Επιμέλεια: Χρήστος Κωνσταντινίδης

Η κεμαλική Cumhuriyet, εφημερίδα που αντανακλά σε μεγάλο βαθμό την οπτική κύκλων προσκείμενων στο Ρεπουμπλικανικό Λαϊκό Κόμμα (CHP), επιχειρεί μια διαφορετική ανάγνωση της ελληνοαμερικανικής συμφωνίας για έρευνες υδρογονανθράκων νότια της Κρήτης: όχι ως «ελληνική πρόκληση», αλλά ως στρατηγικό αποτέλεσμα των λαθών της Άγκυρας και ως εξέλιξη που πλήττει τον πυρήνα της τουρκικής θαλάσσιας στρατηγικής, δηλαδή το δόγμα της “Γαλάζιας Πατρίδας”.

Η συμφωνία της 16ης Φεβρουαρίου και το σημείο τριβής

Σύμφωνα με το ρεπορτάζ, η Ελλάδα υπέγραψε στις 16 Φεβρουαρίου συμφωνία με κοινοπραξία υπό την αμερικανική Chevron για έρευνες σε τέσσερις θαλάσσιες περιοχές στην Ανατολική Μεσόγειο. Δύο εξ αυτών, υποστηρίζεται, επικαλύπτονται με ζώνες που η Τουρκία θεωρεί ότι εμπίπτουν στο τουρκο-λιβυκό μνημόνιο του 2019 (το οποίο στην ελληνική/ευρωπαϊκή θέση αντιμετωπίζεται ως παράνομο και ανυπόστατο ως προς τα αποτελέσματά του).

Ο ενεργειακός αναλυτής Αλί Αρίφ Ακτούρκ ερμηνεύει την κίνηση ως ένδειξη ότι οι ΗΠΑ δεν λαμβάνουν υπόψη την “Γαλάζια Πατρίδα” ως πλαίσιο που πρέπει να «σεβαστούν» ενεργειακές και γεωστρατηγικές επιλογές στην περιοχή. Η υπενθύμιση της Cumhuriyet ότι το αφήγημα της “Γαλάζιας Πατρίδας” προβλήθηκε επιθετικά μετά το 2019, προσδίδει στη σημερινή εξέλιξη χαρακτήρα αντιστροφής του ίδιου του τουρκικού σχεδιασμού.

Αντιφατική ανακοίνωση ΥΠΑΜ και ερωτήματα συνοχής

Το άρθρο στέκεται ιδιαίτερα στη διατύπωση του τουρκικού υπουργείου Άμυνας, την οποία χαρακτηρίζει αντιφατική:

• από τη μία υποστηρίζει ότι οι έρευνες νότια της Κρήτης «δεν επηρεάζουν άμεσα» τις τουρκικές θαλάσσιες δικαιοδοσίες,

• από την άλλη τις καταγγέλλει ως αντίθετες τόσο με το μνημόνιο του 2019 όσο και με τις συντεταγμένες που –όπως αναφέρεται– απέστειλε η Λιβύη στον ΟΗΕ τον Μάιο του 2025.

Η Cumhuriyet επισημαίνει ότι αυτή η «διπλή» ανάγνωση θολώνει τη θέση της Άγκυρας και εκθέτει ένα βασικό πρόβλημα στρατηγικής: όταν δηλώνεις πως «δεν σε αφορά άμεσα», αλλά ταυτόχρονα το καταγγέλλεις ως παραβίαση των δικών σου χαρτών, δείχνεις αμηχανία και όχι αυτοπεποίθηση.

Η αποδόμηση Σεζέρ: υφαλοκρηπίδα ≠ «πατρίδα»

Κεντρική είναι η παρέμβαση του ειδικού εξωτερικής πολιτικής Αϊντίν Σεζέρ, ο οποίος προχωρά σε συνολική αποδόμηση της “Γαλάζιας Πατρίδας” και χαρακτηρίζει το μνημόνιο με τη Λιβύη «αυτοκτονική κίνηση».

Η επιχειρηματολογία του έχει σαφή νομικο-πολιτική βάση:

• ο βυθός/υφαλοκρηπίδα αφορά περιορισμένα δικαιώματα εκμετάλλευσης (π.χ. υδρογονάνθρακες) και όχι πλήρη κυριαρχία,

• ενώ τα χωρικά ύδατα είναι το πεδίο πλήρους κυριαρχίας.
  Άρα, κατά τον Σεζέρ, ο όρος «πατρίδα» για τον βυθό είναι πολιτικό σύνθημα, όχι κατηγορία διεθνούς δικαίου.

Το 2019 ως σημείο καμπής: από «πάγωμα» σε «κλείδωμα» υπέρ Ελλάδας–Αιγύπτου

Ο Σεζέρ υποστηρίζει ότι το 2019 η Τουρκία έσπασε ένα status quo που της ήταν βολικό: την αδυναμία Ελλάδας και Αιγύπτου να καταλήξουν σε οριοθέτηση. Με το τουρκο-λιβυκό μνημόνιο, λέει, η Άγκυρα έδωσε το έναυσμα για την ελληνοαιγυπτιακή συμφωνία, η οποία «κλείδωσε» τον 28ο μεσημβρινό ως όριο και περιόρισε τουρκικές διεκδικήσεις δυτικά.

Λιβύη, εσωτερική κατανάλωση και φόβος δικαστηρίου

Στο άρθρο περιγράφεται και το πολιτικό-ιστορικό υπόβαθρο της τουρκικής εμπλοκής στη Λιβύη, από την υποστήριξη συγκεκριμένων δυνάμεων (2011–2012) μέχρι την υπογραφή –σε μία ημέρα– τόσο της στρατιωτικής συμφωνίας όσο και του μνημονίου θαλασσίων ζωνών με την κυβέρνηση της Τρίπολης, που –όπως τονίζεται– δεν εγκρίθηκε από το κοινοβούλιο της ανατολικής Λιβύης.

Ο Σεζέρ προχωρά σε ακόμη πιο αιχμηρή κριτική: υποστηρίζει ότι η Άγκυρα «πούλησε» στο εσωτερικό της κοινής γνώμης το μνημόνιο ως νομικά ακλόνητο, επικαλούμενη την αναγνώριση της κυβέρνησης της Τρίπολης από τον ΟΗΕ, κάτι που ο ίδιος αμφισβητεί. Παράλληλα, σημειώνει ότι η Τουρκία αποφεύγει το Διεθνές Δικαστήριο, επειδή τα επιχειρήματά της στο Αιγαίο είναι πολιτικά περισσότερο παρά νομικά.

Η διάσταση ΕΕ: ελληνικές/κυπριακές θέσεις ως «εξωτερικά σύνορα»

Το άρθρο συνδέει το 2019 και με την επιδείνωση Άγκυρας–ΕΕ: Ελλάδα και Κύπρος ως κράτη-μέλη μετατρέπουν τις θαλάσσιες διεκδικήσεις τους σε ζήτημα εξωτερικών συνόρων της Ένωσης, άρα η τουρκική πίεση δεν αφορά μόνο διμερές επίπεδο αλλά και ευρωπαϊκό πλαίσιο. Κατά τον Σεζέρ, από το 2019 και μετά, σε κάθε Σύνοδο Κορυφής η ΕΕ «τραβά το αυτί» της Τουρκίας για την Ανατολική Μεσόγειο, ενώ η ταυτόχρονη σύγκρουση με την Κύπρο και η ύπαρξη βρετανικών βάσεων με δικές τους θαλάσσιες ζώνες επιβαρύνουν τη θέση της Άγκυρας.

Το μήνυμα Chevron: πραγματική ισχύς, όχι ρητορική

Η Cumhuriyet αντιμετωπίζει την εμπλοκή της Chevron ως πολιτικό “σήμα” ισχύος. Μια εταιρεία με ήδη αποτύπωμα στην περιοχή και με σχέσεις συνεργασίας και με την Τουρκία, λειτουργεί –κατά την ανάγνωση Σεζέρ– ως ένδειξη ότι η Ουάσιγκτον δεν αναγνωρίζει στην πράξη το τουρκο-λιβυκό μνημόνιο. Με αυτό το πρίσμα, το άρθρο καταλήγει ότι η εποχή της επιθετικής ρητορικής περί “Γαλάζιας Πατρίδας” χάνει έδαφος και οι επικριτές της αισθάνονται πλέον δικαιωμένοι.

Η Σοσιαλιστική Διεθνής καταδικάζει την απόφαση για τους Αρμένιους αιχμαλώτους και ζητά την απελευθέρωσή τους

Από την εφημερίδα Αζάτ Ορ

Η Σοσιαλιστική Διεθνής εξέφρασε την έντονη αγανάκτηση και τη βαθιά ανησυχία της για την πρόσφατη καταδίκη Αρμενίων αιχμαλώτων στο Αζερμπαϊτζάν, καλώντας το Μπακού να προχωρήσει στην άμεση απελευθέρωση όλων των εναπομεινάντων Αρμενίων κρατουμένων ως ουσιαστικό βήμα προς μια διαρκή και βιώσιμη ειρήνη στον Νότιο Καύκασο.

Στις 11 Φεβρουαρίου, η παγκόσμια συμμαχία σοσιαλδημοκρατικών κομμάτων, με ανακοίνωσή της, καταδίκασε την απόφαση του Στρατιωτικού Δικαστηρίου του Μπακού, το οποίο επέβαλε βαριές ποινές κάθειρξης σε 15 Αρμένιους κατηγορούμενους, εκ των οποίων πέντε καταδικάστηκαν σε ισόβια.

Οι συγκεκριμένοι κρατούμενοι συγκαταλέγονται στους 19 Αρμενίους που παραμένουν υπό κράτηση στο Αζερμπαϊτζάν.

Σύμφωνα με τη Σοσιαλιστική Διεθνή, οι αυστηρές αυτές ποινές έρχονται σε αντίθεση με το πνεύμα συμφιλίωσης και υπονομεύουν τις συνεχιζόμενες προσπάθειες για σταθεροποίηση της περιοχής.

Αν και αναγνωρίζει πρόσφατες εξελίξεις — όπως την υπογραφή της Διακήρυξης της Ουάσινγκτον και την αναφερόμενη απελευθέρωση τεσσάρων Αρμενίων κρατουμένων τον Ιανουάριο του 2026 — τονίζει ότι τα βήματα αυτά παραμένουν ανεπαρκή όσο άλλοι εξακολουθούν να αντιμετωπίζουν πολυετείς ποινές φυλάκισης.

Συντασσόμενη με άλλες διεθνείς φωνές, η οργάνωση καλεί τις αρχές του Αζερμπαϊτζάν να αξιοποιήσουν τη θετική διπλωματική συγκυρία και να προχωρήσουν στην απελευθέρωση όλων των Αρμενίων κρατουμένων.

Όπως επισημαίνεται στην ανακοίνωση, μια τέτοια κίνηση θα αποτελούσε ουσιαστική πράξη καλής θέλησης και θα συνέβαλλε καθοριστικά στην ενίσχυση της περιφερειακής σταθερότητας.

Η παρέμβαση αυτή εντάσσεται στο πλαίσιο της αυξανόμενης διεθνούς ανησυχίας για την τύχη των Αρμενίων αιχμαλώτων, ένα ζήτημα που εξακολουθεί να βαραίνει τις ευρύτερες ειρηνευτικές διαπραγματεύσεις μεταξύ Γερεβάν και Μπακού.

Η Σοσιαλιστική Διεθνής (Socialist International) είναι μια διεθνής οργάνωση στην οποία συμμετέχουν σοσιαλιστικά, εργατικά και σοσιαλδημοκρατικά κόμματα από ολόκληρο τον κόσμο και έχει 159 μέλη. Ιδρύθηκε το 1951 ως συνέχεια της Διεθνούς των Εργατικών και Σοσιαλιστικών Κομμάτων, η οποία αποτελούσε μετεξέλιξη της Β΄ Διεθνούς. Πρόεδρος της Σοσιαλιστικής Διεθνούς είναι σήμερα ο πρωθυπουργός της Ισπανίας Πέδρο Σάντσεθ.

 Διαβάστε το σημερινό φύλλο της Εφημερίδας Αζάτ Ορ στο PDF και στα Ελληνικά 

ԱԶԱՏ_ՕՐ_20-2-2026

Επιμέλεια: Χρήστος Κωνσταντινίδης

Η αντιπαράθεση ΗΠΑ–ΕΕ μεταφέρεται πλέον ωμά στο πεδίο των αμυντικών προμηθειών. Σύμφωνα με το Politico, η κυβέρνηση Τραμπ προειδοποίησε τις Βρυξέλλες ότι θα κινηθεί σε αντίποινα αν η Ευρωπαϊκή Ένωση θεσμοθετήσει προστατευτικές πολιτικές που περιορίζουν την πρόσβαση των αμερικανικών αμυντικών εταιρειών στην ευρωπαϊκή αγορά.

Η παρέμβαση, όπως μεταδίδεται, έγινε μέσω υπομνήματος που κατατέθηκε στο πλαίσιο δημόσιας διαβούλευσης της Κομισιόν για το μέλλον των κανόνων αμυντικών προμηθειών, ενόψει αναθεώρησης της Οδηγίας του 2009.

Το διακύβευμα

Τα τελευταία χρόνια, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή επιδιώκει αύξηση του ευρωπαϊκού μεριδίου στα αμυντικά συμβόλαια, ακριβώς επειδή η ήπειρος στηρίχθηκε υπερβολικά σε αμερικανικές πλατφόρμες. Το μοντέλο αυτό δημιουργεί εξάρτηση όχι μόνο σε επίπεδο αγοράς, αλλά και σε επίπεδο διαλειτουργικότητας, υποστήριξης, ανταλλακτικών και αναβαθμίσεων—δηλαδή σε κρίσιμες συνιστώσες διατηρήσιμης ισχύος.

Η αμερικανική θέση αναδεικνύει ένα στρατηγικό παράδοξο: οι ΗΠΑ ζητούν από την Ευρώπη μεγαλύτερη ανάληψη βάρους, αλλά δεν θέλουν αυτή η μετάβαση να μειώσει την αμερικανική βιομηχανική επιρροή και τα μερίδια αγοράς.

SAFE και κανόνες επιλεξιμότητας

Η ΕΕ έχει ήδη ενεργοποιήσει το SAFE (Security Action for Europe), ένα εργαλείο δανειοδοτήσεων έως 150 δισ. ευρώ για επιτάχυνση αμυντικών επενδύσεων μέσω κοινών προμηθειών.
Το SAFE έχει υιοθετηθεί ως θεσμικός μοχλός “ευρωπαϊκοποίησης” των προμηθειών, ενώ προβλέπει κριτήρια προέλευσης/συμμετοχής που πρακτικά λειτουργούν ως φίλτρο υπέρ της ευρωπαϊκής βιομηχανικής βάσης.

Η αμερικανική «κόκκινη γραμμή»

Το Πεντάγωνο προειδοποιεί ότι μια ισχυρή ρήτρα “Buy European” θα μπορούσε να οδηγήσει σε αναθεώρηση εξαιρέσεων από τους νόμους “Buy American” που εφαρμόζονται μέσω συμφωνιών αμοιβαίων αμυντικών προμηθειών. Πρακτικά, αυτό θα σήμαινε μείωση ή αναστολή πρόσβασης ευρωπαϊκών εταιρειών στην αμερικανική αγορά, όπου μέχρι σήμερα απολαμβάνουν διευκολύνσεις.

Σύμφωνα με το ίδιο πλαίσιο, 19 από τα 27 κράτη-μέλη της ΕΕ φέρονται να έχουν τέτοιες συμφωνίες με την Ουάσιγκτον, που επιτρέπουν συμμετοχή ευρωπαϊκών επιχειρήσεων σε ορισμένους διαγωνισμούς του Πενταγώνου.

ΝΑΤΟ: Εργαλείο πίεσης και επιχείρημα νομιμοποίησης

Η Ουάσιγκτον συνδέει το ζήτημα με τη συνοχή του ΝΑΤΟ, υποστηρίζοντας ότι περιορισμοί στους αμερικανικούς προμηθευτές θα αποδυνάμωναν τη Συμμαχία και θα έπλητταν την ευελιξία των κρατών-μελών στην κάλυψη των στόχων δυνατοτήτων.

Ωστόσο, η ευρωπαϊκή πλευρά αντιτείνει—έστω έμμεσα μέσω πολιτικών όπως το SAFE—ότι χωρίς ευρωπαϊκή βιομηχανική επάρκεια, η «ανάληψη βάρους» παραμένει λογιστικό σύνθημα και όχι πραγματική στρατηγική αυτονομία.

Προϊστορία

Το κλίμα δεν είναι νέο. Τον Δεκέμβριο (σύμφωνα με το Politico Pro), ο υφυπουργός Εξωτερικών των ΗΠΑ Κρίστοφερ Λαντάου είχε επικρίνει ευθέως Ευρωπαίους συμμάχους για προτεραιοποίηση της δικής τους αμυντικής βιομηχανίας εις βάρος αμερικανών προμηθευτών.