνή πρωτοβουλία – άρα από εξωτερικό καταναγκασμό. Γι’ αυτό, ακόμη και σε περιόδους χωρίς πραγματική πρόοδο, το Ισραήλ – κατά την ίδια λογική – φρόντιζε να διατηρεί την «εικόνα διαδικασίας», έστω αργής ή συμβολικής, ώστε να αποτρέπει μια λύση «με το ζόρι» από έξω. Με απλά λόγια: μια ελεγχόμενη διαδρομή Ισραήλ–ΗΠΑ, όσο δύσκολη κι αν είναι, θεωρείται προτιμότερη από μια πολυμερή διεθνή ρύθμιση όπου το Ισραήλ εμφανίζεται ως το μέρος που υποχωρεί.

Ακριβώς εδώ, το «Peace Board» του Τραμπ – όπως παρουσιάζεται – θεωρείται ότι ανατρέπει τους κανόνες: το σχόλιο μιλά για «πολυτελή διεθνοποίηση» και μάλιστα όχι οποιαδήποτε, αλλά μια διεθνοποίηση που φέρνει στο τραπέζι δρώντες τους οποίους το Ισραήλ βλέπει ως τους πιο προβληματικούς. Σύμφωνα με τις λεπτομέρειες που επικαλείται, στο Συμβούλιο εμφανίζονται υπερεκπροσωπημένες χώρες που ταυτίζονται με τον χώρο της Μουσουλμανικής Αδελφότητας, με το Κατάρ και την Τουρκία να μην αντιμετωπίζονται ως περιφερειακοί «κομπάρσοι», αλλά ως κεντρικοί παίκτες στον σχεδιασμό και στην εφαρμογή. Για την ισραηλινή πλευρά που αρθρογραφεί, αυτό συνιστά εγγενή αντίφαση: πώς μιλάς για «εξάρθρωση κέντρων τρομοκρατίας» στη Γάζα, όταν ρόλο-κλειδί στη διαδικασία αποκτούν χώρες που – κατά τη συγκεκριμένη ανάλυση – είτε χρηματοδότησαν είτε πολιτικά κάλυψαν το οικοσύστημα που γέννησε και συντήρησε τη Χαμάς.

Το mako βάζει στο στόχαστρο ειδικά το Κατάρ, περιγράφοντάς το ως βασικό χρηματοδότη της Χαμάς όλα αυτά τα χρόνια, με ροές κεφαλαίων προς τη Γάζα που στόχευαν σε «αγορά» προσωρινής ηρεμίας, αλλά – κατά την κριτική – συνέβαλαν τελικά στην εδραίωση της κυριαρχίας της Χαμάς. Η ειρωνεία, όπως την παρουσιάζει, είναι ότι τώρα το Κατάρ εμφανίζεται μέσα στο Συμβούλιο ως «νόμιμος, ισχυρός και ηγετικός παράγοντας». Αντίστοιχα, για την Τουρκία του Ερντογάν, τη χαρακτηρίζει ιδεολογικό προστάτη της Μουσουλμανικής Αδελφότητας και ένθερμο υποστηρικτή της Χαμάς, σημειώνοντας ότι η αναβαθμισμένη παρουσία της αντανακλά μια αμερικανική αντίληψη: όποιος υπόσχεται σταθερότητα «στα χαρτιά» θεωρείται χρήσιμος, ακόμη κι αν οι αξίες και οι πρακτικές του συγκρούονται με τη λογική της αντιτρομοκρατίας.

Η κατάληξη αυτού του συλλογισμού είναι βαριά: το σχέδιο 20 σημείων μπορεί να μην είναι «ιστορική ειρήνη», αλλά πλήρης αντιστροφή της στρατηγικής γραμμής που το Ισραήλ υπερασπίζεται δεκαετίες. Και μπαίνει το ερώτημα που καίει: πρόκειται για ιστορικό αμερικανικό λάθος ή για υπολογισμένη κίνηση με σιωπηρή συναίνεση στην Ιερουσαλήμ; Η ανάλυση καταλήγει ότι μόνο μια κρατική εξεταστική διαδικασία θα μπορούσε να ξεκαθαρίσει ποιος γνώριζε τι και ποιος αποδέχτηκε ποιο ρίσκο.

Ως συμπλήρωμα στο τηλεφώνημα Τραμπ–Ερντογάν, αυτή η ισραηλινή οπτική φωτίζει το γιατί η Άγκυρα εμφανίζεται να «παίζει» σε δύο ταμπλό: από τη μία ζητά ρόλο στη Γάζα μέσω ενός αμερικανικού σχήματος, από την άλλη επιδιώκει να κλειδώσει τους όρους στη Συρία με το κουρδικό ως κόκκινη γραμμή. Και εξηγεί γιατί το «Peace Board» δεν αντιμετωπίζεται παντού ως τεχνικό εργαλείο ειρήνευσης, αλλά ως σκληρή ανακατανομή επιρροής με νικητές και χαμένους.