Γράφει ο Αρντασές Γιαγουπιάν

Για δεκαετίες, τόσο η Ινδία όσο και η Αρμενία βασίζονταν σχεδόν αποκλειστικά στη Σοβιετική Ένωση και αργότερα στη Ρωσία για την κάλυψη των αμυντικών τους αναγκών.

Η σταδιακή απομάκρυνση της Αρμενίας από τη μονομερή εξάρτηση από τη Ρωσία αποκτά πλέον σαφή στρατηγικά χαρακτηριστικά. Μετά τη διακοπή ρωσικών παραδόσεων όπλων λόγω του πολέμου στην Ουκρανία, το Γερεβάν επιταχύνει τη διαφοροποίηση των προμηθευτών του, στρεφόμενο κυρίως προς την Ινδία και, πιο πρόσφατα, προς τις Ηνωμένες Πολιτείες.

Η Ινδία, η οποία έχει σχεδόν τριπλασιάσει την εγχώρια αμυντική παραγωγή της από το 2013 και επιδιώκει να εξελιχθεί σε σημαντικό εξαγωγέα όπλων, έχει αναδειχθεί στον μεγαλύτερο προμηθευτή της Αρμενίας. Το Γερεβάν έχει ήδη αποκτήσει πολλαπλά συστήματα πυροβολικού και πυραυλικά μέσα ινδικής κατασκευής, μεταξύ αυτών εκτοξευτές ρουκετών Pinaka, αντιαεροπορικά συστήματα Akash-1S και πυροβόλα 155 χιλιοστών τύπου ATAGS και MArG.

Η συνεργασία αυτή υπερβαίνει την απλή εμπορική διάσταση. Η ενίσχυση των δεσμών Νέου Δελχί–Γερεβάν εξελίσσεται παράλληλα με τη στενή στρατιωτική συνεργασία Αζερμπαϊτζάν–Πακιστάν, ενώ Ινδία και Αρμενία βρίσκονται συστηματικά στην ίδια διπλωματική πλευρά έναντι Πακιστάν και Αζερμπαϊτζάν αντίστοιχα.

Παράλληλα, η ινδική αμυντική βιομηχανία μεταβαίνει σταδιακά σε δυτικά, συμβατά με το ΝΑΤΟ πρότυπα. Αυτό επιτρέπει στην Αρμενία να ενσωματώνει νέα συστήματα σε πιο σύγχρονες, ψηφιακές δομές διοίκησης, χωρίς να εγκαταλείπει άμεσα τον υφιστάμενο ρωσικό εξοπλισμό.

Την ίδια στιγμή, οι Ηνωμένες Πολιτείες ανακοίνωσαν για πρώτη φορά επίσημη πώληση στρατιωτικής τεχνολογίας στην Αρμενία. Αναγνωριστικά μη επανδρωμένα αεροσκάφη V-BAT, αξίας 11 εκατ. δολαρίων. Αν και το οικονομικό μέγεθος της συμφωνίας είναι περιορισμένο, η πολιτική και στρατηγική της σημασία είναι σαφής.

Τα V-BAT, πλατφόρμες κάθετης απογείωσης και προσγείωσης που έχουν ήδη χρησιμοποιηθεί σε σύγχρονες συγκρούσεις, ενισχύουν τις δυνατότητες αναγνώρισης, επιτήρησης και στοχοποίησης των αρμενικών ενόπλων δυνάμεων σε κρίσιμους επιχειρησιακούς τομείς, όπως έχουν αναδειχθεί από τις πρόσφατες περιφερειακές συγκρούσεις. Η αξία τους δεν βρίσκεται στον αριθμό, αλλά στην ποιότητα και στη δυνατότητα ενσωμάτωσης σε δικτυακά συστήματα.

Η αμερικανική κίνηση έχει σαφή πολιτικό συμβολισμό, καθώς δείχνει ότι η Ουάσιγκτον επιδιώκει να έχει ρόλο στη διαμόρφωση της νέας αμυντικής αρχιτεκτονικής της Αρμενίας. Ταυτόχρονα όμως, η προγραμματισμένη επίσκεψη του Αντιπροέδρου των ΗΠΑ στο Αζερμπαϊτζάν και οι προθέσεις πώλησης αμυντικού εξοπλισμού και προς το Μπακού αποκαλύπτουν μια στρατηγική ισορροπίας και όχι μονομερούς ευθυγράμμισης.

Για τις ΗΠΑ, η συνεργασία με το Αζερμπαϊτζάν αποφέρει συγκεκριμένα οφέλη. Πρώτον, ενισχύει τον ενεργειακό άξονα του Νότιου Διαδρόμου, που συμβάλλει στη διαφοροποίηση της ευρωπαϊκής τροφοδοσίας από τη Ρωσία. Δεύτερον, διατηρεί αμερικανική επιρροή σε μια γεωπολιτικά κρίσιμη περιοχή ανάμεσα σε Ρωσία και Ιράν. Τρίτον, οι αμυντικές πωλήσεις δημιουργούν δεσμούς επιχειρησιακής συμβατότητας και τεχνικής εξάρτησης, άρα και πολιτικό μοχλό επιρροής. Συνεπώς, η Ουάσιγκτον επιδιώκει να διατηρήσει παρουσία και στα δύο κράτη του Νότιου Καυκάσου, ελέγχοντας τις ισορροπίες, χωρίς να «κλειδώνει» αποκλειστικά σε καμία πλευρά.

Συνολικά, η Αρμενία δεν πραγματοποιεί μια αιφνίδια γεωπολιτική στροφή, αλλά μια σταδιακή αναδιάρθρωση η οποία έπρεπε να είχε ήδη γίνει εδώ και πολύ καιρό. Διατηρεί τον ρωσικό κορμό του οπλοστασίου της, ενσωματώνει μαζικά ινδικά συστήματα και ανοίγει επιλεκτικά την πόρτα στη δυτική τεχνολογία. Πρόκειται για δομική μεταβολή με μακροπρόθεσμες συνέπειες, που επηρεάζει όχι μόνο τη στρατιωτική ισορροπία, αλλά και τον συνολικό στρατηγικό προσανατολισμό της χώρας.

Η συνέντευξη του Σαμέντ Ακαϊντίν στην Τουρκία επιχειρεί να «αθωώσει» μια επιλογή επικοινωνίας παρουσιάζοντάς την ως απλή έκφραση εθνικής ταυτότητας. Όμως στην ελληνική πραγματικότητα —και ειδικά σε μια ημερομηνία όπως η 19η Μαΐου— οι συμβολισμοί δεν είναι ουδέτεροι, δεν είναι «απολιτίκ» και δεν μένουν χωρίς συνέπειες.

Ο Τούρκος διεθνής περιγράφει ότι ανήμερα του ντέρμπι Παναθηναϊκού–Ολυμπιακού έκανε ανάρτηση για την τουρκική εθνική εορτή, με φωτογραφία του Μουσταφά Κεμάλ. Υποστηρίζει πως αμέσως διαπιστώθηκε έντονη αντίδραση, πως του ζητήθηκε να τη διαγράψει και ότι, όταν αρνήθηκε, τέθηκε εκτός αγώνα και αποστολής για λόγους ασφαλείας.

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΤΗ ΣΥΝΕΧΕΙΑ ΣΤΟ PONTOS VOICE

Η Ιστορία δεν αναθεωρείται με διοικητικές πράξεις, ούτε διαγράφεται με αποφάσεις γραφείου. Όσο κι αν επιχειρείται να αποσιωπηθεί, να μετονομαστεί ή να παρουσιαστεί ως «ευαίσθητο ζήτημα», παραμένει ζωντανή στη μνήμη των λαών και αποτυπωμένη στον πολιτισμό τους. Η πρόσφατη απόφαση της Διεθνούς Ολυμπιακής Επιτροπής να λογοκρίνει τον τίτλο του εμβληματικού έργου «Artsakh» του Ara Gevorgyan, στερώντας από τους Αρμένιους αθλητές Karina Akopova και του Nikita Rakhmanin στους Χειμερινούς Ολυμπιακούς Αγώνες Μιλάνο-Κορτίνα, το δικαίωμα να εμφανιστούν με ένα κομμάτι που φέρει το ιστορικό του όνομα, δεν αποτελεί πράξη ουδετερότητας. Αποτελεί πολιτική επιλογή.

Το ζήτημα προέκυψε όταν γνωστοποιήθηκε ότι, κατόπιν παρεμβάσεων και διαμαρτυριών από την πλευρά του Αζερμπαϊτζάν, η  Ολυμπιακή Επιτροπή της χώρας απαίτησε να αφαιρεθεί ο τίτλος «Artsakh» από το μουσικό έργο που είχε επιλεγεί να συνοδεύσει την εμφάνιση των Αρμενίων αθλητών στο καλλιτεχνικό πατινάζ. Παρότι το έργο είναι διεθνώς γνωστό με αυτή την ονομασία και δεν περιέχει κανένα πολιτικό μήνυμα, η ΔΟΕ υιοθέτησε τη λογική ότι η απλή αναφορά του ιστορικού ονόματος συνιστά πρόβλημα, επιβάλλοντας την αντικατάστασή του με μια γενικόλογη περιγραφή (Μουσική του Ara Gevorgyan) που αποσιωπά την ταυτότητα και το περιεχόμενο του έργου.

Το Αρτσάχ δεν είναι ένας αφηρημένος γεωγραφικός όρος, ούτε μια «διαφωνία» που μπορεί να εξαφανιστεί με αλλαγές ονοματολογίας. Είναι αναπόσπαστο μέρος της ιστορικής και πολιτιστικής συνέχειας του αρμενικού λαού, με παρουσία αιώνων, μνημεία, γλώσσα και συλλογική μνήμη που προϋπήρχαν κάθε σύγχρονης κρατικής χάραξης συνόρων. Η άποψη ότι το ίδιο το όνομα «Αρτσάχ» συνιστά πολιτική δήλωση είναι ιστορικά λανθασμένη και πολιτισμικά προσβλητική. Το όνομα δεν δημιουργήθηκε για να προκαλέσει, προϋπήρχε πολύ πριν κάποιοι επιχειρήσουν να το σβήσουν.
Η μουσική του Ara Gevorgyan δεν γράφτηκε για να υπηρετήσει πολιτικές ατζέντες. Είναι καλλιτεχνική αποτύπωση μνήμης, πόνου, αντοχής και ταυτότητας. Το να αφαιρείται ο τίτλος της και να αντικαθίσταται από μια γενικόλογη περιγραφή, δήθεν «ουδέτερη», δεν αφαιρεί πολιτική φόρτιση από το έργο. Aντιθέτως, αποκαλύπτει την πολιτική φόρτιση της ίδιας της απόφασης. Όταν ένας διεθνής θεσμός αισθάνεται την ανάγκη να λογοκρίνει την τέχνη για να μη δυσαρεστήσει συγκεκριμένους κρατικούς παράγοντες, τότε έχει ήδη εγκαταλείψει τον ρόλο του ως ανεξάρτητος φορέας.
Αναζητείται ήθος
Η ΔΟΕ διακηρύσσει την αποπολιτικοποίηση του αθλητισμού, όμως στην πράξη φαίνεται να εφαρμόζει μια επιλεκτική ουδετερότητα. Αυστηρή απέναντι στους αδύναμους, ελαστική απέναντι σε όσους ασκούν πίεση. Το ερώτημα που γεννάται δεν είναι αν υπήρξε παρέμβαση, αλλά πόσο εύκολα αυτή έγινε αποδεκτή. Και όταν οι αποφάσεις λαμβάνονται με τέτοια προθυμία συμμόρφωσης, είναι αναπόφευκτο να αναρωτηθεί κανείς ποια κριτήρια τελικά βαρύνουν περισσότερο από τις αρχές.

Καλούμε την Ελληνική Ολυμπιακή Επιτροπή, καθώς και τους Έλληνες αξιωματούχους που συμμετέχουν ή εκπροσωπούν τη χώρα σε διεθνείς αθλητικούς και πολιτιστικούς θεσμούς, να πάρουν σαφή και δημόσια θέση. Η σιωπή απέναντι σε τέτοιες πρακτικές δεν συνιστά ουδετερότητα, αλλά έμμεση αποδοχή. Η Ελλάδα, με το ιστορικό της βάθος, την εμπειρία της από ζητήματα πολιτιστικής αλλοίωσης και την παραδοσιακή της ευαισθησία σε θέματα διεθνούς δικαίου και πολιτιστικής κληρονομιάς, οφείλει να καταγγείλει απερίφραστα την πρακτική αυτή του Αζερμπαϊτζάν και κάθε απόπειρα άσκησης πολιτικής πίεσης που οδηγεί στη λογοκρισία της ιστορίας και της τέχνης. Η υπεράσπιση της πολιτιστικής ταυτότητας ενός λαού δεν είναι εχθρική πράξη απέναντι σε κανέναν, αλλά αντίθετα, είναι πράξη αρχής και σεβασμού προς τις αξίες που υποτίθεται ότι πρεσβεύει το Ολυμπιακό Κίνημα το οποίο γεννήθηκε στην Ελλάδα.

Η ιστορία του Αρτσάχ και της Αρμενίας δεν μπορεί να χωρέσει σε υποσημειώσεις ούτε να εξαφανιστεί με διορθώσεις τίτλων. Όσο κι αν επιχειρείται η αποσιώπηση, η πραγματικότητα δεν αλλάζει. Οι νότες του «Artsakh» θα συνεχίσουν να ακούγονται, γιατί δεν ανήκουν σε επιτροπές, αλλά σε έναν λαό. Και κάθε φορά που ένας διεθνής θεσμός επιλέγει τη σιωπή ή τη λογοκρισία αντί για την αλήθεια, δεν προστατεύει τον αθλητισμό, αλλά υπονομεύει την αξιοπιστία του και παίρνει μέρος σε μια πολιτιστική γενοκτονία και εθνοκάθαρση, όπου συντάσσεται με αυτόν που προσπαθεί να διαγράψει την ύπαρξη ενός λαού εξαφανίζοντας τα λόγια, τη μνήμη και τον πολιτισμό του.