Ακολουθήστε μας

Αναλύσεις

Bitter Winter: Καμία πραγματική ελευθερία για την Καθολική Εκκλησία στην Κίνα – Η πίεση του Πεκίνου και η σιωπή του Βατικανού

Η λεγόμενη «σινοποίηση» της θρησκείας, δηλαδή η προσαρμογή της πίστης στις πολιτικές και ιδεολογικές απαιτήσεις του Πεκίνου, λειτουργεί πλέον ως μηχανισμός ελέγχου και πειθαρχίας.

Δημοσιεύτηκε στις

Η κατάσταση των Καθολικών στην Κίνα επιδεινώνεται, παρά τη συμφωνία του 2018 ανάμεσα στην Αγία Έδρα και το Πεκίνο για τον διορισμό επισκόπων, σύμφωνα με δημοσίευμα του Bitter Winter, που επικαλείται νέα έκθεση της Human Rights Watch.

Το κεντρικό συμπέρασμα είναι σκληρό! Οι Καθολικοί που αρνούνται να υποταχθούν στον πλήρη έλεγχο του Κινεζικού Κομμουνιστικού Κόμματος βρίσκονται σήμερα υπό ακόμη μεγαλύτερη πίεση. Η λεγόμενη «σινοποίηση» της θρησκείας, δηλαδή η προσαρμογή της πίστης στις πολιτικές και ιδεολογικές απαιτήσεις του Πεκίνου, λειτουργεί πλέον ως μηχανισμός ελέγχου και πειθαρχίας.

Σύμφωνα με τον Yalkun Uluyol της Human Rights Watch, σχεδόν οκτώ χρόνια μετά τη συμφωνία Βατικανού – Κίνας και μια δεκαετία μετά την έναρξη της εκστρατείας «σινοποίησης» από τον Σι Τζινπίνγκ, οι Καθολικοί στην Κίνα αντιμετωπίζουν κλιμακούμενη καταστολή που παραβιάζει τη θρησκευτική τους ελευθερία.

Ο Uluyol καλεί τον Πάπα Λέοντα ΙΔ΄ να επανεξετάσει επειγόντως τη συμφωνία με το Πεκίνο και να πιέσει την κινεζική κυβέρνηση να σταματήσει τις διώξεις, τον εκφοβισμό και την πίεση κατά των υπόγειων καθολικών κοινοτήτων, των ιερέων και των πιστών.

Από τη συμφωνία του 2018 στην αυστηρότερη καταστολή

Η συμφωνία του 2018 παρουσιάστηκε ως προσπάθεια εξομάλυνσης των σχέσεων Βατικανού – Πεκίνου. Στην πράξη, όμως, σύμφωνα με την έκθεση, δεν βελτίωσε τη θέση των περίπου 12 εκατομμυρίων Καθολικών της Κίνας.

Αντίθετα, το Πεκίνο αξιοποίησε το νέο πλαίσιο για να αυξήσει την πίεση στους επισκόπους και στους ιερείς, ζητώντας τους να ενταχθούν στην Κινεζική Καθολική Πατριωτική Ένωση, δηλαδή στη δομή που λειτουργεί υπό κρατικό έλεγχο.

Το Βατικανό, σύμφωνα με το δημοσίευμα, επιχείρησε το 2019 να κρατήσει ισορροπίες, αναγνωρίζοντας μεν τη δυνατότητα αντίρρησης συνείδησης για όσους δεν ήθελαν να ενταχθούν στην Πατριωτική Ένωση, αλλά ταυτόχρονα αντιμετωπίζοντας την ένταξη ως τη νέα κανονικότητα.

Αυτή η στάση, όπως υποστηρίζει το Bitter Winter, προκάλεσε βαθιά ανησυχία σε πολλούς Καθολικούς της Κίνας, ιδίως σε όσους ανήκουν στην «υπόγεια» Εκκλησία και παραμένουν πιστοί στην παπική αυθεντία, αρνούμενοι να ενταχθούν σε κρατικά ελεγχόμενες θρησκευτικές δομές.

Η «σινοποίηση» ως ιδεολογικός έλεγχος

Η πολιτική της «σινοποίησης» των θρησκειών ενισχύθηκε ιδιαίτερα μετά την άνοδο του Σι Τζινπίνγκ στην εξουσία το 2012. Από το 2016 και μετά, η ενσωμάτωση «κινεζικών χαρακτηριστικών» στη θρησκευτική αρχιτεκτονική, τη διδασκαλία και την πρακτική μετατράπηκε σε κεντρική στρατηγική του καθεστώτος.

Το Πεκίνο παρουσιάζει τη σινοποίηση ως προσαρμογή της πίστης στην κινεζική κουλτούρα. Όμως, κατά τους επικριτές της πολιτικής αυτής, δεν πρόκειται για πολιτισμική ενσωμάτωση, αλλά για υποταγή της θρησκείας στις «σοσιαλιστικές αξίες» και στην πολιτική γραμμή του Κομμουνιστικού Κόμματος.

Το Bitter Winter σημειώνει ότι αξιωματούχοι του Βατικανού είχαν προκαλέσει αντιδράσεις όταν, το 2018, παρουσίασαν τη σινοποίηση ως δυνητικά συμβατή με την ιστορική καθολική παράδοση της πολιτισμικής προσαρμογής. Ωστόσο, όπως τονίζεται στο δημοσίευμα, η προσέγγιση ιεραποστόλων όπως ο Ματέο Ρίτσι δεν έχει καμία σχέση με το μοντέλο του Σι Τζινπίνγκ, το οποίο απαιτεί ιδεολογική ευθυγράμμιση με το Κόμμα.

Νέοι περιορισμοί σε εκκλησίες, φιλανθρωπία και παιδιά

Μετά το 2018, η Κίνα προχώρησε σε νέο κύμα περιορισμών στη θρησκευτική ζωή. Οι νέοι κανονισμοί για τις θρησκευτικές υποθέσεις περιόρισαν τη διακίνηση θρησκευτικού υλικού, τις διαδικτυακές θρησκευτικές δραστηριότητες, τη διακονία προς παιδιά και τις καθολικές φιλανθρωπικές πρωτοβουλίες.

Ιδιαίτερη σημασία δίνεται στο κλείσιμο καθολικών ορφανοτροφείων και φιλανθρωπικών δομών. Σύμφωνα με το δημοσίευμα, ιερέας απηύθυνε έκκληση στο Βατικανό να παρέμβει για να αποτραπεί το κλείσιμο ιστορικού ορφανοτροφείου στη μητρόπολη Zhaoxian, καθώς και άλλων δομών που είχαν μπει στο στόχαστρο μετά το 2018. Η έκκληση, όπως αναφέρεται, δεν έφερε αποτέλεσμα.

Οι θρησκευτικά προσανατολισμένες φιλανθρωπικές δραστηριότητες έχουν ουσιαστικά απαγορευθεί ή περιοριστεί δραστικά, καθώς οι κινεζικοί κανονισμοί δεν αναγνωρίζουν εύκολα νομικό καθεστώς σε οργανώσεις που συνδέουν κοινωνικό έργο με θρησκευτική αποστολή.

Ακόμη πιο κρίσιμο θεωρείται το ζήτημα των παιδιών. Σύμφωνα με την Human Rights Watch, εσωτερικά έγγραφα καλούν τους γονείς να μην «εμφυσούν θρησκευτικές ιδέες» στα παιδιά τους, ενώ τα σχολεία ενθαρρύνονται να καθοδηγούν τους μαθητές ώστε να αναφέρουν τέτοιες περιπτώσεις στις αρχές.

Για πολλούς Καθολικούς, αυτό αποτελεί απόπειρα διακοπής της διαγενεακής συνέχειας της πίστης. Με απλά λόγια, το καθεστώς δεν αρκείται στον έλεγχο των σημερινών πιστών. Θέλει να εμποδίσει τη μετάδοση της πίστης στην επόμενη γενιά.

Επιτήρηση, ιδεολογική εκπαίδευση και φόβος

Η έκθεση κάνει λόγο για αυξανόμενη επιτήρηση των καθολικών κοινοτήτων. Σε ορισμένες περιοχές, οι πιστοί φέρεται να υποχρεώνονται να δηλώνουν εκ των προτέρων την πρόθεσή τους να παρακολουθήσουν λειτουργία.

Η παρουσία καμερών και οι έλεγχοι στις επίσημες εκκλησίες αποθαρρύνουν πολλούς πιστούς από το να συμμετέχουν ανοιχτά στη λατρεία. Σε ορισμένες περιπτώσεις, σύμφωνα με το δημοσίευμα, πιστοί φέρεται να οργανώνουν ακόμη και ψεύτικους γάμους, ώστε να μπορούν να συγκεντρωθούν και να προσευχηθούν μακριά από την επιτήρηση των κρατικών χώρων.

Παράλληλα, οι κληρικοί υποβάλλονται σε υποχρεωτική ιδεολογική εκπαίδευση. Ακαδημαϊκός που μίλησε στην Human Rights Watch χαρακτήρισε αυτή τη διαδικασία ως συντονισμένη προσπάθεια να μειωθεί η «ενέργεια» και η ανεξαρτησία των θρησκευτικών λειτουργών.

Κατηγορίες για σιωπή του Βατικανού

Το πιο ευαίσθητο σημείο του δημοσιεύματος αφορά τη στάση του Βατικανού. Σύμφωνα με το Bitter Winter, ούτε ο Πάπας Φραγκίσκος ούτε ο σημερινός Πάπας Λέων ΙΔ΄ έχουν ασκήσει δημόσια και ισχυρή πίεση απέναντι στο Πεκίνο για την επιδείνωση της κατάστασης των Καθολικών στην Κίνα.

Το άρθρο αναφέρει ότι δέκα επίσκοποι αναγνωρισμένοι από το Βατικανό έχουν τεθεί υπό παράνομη κράτηση ή έχουν υποστεί διώξεις, ενώ έξι ακόμη επίσκοποι πέθαναν τα τελευταία χρόνια υπό συνθήκες που προκαλούν ανησυχία. Άλλοι φέρονται να έχουν εξαφανιστεί.

Σύμφωνα με την Human Rights Watch, ορισμένοι υπόγειοι Καθολικοί αισθάνονται προδομένοι από το Βατικανό. Υπάρχει φόβος ότι, αφού δεν διορίζονται νέοι επίσκοποι για την υπόγεια Εκκλησία, οι κοινότητες αυτές μακροπρόθεσμα θα εξαφανιστούν.

Η σιωπηλή ή προσεκτική στάση της Αγίας Έδρας, κατά το δημοσίευμα, έχει ενθαρρύνει το Πεκίνο να αυξήσει την πίεση. Το μήνυμα που λαμβάνουν οι κινεζικές αρχές είναι ότι μπορούν να συνεχίσουν την πολιτική ελέγχου χωρίς σοβαρό διπλωματικό κόστος.

Δεν είναι μόνο οι Καθολικοί

Το Bitter Winter υπενθυμίζει ότι οι Καθολικοί δεν είναι η μόνη θρησκευτική κοινότητα που δέχεται πιέσεις στην Κίνα. Θιβετιανοί Βουδιστές, Μουσουλμάνοι και άλλες θρησκευτικές ομάδες έχουν υποστεί κατεδαφίσεις χώρων λατρείας, αναγκαστική ιδεολογική κατήχηση, φυλακίσεις και βασανιστήρια.

Σε ορισμένες περιπτώσεις, η διεθνής κοινότητα έχει χαρακτηρίσει τις πρακτικές αυτές ως εγκλήματα κατά της ανθρωπότητας ή ακόμη και γενοκτονία, ιδίως σε σχέση με τους Ουιγούρους και άλλες μουσουλμανικές κοινότητες της Σιντζιάνγκ.

Η καταστολή των Καθολικών, λοιπόν, εντάσσεται σε μια ευρύτερη πολιτική: καμία θρησκευτική ταυτότητα δεν επιτρέπεται να σταθεί πάνω από την πολιτική νομιμοφροσύνη προς το Κομμουνιστικό Κόμμα.

Παραβίαση διεθνών δικαιωμάτων

Η Human Rights Watch υπογραμμίζει ότι η καταστολή των Καθολικών στην Κίνα παραβιάζει βασικά διεθνή πρότυπα ανθρωπίνων δικαιωμάτων, ιδιαίτερα το άρθρο 18 της Οικουμενικής Διακήρυξης των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου, που κατοχυρώνει την ελευθερία σκέψης, συνείδησης και θρησκείας.

Αντίστοιχα, το άρθρο 18 του Διεθνούς Συμφώνου για τα Ατομικά και Πολιτικά Δικαιώματα κατοχυρώνει το δικαίωμα κάθε ανθρώπου να έχει, να υιοθετεί και να εκδηλώνει τη θρησκεία ή την πίστη του, ατομικά ή συλλογικά, δημόσια ή ιδιωτικά. Η Κίνα έχει υπογράψει το Σύμφωνο, αλλά δεν το έχει επικυρώσει.

Ο Uluyol καλεί την Αγία Έδρα και τις κυβερνήσεις που ενδιαφέρονται για τα ανθρώπινα δικαιώματα να πιέσουν το Πεκίνο ώστε να σεβαστεί τη θρησκευτική ελευθερία όλων των Καθολικών, αλλά και όλων των θρησκευτικών κοινοτήτων στην Κίνα.

Το συμπέρασμα του δημοσιεύματος είναι ξεκάθαρο: πίσω από τη διπλωματική γλώσσα περί διαλόγου και συμφωνιών, η πραγματικότητα για τους Καθολικούς στην Κίνα παραμένει σκληρή. Όσοι δέχονται τον κρατικό έλεγχο μπορούν να λειτουργούν υπό περιορισμούς. Όσοι επιμένουν στην ανεξαρτησία της πίστης τους από το Κομμουνιστικό Κόμμα, αντιμετωπίζουν πίεση, παρακολούθηση, εκφοβισμό και αποκλεισμό.

Η συμφωνία του 2018 δεν έφερε πραγματική ελευθερία. Αντίθετα, σύμφωνα με την έκθεση, άφησε την υπόγεια Καθολική Εκκλησία πιο εκτεθειμένη απέναντι σε ένα κράτος που δεν ζητά απλώς νομιμότητα, αλλά πλήρη ιδεολογική υποταγή.

Είναι ο άγνωστος Χ, αλλά φυσικό πρόσωπο που βοηθάει στην παραγωγή ειδήσεων στο Geopolitico.gr, αλλά και τη δημιουργία βίντεο στο κανάλι του Σάββα Καλεντερίδη. Πολλοί τον χαρακτηρίζουν ως ανθρώπινο αλγόριθμο λόγω του όγκου των δεδομένων και πληροφοριών που αφομοιώνει καθημερινώς. Είναι καταδρομέας με ειδικότητα Χειριστή Ασυρμάτων Μέσων.

GEOPOLITICO

Κίνδυνος και… έγκλημα!

Ο πρόεδρος του ΕΛΙΣΜΕ επικρίνει τους χειρισμούς στην ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας–Κύπρου, εκτιμά ότι η επίσκεψη Ρούμπιο θα συνοδευτεί από εξοπλιστικές πιέσεις και απορρίπτει την παραχώρηση ελληνικών Patriot στην Ουκρανία.

Δημοσιεύτηκε

στις

Αιχμηρή παρέμβαση για την αντιμετώπιση των τουρκικών πιέσεων και την αξιοποίηση της στρατηγικής θέσης της Ελλάδας έκανε στη «Ναυτεμπορική» ο αντιστράτηγος ε.α. και πρόεδρος του ΕΛΙΣΜΕ, Ιωάννης Μπαλτζώης.

Στο επίκεντρο έθεσε το καλώδιο Ελλάδας–Κύπρου, προειδοποιώντας ότι ενδεχόμενη αποδοχή της απαίτησης της Άγκυρας για έγγραφη άδεια θα δημιουργούσε, κατά την εκτίμησή του, επικίνδυνο προηγούμενο εις βάρος των ελληνικών κυριαρχικών δικαιωμάτων.

Το καλώδιο και η παγίδα της άδειας

Ο κ. Μπαλτζώης σχολίασε θετικά την τοποθέτηση του Άγγελου Συρίγου για την ελληνική υποχωρητικότητα, όπως αυτή παρουσιάστηκε στη συζήτηση. Υποστήριξε ότι ο βουλευτής εξέφρασε δημόσια μια διαπίστωση που ο ίδιος επαναλαμβάνει εδώ και καιρό.

Παράλληλα, έθεσε το ζήτημα της απουσίας συγκεκριμένου χρονοδιαγράμματος για την ηλεκτρική διασύνδεση. Όπως τόνισε, ένα τόσο σημαντικό διακρατικό έργο δεν μπορεί να παραμένει χωρίς σαφές πλαίσιο υλοποίησης. Κατά την άποψή του, η αναζήτηση στήριξης μέσω γαλλικών συμφερόντων φανερώνει αμηχανία απέναντι στις τουρκικές αντιδράσεις.

Η σοβαρότερη προειδοποίησή του αφορούσε το ενδεχόμενο υποβολής αιτήματος άδειας προς την Τουρκία. Μια τέτοια κίνηση, υποστήριξε, θα ξεπερνούσε την πολιτική ταπείνωση: θα μπορούσε να χρησιμοποιηθεί από την Άγκυρα ως παραδοχή των αξιώσεών της και να αξιοποιηθεί εναντίον της Ελλάδας και σε άλλες περιοχές του Αιγαίου.

Επικρίνοντας τους χειρισμούς στην Κάσο, επισήμανε ότι όταν η άλλη πλευρά χρησιμοποιεί πολεμικά πλοία για να επιβάλει τη θέση της, η Ελλάδα οφείλει να επιδεικνύει ανάλογη αποφασιστικότητα. Στη δική του ανάγνωση, η στρατιωτικοποίηση ενός ζητήματος από την Τουρκία δεν μπορεί να αντιμετωπίζεται με αποχώρηση και διαρκείς αναβολές.

«Δεν πρέπει εμείς να γονατίσουμε»

Ιδιαίτερη σημασία απέδωσε στη διατύπωση προειδοποιήσεων από το τουρκικό υπουργείο Άμυνας. Εκτίμησε ότι η Άγκυρα επιχειρεί έτσι να προσδώσει στρατιωτικό βάρος στις διεκδικήσεις της και να εντείνει την πίεση προς την ελληνική πλευρά.

Ωστόσο, απέρριψε την αντίληψη ότι αυτό πρέπει να οδηγεί αυτομάτως σε υποχώρηση.

«Δεν σημαίνει ότι επειδή το λέει το υπουργείο Άμυνας πρέπει εμείς να γονατίσουμε», ανέφερε χαρακτηριστικά.

Επικαλούμενος ανάλυση του Μάικλ Ρούμπιν, αμφισβήτησε την εικόνα απόλυτης στρατιωτικής ισχύος που προβάλλει η Τουρκία. Υποστήριξε ότι το μέγεθος των ενόπλων δυνάμεών της δεν τεκμηριώνει από μόνο του την αποτελεσματικότητά τους απέναντι σε έναν οργανωμένο αντίπαλο.

Αναφέρθηκε επίσης στην προσωπική του εμπειρία από κοινά επιτελεία και ασκήσεις, αποδίδοντας υψηλό επίπεδο στο ελληνικό στρατιωτικό προσωπικό και επισημαίνοντας αδυναμίες της τουρκικής πλευράς.

Στο ίδιο πλαίσιο έκανε ιστορική αναφορά στην εισβολή στην Κύπρο το 1974. Απέδωσε καθοριστική ευθύνη στους τότε ελληνικούς χειρισμούς και στις εντολές που δόθηκαν, υποστηρίζοντας ότι η έκβαση δεν μπορεί να παρουσιάζεται απλώς ως απόδειξη τουρκικής στρατιωτικής υπεροχής.

Το ισραηλινό ενδιαφέρον και η Κύπρος

Ο πρόεδρος του ΕΛΙΣΜΕ αναφέρθηκε σε ανάλυση της Jerusalem Post, την οποία συνέδεσε με ισραηλινές ανησυχίες για τις τουρκικές θαλάσσιες διεκδικήσεις και την ασφάλεια της ναυσιπλοΐας.

Όπως μετέφερε, ο θαλάσσιος διάδρομος που προβάλλεται μέσω του τουρκολιβυκού μνημονίου αντιμετωπίζεται στην εν λόγω ανάλυση ως δυνητικό πρόβλημα για τις θαλάσσιες μεταφορές του Ισραήλ. Με βάση αυτή την ανάγνωση, εκτίμησε ότι οι τουρκικές επιδιώξεις θίγουν ευρύτερα συμφέροντα στη Μεσόγειο και ενδέχεται να προκαλέσουν πρόσθετες αντιδράσεις.

Διατύπωσε επίσης την πρόβλεψη ότι το κατεχόμενο τμήμα της Κύπρου μπορεί να βρεθεί στο επίκεντρο έντονων εξελίξεων, χωρίς να παρουσιάσει συγκεκριμένο περιστατικό ως ήδη δρομολογημένο.

Τι περιμένει από τον Ρούμπιο

Για την επίσκεψη του Μάρκο Ρούμπιο στην Αθήνα, ο κ. Μπαλτζώης εκτίμησε ότι η αμερικανική πλευρά θα επιδιώξει ελληνική συμμετοχή σε διπλωματικές προσπάθειες σχετικές με το Ιράν και την περιφερειακή ασφάλεια, καθώς και πρόσθετες αγορές αμερικανικών οπλικών συστημάτων.

Συνέδεσε το ελληνικό ενδιαφέρον με την εμπορική ναυτιλία και την ανάγκη να παραμένουν ασφαλείς οι θαλάσσιες οδοί. Υπενθύμισε τις ιστορικές σχέσεις Ελλάδας και Ιράν, αναγνωρίζοντας ότι οι σημερινές πολιτικές σχέσεις έχουν διαταραχθεί.

Στο εξοπλιστικό σκέλος, προέβλεψε πιέσεις προς την Αθήνα για μεγαλύτερο μερίδιο των αμυντικών δαπανών σε αμερικανικά συστήματα, πέραν των F-35. Κατά την εκτίμησή του, οι δεσμεύσεις προς άλλους προμηθευτές και τα συγκεκριμένα δημοσιονομικά περιθώρια θα δυσκολέψουν τους κυβερνητικούς χειρισμούς.

Κάθετος για τους Patriot

Κατηγορηματική ήταν η αντίθεσή του σε ενδεχόμενη παραχώρηση ελληνικών Patriot στην Ουκρανία. Υποστήριξε ότι μια τέτοια απόφαση θα αποδυνάμωνε την ελληνική άμυνα, ιδιαίτερα λόγω των δυσκολιών αναπλήρωσης.

«Θα είναι έγκλημα να τους δώσουμε», είπε, επιμένοντας ότι προτεραιότητα πρέπει να αποτελεί η κάλυψη των ελληνικών αμυντικών αναγκών.

Στη συζήτηση επικαλέστηκε πληροφορία για πιθανή παραχώρηση Patriot με όρο την προστασία ελληνικών εμπορικών πλοίων από ουκρανικά πλήγματα. Πρόκειται για πληροφορία που ανέφερε ο ίδιος, χωρίς να παρουσιάσει τεκμήρια κατά την παρέμβασή του.

Παράλληλα, αναγνώρισε την ενίσχυση της Πολεμικής Αεροπορίας και του Πολεμικού Ναυτικού μέσω των εξοπλιστικών προγραμμάτων, ζητώντας μεγαλύτερη προσοχή στον Στρατό Ξηράς. Ειδικά για τα τεθωρακισμένα οχήματα μάχης, έθεσε το ζήτημα της προστατευμένης μεταφοράς και υποστήριξης των στρατιωτών στο πεδίο.

Η Ελλάδα να διεκδικήσει περισσότερα

Κλείνοντας, ο κ. Μπαλτζώης υποστήριξε ότι η Ελλάδα δεν αξιοποιεί επαρκώς τη γεωπολιτική της αξία στις σχέσεις με τους συμμάχους. Έφερε ως παράδειγμα την Αλεξανδρούπολη και τη συμβολή της στις μεταφορές στρατιωτικού υλικού προς την Ουκρανία, αντιπαραβάλλοντας αυτή την προσφορά με τα ανταλλάγματα που, κατά την άποψή του, λαμβάνει η χώρα.

Εστίασε στη σημασία του Αιγαίου, της Κρήτης και της Κύπρου για τους θαλάσσιους διαδρόμους της Ανατολικής Μεσογείου. Ζήτησε η στρατηγική θέση της Ελλάδας να μετατρέπεται σε διαπραγματευτική ισχύ, αμυντική ενίσχυση και ουσιαστική υποστήριξη των εθνικών συμφερόντων.

Συνέχεια ανάγνωσης

GEOPOLITICO

Κειμήλια αντί λειψάνων Σαμουήλ: Τα ερωτήματα για τη συμφωνία με τη Βουλγαρία και τη Συνθήκη του Νεϊγύ

Ο Γιώργος Καρανίκας, με άρθρο του στον «Χρόνο», θέτει ζήτημα αντιμετώπισης των λεηλατημένων ελληνικών θησαυρών ως αντικειμένων ανταλλαγής. Η υποχρέωση επιστροφής, οι εκκρεμείς διεκδικήσεις και οι ενστάσεις των Μητροπόλεων.

Δημοσιεύτηκε

στις

από τον

Η επιστροφή 48 εκκλησιαστικών κειμηλίων από τη Βουλγαρία επαναφέρει ένα ιστορικό και πολιτικό ερώτημα: γιατί η απόδοση θησαυρών που αφαιρέθηκαν από ελληνικές μονές συνδέεται με την παράδοση ανταλλάγματος, όταν η Συνθήκη του Νεϊγύ προέβλεπε ήδη την επιστροφή τους;

Αυτό είναι το κεντρικό ζήτημα που αναδεικνύει ο δημοσιογράφος Γιώργος Καρανίκας, στο άρθρο του «Διαγράφουμε την συνθήκη του Νεϊγύ;», που δημοσιεύεται στην εφημερίδα «Χρόνος» στις 7 Οκτωβρίου. Η παρέμβασή του στρέφεται κατά της λογικής της ανταλλαγής και της πανηγυρικής παρουσίασης μιας συμφωνίας που αφορά μέρος των θησαυρών που διεκδικεί η ελληνική πλευρά.

Η υποχρέωση που διατυπώθηκε το 1919

Η Συνθήκη του Νεϊγύ υπογράφηκε στις 27 Νοεμβρίου 1919, μετά την ήττα της Βουλγαρίας στον Α΄ Παγκόσμιο Πόλεμο. Πέρα από τις εδαφικές και οικονομικές ρυθμίσεις, περιλάμβανε συγκεκριμένη πρόβλεψη για την επιστροφή πολιτιστικών αγαθών.

Το άρθρο 126 όριζε ότι η Βουλγαρία αναλαμβάνει να αναζητήσει και να επιστρέψει χωρίς καθυστέρηση στην Ελλάδα, τη Ρουμανία και το Σερβοκροατοσλοβενικό Κράτος αρχεία, έγγραφα και αντικείμενα αρχαιολογικού, ιστορικού ή καλλιτεχνικού ενδιαφέροντος που είχαν απομακρυνθεί από τα εδάφη τους κατά τον πόλεμο.

Στη διάταξη αυτή στηρίζεται η κριτική του Καρανίκα: η επιστροφή των λεηλατημένων κειμηλίων αποτελούσε υποχρέωση της βουλγαρικής πλευράς, επομένως η αντιμετώπισή τους ως στοιχείων μιας αμοιβαίας συναλλαγής δημιουργεί σοβαρά ερωτήματα.

Ο αρθρογράφος υπενθυμίζει και την παράδοση χειρογράφων το 1923. Σύμφωνα με την ιστορική αναδρομή του, η ελληνική αντιπροσωπεία παρέλαβε κιβώτια τα οποία παρουσιάστηκαν ως το σύνολο των αφαιρεθέντων, αλλά περιείχαν μόνο περιορισμένο αριθμό χειρογράφων. Κατά τον ίδιο, η εκκρεμότητα δεν έκλεισε ποτέ, παρά τους μεταγενέστερους βουλγαρικούς ισχυρισμούς.

Τι περιλαμβάνει η πρόσφατη συμφωνία

Στις 3 Οκτωβρίου 2026, στο Μουσείο Βυζαντινού Πολιτισμού της Θεσσαλονίκης, υπογράφηκαν τα πρωτόκολλα παράδοσης και παραλαβής, παρουσία των πρωθυπουργών Ελλάδας και Βουλγαρίας.

Τα 48 κειμήλια προέρχονται από την Ιερά Μονή Παναγίας Εικοσιφοίνισσας, την Ιερά Μονή Τιμίου Προδρόμου Σερρών και την Ιερά Μητρόπολη Σερρών και Νιγρίτης. Η ελληνική πλευρά παραδίδει τα λείψανα που έχουν ταυτοποιηθεί ως ανήκοντα στον τσάρο Σαμουήλ, μαζί με το υπόλοιπο ανθρωπολογικό υλικό από τέσσερις σαρκοφάγους της Βασιλικής του Αγίου Αχιλλείου στις Πρέσπες.

Η επίσημη ανακοίνωση προβλέπει συνέχιση των διαπραγματεύσεων για ιστορικά αντικείμενα που δεν περιλήφθηκαν στην παρούσα συμφωνία. Τα επιστραφέντα κειμήλια θα εκτίθενται στη Θεσσαλονίκη έως τις 5 Νοεμβρίου και κατόπιν θα αποδοθούν στους φορείς προέλευσής τους.

Οι θησαυροί που παραμένουν εκτός

Οι εκκρεμείς διεκδικήσεις δείχνουν ότι η επιστροφή των 48 αντικειμένων δεν ολοκληρώνει τον επαναπατρισμό.

Ο Μητροπολίτης Δράμας Δωρόθεος, σε επιστολή του προς την υπουργό Πολιτισμού, αναφέρει ότι από την Εικοσιφοίνισσα είχαν αφαιρεθεί 800 ιερά κειμήλια και 430 χειρόγραφα. Εκφράζει επίσης την ανησυχία ότι η παράδοση των λειψάνων του Σαμουήλ αποδυναμώνει τη διαπραγματευτική δυνατότητα της Ελλάδας για όσα παραμένουν στη Βουλγαρία.

Η Μητρόπολη Ξάνθης και Περιθεωρίου διεκδικεί ακόμη 50 αντικείμενα από τις Μονές Παναγίας Καλαμούς και Παναγίας Αρχαγγελιώτισσας, ζητώντας την επιστροφή τους έξω από τη λογική ανταλλαγής. Παράλληλα, η Ιερά Σύνοδος χαιρέτισε τον επαναπατρισμό των 48 κειμηλίων, εκφράζοντας την προσδοκία να ακολουθήσουν νέες επιστροφές.

Το ερώτημα περί «διαγραφής» της Συνθήκης του Νεϊγύ αποτελεί την αιχμηρή πολιτική θέση του Καρανίκα· δεν τεκμηριώνει από μόνο του νομική κατάργησή της. Αναδεικνύει, όμως, ένα συγκεκριμένο ζήτημα που απαιτεί απάντηση: πώς διασφαλίζεται η διεκδίκηση του συνόλου των αφαιρεθέντων θησαυρών, μετά την ολοκλήρωση αυτής της ανταλλαγής;

Η επιστροφή των 48 κειμηλίων έχει αξία για τις μονές και την πολιτιστική κληρονομιά της χώρας. Η ιστορική εκκρεμότητα, ωστόσο, παραμένει ανοιχτή όσο χειρόγραφα και εκκλησιαστικοί θησαυροί εξακολουθούν να βρίσκονται μακριά από τους τόπους στους οποίους ανήκουν.

Συνέχεια ανάγνωσης

GEOPOLITICO

Μουντζουρούλιας: «Πού είναι η ελληνική αντίδραση;» – Μακεδονικό, γαλλοτουρκική προσέγγιση και αποτροπή στο Αιγαίο

Αιχμές για τις αναφορές της Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, ερωτήματα για τη στάση του Παρισιού απέναντι στην Άγκυρα και ανάλυση των κινήσεων που ενισχύουν την ελληνική άμυνα.

Δημοσιεύτηκε

στις

Η στάση των Βρυξελλών στο Μακεδονικό, η ανάπτυξη των αμυντικών σχέσεων Γαλλίας–Τουρκίας και η ενίσχυση της ελληνικής αποτροπής βρέθηκαν στο επίκεντρο της εκπομπής «Direct News» με τον Ανδρέα Μουντζουρούλια. Ο δημοσιογράφος άσκησε έντονη κριτική για τις αναφορές της Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν σε «μακεδονική» γλώσσα και ταυτότητα, έθεσε ερωτήματα για τις επιλογές του Παρισιού και παρουσίασε τις στρατιωτικές και διπλωματικές εξελίξεις που, κατά την εκτίμησή του, διαμορφώνουν ένα νέο περιβάλλον για την Ελλάδα.

Κεντρικό σημείο της παρέμβασής του ήταν ότι η Αθήνα χρειάζεται να συνδυάζει την αμυντική προετοιμασία με ξεκάθαρη διπλωματική στάση. Οι εξοπλισμοί και οι στρατηγικές συνεργασίες αποκτούν ουσιαστικό βάρος όταν συνοδεύονται από ετοιμότητα και αποφασιστικότητα στην υπεράσπιση των εθνικών συμφερόντων.

Μακεδονικό: Κριτική για τις Πρέσπες και την απουσία αντίδρασης

Ο Ανδρέας Μουντζουρούλιας ξεκίνησε από τις δηλώσεις που, όπως ανέφερε, έκανε η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής κατά την επίσκεψή της στα Σκόπια στις 2 Οκτωβρίου. Σύμφωνα με την παρουσίαση στην εκπομπή, οι αναφορές αφορούσαν την ταυτότητα, τον πολιτισμό και τη γλώσσα της Βόρειας Μακεδονίας.

Ο δημοσιογράφος τις αντιμετώπισε ως επιβεβαίωση των συνεπειών της Συμφωνίας των Πρεσπών, την οποία επέκρινε με ιδιαίτερα σκληρή γλώσσα. Καταλόγισε ευθύνες στην κυβέρνηση που την υπέγραψε, αλλά και στη σημερινή κυβέρνηση για τη διαχείριση του ζητήματος.

Στάθηκε ιδιαίτερα στο γεγονός ότι, μέχρι την ώρα της εκπομπής, ο ίδιος δεν είχε διαπιστώσει ισχυρή ελληνική αντίδραση. Επέκρινε επίσης την περιορισμένη, κατά την εκτίμησή του, ανάδειξη του θέματος από τα ελληνικά μέσα ενημέρωσης.

Παράλληλα, αμφισβήτησε το επιχείρημα ότι η ένταξη της γειτονικής χώρας στο ΝΑΤΟ θα την απομάκρυνε από την τουρκική επιρροή, επικαλούμενος τη συνέχιση της συνεργασίας της με την Άγκυρα.

Γαλλία–Τουρκία: Τι θα κάνει το Παρίσι για το καλώδιο;

Στη συνέχεια, ο παρουσιαστής επικεντρώθηκε στον οδικό χάρτη αμυντικής συνεργασίας Γαλλίας–Τουρκίας, ο οποίος, σύμφωνα με όσα παρουσίασε, υπογράφηκε στις 3 Οκτωβρίου.

Υπογράμμισε ότι η εξέλιξη ενδιαφέρει άμεσα την Ελλάδα λόγω της στρατηγικής σχέσης με τη Γαλλία, της ρήτρας αμοιβαίας αμυντικής συνδρομής και των εξοπλιστικών προγραμμάτων με τα Rafale και τις φρεγάτες Belharra.

Ο Μουντζουρούλιας διευκρίνισε ότι η γαλλοτουρκική προσέγγιση δεν ακυρώνει την ελληνογαλλική συνεργασία. Έθεσε, όμως, ένα συγκεκριμένο ερώτημα: Πώς θα εκφραστεί έμπρακτα η γαλλική στήριξη εάν η Τουρκία επιχειρήσει να παρεμποδίσει τις εργασίες για την ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας–Κύπρου;

Στο ίδιο πλαίσιο ενέταξε τις συζητήσεις για πιθανή τουρκική προμήθεια του γαλλοϊταλικού συστήματος αεράμυνας SAMP/T. Κατά την ανάλυσή του, η Αθήνα χρειάζεται σαφείς απαντήσεις για τις προθέσεις του Παρισιού, το οποίο αναπτύσσει διαύλους και με τις δύο πλευρές του Αιγαίου.

Η Ινδία και τα στρατιωτικά σενάρια στο Αιγαίο

Θετικά αξιολόγησε την εμβάθυνση των σχέσεων Ελλάδας–Ινδίας, δίνοντας έμφαση στη ναυτιλία, στις θαλάσσιες μεταφορές, στις λιμενικές υποδομές και στην άμυνα.

Όπως επισήμανε, η ελληνική ναυτιλιακή τεχνογνωσία μπορεί να συνδεθεί με την αναπτυσσόμενη βιομηχανική βάση και τις διεθνείς φιλοδοξίες της Ινδίας. Αναφέρθηκε επίσης στις επαφές του Ινδού πρέσβη με την ελληνική στρατιωτική ηγεσία, παρουσιάζοντάς τες ως ένδειξη ενίσχυσης της αμυντικής συνεργασίας.

Στον αντίποδα, στάθηκε στην άσκηση ναυτικών ειδικών δυνάμεων Τουρκίας–Αζερμπαϊτζάν που, όπως ανέφερε, προγραμματιζόταν για τις 19–20 Οκτωβρίου στο Ακσάζ. Υπογράμμισε τη σημασία της τοποθεσίας απέναντι από τα Δωδεκάνησα και το ελληνικό ενδιαφέρον για τα σενάρια υποβρύχιας επίθεσης και άμυνας.

Σε αυτό το περιβάλλον ενέταξε την ελληνική άσκηση «Αλέξανδρος», αναδεικνύοντας τον έλεγχο των χρόνων αντίδρασης, την ενεργοποίηση σχεδίων και τον συντονισμό Στρατού Ξηράς, Πολεμικού Ναυτικού και Πολεμικής Αεροπορίας. Στην παρουσίασή του περιέλαβε σενάρια ανακατάληψης νησίδων, απόκρουσης αποβατικής ενέργειας και συνδυασμένης αεροναυτικής δράσης.

Ρούμπιο και ενεργειακή θέση της Ελλάδας

Στην εκπομπή, την οποία ο παρουσιαστής τοποθέτησε χρονικά στις 4 Οκτωβρίου, αναφέρθηκε στην επικείμενη τότε επίσκεψη του Μάρκο Ρούμπιο στην Αθήνα στις 6 Οκτωβρίου.

Έδωσε βάρος στον ελληνοαμερικανικό στρατηγικό διάλογο, στην αμυντική συνεργασία και στην ενεργειακή ασφάλεια. Ανέδειξε τον Κάθετο Διάδρομο φυσικού αερίου και τον ρόλο της Ελλάδας ως πύλης προς τη Νοτιοανατολική και Ανατολική Ευρώπη, ενώ επισήμανε τη στρατηγική σημασία της Σούδας και της Αλεξανδρούπολης.

Υποστήριξε επίσης ότι γύρω από τα ενεργειακά έργα συγκρούονται κρατικά και επιχειρηματικά συμφέροντα. Ζήτησε οι σχετικές εξελίξεις να εξετάζονται μέσα στο ευρύτερο γεωπολιτικό τους πλαίσιο.

Τα υποβρύχια «φαντάσματα», οι οχυρώσεις και τα Spike NLOS

Μεγάλο μέρος της εκπομπής αφορούσε την ενίσχυση της ελληνικής στρατιωτικής ισχύος. Ο δημοσιογράφος αναφέρθηκε σε πρόγραμμα βαριάς συντήρησης των τεσσάρων υποβρυχίων Type 214 κλάσης «Παπανικολής», ύψους 120 εκατ. ευρώ, σύμφωνα με τα στοιχεία που παρουσίασε.

Έδωσε έμφαση στη δυνατότητα παρατεταμένης παραμονής τους σε κατάδυση και στο χαμηλό ακουστικό τους ίχνος, χαρακτηριστικά που ενισχύουν την επιχειρησιακή τους αξία.

Παράλληλα, παρουσίασε πρόγραμμα 522 οχυρωματικών θέσεων στον Έβρο και στα νησιά. Το βασικό του επιχείρημα ήταν ότι μια μονάδα πρέπει να μπορεί να συνεχίσει να μάχεται μετά το πρώτο πλήγμα. Καταφύγια, διασπορά μέσων, προστατευμένες θέσεις και ασφαλή κέντρα διοίκησης αποτελούν κρίσιμες προϋποθέσεις.

Στάθηκε ακόμη στα Spike NLOS και στην προσοχή που, όπως ανέφερε, δίνει ο τουρκικός Τύπος στην ανάπτυξή τους. Συνέδεσε αυτή την παρακολούθηση με το ευρύτερο ενδιαφέρον για τις νέες ελληνικές φρεγάτες, τον εκσυγχρονισμό των MEKO και τις μελλοντικές δυνατότητες του Πολεμικού Ναυτικού.

Τέλος, αναφέρθηκε στη διαστημική διάσταση της άμυνας, υπογραμμίζοντας την αξία της έγκαιρης εικόνας του πεδίου και της αξιοποίησης δεδομένων. Η εκπομπή περιέλαβε επίσης αναφορές στην τουρκική οικονομία και στον τρόπο με τον οποίο τουρκικά μέσα αντιμετωπίζουν τη συνεργασία Ελλάδας–Κύπρου–Ισραήλ.

Συνέχεια ανάγνωσης

ΡΟΗ ΕΙΔΗΣΕΩΝ

GEOPOLITICO27 λεπτά πριν

Μηνύματα Αναγνωστών: Ήρθε η ώρα για έμπρακτες αποδείξεις συμμαχίας

Στρατηγικός σύμμαχος ή απλώς χρήσιμος εταίρος; Η σημερινή συγκυρία ίσως είναι η στιγμή που θα δώσει την απάντηση.

GEOPOLITICO57 λεπτά πριν

Κίνδυνος και… έγκλημα!

Ο πρόεδρος του ΕΛΙΣΜΕ επικρίνει τους χειρισμούς στην ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας–Κύπρου, εκτιμά ότι η επίσκεψη Ρούμπιο θα συνοδευτεί από εξοπλιστικές...

GEOPOLITICO1 ώρα πριν

Κειμήλια αντί λειψάνων Σαμουήλ: Τα ερωτήματα για τη συμφωνία με τη Βουλγαρία και τη Συνθήκη του Νεϊγύ

Ο Γιώργος Καρανίκας, με άρθρο του στον «Χρόνο», θέτει ζήτημα αντιμετώπισης των λεηλατημένων ελληνικών θησαυρών ως αντικειμένων ανταλλαγής. Η υποχρέωση...

GEOPOLITICO2 ώρες πριν

Μουντζουρούλιας: «Πού είναι η ελληνική αντίδραση;» – Μακεδονικό, γαλλοτουρκική προσέγγιση και αποτροπή στο Αιγαίο

Αιχμές για τις αναφορές της Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, ερωτήματα για τη στάση του Παρισιού απέναντι στην Άγκυρα και ανάλυση...

GEOPOLITICO2 ώρες πριν

Η Nexans διαψεύδει το σχέδιο ενημέρωσης της Τουρκίας για το καλώδιο Ελλάδας–Κύπρου

Η γαλλική εταιρεία ξεκαθαρίζει ότι δεν είχε ούτε σχεδιάζει επαφές με την Άγκυρα για τις έρευνες βυθού. Η επιστολή στην...

Δημοφιλή