Αναλύσεις
Τι θα σημάνει μια επίσκεψη Τραμπ στη Ρωσία;
Η εκπομπή του Σάββα Καλεντερίδη τη Δευτέρα 26 Ιανουαρίου 2026.
Σάββας Καλεντερίδης: «Ο κόσμος πάει σε νέα μορφοποίηση» – “φόρμουλα Αλάσκας”, Γροιλανδία, Κούρδοι και το “discomobulator”
Σε μια πιο σύντομη –όπως προανήγγειλε– εκπομπή, λόγω εκδήλωσης στην Νάουσα, ο Σάββας Καλεντερίδης τη Δευτέρα 26 Ιανουαρίου 2026 έβαλε στο επίκεντρο αυτό που περιέγραψε ως επιτάχυνση τεκτονικών αλλαγών στη διεθνή σκηνή. Με αφετηρία άρθρο της Wall Street Journal για «τις τρεις εβδομάδες που άλλαξαν τα πάντα» και με αφορμή ρωσικές δηλώσεις για απευθείας δίαυλο Πούτιν–Τραμπ, υποστήριξε ότι «ο κόσμος πηγαίνει προς νέα μορφοποίηση» και ότι η Ελλάδα και η Κύπρος πρέπει να προσέξουν ώστε «να μη συνθλιβούν στη μυλόπετρα» της μετάβασης.
«Υπήρξαν διαβουλεύσεις»: πρόσκληση Πούτιν σε Τραμπ για Μόσχα και “φόρμουλα” Αλάσκας
Ο Καλεντερίδης στάθηκε ιδιαίτερα στην αποκάλυψη του Ρώσου υφυπουργού Εξωτερικών Σεργκέι Ριαμπκόφ ότι ο Πούτιν είχε απευθύνει πρόσκληση στον Τραμπ να επισκεφθεί τη Μόσχα, την οποία –όπως είπε– δεν θα δημοσιοποιούσε η Μόσχα αν δεν είχαν προηγηθεί συνεννοήσεις, γιατί αλλιώς θα ήταν «προσβολή» σε περίπτωση άρνησης.
Παράλληλα, επέμεινε ότι στη συνάντηση των δύο ηγετών στην Αλάσκα (την οποία περιέγραψε ως Κοράτζ/Άνκορατζ) «κάτι συμφωνήθηκε»: όχι διεθνής συνθήκη, αλλά ένα πλαίσιο που οι δύο πλευρές (ΗΠΑ–Ρωσία) επιχειρούν να υλοποιήσουν παρά τις αντιδράσεις της ΕΕ και της ουκρανικής ηγεσίας. Στο ίδιο κάδρο έβαλε και τις επαφές στο Αμπού Ντάμπι, λέγοντας ότι πραγματοποιήθηκε για πρώτη φορά τριμερής (ΗΠΑ–Ρωσία–Ουκρανία) και ότι αναμένεται συνέχεια, με πιθανότητα «μιας καταρχάς συμφωνίας» για παύση εχθροπραξιών, χωρίς να θεωρεί εύκολη μια τελική υπογραφή.
WSJ: «Τρεις εβδομάδες που άλλαξαν τα πάντα» – ρήξη ΗΠΑ–Ευρώπης, Γροιλανδία και αγορές
Αναλύοντας το αφήγημα του δημοσιεύματος, μετέφερε ότι δοκιμάζονται ταυτόχρονα οι τρεις πυλώνες της μεταψυχροπολεμικής τάξης:
-
η σύμπλευση ΗΠΑ–Δύσης «ως συμμαχία αξιών»,
-
η οικονομική αλληλεξάρτηση μέσω αλυσίδων παραγωγής,
-
το χρηματοπιστωτικό σύστημα/ανεξάρτητες κεντρικές τράπεζες.
Ειδικό βάρος έδωσε στη Γροιλανδία, λέγοντας ότι η αμερικανική αξίωση σε ευρωπαϊκό/νατοϊκό έδαφος λειτουργεί ως ιστορικό σημείο καμπής και ότι η Ρωσία «δεν αντιδρά έντονα», κάτι που –κατά την εκτίμησή του– δείχνει ότι το θέμα συζητήθηκε στο πλαίσιο των ευρύτερων συνεννοήσεων. Παρέθεσε επίσης την εικόνα των αγορών (πτώσεις/στροφή σε «ασφαλή καταφύγια») ως ένδειξη ότι «οι παλιές βεβαιότητες» κλονίζονται.
«Αλλάζει το δόγμα Μονρόε»: Βενεζουέλα, πετρέλαια και πίεση στην Κούβα
Στη συνέχεια συνέδεσε τις εξελίξεις στη Βενεζουέλα με μια νέα αμερικανική προσέγγιση: όχι «δημοκρατική αλλαγή», αλλά έλεγχος πρώτων υλών και περιορισμός κινεζικής επιρροής. Στο ίδιο πλαίσιο μίλησε για την Κούβα, λέγοντας ότι με τον περιορισμό της τροφοδοσίας πετρελαίου (από Βενεζουέλα, πιθανόν και άλλες πηγές) η Αβάνα μπορεί να «πέσει σαν ώριμο φρούτο».
ΗΠΑ εσωτερικά: Μινεσότα, παράνομη μετανάστευση και «μην δικαιολογείτε την εν ψυχρώ δολοφονία»
Αναφερόμενος σε περιστατικά στις ΗΠΑ, επέκρινε σκληρά πρακτικές υπηρεσιών που σχετίζονται με τη δίωξη παράνομης μετανάστευσης, λέγοντας ότι δεν νοείται να δικαιολογείται «η εν ψυχρώ δολοφονία» και ότι υπάρχουν θεσμικοί τρόποι (τοπική αστυνομία, FBI, πληροφορίες/επιχειρήσεις) χωρίς θανατηφόρα βία. Το ενέταξε στις «τεκτονικές αλλαγές» στο εσωτερικό των ΗΠΑ και σχολίασε ως πολιτικό σήμα την κοινή ανακοίνωση του ζεύγους Ομπάμα.
Κυπριακή διπλωματία: πρεσβεία στο Μπαχρέιν και «πύλη» προς τον Κόλπο
Σε πιο θετικό τόνο, στάθηκε στην παρουσία του Προέδρου Νίκου Χριστοδουλίδη στο Μπαχρέιν και στα εγκαίνια νέου κτηρίου πρεσβείας, σημειώνοντας ότι η Κύπρος είναι από τις λίγες χώρες της ΕΕ με πρεσβεία εκεί. Το παρουσίασε ως έξυπνη ενίσχυση δεσμών με κράτος του Κόλπου (και μέλος της Ισλαμικής Διάσκεψης), τονίζοντας ότι για μια μικρή χώρα «οι σχέσεις με μικρές χώρες» έχουν μεγάλη γεωπολιτική αξία.
Κομπάνι και Κούρδοι: «Σουρεαλιστική» πραγματικότητα, αποκεφαλισμοί και ευθύνη Τουρκίας/ανοχή ΗΠΑ
Περνώντας στη ΒΑ Συρία, υπενθύμισε ότι 26 Ιανουαρίου 2015 απελευθερώθηκε το Κομπάνι από Κούρδους μαχητές/Πεσμεργκά με αμερικανική αεροπορική στήριξη. Σήμερα –όπως είπε– κινδυνεύει ξανά από τζιχαντιστές που συνδέει με την Τουρκία, μιλώντας για ωμότητες (αποκεφαλισμούς, βιασμούς, εμπορία γυναικών) και για μια διεθνή πραγματικότητα που «δεν μπορούμε να την αφήσουμε να περάσει». Έφερε μάλιστα παράδειγμα από την Τουρκία, όπου –όπως ανέφερε– συνελήφθη κοπέλα που έκανε πλεξούδα ως ένδειξη αλληλεγγύης στις γυναίκες της Ροζάβα/Κομπάνι.
Στο ίδιο σημείο έκανε κριτική στην ευρωπαϊκή συζήτηση περί χαρακτηρισμού των Φρουρών της Ισλαμικής Επανάστασης ως τρομοκρατικής οργάνωσης, αντιπαραβάλλοντας ότι τρομοκρατικά χτυπήματα στην Ευρώπη έχουν συνδεθεί με άλλους σχηματισμούς, όπως το Ισλαμικό Κράτος και οργανώσεις που αποδίδει στην τουρκική σφαίρα επιρροής.
«Διάλογος ναι, αλλά υπό όρους» στα ελληνοτουρκικά
Απαντώντας –όπως είπε– σε ερώτημα για το αν είναι «κατά του διαλόγου», επέμεινε ότι ο διάλογος δεν είναι ταμπού, αλλά πρέπει να γίνεται υπό όρους και με κριτήριο αν εξυπηρετεί τα συμφέροντα της Ελλάδας ή της Τουρκίας, απορρίπτοντας τη «λεξιλαγνία» γύρω από τη λέξη.
Τουρκία–Ιράν–Ισραήλ: «Έδωσαν στο πιάτο τους Κούρδους»
Ο Καλεντερίδης δήλωσε ότι δεν καταλαβαίνει τη στρατηγική «μυωπία» ΗΠΑ και Ισραήλ απέναντι στις εξελίξεις στη Συρία και στους Κούρδους. Υποστήριξε ότι η Τουρκία φέρεται να «πουλάει εξυπηρέτηση» στην Ουάσινγκτον στο θέμα Ιράν και ότι ως αντάλλαγμα «οι Αμερικανοί έδωσαν στο πιάτο τους Κούρδους». Πρόσθεσε επίσης ότι η Τουρκία εμφανίζεται ως δύναμη που θα «πείσει» τη Χαμάς να αφοπλιστεί – κάτι που, όπως είπε, οι Αμερικανοί θεωρούν χρήσιμο.
Ιράκ: επιστροφή Μαλίκι, “δώρο” στην Τεχεράνη και προειδοποίηση Ρούμπιο
Αναλύοντας το Ιράκ, είπε ότι ο Νούρι αλ-Μαλίκι επιστρέφει στο προσκήνιο με στήριξη σιιτικών δυνάμεων που «βλέπουν προς Τεχεράνη» και ότι ακόμη και ο Μπαρζανί –κατά την εκτίμησή του– μετακινείται λόγω της αίσθησης «προδοσίας» απέναντι στους Κούρδους της Συρίας. Παρέθεσε δήλωση/προειδοποίηση του Μάρκο Ρούμπιο προς το Ιράκ να μην επαναπροσεγγίσει το Ιράν και υποστήριξε ότι μια φιλοϊρανική κυβέρνηση στη Βαγδάτη θα ήταν «σπάνια επιτυχία» για την Τεχεράνη μετά τις απώλειες επιρροής σε Συρία/Λίβανο/Γάζα/Υεμένη.
Γάζα: «ξεκλειδώνει» η δεύτερη φάση – Ράφα και δύσκολη συνέχεια
Για τη Γάζα, είπε ότι εντοπίστηκε η τελευταία σορός που εκκρεμούσε ως εμπόδιο της διαδικασίας και ότι έτσι «ξεκλειδώνει» το πέρασμα στη Ράφα και η μετάβαση στη δεύτερη φάση, η οποία «δεν θα είναι εύκολη».
Ευρώπη–Ιράν: πρόταση Ιταλίας για IRGC στις “τρομοκρατικές” – απόφαση στις Βρυξέλλες
Μετέφερε ότι η Ιταλία θα καταθέσει στις Βρυξέλλες πρόταση για ένταξη των Φρουρών της Ισλαμικής Επανάστασης στη λίστα τρομοκρατικών οργανώσεων της ΕΕ, με κρίσιμο ορίζοντα συνεδρίασης υπουργών Εξωτερικών.
Τεχεράνη και μήνυμα πολέμου: γιγαντοαφίσα με αεροπλανοφόρο και «αν σπείρετε ανέμους…»
Περιέγραψε εικόνα από την κεντρική πλατεία της Τεχεράνης με γιγαντοοθόνη/γιγαντοαφίσα που δείχνει αμερικανικό αεροπλανοφόρο, καμένα αεροσκάφη και νεκρούς, με μήνυμα του τύπου «αν σπείρετε ανέμους θα θερίσετε θύελλες», τη στιγμή που –όπως είπε– αμερικανικά πλοία κινούνται προς την περιοχή.
Το “discomobulator”: «μυστικό όπλο» που “έσβησε” ραντάρ/πυραύλους στη Βενεζουέλα – υπαινιγμοί για “Havana syndrome”
Ο Καλεντερίδης αναφέρθηκε σε ισχυρισμό του Τραμπ για χρήση μυστικού όπλου στην επιχείρηση σύλληψης/απαγωγής του Μαδούρο, το οποίο ο Τραμπ ονόμασε “discomobulator”. Κατά την περιγραφή που μετέφερε, πρόκειται για τεχνολογία που μπορεί να αποσυντονίζει επικοινωνίες, ραντάρ και οπλικά συστήματα (ακόμη και ρωσικής/κινεζικής προέλευσης), πιθανώς και να προκαλεί επιπτώσεις σε ανθρώπους. Το συνέδεσε υπαινικτικά με περιστατικά πονοκεφάλων διπλωματών στην Αβάνα (“Havana syndrome”), χωρίς να παρουσιάζει τεκμηρίωση πέρα από τη δημόσια συζήτηση.
«Η Ελλάδα και η Κύπρος να μη συνθλιβούν»
Στο ελληνικό σκέλος, επέστρεψε στο επιχείρημα ότι η Ελλάδα μπήκε στην ΕΟΚ/ΕΕ όχι «για να γίνει πλούσια», αλλά για να αποκτήσει δεύτερο στρατηγικό στήριγμα απέναντι στη νατοϊκή «ευπάθεια» που εκμεταλλεύτηκε η Τουρκία επί δεκαετίες. Και κατέληξε ότι στη νέα φάση –με ΗΠΑ, ΕΕ και περιφερειακές δυνάμεις σε αναδιάταξη– απαιτείται ψυχραιμία, όροι και καθαρή στρατηγική, ώστε Ελλάδα και Κύπρος να μην πληρώσουν τα σπασμένα της «μορφοποίησης» που έρχεται.
Κλείσιμο με συλλυπητήρια για το εργατικό δυστύχημα
Η εκπομπή ολοκληρώθηκε με αναφορά σε τραγωδία στη βιομηχανία ΒΙΟΛΑΝΤΑ (με πολλές χαμένες ζωές, κυρίως γυναίκες που δούλευαν νύχτα για να φροντίζουν τα παιδιά τους το πρωί) και με συλλυπητήρια στους συγγενείς, υπογραμμίζοντας και την απώλεια παραγωγικής μονάδας για την ελληνική οικονομία.
GEOPOLITICO
Κίνδυνος και… έγκλημα!
Ο πρόεδρος του ΕΛΙΣΜΕ επικρίνει τους χειρισμούς στην ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας–Κύπρου, εκτιμά ότι η επίσκεψη Ρούμπιο θα συνοδευτεί από εξοπλιστικές πιέσεις και απορρίπτει την παραχώρηση ελληνικών Patriot στην Ουκρανία.
Αιχμηρή παρέμβαση για την αντιμετώπιση των τουρκικών πιέσεων και την αξιοποίηση της στρατηγικής θέσης της Ελλάδας έκανε στη «Ναυτεμπορική» ο αντιστράτηγος ε.α. και πρόεδρος του ΕΛΙΣΜΕ, Ιωάννης Μπαλτζώης.
Στο επίκεντρο έθεσε το καλώδιο Ελλάδας–Κύπρου, προειδοποιώντας ότι ενδεχόμενη αποδοχή της απαίτησης της Άγκυρας για έγγραφη άδεια θα δημιουργούσε, κατά την εκτίμησή του, επικίνδυνο προηγούμενο εις βάρος των ελληνικών κυριαρχικών δικαιωμάτων.
Το καλώδιο και η παγίδα της άδειας
Ο κ. Μπαλτζώης σχολίασε θετικά την τοποθέτηση του Άγγελου Συρίγου για την ελληνική υποχωρητικότητα, όπως αυτή παρουσιάστηκε στη συζήτηση. Υποστήριξε ότι ο βουλευτής εξέφρασε δημόσια μια διαπίστωση που ο ίδιος επαναλαμβάνει εδώ και καιρό.
Παράλληλα, έθεσε το ζήτημα της απουσίας συγκεκριμένου χρονοδιαγράμματος για την ηλεκτρική διασύνδεση. Όπως τόνισε, ένα τόσο σημαντικό διακρατικό έργο δεν μπορεί να παραμένει χωρίς σαφές πλαίσιο υλοποίησης. Κατά την άποψή του, η αναζήτηση στήριξης μέσω γαλλικών συμφερόντων φανερώνει αμηχανία απέναντι στις τουρκικές αντιδράσεις.
Η σοβαρότερη προειδοποίησή του αφορούσε το ενδεχόμενο υποβολής αιτήματος άδειας προς την Τουρκία. Μια τέτοια κίνηση, υποστήριξε, θα ξεπερνούσε την πολιτική ταπείνωση: θα μπορούσε να χρησιμοποιηθεί από την Άγκυρα ως παραδοχή των αξιώσεών της και να αξιοποιηθεί εναντίον της Ελλάδας και σε άλλες περιοχές του Αιγαίου.
Επικρίνοντας τους χειρισμούς στην Κάσο, επισήμανε ότι όταν η άλλη πλευρά χρησιμοποιεί πολεμικά πλοία για να επιβάλει τη θέση της, η Ελλάδα οφείλει να επιδεικνύει ανάλογη αποφασιστικότητα. Στη δική του ανάγνωση, η στρατιωτικοποίηση ενός ζητήματος από την Τουρκία δεν μπορεί να αντιμετωπίζεται με αποχώρηση και διαρκείς αναβολές.
«Δεν πρέπει εμείς να γονατίσουμε»
Ιδιαίτερη σημασία απέδωσε στη διατύπωση προειδοποιήσεων από το τουρκικό υπουργείο Άμυνας. Εκτίμησε ότι η Άγκυρα επιχειρεί έτσι να προσδώσει στρατιωτικό βάρος στις διεκδικήσεις της και να εντείνει την πίεση προς την ελληνική πλευρά.
Ωστόσο, απέρριψε την αντίληψη ότι αυτό πρέπει να οδηγεί αυτομάτως σε υποχώρηση.
«Δεν σημαίνει ότι επειδή το λέει το υπουργείο Άμυνας πρέπει εμείς να γονατίσουμε», ανέφερε χαρακτηριστικά.
Επικαλούμενος ανάλυση του Μάικλ Ρούμπιν, αμφισβήτησε την εικόνα απόλυτης στρατιωτικής ισχύος που προβάλλει η Τουρκία. Υποστήριξε ότι το μέγεθος των ενόπλων δυνάμεών της δεν τεκμηριώνει από μόνο του την αποτελεσματικότητά τους απέναντι σε έναν οργανωμένο αντίπαλο.
Αναφέρθηκε επίσης στην προσωπική του εμπειρία από κοινά επιτελεία και ασκήσεις, αποδίδοντας υψηλό επίπεδο στο ελληνικό στρατιωτικό προσωπικό και επισημαίνοντας αδυναμίες της τουρκικής πλευράς.
Στο ίδιο πλαίσιο έκανε ιστορική αναφορά στην εισβολή στην Κύπρο το 1974. Απέδωσε καθοριστική ευθύνη στους τότε ελληνικούς χειρισμούς και στις εντολές που δόθηκαν, υποστηρίζοντας ότι η έκβαση δεν μπορεί να παρουσιάζεται απλώς ως απόδειξη τουρκικής στρατιωτικής υπεροχής.
Το ισραηλινό ενδιαφέρον και η Κύπρος
Ο πρόεδρος του ΕΛΙΣΜΕ αναφέρθηκε σε ανάλυση της Jerusalem Post, την οποία συνέδεσε με ισραηλινές ανησυχίες για τις τουρκικές θαλάσσιες διεκδικήσεις και την ασφάλεια της ναυσιπλοΐας.
Όπως μετέφερε, ο θαλάσσιος διάδρομος που προβάλλεται μέσω του τουρκολιβυκού μνημονίου αντιμετωπίζεται στην εν λόγω ανάλυση ως δυνητικό πρόβλημα για τις θαλάσσιες μεταφορές του Ισραήλ. Με βάση αυτή την ανάγνωση, εκτίμησε ότι οι τουρκικές επιδιώξεις θίγουν ευρύτερα συμφέροντα στη Μεσόγειο και ενδέχεται να προκαλέσουν πρόσθετες αντιδράσεις.
Διατύπωσε επίσης την πρόβλεψη ότι το κατεχόμενο τμήμα της Κύπρου μπορεί να βρεθεί στο επίκεντρο έντονων εξελίξεων, χωρίς να παρουσιάσει συγκεκριμένο περιστατικό ως ήδη δρομολογημένο.
Τι περιμένει από τον Ρούμπιο
Για την επίσκεψη του Μάρκο Ρούμπιο στην Αθήνα, ο κ. Μπαλτζώης εκτίμησε ότι η αμερικανική πλευρά θα επιδιώξει ελληνική συμμετοχή σε διπλωματικές προσπάθειες σχετικές με το Ιράν και την περιφερειακή ασφάλεια, καθώς και πρόσθετες αγορές αμερικανικών οπλικών συστημάτων.
Συνέδεσε το ελληνικό ενδιαφέρον με την εμπορική ναυτιλία και την ανάγκη να παραμένουν ασφαλείς οι θαλάσσιες οδοί. Υπενθύμισε τις ιστορικές σχέσεις Ελλάδας και Ιράν, αναγνωρίζοντας ότι οι σημερινές πολιτικές σχέσεις έχουν διαταραχθεί.
Στο εξοπλιστικό σκέλος, προέβλεψε πιέσεις προς την Αθήνα για μεγαλύτερο μερίδιο των αμυντικών δαπανών σε αμερικανικά συστήματα, πέραν των F-35. Κατά την εκτίμησή του, οι δεσμεύσεις προς άλλους προμηθευτές και τα συγκεκριμένα δημοσιονομικά περιθώρια θα δυσκολέψουν τους κυβερνητικούς χειρισμούς.
Κάθετος για τους Patriot
Κατηγορηματική ήταν η αντίθεσή του σε ενδεχόμενη παραχώρηση ελληνικών Patriot στην Ουκρανία. Υποστήριξε ότι μια τέτοια απόφαση θα αποδυνάμωνε την ελληνική άμυνα, ιδιαίτερα λόγω των δυσκολιών αναπλήρωσης.
«Θα είναι έγκλημα να τους δώσουμε», είπε, επιμένοντας ότι προτεραιότητα πρέπει να αποτελεί η κάλυψη των ελληνικών αμυντικών αναγκών.
Στη συζήτηση επικαλέστηκε πληροφορία για πιθανή παραχώρηση Patriot με όρο την προστασία ελληνικών εμπορικών πλοίων από ουκρανικά πλήγματα. Πρόκειται για πληροφορία που ανέφερε ο ίδιος, χωρίς να παρουσιάσει τεκμήρια κατά την παρέμβασή του.
Παράλληλα, αναγνώρισε την ενίσχυση της Πολεμικής Αεροπορίας και του Πολεμικού Ναυτικού μέσω των εξοπλιστικών προγραμμάτων, ζητώντας μεγαλύτερη προσοχή στον Στρατό Ξηράς. Ειδικά για τα τεθωρακισμένα οχήματα μάχης, έθεσε το ζήτημα της προστατευμένης μεταφοράς και υποστήριξης των στρατιωτών στο πεδίο.
Η Ελλάδα να διεκδικήσει περισσότερα
Κλείνοντας, ο κ. Μπαλτζώης υποστήριξε ότι η Ελλάδα δεν αξιοποιεί επαρκώς τη γεωπολιτική της αξία στις σχέσεις με τους συμμάχους. Έφερε ως παράδειγμα την Αλεξανδρούπολη και τη συμβολή της στις μεταφορές στρατιωτικού υλικού προς την Ουκρανία, αντιπαραβάλλοντας αυτή την προσφορά με τα ανταλλάγματα που, κατά την άποψή του, λαμβάνει η χώρα.
Εστίασε στη σημασία του Αιγαίου, της Κρήτης και της Κύπρου για τους θαλάσσιους διαδρόμους της Ανατολικής Μεσογείου. Ζήτησε η στρατηγική θέση της Ελλάδας να μετατρέπεται σε διαπραγματευτική ισχύ, αμυντική ενίσχυση και ουσιαστική υποστήριξη των εθνικών συμφερόντων.
GEOPOLITICO
Κειμήλια αντί λειψάνων Σαμουήλ: Τα ερωτήματα για τη συμφωνία με τη Βουλγαρία και τη Συνθήκη του Νεϊγύ
Ο Γιώργος Καρανίκας, με άρθρο του στον «Χρόνο», θέτει ζήτημα αντιμετώπισης των λεηλατημένων ελληνικών θησαυρών ως αντικειμένων ανταλλαγής. Η υποχρέωση επιστροφής, οι εκκρεμείς διεκδικήσεις και οι ενστάσεις των Μητροπόλεων.
Η επιστροφή 48 εκκλησιαστικών κειμηλίων από τη Βουλγαρία επαναφέρει ένα ιστορικό και πολιτικό ερώτημα: γιατί η απόδοση θησαυρών που αφαιρέθηκαν από ελληνικές μονές συνδέεται με την παράδοση ανταλλάγματος, όταν η Συνθήκη του Νεϊγύ προέβλεπε ήδη την επιστροφή τους;
Αυτό είναι το κεντρικό ζήτημα που αναδεικνύει ο δημοσιογράφος Γιώργος Καρανίκας, στο άρθρο του «Διαγράφουμε την συνθήκη του Νεϊγύ;», που δημοσιεύεται στην εφημερίδα «Χρόνος» στις 7 Οκτωβρίου. Η παρέμβασή του στρέφεται κατά της λογικής της ανταλλαγής και της πανηγυρικής παρουσίασης μιας συμφωνίας που αφορά μέρος των θησαυρών που διεκδικεί η ελληνική πλευρά.
Η υποχρέωση που διατυπώθηκε το 1919
Η Συνθήκη του Νεϊγύ υπογράφηκε στις 27 Νοεμβρίου 1919, μετά την ήττα της Βουλγαρίας στον Α΄ Παγκόσμιο Πόλεμο. Πέρα από τις εδαφικές και οικονομικές ρυθμίσεις, περιλάμβανε συγκεκριμένη πρόβλεψη για την επιστροφή πολιτιστικών αγαθών.
Το άρθρο 126 όριζε ότι η Βουλγαρία αναλαμβάνει να αναζητήσει και να επιστρέψει χωρίς καθυστέρηση στην Ελλάδα, τη Ρουμανία και το Σερβοκροατοσλοβενικό Κράτος αρχεία, έγγραφα και αντικείμενα αρχαιολογικού, ιστορικού ή καλλιτεχνικού ενδιαφέροντος που είχαν απομακρυνθεί από τα εδάφη τους κατά τον πόλεμο.
Στη διάταξη αυτή στηρίζεται η κριτική του Καρανίκα: η επιστροφή των λεηλατημένων κειμηλίων αποτελούσε υποχρέωση της βουλγαρικής πλευράς, επομένως η αντιμετώπισή τους ως στοιχείων μιας αμοιβαίας συναλλαγής δημιουργεί σοβαρά ερωτήματα.
Ο αρθρογράφος υπενθυμίζει και την παράδοση χειρογράφων το 1923. Σύμφωνα με την ιστορική αναδρομή του, η ελληνική αντιπροσωπεία παρέλαβε κιβώτια τα οποία παρουσιάστηκαν ως το σύνολο των αφαιρεθέντων, αλλά περιείχαν μόνο περιορισμένο αριθμό χειρογράφων. Κατά τον ίδιο, η εκκρεμότητα δεν έκλεισε ποτέ, παρά τους μεταγενέστερους βουλγαρικούς ισχυρισμούς.
Τι περιλαμβάνει η πρόσφατη συμφωνία
Στις 3 Οκτωβρίου 2026, στο Μουσείο Βυζαντινού Πολιτισμού της Θεσσαλονίκης, υπογράφηκαν τα πρωτόκολλα παράδοσης και παραλαβής, παρουσία των πρωθυπουργών Ελλάδας και Βουλγαρίας.
Τα 48 κειμήλια προέρχονται από την Ιερά Μονή Παναγίας Εικοσιφοίνισσας, την Ιερά Μονή Τιμίου Προδρόμου Σερρών και την Ιερά Μητρόπολη Σερρών και Νιγρίτης. Η ελληνική πλευρά παραδίδει τα λείψανα που έχουν ταυτοποιηθεί ως ανήκοντα στον τσάρο Σαμουήλ, μαζί με το υπόλοιπο ανθρωπολογικό υλικό από τέσσερις σαρκοφάγους της Βασιλικής του Αγίου Αχιλλείου στις Πρέσπες.
Η επίσημη ανακοίνωση προβλέπει συνέχιση των διαπραγματεύσεων για ιστορικά αντικείμενα που δεν περιλήφθηκαν στην παρούσα συμφωνία. Τα επιστραφέντα κειμήλια θα εκτίθενται στη Θεσσαλονίκη έως τις 5 Νοεμβρίου και κατόπιν θα αποδοθούν στους φορείς προέλευσής τους.
Οι θησαυροί που παραμένουν εκτός
Οι εκκρεμείς διεκδικήσεις δείχνουν ότι η επιστροφή των 48 αντικειμένων δεν ολοκληρώνει τον επαναπατρισμό.
Ο Μητροπολίτης Δράμας Δωρόθεος, σε επιστολή του προς την υπουργό Πολιτισμού, αναφέρει ότι από την Εικοσιφοίνισσα είχαν αφαιρεθεί 800 ιερά κειμήλια και 430 χειρόγραφα. Εκφράζει επίσης την ανησυχία ότι η παράδοση των λειψάνων του Σαμουήλ αποδυναμώνει τη διαπραγματευτική δυνατότητα της Ελλάδας για όσα παραμένουν στη Βουλγαρία.
Η Μητρόπολη Ξάνθης και Περιθεωρίου διεκδικεί ακόμη 50 αντικείμενα από τις Μονές Παναγίας Καλαμούς και Παναγίας Αρχαγγελιώτισσας, ζητώντας την επιστροφή τους έξω από τη λογική ανταλλαγής. Παράλληλα, η Ιερά Σύνοδος χαιρέτισε τον επαναπατρισμό των 48 κειμηλίων, εκφράζοντας την προσδοκία να ακολουθήσουν νέες επιστροφές.
Το ερώτημα περί «διαγραφής» της Συνθήκης του Νεϊγύ αποτελεί την αιχμηρή πολιτική θέση του Καρανίκα· δεν τεκμηριώνει από μόνο του νομική κατάργησή της. Αναδεικνύει, όμως, ένα συγκεκριμένο ζήτημα που απαιτεί απάντηση: πώς διασφαλίζεται η διεκδίκηση του συνόλου των αφαιρεθέντων θησαυρών, μετά την ολοκλήρωση αυτής της ανταλλαγής;
Η επιστροφή των 48 κειμηλίων έχει αξία για τις μονές και την πολιτιστική κληρονομιά της χώρας. Η ιστορική εκκρεμότητα, ωστόσο, παραμένει ανοιχτή όσο χειρόγραφα και εκκλησιαστικοί θησαυροί εξακολουθούν να βρίσκονται μακριά από τους τόπους στους οποίους ανήκουν.
GEOPOLITICO
Μουντζουρούλιας: «Πού είναι η ελληνική αντίδραση;» – Μακεδονικό, γαλλοτουρκική προσέγγιση και αποτροπή στο Αιγαίο
Αιχμές για τις αναφορές της Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, ερωτήματα για τη στάση του Παρισιού απέναντι στην Άγκυρα και ανάλυση των κινήσεων που ενισχύουν την ελληνική άμυνα.
Η στάση των Βρυξελλών στο Μακεδονικό, η ανάπτυξη των αμυντικών σχέσεων Γαλλίας–Τουρκίας και η ενίσχυση της ελληνικής αποτροπής βρέθηκαν στο επίκεντρο της εκπομπής «Direct News» με τον Ανδρέα Μουντζουρούλια. Ο δημοσιογράφος άσκησε έντονη κριτική για τις αναφορές της Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν σε «μακεδονική» γλώσσα και ταυτότητα, έθεσε ερωτήματα για τις επιλογές του Παρισιού και παρουσίασε τις στρατιωτικές και διπλωματικές εξελίξεις που, κατά την εκτίμησή του, διαμορφώνουν ένα νέο περιβάλλον για την Ελλάδα.
Κεντρικό σημείο της παρέμβασής του ήταν ότι η Αθήνα χρειάζεται να συνδυάζει την αμυντική προετοιμασία με ξεκάθαρη διπλωματική στάση. Οι εξοπλισμοί και οι στρατηγικές συνεργασίες αποκτούν ουσιαστικό βάρος όταν συνοδεύονται από ετοιμότητα και αποφασιστικότητα στην υπεράσπιση των εθνικών συμφερόντων.
Μακεδονικό: Κριτική για τις Πρέσπες και την απουσία αντίδρασης
Ο Ανδρέας Μουντζουρούλιας ξεκίνησε από τις δηλώσεις που, όπως ανέφερε, έκανε η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής κατά την επίσκεψή της στα Σκόπια στις 2 Οκτωβρίου. Σύμφωνα με την παρουσίαση στην εκπομπή, οι αναφορές αφορούσαν την ταυτότητα, τον πολιτισμό και τη γλώσσα της Βόρειας Μακεδονίας.
Ο δημοσιογράφος τις αντιμετώπισε ως επιβεβαίωση των συνεπειών της Συμφωνίας των Πρεσπών, την οποία επέκρινε με ιδιαίτερα σκληρή γλώσσα. Καταλόγισε ευθύνες στην κυβέρνηση που την υπέγραψε, αλλά και στη σημερινή κυβέρνηση για τη διαχείριση του ζητήματος.
Στάθηκε ιδιαίτερα στο γεγονός ότι, μέχρι την ώρα της εκπομπής, ο ίδιος δεν είχε διαπιστώσει ισχυρή ελληνική αντίδραση. Επέκρινε επίσης την περιορισμένη, κατά την εκτίμησή του, ανάδειξη του θέματος από τα ελληνικά μέσα ενημέρωσης.
Παράλληλα, αμφισβήτησε το επιχείρημα ότι η ένταξη της γειτονικής χώρας στο ΝΑΤΟ θα την απομάκρυνε από την τουρκική επιρροή, επικαλούμενος τη συνέχιση της συνεργασίας της με την Άγκυρα.
Γαλλία–Τουρκία: Τι θα κάνει το Παρίσι για το καλώδιο;
Στη συνέχεια, ο παρουσιαστής επικεντρώθηκε στον οδικό χάρτη αμυντικής συνεργασίας Γαλλίας–Τουρκίας, ο οποίος, σύμφωνα με όσα παρουσίασε, υπογράφηκε στις 3 Οκτωβρίου.
Υπογράμμισε ότι η εξέλιξη ενδιαφέρει άμεσα την Ελλάδα λόγω της στρατηγικής σχέσης με τη Γαλλία, της ρήτρας αμοιβαίας αμυντικής συνδρομής και των εξοπλιστικών προγραμμάτων με τα Rafale και τις φρεγάτες Belharra.
Ο Μουντζουρούλιας διευκρίνισε ότι η γαλλοτουρκική προσέγγιση δεν ακυρώνει την ελληνογαλλική συνεργασία. Έθεσε, όμως, ένα συγκεκριμένο ερώτημα: Πώς θα εκφραστεί έμπρακτα η γαλλική στήριξη εάν η Τουρκία επιχειρήσει να παρεμποδίσει τις εργασίες για την ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας–Κύπρου;
Στο ίδιο πλαίσιο ενέταξε τις συζητήσεις για πιθανή τουρκική προμήθεια του γαλλοϊταλικού συστήματος αεράμυνας SAMP/T. Κατά την ανάλυσή του, η Αθήνα χρειάζεται σαφείς απαντήσεις για τις προθέσεις του Παρισιού, το οποίο αναπτύσσει διαύλους και με τις δύο πλευρές του Αιγαίου.
Η Ινδία και τα στρατιωτικά σενάρια στο Αιγαίο
Θετικά αξιολόγησε την εμβάθυνση των σχέσεων Ελλάδας–Ινδίας, δίνοντας έμφαση στη ναυτιλία, στις θαλάσσιες μεταφορές, στις λιμενικές υποδομές και στην άμυνα.
Όπως επισήμανε, η ελληνική ναυτιλιακή τεχνογνωσία μπορεί να συνδεθεί με την αναπτυσσόμενη βιομηχανική βάση και τις διεθνείς φιλοδοξίες της Ινδίας. Αναφέρθηκε επίσης στις επαφές του Ινδού πρέσβη με την ελληνική στρατιωτική ηγεσία, παρουσιάζοντάς τες ως ένδειξη ενίσχυσης της αμυντικής συνεργασίας.
Στον αντίποδα, στάθηκε στην άσκηση ναυτικών ειδικών δυνάμεων Τουρκίας–Αζερμπαϊτζάν που, όπως ανέφερε, προγραμματιζόταν για τις 19–20 Οκτωβρίου στο Ακσάζ. Υπογράμμισε τη σημασία της τοποθεσίας απέναντι από τα Δωδεκάνησα και το ελληνικό ενδιαφέρον για τα σενάρια υποβρύχιας επίθεσης και άμυνας.
Σε αυτό το περιβάλλον ενέταξε την ελληνική άσκηση «Αλέξανδρος», αναδεικνύοντας τον έλεγχο των χρόνων αντίδρασης, την ενεργοποίηση σχεδίων και τον συντονισμό Στρατού Ξηράς, Πολεμικού Ναυτικού και Πολεμικής Αεροπορίας. Στην παρουσίασή του περιέλαβε σενάρια ανακατάληψης νησίδων, απόκρουσης αποβατικής ενέργειας και συνδυασμένης αεροναυτικής δράσης.
Ρούμπιο και ενεργειακή θέση της Ελλάδας
Στην εκπομπή, την οποία ο παρουσιαστής τοποθέτησε χρονικά στις 4 Οκτωβρίου, αναφέρθηκε στην επικείμενη τότε επίσκεψη του Μάρκο Ρούμπιο στην Αθήνα στις 6 Οκτωβρίου.
Έδωσε βάρος στον ελληνοαμερικανικό στρατηγικό διάλογο, στην αμυντική συνεργασία και στην ενεργειακή ασφάλεια. Ανέδειξε τον Κάθετο Διάδρομο φυσικού αερίου και τον ρόλο της Ελλάδας ως πύλης προς τη Νοτιοανατολική και Ανατολική Ευρώπη, ενώ επισήμανε τη στρατηγική σημασία της Σούδας και της Αλεξανδρούπολης.
Υποστήριξε επίσης ότι γύρω από τα ενεργειακά έργα συγκρούονται κρατικά και επιχειρηματικά συμφέροντα. Ζήτησε οι σχετικές εξελίξεις να εξετάζονται μέσα στο ευρύτερο γεωπολιτικό τους πλαίσιο.
Τα υποβρύχια «φαντάσματα», οι οχυρώσεις και τα Spike NLOS
Μεγάλο μέρος της εκπομπής αφορούσε την ενίσχυση της ελληνικής στρατιωτικής ισχύος. Ο δημοσιογράφος αναφέρθηκε σε πρόγραμμα βαριάς συντήρησης των τεσσάρων υποβρυχίων Type 214 κλάσης «Παπανικολής», ύψους 120 εκατ. ευρώ, σύμφωνα με τα στοιχεία που παρουσίασε.
Έδωσε έμφαση στη δυνατότητα παρατεταμένης παραμονής τους σε κατάδυση και στο χαμηλό ακουστικό τους ίχνος, χαρακτηριστικά που ενισχύουν την επιχειρησιακή τους αξία.
Παράλληλα, παρουσίασε πρόγραμμα 522 οχυρωματικών θέσεων στον Έβρο και στα νησιά. Το βασικό του επιχείρημα ήταν ότι μια μονάδα πρέπει να μπορεί να συνεχίσει να μάχεται μετά το πρώτο πλήγμα. Καταφύγια, διασπορά μέσων, προστατευμένες θέσεις και ασφαλή κέντρα διοίκησης αποτελούν κρίσιμες προϋποθέσεις.
Στάθηκε ακόμη στα Spike NLOS και στην προσοχή που, όπως ανέφερε, δίνει ο τουρκικός Τύπος στην ανάπτυξή τους. Συνέδεσε αυτή την παρακολούθηση με το ευρύτερο ενδιαφέρον για τις νέες ελληνικές φρεγάτες, τον εκσυγχρονισμό των MEKO και τις μελλοντικές δυνατότητες του Πολεμικού Ναυτικού.
Τέλος, αναφέρθηκε στη διαστημική διάσταση της άμυνας, υπογραμμίζοντας την αξία της έγκαιρης εικόνας του πεδίου και της αξιοποίησης δεδομένων. Η εκπομπή περιέλαβε επίσης αναφορές στην τουρκική οικονομία και στον τρόπο με τον οποίο τουρκικά μέσα αντιμετωπίζουν τη συνεργασία Ελλάδας–Κύπρου–Ισραήλ.
-
Αναλύσεις3 εβδομάδες πρινΤο τελεσίγραφο Καλίν την ώρα που η Τουρκία προετοιμάζεται για πόλεμο!
-
Άμυνα3 μήνες πρινΡωσσικό ΜΜΕ: Ελληνικό «μπλόκο» στην απαίτηση για Patriot – Πώς γνωρίζει το Κίεβο απόρρητα στοιχεία για τους πυραύλους μας;
-
ΑΝΑΡΤΗΣΕΙΣ ΜΕ ΣΗΜΑΣΙΑ2 μήνες πρινΠακιστανός με καναδική υπηκοότητα ο υπαίτιος της πυρκαγιάς στον Έβρο! Πιθανόν να μετέφερε μετανάστες
-
GEOPOLITICO1 μήνα πρινΤο διέρρευσε ο Παπαχελάς! Έφεραν τον Καλίν στο Μαξίμου – Τί συζήτησε με τον Μητσοτάκη;
-
Αναλύσεις1 μήνα πρινΚαραγκιούλ: «Αν Ελλάδα, Κύπρος και Ισραήλ επιτεθούν στην Τουρκία, ο χάρτης του Αιγαίου θα αλλάξει»
-
ΑΝΑΡΤΗΣΕΙΣ ΜΕ ΣΗΜΑΣΙΑ2 μήνες πρινΞέσπασμα της μητέρας της Μυρτούς για την υπόθεση Τζαβέντ Ασλάμ: «Δεν ξεχνώ ποτέ» – «Δήμαρχος των Πακιστανών ο Δούκας»
-
GEOPOLITICO3 εβδομάδες πρινΤί λέει Τούρκος δημοσιογράφος για Σάββα Καλεντερίδη; «Έκανε πολύ καλά τη δουλειά του για τη χώρα του – Δεν μπορούσε να τον στριμώξει η ΜİΤ»
-
Αναλύσεις3 μήνες πρινΕάν η Τουρκία απορρίψει τη συμφωνία αποχώρησης από την Κύπρο θα απομακρυνθεί δια της βίας