Επιμέλεια: Χρήστος Κωνσταντινίδης

Σενάρια ενεργής στήριξης ένοπλων αντικαθεστωτικών ομάδων στο εσωτερικό του Ιράν εξετάζει ο Αμερικανός πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ, καθώς η σύγκρουση με την Τεχεράνη κλιμακώνεται. Σύμφωνα με δημοσίευμα της Wall Street Journal, που επικαλείται Αμερικανούς αξιωματούχους, ο Λευκός Οίκος μελετά το ενδεχόμενο πολιτικής –και ενδεχομένως επιχειρησιακής– υποστήριξης σε δυνάμεις που θα μπορούσαν να λειτουργήσουν ως «χερσαίος βραχίονας» πίεσης κατά του ιρανικού καθεστώτος.

Επαφές με Κούρδους – «Οι μπότες στο έδαφος είναι οι Ιρανοί»

Σύμφωνα με το Axios, ο Τραμπ είχε συνομιλία την Κυριακή με Κούρδους ηγέτες, ενώ συνεχίζει επαφές με τοπικούς παράγοντες που –όπως αναφέρεται– θα μπορούσαν να «εκμεταλλευτούν τις αδυναμίες της Τεχεράνης». Οι Κούρδοι διαθέτουν σημαντική ένοπλη παρουσία κατά μήκος των συνόρων Ιράκ–Ιράν, στοιχείο που ενισχύει τις εκτιμήσεις ότι ενδέχεται να διαδραματίσουν κεντρικό ρόλο σε ένα τέτοιο σενάριο.

Σε δημόσιες παρεμβάσεις του, ο Αμερικανός πρόεδρος έχει καλέσει τους Ιρανούς να «πάρουν πίσω τη χώρα τους», αφήνοντας να εννοηθεί ότι η Ουάσιγκτον στηρίζει πολιτικά μια εσωτερική εξέγερση. Σε άρθρο γνώμης που αναπαρήγαγε ο ίδιος στα κοινωνικά δίκτυα, διατυπώνεται η άποψη ότι «δεν χρειάζεται αμερικανική εισβολή – οι Ιρανοί είναι οι μπότες στο έδαφος», σκιαγραφώντας ένα δόγμα έμμεσης εμπλοκής, χωρίς μαζική αποστολή αμερικανικών δυνάμεων.

Ωστόσο, Αμερικανοί αξιωματούχοι διευκρινίζουν ότι δεν έχει ληφθεί τελική απόφαση για παροχή όπλων, εκπαίδευσης ή πληροφοριών σε αντικαθεστωτικές οργανώσεις.

Η σκιά της Συρίας και ο όρος «expired»

Την ίδια ώρα, η συζήτηση για πιθανή στήριξη κουρδικών δυνάμεων επαναφέρει το τραυματικό προηγούμενο της Συρίας. Ο αναλυτής Diliman Abdulkader επισημαίνει ότι οι ΗΠΑ βρέθηκαν σε στρατιωτική συμμαχία με τους Κούρδους της Συρίας στον αγώνα κατά του ISIS, όμως στη συνέχεια –όπως καταγγέλλει– εγκατέλειψαν τους συμμάχους τους για να κατευνάσουν την Άγκυρα.

Ιδιαίτερη αίσθηση προκαλεί η αναφορά στον όρο «expired» (λήξαν) που φέρεται να χρησιμοποιήθηκε για να περιγράψει την αμερικανική στήριξη προς τους Σύρους Κούρδους, όταν αυτή κρίθηκε πολιτικά μη συμφέρουσα.

Το ερώτημα που τίθεται πλέον είναι σαφές: τι διασφαλίζει ότι μια νέα συνεργασία με κουρδικές ένοπλες δυνάμεις στο Ιράν δεν θα έχει την ίδια κατάληξη;

After speaking with Kurdish leaders of the autonomous Kurdistan Region, President Trump is open to supporting armed groups to weaken Iran.

These armed groups are likely the Kurds of course.

There’s just one major problem, U.S. was just in an alliance with the Kurds in Syria… https://t.co/HfwJi5P8Fl

— Diliman Abdulkader (@D_abdulkader) March 3, 2026

Οι κουρδικές απαιτήσεις

Σύμφωνα με τις ίδιες τοποθετήσεις, οι Κούρδοι του Ιράν –ιδίως στην περιοχή του Ροζχελάτ (Ανατολικό Κουρδιστάν)– εμφανίζονται διατεθειμένοι να κινηθούν κατά του καθεστώτος, υπό έναν όρο: σαφείς, γραπτές και διεθνώς κατοχυρωμένες εγγυήσεις.

Οι απαιτήσεις που διατυπώνονται περιλαμβάνουν:

• Πλήρη, διεθνώς αναγνωρισμένη αυτονομία

• Πρόσβαση σε προηγμένα οπλικά συστήματα

• Μακροπρόθεσμες εγγυήσεις ασφάλειας

• Δέσμευση που θα έχει την υπογραφή του Κογκρέσου και ευρωπαϊκών κυβερνήσεων

Με άλλα λόγια, όχι αόριστες υποσχέσεις, αλλά θεσμικά δεσμευτικό πλαίσιο.

Στρατηγική επιλογή ή επικίνδυνο στοίχημα;

Η επιλογή έμμεσης αποσταθεροποίησης μέσω εσωτερικών ένοπλων δυνάμεων εντάσσεται σε μια στρατηγική περιορισμού του κόστους για τις ΗΠΑ, αποφεύγοντας μια χερσαία εισβολή. Όμως πρόκειται για μοντέλο υψηλού ρίσκου:

• Ενδέχεται να οδηγήσει σε εμφυλιοπολεμική διάλυση του Ιράν.

• Μπορεί να προκαλέσει αντίδραση της Τουρκίας, η οποία διατηρεί κόκκινη γραμμή σε κάθε ενίσχυση κουρδικών ένοπλων δομών.

• Δημιουργεί αβεβαιότητα ως προς την αξιοπιστία των αμερικανικών εγγυήσεων.

Η γεωπολιτική εξίσωση περιπλέκεται περαιτέρω από τον συντονισμό Τραμπ–Νετανιάχου, καθώς το Ισραήλ εδώ και χρόνια προκρίνει αλλαγή καθεστώτος στην Τεχεράνη.

Το κρίσιμο ερώτημα δεν είναι μόνο αν οι ΗΠΑ θα εξοπλίσουν ένοπλες ομάδες εντός Ιράν. Είναι αν μπορούν –και αν θέλουν– να εγγυηθούν το «μετά». Γιατί στη Μέση Ανατολή, η ανατροπή είναι συχνά ευκολότερη από τη σταθεροποίηση.

Και οι Κούρδοι, όπως δείχνει η ιστορία, δεν ξεχνούν. Θυμηθείτε σχετική ανάλυση με τις 9 φορές που τους “πούλησαν” οι ΗΠΑ.

Με τη χερσαία επίθεση του Ισραήλ στον Λίβανο να βρίσκεται σε πλήρη εξέλιξη, ο πόλεμος στη Μέση Ανατολή μπαίνει στην τέταρτη ημέρα του με συνεχή ανταλλαγή σφοδρών πληγμάτων μεταξύ Ηνωμένων Πολιτειών, Ισραήλ και Ιράν, ανεβάζοντας επικίνδυνα το θερμόμετρο σε όλο το τόξο από την Ανατολική Μεσόγειο έως τον Περσικό Κόλπο.

Στο πιο αιχμηρό επεισόδιο των τελευταίων ωρών, το Ισραήλ ανακοίνωσε ότι εξαπέλυσε νέα χτυπήματα στο «συγκρότημα ηγεσίας» του Ιράν στην Τεχεράνη, περιλαμβάνοντας –σύμφωνα με την ίδια ανακοίνωση– ακόμη και εγκαταστάσεις που συνδέονται με το προεδρικό γραφείο. Ιδιαίτερη βαρύτητα αποκτά η πληροφορία ότι επλήγη το κτήριο της Συνέλευσης των Σοφών, την ώρα που –όπως αναφέρεται– 88 μέλη του συμβουλίου βρίσκονταν σε διαδικασία ψηφοφορίας για την επιλογή του επόμενου ανώτατου ηγέτη του Ιράν. Αν και δεν ήταν παρόντα όλα τα μέλη, η επίθεση φέρεται να σημειώθηκε εν μέσω καταμέτρησης των ψήφων, στοιχείο που, εφόσον επιβεβαιωθεί, ανεβάζει το επίπεδο του πλήγματος από «στρατιωτικό» σε ευθέως πολιτικό-θεσμικό, με στόχο την καρδιά της ιρανικής κρατικής συνέχειας.

Την ίδια ώρα, η Τεχεράνη απάντησε με πυραυλικά πλήγματα στο Τελ Αβίβ, προκαλώντας δεκάδες τραυματισμούς. Η εικόνα μιας σύγκρουσης που δεν περιορίζεται πλέον σε «χειρουργικές» επιδρομές, αλλά παράγει μαζικές απώλειες και χτυπά κρίσιμες αστικές περιοχές, ενισχύεται από τον απολογισμό που μεταφέρει η Ιρανική Ερυθρά Ημισέληνος: οι νεκροί από την έναρξη των αμερικανοϊσραηλινών επιθέσεων έχουν φτάσει –σύμφωνα με την ίδια– τους 787.

Στην Ανατολική Μεσόγειο, η Ελλάδα περνά σε καθεστώς αυξημένης ετοιμότητας, με κινήσεις που συνδυάζουν αεράμυνα, ναυτική παρουσία και πολιτικό μήνυμα στήριξης προς την Κύπρο. Σύμφωνα με τις πληροφορίες, αποστέλλεται συστοιχία Patriot στην Κάρπαθο, στο πλαίσιο θωράκισης της αεράμυνας, ενώ παράλληλα ενισχύεται η στήριξη προς τη Λευκωσία με μεταφορά της φρεγάτας «Κίμων» και ακόμη μίας φρεγάτας στην περιοχή, καθώς και ζεύγους F-16.

Την ίδια γραμμή επιχείρησε να αποσαφηνίσει και η ελληνική διπλωματία, με την εκπρόσωπο του υπουργείου Εξωτερικών να τονίζει ότι η Ελλάδα «δεν συμμετέχει σε επιχείρηση κατά του Ιράν», καλώντας σε άμεση αποκλιμάκωση και επιστροφή στη διπλωματία, καθώς η κλιμάκωση δείχνει να απειλεί όχι μόνο τις εμπλεκόμενες χώρες, αλλά και τη σταθερότητα της ευρύτερης γειτονιάς.

Στο πεδίο, το βάρος πέφτει ξανά στην Κύπρο. Από τη Λευκωσία, όπου έφτασε το πρωί της Τρίτης (03/03), ο υπουργός Εθνικής Άμυνας Νίκος Δένδιας εξέπεμψε μήνυμα απόλυτης στήριξης προς το νησί και τον κυπριακό λαό, μετά τα απανωτά πλήγματα με drone που καταγράφηκαν στις Βρετανικές Βάσεις στο Ακρωτήρι. «Πρόθεση της Ελλάδας είναι να παράσχει όποια βοήθεια μπορεί στο πλαίσιο των δυνατοτήτων της, απολύτως στη διάθεσή σας», υπογράμμισε ο κ. Δένδιας, σε μια δήλωση που λειτουργεί ταυτόχρονα ως διαβεβαίωση προς την Κύπρο και ως σήμα αποτροπής προς κάθε κατεύθυνση.

Το σκηνικό παραμένει ρευστό και επικίνδυνο: χερσαίες επιχειρήσεις στον Λίβανο, πλήγματα στην Τεχεράνη με στόχο την κορυφή του ιρανικού μηχανισμού και πυραυλικές απαντήσεις στο Τελ Αβίβ συνθέτουν μια κρίση που, κάθε ώρα που περνά, βαθαίνει. Οι επόμενες κινήσεις θα κρίνουν αν η σύγκρουση θα περιοριστεί ή αν θα μετατραπεί σε πολυμέτωπη αναμέτρηση με άμεσες συνέπειες και για την Ανατολική Μεσόγειο.