Σε μια χρονική συγκυρία όπου οι ισορροπίες στην Ανατολική Μεσόγειο και τα Βαλκάνια δοκιμάζονται καθημερινά, ο διευθυντής σύνταξης του Star Channel, Ηλίας Παπανικολάου, μέσα από την εκπομπή «Leaders», προχώρησε σε μια ανατομία της τρέχουσας ελληνοτουρκικής και διεθνούς πραγματικότητας που προκαλεί αίσθηση. Με λόγο αιχμηρό και αναλυτική σκέψη, ο κ. Παπανικολάου αποδομεί το αφήγημα περί «συμμαχικής» Ουκρανίας, ενώ ταυτόχρονα στέλνει ένα ηχηρό μήνυμα στην τουρκική πλευρά αλλά και στους εγχώριους «κλαυθμηριστές» της γεωπολιτικής.

Η Αδριανούπολη και το τουρκικό «θέατρο»

Η ανάλυση ξεκίνησε με τον σχολιασμό της είδησης περί ενίσχυσης των τουρκικών δυνάμεων καταδρομών στην Αδριανούπολη. Ο Ηλίας Παπανικολάου, χρησιμοποιώντας μια δόση μαύρου χιούμορ, χαρακτήρισε τη μετάθεση ενός Τούρκου κομάντο στην περιοχή αυτή ως «πορεία προς τον θάνατο». Η εγγύτητα της Αδριανούπολης με την Ορεστιάδα και ο ρόλος της ως σημείο ελέγχου (check point) με τελικό προορισμό την Κωνσταντινούπολη σε περίπτωση γενικευμένης σύρραξης, καθιστά τις εκεί δυνάμεις άμεσα εκτεθειμένες στην ελληνική αποτρεπτική ισχύ. «Όταν παίρνεις μετάθεση για την Αδριανούπολη, ουσιαστικά σου λένε ότι είσαι ο πρώτος που θα εξαϋλωθείς», σημείωσε χαρακτηριστικά, υπογραμμίζοντας ότι η ελληνική πλευρά έχει την πλήρη δυνατότητα να «αγγίξει» την περιοχή μέσα σε ελάχιστο χρόνο.

Η «πικρή» αλήθεια για την Ουκρανία και τα drones

Το πιο καυτό σημείο της ανάλυσης αφορούσε τη στάση της Ουκρανίας απέναντι στην Ελλάδα. Σύμφωνα με ρεπορτάζ της εφημερίδας «Turkiye», το οποίο ο κ. Παπανικολάου θεωρεί ότι περιέχει δόσεις αλήθειας, το Κίεβο έθεσε όρους στην Αθήνα για την προμήθεια ναυτικών drones. Η ουκρανική πλευρά φέρεται να ζητά εγγυήσεις ότι τα εν λόγω συστήματα δεν θα χρησιμοποιηθούν κατά της Τουρκίας. Αυτή η αποκάλυψη έρχεται σε πλήρη αντίθεση με την άνευ όρων στήριξη που παρείχε η ελληνική κυβέρνηση στον Ζελένσκι, κηρύσσοντας ουσιαστικά τον πόλεμο στη Ρωσία, στέλνοντας οπλισμό και θυσιάζοντας τις οικονομικές σχέσεις με τη Μόσχα (τουρισμός, αγροτικά προϊόντα, ενέργεια).

Ο Ηλίας Παπανικολάου δεν μάσησε τα λόγια του για τον «θρίαμβο» της ελληνικής διπλωματίας. Ενώ η Ελλάδα εγγυάται δάνεια δισεκατομμυρίων για την Ουκρανία και υφίσταται τις συνέπειες του εμπάργκο, η απάντηση που εισπράττει είναι ένας εκβιαστικός όρος που προστατεύει τα τουρκικά συμφέροντα. Ταυτόχρονα, η Ουκρανία επιλέγει να προμηθευτεί τουρκικές κορβέτες, επιβεβαιώνοντας ότι οι γεωπολιτικές φιλίες δεν στηρίζονται στο «δίκαιο», αλλά στα σκληρά συμφέροντα.

Η εγχώρια μιζέρια και η ανάγκη για πατριωτική ανάσα

Κλείνοντας το γεωπολιτικό σκέλος, ο διευθυντής του Star εξαπέλυσε επίθεση σε μέρος των Ελλήνων διεθνολόγων και απόστρατων που εμφανίζονται στα ΜΜΕ. Τους κατηγόρησε για μια ατελείωτη «κλάψα» και μιζέρια, εστιάζοντας μόνο στις ελλείψεις (τορπίλες, drones, βλήματα Scalp Naval) και όχι στις τεράστιες δυνατότητες της Ελλάδας. «Είμαστε μια υπερδύναμη σε σχέση με το μέγεθός μας. Πείτε στον κόσμο τι έχουμε, δώστε του κουράγιο», ανέφερε, τονίζοντας ότι ο ελληνικός στρατός παραμένει ένας από τους ισχυρότερους στην Ευρώπη.

Με τη συμφωνία κατάπαυσης του πυρός μεταξύ Ιράν, Ισραήλ και ΗΠΑ να παραμένει εύθραυστη, το ερώτημα αν ο πόλεμος έχει πράγματι τελειώσει — και ποιος βγαίνει νικητής — επανέρχεται με ένταση. Ο αναπληρωτής καθηγητής Διεθνών Σχέσεων στο Πανεπιστήμιο Λευκωσίας, Μιχάλης Κοντός, απαντώντας σε ερωτήματα του Κυπριακού Πρακτορείου Ειδήσεων (ΚΥΠΕ), εξηγεί γιατί δεν μπορούν να γίνουν ασφαλείς προβλέψεις, σκιαγραφώντας ωστόσο τις τάσεις που θα κρίνουν την επόμενη ημέρα της σύγκρουσης.

Οι εξελίξεις των τελευταίων ημερών εύλογα δημιουργούν ερωτηματικά και προκαλούν ανησυχία για το αν είναι πιθανό να επαναρχίσει ο πόλεμος, αλλά και για το πώς ένα νέο ξέσπασμα εχθροπραξιών ή μια παρατεταμένη κρίση στα στενά του Ορμούζ θα επηρεάσει τόσο τη σταθερότητα στην ευρύτερη περιοχή όσο και την παγκόσμια αγορά ενέργειας. Ζητήσαμε, λοιπόν, από τον καθηγητή Μιχάλη Κοντό να μας εξηγήσει πού βρισκόμαστε σήμερα και ποιες παράμετροι θα κρίνουν τη συνέχεια.

Ο ίδιος προειδοποιεί εξαρχής ότι η ανάγνωση των εξελίξεων δεν είναι εύκολη υπόθεση. «Η ανάγνωση των εξελίξεων δυσχεραίνεται από το αναπόφευκτο γεγονός της ατελούς πληροφόρησης», σημειώνει, προσθέτοντας ότι «κατά κανόνα, η ευαίσθητη ισορροπία μεταξύ πολέμου και διπλωματίας, ιδιαίτερα σε συνθήκες κατάπαυσης του πυρός, διατηρεί ένα έντονα απρόβλεπτο στοιχείο». Όπως καταλήγει, «ασφαλείς προβλέψεις για το πώς θα εξελιχθεί η τρέχουσα κατάσταση δεν μπορούν να γίνουν»· μπορούν, ωστόσο, να σκιαγραφηθούν ορισμένες τάσεις που, στον βαθμό που γίνονται αντιληπτές από τους λήπτες αποφάσεων, ενδέχεται να επηρεάσουν την πορεία της σύγκρουσης.

Ορμούζ και πυρηνικό πρόγραμμα: οι δύο στόχοι που κρίνουν τη συνέχεια

————————————

Ποια είναι, λοιπόν, η πραγματική στοχοθεσία της Ουάσιγκτον και του Τελ Αβίβ σε αυτή τη φάση; Ο κ. Κοντός εντοπίζει δύο σαφείς προτεραιότητες. «Φαίνεται ότι η στοχοθεσία των ΗΠΑ και του Ισραήλ στο παρόν στάδιο επικεντρώνεται στο άνοιγμα των στενών του Ορμούζ και στην παύση του ιρανικού πυρηνικού προγράμματος», αναφέρει, διευκρινίζοντας ότι «για τις ΗΠΑ το άνοιγμα των στενών είναι κομβικής σημασίας, ενώ το Ισραήλ αποδίδει μεγαλύτερη έμφαση στο πυρηνικό πρόγραμμα της Τεχεράνης».

Το αν θα συνεχιστεί ή όχι ο πόλεμος, εξηγεί, εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από το αν θα επιτευχθούν αυτοί οι στόχοι, αλλά και από μία ακόμη παράμετρο. «Θα πρέπει επίσης να λάβουμε υπόψη άλλη μία συναφή παράμετρο: το κατά πόσον η Ουάσιγκτον και το Τελ Αβίβ θεωρούν ότι οι στρατιωτικές δυνατότητες του Ιράν έχουν δεχθεί κρίσιμο πλήγμα», σημειώνει. Και προειδοποιεί: «Εάν όντως υπάρχει αυτή η αντίληψη και αν το ιρανικό καθεστώς συνεχίσει να τηρεί άκαμπτη στάση επί των δύο αυτών ζητημάτων, τότε η πιθανότητα επανάληψης των εχθροπραξιών αυξάνεται».

Γιατί η λύση θα είναι, αναπόφευκτα, διπλωματική

————————–

Παρά τη ρευστότητα, ο καθηγητής εκτιμά ότι το τέλος της κρίσης θα έρθει μέσα από τη διπλωματία. «Στο τέλος της ημέρας, δεν μπορεί παρά να υπάρξει μια διπλωματική διευθέτηση της σύγκρουσης», υπογραμμίζει. «Κανένας πόλεμος δεν είναι ες αεί επιθυμητός· συνεπώς, αργά ή γρήγορα θα υπάρξει η κατάλληλη ισορροπία και ευθυγράμμιση μεταξύ του αποδεκτού κόστους και του επιδιωκόμενου οφέλους για τα αντιμαχόμενα μέρη, ώστε να καταστεί δυνατή μια συμφωνία».

Πώς εξηγείται όμως η καταιγιστική — και συχνά αντιφατική — ρητορική των τελευταίων ημερών; Ο κ. Κοντός τη συνδέει με ένα επικοινωνιακό αδιέξοδο: όλες οι πλευρές χρειάζονται μια αφήγηση νίκης. «Από επικοινωνιακής άποψης, η κυριότερη δυσκολία που αντιμετωπίζουν οι αντιμαχόμενοι είναι η ανάγκη τους να “πουλήσουν” την όποια διπλωματική διευθέτηση ως νίκη, τόσο στο εσωτερικό όσο και διεθνώς», παρατηρεί.

Στο πλαίσιο αυτό εντάσσει και τη στάση του Λευκού Οίκου. «Ιδιαίτερα σε σχέση με τις ΗΠΑ, η τακτική των συχνών αντιφατικών δηλώσεων εκ μέρους του Προέδρου Τραμπ καταδεικνύει μια προσπάθεια κεφαλαιοποίησης της αμερικανικής υπεροπλίας ως μοχλού πίεσης, με στόχο την αποκόμιση διπλωματικών κερδών», εξηγεί. Όμως η τακτική αυτή σκοντάφτει στην ανθεκτικότητα της Τεχεράνης: «Το γεγονός ότι το ιρανικό καθεστώς αποδεικνύεται ανθεκτικό και πρόθυμο να απορροφήσει σημαντικό πολεμικό κόστος δυσχεραίνει αυτή την — όχι και τόσο προσεκτικά σχεδιασμένη — τακτική».

Η Τεχεράνη, εξάλλου, διαθέτει και δικά της χαρτιά. «Η επιτυχής αξιοποίηση της στρατηγικής θέσης του Ιράν στα στενά του Ορμούζ, σε συνδυασμό με την πρόκληση περιφερειακού χάους και την έλλειψη ενιαίας στάσης από τα αραβικά κράτη της περιοχής, αποτελεί άλλο ένα εμπόδιο για την αμερικανική εξαναγκαστική διπλωματία», τονίζει.

Υπάρχει, τέλος, και ένας παράγοντας που τροφοδοτεί την αβεβαιότητα στο εσωτερικό των δύο πρωταγωνιστών. «Φαίνεται ότι τόσο στην Ουάσιγκτον όσο και στην Τεχεράνη υπάρχουν εσωτερικές διαφωνίες ως προς το κατά πόσον η επανάληψη των εχθροπραξιών θα ήταν επιθυμητή», επισημαίνει ο κ. Κοντός. «Η διχογνωμία αυτή δυσκολεύει την κατάληξη σε μια ενιαία και σταθερή στάση, γεγονός που συμβάλλει στην αβεβαιότητα που παρατηρείται τις τελευταίες ημέρες», καταλήγει.

Πηγή: ΚΥΠΕ

Ο Λευκός Οίκος θεωρεί ότι βρίσκεται κοντά σε συμφωνία με το Ιράν με βάση μνημόνιο κατανόησης μεγέθους μίας σελίδας για τον τερματισμό του πολέμου και την θέσπιση ενός πλαισίου για περαιτέρω διαπραγματεύσεις για το πυρηνικό πρόγραμμα της Τεχεράνης, σύμφωνα με δύο αμερικανούς αξιωματούχους και δύο ακόμη πηγές με γνώση του θέματος που επικαλείται δημοσίευμα του Axios.

Οι Ηνωμένες Πολιτείες αναμένουν απαντήσεις επί σειρά σημαντικών θεμάτων εντός των προσεχών 48 ωρών. Τίποτε δεν έχει συμφωνηθεί ακόμη, αλλά οι πηγές δηλώνουν ότι είναι το κοντινότερο σημείο στο οποίο έχουν φθάσει οι πλευρές από την έναρξη του πολέμου.

Μεταξύ άλλων, η συμφωνία προβλέπει ότι το Ιράν θα δεσμευθεί βάσει μνημονίου για τον εμπλουτισμό του ουρανίου, οι ΗΠΑ θα συμφωνήσουν στην άρση των κυρώσεων και την αποδέσμευση δισεκατομμυρίων παγωμένων ιρανικών περιουσιακών στοιχείων, καθώς και την άρση των εκατέρωθεν περιορισμών για την ναυσιπλοΐα στα Στενά του Ορμούζ.

Πολλοί από τους όρους που περιέχονται στο μνημόνιο κατανόησης υπόκεινται στην επίτευξη τελικής συμφωνίας, γεγονός που αφήνει ανοικτά τα ενδεχόμενα επανάληψης των εχθροπραξιών ή παράτασης της μετέωρης κατάστασης που υπάρχει σήμερα καθώς έχουν διακοπεί οι εχθροπραξίες, αλλά τίποτε δεν έχει επιλυθεί, σύμφωνα με το Axios.

Πηγή: ΑΠΕ