Ακολουθήστε μας

Αναλύσεις

Η Νέα Αρχιτεκτονική της Διεθνούς Αστάθειας και ο Ρόλος της Ελλάδας

Οι επιπτώσεις του πολέμου σε όλους τους τομείς θα είναι πολλές για όλα τα κράτη, την Ευρώπη, τα κράτη του Κόλπου και, φυσικά, για τη χώρα μας. Άρθρο του διευθυντή σύνταξης του Geopolitico.gr Χρήστου Κωνσταντινίδη στο International Institute of Strategy.

Δημοσιεύτηκε στις

Η Νέα Αρχιτεκτονική της Διεθνούς Αστάθειας και ο Ρόλος της Ελλάδας
Η Νέα Αρχιτεκτονική της Διεθνούς Αστάθειας και ο Ρόλος της Ελλάδας | ΠΗΓΗ: IIS

Γράφει ο Χρήστος Κωνσταντινίδης

Υπό την ηγεσία του Ντόναλντ Τραμπ οι Ηνωμένες Πολιτείες έχουν προσαρμόσει την εξωτερική τους πολιτική σε μια προεδροκεντρική οπτική των γεωπολιτικών ζητημάτων. Ο Αμερικανός Πρόεδρος κυβερνά τις ΗΠΑ ως επιχειρηματίας, παρακάμπτοντας αρκετές φορές επιδεικτικά τους παραδοσιακούς θεσμούς, όπως συμβούλους, διπλωμάτες, τη στρατιωτική διοίκηση, ενώ δείχνει να υποτιμά το Διεθνές Δίκαιο.

Την ίδια στιγμή, σε αρκετούς κύκλους επικρατεί η αίσθηση, ότι τα αποθέματα των Αμερικανών σε πυρομαχικά και πυραύλους έχουν μειωθεί επικίνδυνα. Σημαντικά οπλικά συστήματα (ραντάρ σε διάφορες βάσεις, αεροσκάφη κ.λπ.) έχουν υποστεί ζημιές και φθορές. Τούτο βέβαια είναι μια πραγματικότητα που την επιζητούν και την εκμεταλλεύονται το Ιράν, η Ρωσία, η Κίνα, και πιθανόν άλλα κράτη που προς το παρόν δεν εκδηλώνονται ανοιχτά. Αυτή η στρατιωτική κόπωση συνδέεται άρρηκτα με το εσωτερικό της χώρας, καθώς πάρα πολλοί καταλαβαίνουν ότι η οικονομία της Αμερικής πάει κάθε μέρα από το κακό στο χειρότερο.

Το Ιρανικό Ζήτημα και το «Φίδι από την Τρύπα»

Ένας μεγάλος αριθμός ανθρώπων με γνώσεις και κρίση καταλαβαίνουν ότι οι προηγούμενοι Πρόεδροι των ΗΠΑ απέφυγαν συστηματικά τον πόλεμο με το Ιράν, αλλά το έπραξαν χωρίς να εξαλείψουν την πραγματική, υπαρκτή απειλή. Η στρατιωτική ισχύς της Τεχεράνης σε πυρομαχικά, πυραύλους, drones και η προετοιμασία της πυρηνικής βόμβας, παράλληλα με τη δημιουργία συμμάχων τύπου Χούθι, Χεζμπολάχ και Χαμάς, είχε ξεφύγει εντελώς από τον έλεγχο των ισχυρών κρατών.

Σίγουρα, η Ρωσία, η Κίνα, πολλά κράτη του Κόλπου, και πιθανόν η Τουρκία, δεν θα ήθελαν να αποκτήσει το Ιράν πυρηνική βόμβα, αλλά δεν μπορούσαν να το ελέγξουν. Έτσι, άφησαν κάποιον άλλον να κάνει τη δουλειά και «να βγάλει το φίδι από την τρύπα».

Η θέση του Μπέντζαμιν Νετανιάχου φαίνεται επισφαλής. Ρεπορτάζ αναφέρουν, οι ΗΠΑ και ο Τραμπ δεν τον υποστηρίζουν όπως παλαιότερα. Βέβαια ίδιες διαρροές αφήνονταν πριν το πρώτο χτύπημα των Ηνωμένων Πολιτειών στο Ιράν, το καλοκαίρι του 2025. Διεθνή ΜΜΕ υποστήριζαν, ότι είχε δημιουργηθεί απόσταση μεταξύ του Ισραηλινού πρωθυπουργού και του Ντόναλντ Τραμπ, ο οποίος φερόταν να τον κρατά μακριά προκειμένου να μην τον επηρεάζει. Και όμως η επίθεση του Ισραήλ στις 13 Ιουνίου 2025 και η συμμετοχή των ΗΠΑ στον πόλεμο των 12 ημερών γκρέμισε τις ψευδαισθήσεις που φυσικά είχαν δημιουργηθεί τεχνηέντως.

Ο Τραμπ και ο Νετανιάχου σίγουρα έκαναν πολλά λάθη σε αυτόν τον πόλεμο. Από την άλλη, το Ιράν έκανε επίσης λάθη, αλλά πολύ λιγότερα. Στον πόλεμο, όποιος κάνει πολλά και μεγάλα λάθη, τελικά χάνει, εάν δεν διορθώσει γρήγορα όσα μπορεί να διορθώσει.

Η Εσωτερική και Στρατιωτική Κατάσταση του Ιράν

Παρά την τακτική του αυτοσυγκράτηση, το Ιράν έχει υποστεί μεγάλες οικονομικές, κοινωνικές και διοικητικές καταστροφές. Η στρατιωτική ισχύς του έχει μειωθεί σημαντικά σε πυρομαχικά, πυραύλους, στρατιωτικό εξοπλισμό, πλατφόρμες εκτόξευσης, drones και πλοία.

Υπάρχει ακόμα χρόνος και τρόπος ώστε το Ιράν να υποστεί ακόμα μεγαλύτερες καταστροφές σε όλους τους τομείς, εκεί όπου θα πονέσει περισσότερο ο απλός λαός του. Φάνηκε όμως ξεκάθαρα, ότι η επίθεση έφερε και μια συσπείρωση ενάντια στον εξωτερικό εχθρό. Αυτό είναι ένα στοιχείο που σίγουρα δεν υπολόγισαν ΗΠΑ και Ισραήλ και αποτελεί ένα από τα μεγάλα λάθη των υπολογισμών.

Μέσα στο θεοκρατικό καθεστώς σίγουρα υπάρχουν πολλοί αντιφρονούντες, αλλά δεν τολμούν να αντιδράσουν, διότι την άλλη μέρα οι Μουλάδες θα τους κόψουν το κεφάλι, όσο μεγάλος κι αν είναι ο αριθμός τους.  Φαίνεται άλλωστε, πως το πολεμικό δόγμα του μωσαϊκού που ακολουθεί το θεοκρατικό καθεστώς της Τεχεράνης δεν μπόρεσε να καταστραφεί, από τη στιγμή που η άμυνα έχει δομηθεί σε επίπεδα, τα οποία φτάνουν από τις παραστρατιωτικές ομάδες Μπασίτζ, παιρνούν στους Φρουρούς της Επανάστασης και τον τακτικό στρατό και ο αντικειμενικός σκοπός είναι να κρατηθεί όρθιο το καθεστώς ανεξάρτητα από τις διαπραγματεύσεις και τις συνομιλίες της ανώτερης πολιτικής ηγεσίας, η οποία οποιαδήποτε συζήτηση κάνει γίνεται υπό το άγρυπνο βλέμμα της θρησκευτικής, της οποίας διάδοχος είναι ο γιος του Αλί Χαμενεΐ, Μοζνταμπά, που τραυματίστηκε σοβαρά, στην επίθεση που σκοτώθηκε ο πατέρας του.

Το στρατηγικό λάθος της Δύσης: Οι ΗΠΑ και το Ισραήλ έπρεπε να είχαν οργανώσει «ομάδες εξέγερσης» τις οποίες θα υποστήριζαν, και όχι μόνο να είχαν καλή πληροφόρηση του εσωτερικού διοικητικού χώρου απλώς για να σκοτώσουν την ηγεσία του Ιράν. Εκεί όμως ΗΠΑ και Ισραήλ βρέθηκαν προ εκπλήξεων, καθότι η προσπάθεια να μεταφερθεί οπλισμός ανακόπηκε από τις ιρανικές αρχές που ανακάλυψαν (σίγουρα με κινεζική πληροφόρηση) την ενέργεια και αποφεύχθηκε το σκηνικό. Επίσης η προσπάθεια να κινητοποιηθούν οι Κούρδοι του Ιράκ έπεσε στο κενό, ιδιαίτερα από τη στιγμή που το πρόσφατο παράδειγμα της εγκατάλειψης της Ροζάβα, της υπό κουρδική διοίκηση δομής στη βορειοανατολική Συρία,  από τις ΗΠΑ δεν άφηνε περιθώριο για συνεργασία…

Επιδιώξεις και το Πυρηνικό Ρίσκο

Τόσο στις ΗΠΑ και όσο και στο Ιράν, η επιθυμία να τελειώσει ο πόλεμος άμεσα είναι επιτακτική, αλλά με έναν όρο: να φαίνεται στον λαό του καθενός, ότι αυτοί είναι οι νικητές.

Αντίθετα, το Ισραήλ (κυρίως ο Νετανιάχου), η Ρωσία και η Κίνα, δεν θέλουν να τελειώσει ο πόλεμος «αύριο», ο καθένας για τους δικούς του γεωπολιτικούς λόγους. Επιθυμούν όμως να μην ξεφύγει η κατάσταση και κυρίως να μη γίνει χρήση πυρηνικών. Ίσως το Ισραήλ, και κυρίως ο Νετανιάχου, δεν θα είχαν πρόβλημα χρήσης ενός μικρού πυρηνικού, τακτικού πεδίου μάχης. Αυτό όμως θα έδινε λαβή στη Ρωσία για ανάλογη χρήση πυρηνικών όπλων εναντίον της Ουκρανίας.

Η οικονομία του Ιράν πεθαίνει κάθε μέρα, ειδικά όσο είναι κλειστά τα Στενά του Ορμούζ. Βέβαια, η Ρωσία και η Κίνα δεν θα αφήσουν την οικονομία του να καταρρεύσει πλήρως, διότι θέλουν το Ιράν ζωντανό και δικό τους σύμμαχο.

Η Αδύναμη Ευρώπη και ο Γερμανικός Παράγοντας

Η Ευρώπη εμφανίζεται, όπως πάντα, ανύπαρκτη και αδύναμη. Η Γαλλία κρατάει κάπως τα προσχήματα μόνο σε επίπεδο στρατιωτικής ισχύος. Από την άλλη, η Γερμανία ξύπνησε και ισχυροποιείται στρατιωτικά εδώ και δύο χρόνια.

Ίσως, εάν η κατάσταση συνεχίσει να είναι ασταθής παγκόσμια, το ΝΑΤΟ να οδεύει προς «διάλυση» ή να μείνει χωρίς ιδιαίτερη δύναμη, με την ΕΕ υπό κατάρρευση. Τότε, ίσως η Γερμανία, σε 3 με 4 χρόνια, να ξεκινήσει έναν ακόμα πόλεμο, όπως έκανε και παλαιότερα στην ιστορία.

Η Στάση της Τουρκίας και η Ελληνική Στρατηγική

Κράτος Στρατηγική Συμπεριφορά Επιπτώσεις / Επιδιώξεις
Τουρκία (Ερντογάν)

Πάντα «πονηρή» στάση, καιροφυλακτεί και εκμεταλλεύεται την παγκόσμια αστάθεια και τη θολούρα.

Εδραίωση στο εσωτερικό, πίεση έναντι της Ελλάδας με τη διαρροή στοιχείων για το νόμο της «Γαλάζιας Πατρίδας».

Ελλάδα

Στήριξη στη «βάρκα» των ΗΠΑ και του Ισραήλ.

Τα δώσαμε όλα και πήραμε λίγα και ακριβά. Ανάγκη για σκληρότερη διαπραγμάτευση.

Ειδικότερα, η Τουρκία, λόγω της γενικής θολούρας, κάνει «διαρροές» με διάφορα στοιχεία του νόμου που θέλουν να ψηφίσουν για τη «Γαλάζια Πατρίδα». Πρόκειται μεν για έναν εσωτερικό νόμο της Τουρκίας χωρίς διεθνή έννομη ισχύ, αλλά σίγουρα κάνει κακό στην Ελλάδα μελλοντικά και, το κυριότερο, εδραιώνεται στην καρδιά των Τούρκων και στη νεολαία τους.

Η Ελλάδα, θεωρώ ότι καλά κάνει και πατάει στη βάρκα του Ισραήλ και των ΗΠΑ, αλλά θα έπρεπε να δίνουμε λιγότερα και να ζητάμε –και να παίρνουμε με διαπραγμάτευση– περισσότερα. Τα δώσαμε όλα και πήραμε λίγα και πολύ ακριβά, είτε από το Ισραήλ είτε από τις ΗΠΑ. Ειδικά με το Ισραήλ, το οποίο έχει μεγάλη ανάγκη από την Κύπρο και τη Μεσόγειο (Κρήτη), καθότι του δίνουν το απαραίτητο βάθος χώρου.

Τελική Εκτίμηση

Ακόμα και να τελειώσει ο πόλεμος ΗΠΑ και Ισραήλ εναντίον του Ιράν μέσα στο καλοκαίρι, η ακρίβεια θα μείνει για όλους και κυρίως για την Ελλάδα. Οι επιπτώσεις του πολέμου σε όλους τους τομείς θα είναι πολλές για όλα τα κράτη, την Ευρώπη, τα κράτη του Κόλπου και, φυσικά, για τη χώρα μας. Η κατάσταση και ο έλεγχος στη Μέση Ανατολή ήδη έχει αλλάξει και θα αλλάξει περισσότερο.

Η Τουρκία (Ερντογάν) εκμεταλλεύεται αυτή την κατάσταση όσο το δυνατόν περισσότερο και καλύτερα. Εκμεταλλεύεται την αστάθεια, το θολό τοπίο, την προεκλογική περίοδο που αρχίζει να αχνοφαίνεται στην Ελλάδα με τα σενάρια να κάνουν λόγο για εκλογές το φθινόπωρο, την πιθανή ακυβερνησία και την έλλειψη αποφασιστικότητας. Βλέπει τις ενδείξεις και την τάση μας να έχουμε «ήρεμα νερά», ακόμη κι ας χάσουμε μελλοντικά κάτι που δεν φαίνεται τώρα, με τη λογική του «Πόλεμο θα κάνουμε;». Γι’ αυτό ακριβώς η Τουρκία προχωρά και ψηφίζει το νόμο για τη «Γαλάζια Πατρίδα».

Είναι ο διευθυντής σύνταξης του Geopolitico.gr με ενεργή συμμετοχή στο ιστορικό πλέον Infognomonpolitics.gr από το 2019, συνιδιοκτήτης του PontosVoice.com, ενώ αρθρογραφεί και στο Middle East Forum. Σπούδασε στο τμήμα Επικοινωνίας Μέσων και Πολιτισμού του Παντείου Πανεπιστημίου και διαθέτει μεταπτυχιακό δίπλωμα στη Διοίκηση Επιχειρήσεων με ειδικότητα στο "Ηλεκτρονικό Επιχειρείν" από το Πανεπιστήμιο Δυτικής Αττικής. Παράλληλα έχει πιστοποιηθεί ως αμυντικός και αστυνομικός συντάκτης από το Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών. Έχει δημοσιεύσει άρθρα, αφιερώματα και συνεντεύξεις για την ιστορία, την παράδοση και τη λαογραφία γύρω από τον ποντιακό πολιτισμό, αλλά και την ανάδειξη του ζητήματος τη γενοκτονίας των Ελλήνων του Πόντου. Έχει διοργανώσει, συμμετάσχει σε εκδηλώσεις ποντιακών συλλόγων και φορέων, αναλαμβάνοντας παράλληλα την επικοινωνιακή προβολή τους. Είναι δημιουργός και παραγωγός του ντοκιμαντέρ "Αργυρουπολιτών... πορεία" της Ένωσης Ποντίων Αργυρούπολης. Γνωρίζει αγγλικά, γερμανικά και τουρκικά. Έχει υπηρετήσει στις Ειδικές Δυνάμεις ως αμφίβιος Καταδρομέας με ειδικότητα Χειριστή Ασυρμάτων Μέσων.

GEOPOLITICO

Κίνδυνος και… έγκλημα!

Ο πρόεδρος του ΕΛΙΣΜΕ επικρίνει τους χειρισμούς στην ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας–Κύπρου, εκτιμά ότι η επίσκεψη Ρούμπιο θα συνοδευτεί από εξοπλιστικές πιέσεις και απορρίπτει την παραχώρηση ελληνικών Patriot στην Ουκρανία.

Δημοσιεύτηκε

στις

Αιχμηρή παρέμβαση για την αντιμετώπιση των τουρκικών πιέσεων και την αξιοποίηση της στρατηγικής θέσης της Ελλάδας έκανε στη «Ναυτεμπορική» ο αντιστράτηγος ε.α. και πρόεδρος του ΕΛΙΣΜΕ, Ιωάννης Μπαλτζώης.

Στο επίκεντρο έθεσε το καλώδιο Ελλάδας–Κύπρου, προειδοποιώντας ότι ενδεχόμενη αποδοχή της απαίτησης της Άγκυρας για έγγραφη άδεια θα δημιουργούσε, κατά την εκτίμησή του, επικίνδυνο προηγούμενο εις βάρος των ελληνικών κυριαρχικών δικαιωμάτων.

Το καλώδιο και η παγίδα της άδειας

Ο κ. Μπαλτζώης σχολίασε θετικά την τοποθέτηση του Άγγελου Συρίγου για την ελληνική υποχωρητικότητα, όπως αυτή παρουσιάστηκε στη συζήτηση. Υποστήριξε ότι ο βουλευτής εξέφρασε δημόσια μια διαπίστωση που ο ίδιος επαναλαμβάνει εδώ και καιρό.

Παράλληλα, έθεσε το ζήτημα της απουσίας συγκεκριμένου χρονοδιαγράμματος για την ηλεκτρική διασύνδεση. Όπως τόνισε, ένα τόσο σημαντικό διακρατικό έργο δεν μπορεί να παραμένει χωρίς σαφές πλαίσιο υλοποίησης. Κατά την άποψή του, η αναζήτηση στήριξης μέσω γαλλικών συμφερόντων φανερώνει αμηχανία απέναντι στις τουρκικές αντιδράσεις.

Η σοβαρότερη προειδοποίησή του αφορούσε το ενδεχόμενο υποβολής αιτήματος άδειας προς την Τουρκία. Μια τέτοια κίνηση, υποστήριξε, θα ξεπερνούσε την πολιτική ταπείνωση: θα μπορούσε να χρησιμοποιηθεί από την Άγκυρα ως παραδοχή των αξιώσεών της και να αξιοποιηθεί εναντίον της Ελλάδας και σε άλλες περιοχές του Αιγαίου.

Επικρίνοντας τους χειρισμούς στην Κάσο, επισήμανε ότι όταν η άλλη πλευρά χρησιμοποιεί πολεμικά πλοία για να επιβάλει τη θέση της, η Ελλάδα οφείλει να επιδεικνύει ανάλογη αποφασιστικότητα. Στη δική του ανάγνωση, η στρατιωτικοποίηση ενός ζητήματος από την Τουρκία δεν μπορεί να αντιμετωπίζεται με αποχώρηση και διαρκείς αναβολές.

«Δεν πρέπει εμείς να γονατίσουμε»

Ιδιαίτερη σημασία απέδωσε στη διατύπωση προειδοποιήσεων από το τουρκικό υπουργείο Άμυνας. Εκτίμησε ότι η Άγκυρα επιχειρεί έτσι να προσδώσει στρατιωτικό βάρος στις διεκδικήσεις της και να εντείνει την πίεση προς την ελληνική πλευρά.

Ωστόσο, απέρριψε την αντίληψη ότι αυτό πρέπει να οδηγεί αυτομάτως σε υποχώρηση.

«Δεν σημαίνει ότι επειδή το λέει το υπουργείο Άμυνας πρέπει εμείς να γονατίσουμε», ανέφερε χαρακτηριστικά.

Επικαλούμενος ανάλυση του Μάικλ Ρούμπιν, αμφισβήτησε την εικόνα απόλυτης στρατιωτικής ισχύος που προβάλλει η Τουρκία. Υποστήριξε ότι το μέγεθος των ενόπλων δυνάμεών της δεν τεκμηριώνει από μόνο του την αποτελεσματικότητά τους απέναντι σε έναν οργανωμένο αντίπαλο.

Αναφέρθηκε επίσης στην προσωπική του εμπειρία από κοινά επιτελεία και ασκήσεις, αποδίδοντας υψηλό επίπεδο στο ελληνικό στρατιωτικό προσωπικό και επισημαίνοντας αδυναμίες της τουρκικής πλευράς.

Στο ίδιο πλαίσιο έκανε ιστορική αναφορά στην εισβολή στην Κύπρο το 1974. Απέδωσε καθοριστική ευθύνη στους τότε ελληνικούς χειρισμούς και στις εντολές που δόθηκαν, υποστηρίζοντας ότι η έκβαση δεν μπορεί να παρουσιάζεται απλώς ως απόδειξη τουρκικής στρατιωτικής υπεροχής.

Το ισραηλινό ενδιαφέρον και η Κύπρος

Ο πρόεδρος του ΕΛΙΣΜΕ αναφέρθηκε σε ανάλυση της Jerusalem Post, την οποία συνέδεσε με ισραηλινές ανησυχίες για τις τουρκικές θαλάσσιες διεκδικήσεις και την ασφάλεια της ναυσιπλοΐας.

Όπως μετέφερε, ο θαλάσσιος διάδρομος που προβάλλεται μέσω του τουρκολιβυκού μνημονίου αντιμετωπίζεται στην εν λόγω ανάλυση ως δυνητικό πρόβλημα για τις θαλάσσιες μεταφορές του Ισραήλ. Με βάση αυτή την ανάγνωση, εκτίμησε ότι οι τουρκικές επιδιώξεις θίγουν ευρύτερα συμφέροντα στη Μεσόγειο και ενδέχεται να προκαλέσουν πρόσθετες αντιδράσεις.

Διατύπωσε επίσης την πρόβλεψη ότι το κατεχόμενο τμήμα της Κύπρου μπορεί να βρεθεί στο επίκεντρο έντονων εξελίξεων, χωρίς να παρουσιάσει συγκεκριμένο περιστατικό ως ήδη δρομολογημένο.

Τι περιμένει από τον Ρούμπιο

Για την επίσκεψη του Μάρκο Ρούμπιο στην Αθήνα, ο κ. Μπαλτζώης εκτίμησε ότι η αμερικανική πλευρά θα επιδιώξει ελληνική συμμετοχή σε διπλωματικές προσπάθειες σχετικές με το Ιράν και την περιφερειακή ασφάλεια, καθώς και πρόσθετες αγορές αμερικανικών οπλικών συστημάτων.

Συνέδεσε το ελληνικό ενδιαφέρον με την εμπορική ναυτιλία και την ανάγκη να παραμένουν ασφαλείς οι θαλάσσιες οδοί. Υπενθύμισε τις ιστορικές σχέσεις Ελλάδας και Ιράν, αναγνωρίζοντας ότι οι σημερινές πολιτικές σχέσεις έχουν διαταραχθεί.

Στο εξοπλιστικό σκέλος, προέβλεψε πιέσεις προς την Αθήνα για μεγαλύτερο μερίδιο των αμυντικών δαπανών σε αμερικανικά συστήματα, πέραν των F-35. Κατά την εκτίμησή του, οι δεσμεύσεις προς άλλους προμηθευτές και τα συγκεκριμένα δημοσιονομικά περιθώρια θα δυσκολέψουν τους κυβερνητικούς χειρισμούς.

Κάθετος για τους Patriot

Κατηγορηματική ήταν η αντίθεσή του σε ενδεχόμενη παραχώρηση ελληνικών Patriot στην Ουκρανία. Υποστήριξε ότι μια τέτοια απόφαση θα αποδυνάμωνε την ελληνική άμυνα, ιδιαίτερα λόγω των δυσκολιών αναπλήρωσης.

«Θα είναι έγκλημα να τους δώσουμε», είπε, επιμένοντας ότι προτεραιότητα πρέπει να αποτελεί η κάλυψη των ελληνικών αμυντικών αναγκών.

Στη συζήτηση επικαλέστηκε πληροφορία για πιθανή παραχώρηση Patriot με όρο την προστασία ελληνικών εμπορικών πλοίων από ουκρανικά πλήγματα. Πρόκειται για πληροφορία που ανέφερε ο ίδιος, χωρίς να παρουσιάσει τεκμήρια κατά την παρέμβασή του.

Παράλληλα, αναγνώρισε την ενίσχυση της Πολεμικής Αεροπορίας και του Πολεμικού Ναυτικού μέσω των εξοπλιστικών προγραμμάτων, ζητώντας μεγαλύτερη προσοχή στον Στρατό Ξηράς. Ειδικά για τα τεθωρακισμένα οχήματα μάχης, έθεσε το ζήτημα της προστατευμένης μεταφοράς και υποστήριξης των στρατιωτών στο πεδίο.

Η Ελλάδα να διεκδικήσει περισσότερα

Κλείνοντας, ο κ. Μπαλτζώης υποστήριξε ότι η Ελλάδα δεν αξιοποιεί επαρκώς τη γεωπολιτική της αξία στις σχέσεις με τους συμμάχους. Έφερε ως παράδειγμα την Αλεξανδρούπολη και τη συμβολή της στις μεταφορές στρατιωτικού υλικού προς την Ουκρανία, αντιπαραβάλλοντας αυτή την προσφορά με τα ανταλλάγματα που, κατά την άποψή του, λαμβάνει η χώρα.

Εστίασε στη σημασία του Αιγαίου, της Κρήτης και της Κύπρου για τους θαλάσσιους διαδρόμους της Ανατολικής Μεσογείου. Ζήτησε η στρατηγική θέση της Ελλάδας να μετατρέπεται σε διαπραγματευτική ισχύ, αμυντική ενίσχυση και ουσιαστική υποστήριξη των εθνικών συμφερόντων.

Συνέχεια ανάγνωσης

GEOPOLITICO

Κειμήλια αντί λειψάνων Σαμουήλ: Τα ερωτήματα για τη συμφωνία με τη Βουλγαρία και τη Συνθήκη του Νεϊγύ

Ο Γιώργος Καρανίκας, με άρθρο του στον «Χρόνο», θέτει ζήτημα αντιμετώπισης των λεηλατημένων ελληνικών θησαυρών ως αντικειμένων ανταλλαγής. Η υποχρέωση επιστροφής, οι εκκρεμείς διεκδικήσεις και οι ενστάσεις των Μητροπόλεων.

Δημοσιεύτηκε

στις

από τον

Η επιστροφή 48 εκκλησιαστικών κειμηλίων από τη Βουλγαρία επαναφέρει ένα ιστορικό και πολιτικό ερώτημα: γιατί η απόδοση θησαυρών που αφαιρέθηκαν από ελληνικές μονές συνδέεται με την παράδοση ανταλλάγματος, όταν η Συνθήκη του Νεϊγύ προέβλεπε ήδη την επιστροφή τους;

Αυτό είναι το κεντρικό ζήτημα που αναδεικνύει ο δημοσιογράφος Γιώργος Καρανίκας, στο άρθρο του «Διαγράφουμε την συνθήκη του Νεϊγύ;», που δημοσιεύεται στην εφημερίδα «Χρόνος» στις 7 Οκτωβρίου. Η παρέμβασή του στρέφεται κατά της λογικής της ανταλλαγής και της πανηγυρικής παρουσίασης μιας συμφωνίας που αφορά μέρος των θησαυρών που διεκδικεί η ελληνική πλευρά.

Η υποχρέωση που διατυπώθηκε το 1919

Η Συνθήκη του Νεϊγύ υπογράφηκε στις 27 Νοεμβρίου 1919, μετά την ήττα της Βουλγαρίας στον Α΄ Παγκόσμιο Πόλεμο. Πέρα από τις εδαφικές και οικονομικές ρυθμίσεις, περιλάμβανε συγκεκριμένη πρόβλεψη για την επιστροφή πολιτιστικών αγαθών.

Το άρθρο 126 όριζε ότι η Βουλγαρία αναλαμβάνει να αναζητήσει και να επιστρέψει χωρίς καθυστέρηση στην Ελλάδα, τη Ρουμανία και το Σερβοκροατοσλοβενικό Κράτος αρχεία, έγγραφα και αντικείμενα αρχαιολογικού, ιστορικού ή καλλιτεχνικού ενδιαφέροντος που είχαν απομακρυνθεί από τα εδάφη τους κατά τον πόλεμο.

Στη διάταξη αυτή στηρίζεται η κριτική του Καρανίκα: η επιστροφή των λεηλατημένων κειμηλίων αποτελούσε υποχρέωση της βουλγαρικής πλευράς, επομένως η αντιμετώπισή τους ως στοιχείων μιας αμοιβαίας συναλλαγής δημιουργεί σοβαρά ερωτήματα.

Ο αρθρογράφος υπενθυμίζει και την παράδοση χειρογράφων το 1923. Σύμφωνα με την ιστορική αναδρομή του, η ελληνική αντιπροσωπεία παρέλαβε κιβώτια τα οποία παρουσιάστηκαν ως το σύνολο των αφαιρεθέντων, αλλά περιείχαν μόνο περιορισμένο αριθμό χειρογράφων. Κατά τον ίδιο, η εκκρεμότητα δεν έκλεισε ποτέ, παρά τους μεταγενέστερους βουλγαρικούς ισχυρισμούς.

Τι περιλαμβάνει η πρόσφατη συμφωνία

Στις 3 Οκτωβρίου 2026, στο Μουσείο Βυζαντινού Πολιτισμού της Θεσσαλονίκης, υπογράφηκαν τα πρωτόκολλα παράδοσης και παραλαβής, παρουσία των πρωθυπουργών Ελλάδας και Βουλγαρίας.

Τα 48 κειμήλια προέρχονται από την Ιερά Μονή Παναγίας Εικοσιφοίνισσας, την Ιερά Μονή Τιμίου Προδρόμου Σερρών και την Ιερά Μητρόπολη Σερρών και Νιγρίτης. Η ελληνική πλευρά παραδίδει τα λείψανα που έχουν ταυτοποιηθεί ως ανήκοντα στον τσάρο Σαμουήλ, μαζί με το υπόλοιπο ανθρωπολογικό υλικό από τέσσερις σαρκοφάγους της Βασιλικής του Αγίου Αχιλλείου στις Πρέσπες.

Η επίσημη ανακοίνωση προβλέπει συνέχιση των διαπραγματεύσεων για ιστορικά αντικείμενα που δεν περιλήφθηκαν στην παρούσα συμφωνία. Τα επιστραφέντα κειμήλια θα εκτίθενται στη Θεσσαλονίκη έως τις 5 Νοεμβρίου και κατόπιν θα αποδοθούν στους φορείς προέλευσής τους.

Οι θησαυροί που παραμένουν εκτός

Οι εκκρεμείς διεκδικήσεις δείχνουν ότι η επιστροφή των 48 αντικειμένων δεν ολοκληρώνει τον επαναπατρισμό.

Ο Μητροπολίτης Δράμας Δωρόθεος, σε επιστολή του προς την υπουργό Πολιτισμού, αναφέρει ότι από την Εικοσιφοίνισσα είχαν αφαιρεθεί 800 ιερά κειμήλια και 430 χειρόγραφα. Εκφράζει επίσης την ανησυχία ότι η παράδοση των λειψάνων του Σαμουήλ αποδυναμώνει τη διαπραγματευτική δυνατότητα της Ελλάδας για όσα παραμένουν στη Βουλγαρία.

Η Μητρόπολη Ξάνθης και Περιθεωρίου διεκδικεί ακόμη 50 αντικείμενα από τις Μονές Παναγίας Καλαμούς και Παναγίας Αρχαγγελιώτισσας, ζητώντας την επιστροφή τους έξω από τη λογική ανταλλαγής. Παράλληλα, η Ιερά Σύνοδος χαιρέτισε τον επαναπατρισμό των 48 κειμηλίων, εκφράζοντας την προσδοκία να ακολουθήσουν νέες επιστροφές.

Το ερώτημα περί «διαγραφής» της Συνθήκης του Νεϊγύ αποτελεί την αιχμηρή πολιτική θέση του Καρανίκα· δεν τεκμηριώνει από μόνο του νομική κατάργησή της. Αναδεικνύει, όμως, ένα συγκεκριμένο ζήτημα που απαιτεί απάντηση: πώς διασφαλίζεται η διεκδίκηση του συνόλου των αφαιρεθέντων θησαυρών, μετά την ολοκλήρωση αυτής της ανταλλαγής;

Η επιστροφή των 48 κειμηλίων έχει αξία για τις μονές και την πολιτιστική κληρονομιά της χώρας. Η ιστορική εκκρεμότητα, ωστόσο, παραμένει ανοιχτή όσο χειρόγραφα και εκκλησιαστικοί θησαυροί εξακολουθούν να βρίσκονται μακριά από τους τόπους στους οποίους ανήκουν.

Συνέχεια ανάγνωσης

GEOPOLITICO

Μουντζουρούλιας: «Πού είναι η ελληνική αντίδραση;» – Μακεδονικό, γαλλοτουρκική προσέγγιση και αποτροπή στο Αιγαίο

Αιχμές για τις αναφορές της Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, ερωτήματα για τη στάση του Παρισιού απέναντι στην Άγκυρα και ανάλυση των κινήσεων που ενισχύουν την ελληνική άμυνα.

Δημοσιεύτηκε

στις

Η στάση των Βρυξελλών στο Μακεδονικό, η ανάπτυξη των αμυντικών σχέσεων Γαλλίας–Τουρκίας και η ενίσχυση της ελληνικής αποτροπής βρέθηκαν στο επίκεντρο της εκπομπής «Direct News» με τον Ανδρέα Μουντζουρούλια. Ο δημοσιογράφος άσκησε έντονη κριτική για τις αναφορές της Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν σε «μακεδονική» γλώσσα και ταυτότητα, έθεσε ερωτήματα για τις επιλογές του Παρισιού και παρουσίασε τις στρατιωτικές και διπλωματικές εξελίξεις που, κατά την εκτίμησή του, διαμορφώνουν ένα νέο περιβάλλον για την Ελλάδα.

Κεντρικό σημείο της παρέμβασής του ήταν ότι η Αθήνα χρειάζεται να συνδυάζει την αμυντική προετοιμασία με ξεκάθαρη διπλωματική στάση. Οι εξοπλισμοί και οι στρατηγικές συνεργασίες αποκτούν ουσιαστικό βάρος όταν συνοδεύονται από ετοιμότητα και αποφασιστικότητα στην υπεράσπιση των εθνικών συμφερόντων.

Μακεδονικό: Κριτική για τις Πρέσπες και την απουσία αντίδρασης

Ο Ανδρέας Μουντζουρούλιας ξεκίνησε από τις δηλώσεις που, όπως ανέφερε, έκανε η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής κατά την επίσκεψή της στα Σκόπια στις 2 Οκτωβρίου. Σύμφωνα με την παρουσίαση στην εκπομπή, οι αναφορές αφορούσαν την ταυτότητα, τον πολιτισμό και τη γλώσσα της Βόρειας Μακεδονίας.

Ο δημοσιογράφος τις αντιμετώπισε ως επιβεβαίωση των συνεπειών της Συμφωνίας των Πρεσπών, την οποία επέκρινε με ιδιαίτερα σκληρή γλώσσα. Καταλόγισε ευθύνες στην κυβέρνηση που την υπέγραψε, αλλά και στη σημερινή κυβέρνηση για τη διαχείριση του ζητήματος.

Στάθηκε ιδιαίτερα στο γεγονός ότι, μέχρι την ώρα της εκπομπής, ο ίδιος δεν είχε διαπιστώσει ισχυρή ελληνική αντίδραση. Επέκρινε επίσης την περιορισμένη, κατά την εκτίμησή του, ανάδειξη του θέματος από τα ελληνικά μέσα ενημέρωσης.

Παράλληλα, αμφισβήτησε το επιχείρημα ότι η ένταξη της γειτονικής χώρας στο ΝΑΤΟ θα την απομάκρυνε από την τουρκική επιρροή, επικαλούμενος τη συνέχιση της συνεργασίας της με την Άγκυρα.

Γαλλία–Τουρκία: Τι θα κάνει το Παρίσι για το καλώδιο;

Στη συνέχεια, ο παρουσιαστής επικεντρώθηκε στον οδικό χάρτη αμυντικής συνεργασίας Γαλλίας–Τουρκίας, ο οποίος, σύμφωνα με όσα παρουσίασε, υπογράφηκε στις 3 Οκτωβρίου.

Υπογράμμισε ότι η εξέλιξη ενδιαφέρει άμεσα την Ελλάδα λόγω της στρατηγικής σχέσης με τη Γαλλία, της ρήτρας αμοιβαίας αμυντικής συνδρομής και των εξοπλιστικών προγραμμάτων με τα Rafale και τις φρεγάτες Belharra.

Ο Μουντζουρούλιας διευκρίνισε ότι η γαλλοτουρκική προσέγγιση δεν ακυρώνει την ελληνογαλλική συνεργασία. Έθεσε, όμως, ένα συγκεκριμένο ερώτημα: Πώς θα εκφραστεί έμπρακτα η γαλλική στήριξη εάν η Τουρκία επιχειρήσει να παρεμποδίσει τις εργασίες για την ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας–Κύπρου;

Στο ίδιο πλαίσιο ενέταξε τις συζητήσεις για πιθανή τουρκική προμήθεια του γαλλοϊταλικού συστήματος αεράμυνας SAMP/T. Κατά την ανάλυσή του, η Αθήνα χρειάζεται σαφείς απαντήσεις για τις προθέσεις του Παρισιού, το οποίο αναπτύσσει διαύλους και με τις δύο πλευρές του Αιγαίου.

Η Ινδία και τα στρατιωτικά σενάρια στο Αιγαίο

Θετικά αξιολόγησε την εμβάθυνση των σχέσεων Ελλάδας–Ινδίας, δίνοντας έμφαση στη ναυτιλία, στις θαλάσσιες μεταφορές, στις λιμενικές υποδομές και στην άμυνα.

Όπως επισήμανε, η ελληνική ναυτιλιακή τεχνογνωσία μπορεί να συνδεθεί με την αναπτυσσόμενη βιομηχανική βάση και τις διεθνείς φιλοδοξίες της Ινδίας. Αναφέρθηκε επίσης στις επαφές του Ινδού πρέσβη με την ελληνική στρατιωτική ηγεσία, παρουσιάζοντάς τες ως ένδειξη ενίσχυσης της αμυντικής συνεργασίας.

Στον αντίποδα, στάθηκε στην άσκηση ναυτικών ειδικών δυνάμεων Τουρκίας–Αζερμπαϊτζάν που, όπως ανέφερε, προγραμματιζόταν για τις 19–20 Οκτωβρίου στο Ακσάζ. Υπογράμμισε τη σημασία της τοποθεσίας απέναντι από τα Δωδεκάνησα και το ελληνικό ενδιαφέρον για τα σενάρια υποβρύχιας επίθεσης και άμυνας.

Σε αυτό το περιβάλλον ενέταξε την ελληνική άσκηση «Αλέξανδρος», αναδεικνύοντας τον έλεγχο των χρόνων αντίδρασης, την ενεργοποίηση σχεδίων και τον συντονισμό Στρατού Ξηράς, Πολεμικού Ναυτικού και Πολεμικής Αεροπορίας. Στην παρουσίασή του περιέλαβε σενάρια ανακατάληψης νησίδων, απόκρουσης αποβατικής ενέργειας και συνδυασμένης αεροναυτικής δράσης.

Ρούμπιο και ενεργειακή θέση της Ελλάδας

Στην εκπομπή, την οποία ο παρουσιαστής τοποθέτησε χρονικά στις 4 Οκτωβρίου, αναφέρθηκε στην επικείμενη τότε επίσκεψη του Μάρκο Ρούμπιο στην Αθήνα στις 6 Οκτωβρίου.

Έδωσε βάρος στον ελληνοαμερικανικό στρατηγικό διάλογο, στην αμυντική συνεργασία και στην ενεργειακή ασφάλεια. Ανέδειξε τον Κάθετο Διάδρομο φυσικού αερίου και τον ρόλο της Ελλάδας ως πύλης προς τη Νοτιοανατολική και Ανατολική Ευρώπη, ενώ επισήμανε τη στρατηγική σημασία της Σούδας και της Αλεξανδρούπολης.

Υποστήριξε επίσης ότι γύρω από τα ενεργειακά έργα συγκρούονται κρατικά και επιχειρηματικά συμφέροντα. Ζήτησε οι σχετικές εξελίξεις να εξετάζονται μέσα στο ευρύτερο γεωπολιτικό τους πλαίσιο.

Τα υποβρύχια «φαντάσματα», οι οχυρώσεις και τα Spike NLOS

Μεγάλο μέρος της εκπομπής αφορούσε την ενίσχυση της ελληνικής στρατιωτικής ισχύος. Ο δημοσιογράφος αναφέρθηκε σε πρόγραμμα βαριάς συντήρησης των τεσσάρων υποβρυχίων Type 214 κλάσης «Παπανικολής», ύψους 120 εκατ. ευρώ, σύμφωνα με τα στοιχεία που παρουσίασε.

Έδωσε έμφαση στη δυνατότητα παρατεταμένης παραμονής τους σε κατάδυση και στο χαμηλό ακουστικό τους ίχνος, χαρακτηριστικά που ενισχύουν την επιχειρησιακή τους αξία.

Παράλληλα, παρουσίασε πρόγραμμα 522 οχυρωματικών θέσεων στον Έβρο και στα νησιά. Το βασικό του επιχείρημα ήταν ότι μια μονάδα πρέπει να μπορεί να συνεχίσει να μάχεται μετά το πρώτο πλήγμα. Καταφύγια, διασπορά μέσων, προστατευμένες θέσεις και ασφαλή κέντρα διοίκησης αποτελούν κρίσιμες προϋποθέσεις.

Στάθηκε ακόμη στα Spike NLOS και στην προσοχή που, όπως ανέφερε, δίνει ο τουρκικός Τύπος στην ανάπτυξή τους. Συνέδεσε αυτή την παρακολούθηση με το ευρύτερο ενδιαφέρον για τις νέες ελληνικές φρεγάτες, τον εκσυγχρονισμό των MEKO και τις μελλοντικές δυνατότητες του Πολεμικού Ναυτικού.

Τέλος, αναφέρθηκε στη διαστημική διάσταση της άμυνας, υπογραμμίζοντας την αξία της έγκαιρης εικόνας του πεδίου και της αξιοποίησης δεδομένων. Η εκπομπή περιέλαβε επίσης αναφορές στην τουρκική οικονομία και στον τρόπο με τον οποίο τουρκικά μέσα αντιμετωπίζουν τη συνεργασία Ελλάδας–Κύπρου–Ισραήλ.

Συνέχεια ανάγνωσης

ΡΟΗ ΕΙΔΗΣΕΩΝ

GEOPOLITICO29 λεπτά πριν

Μηνύματα Αναγνωστών: Ήρθε η ώρα για έμπρακτες αποδείξεις συμμαχίας

Στρατηγικός σύμμαχος ή απλώς χρήσιμος εταίρος; Η σημερινή συγκυρία ίσως είναι η στιγμή που θα δώσει την απάντηση.

GEOPOLITICO58 λεπτά πριν

Κίνδυνος και… έγκλημα!

Ο πρόεδρος του ΕΛΙΣΜΕ επικρίνει τους χειρισμούς στην ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας–Κύπρου, εκτιμά ότι η επίσκεψη Ρούμπιο θα συνοδευτεί από εξοπλιστικές...

GEOPOLITICO1 ώρα πριν

Κειμήλια αντί λειψάνων Σαμουήλ: Τα ερωτήματα για τη συμφωνία με τη Βουλγαρία και τη Συνθήκη του Νεϊγύ

Ο Γιώργος Καρανίκας, με άρθρο του στον «Χρόνο», θέτει ζήτημα αντιμετώπισης των λεηλατημένων ελληνικών θησαυρών ως αντικειμένων ανταλλαγής. Η υποχρέωση...

GEOPOLITICO2 ώρες πριν

Μουντζουρούλιας: «Πού είναι η ελληνική αντίδραση;» – Μακεδονικό, γαλλοτουρκική προσέγγιση και αποτροπή στο Αιγαίο

Αιχμές για τις αναφορές της Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, ερωτήματα για τη στάση του Παρισιού απέναντι στην Άγκυρα και ανάλυση...

GEOPOLITICO2 ώρες πριν

Η Nexans διαψεύδει το σχέδιο ενημέρωσης της Τουρκίας για το καλώδιο Ελλάδας–Κύπρου

Η γαλλική εταιρεία ξεκαθαρίζει ότι δεν είχε ούτε σχεδιάζει επαφές με την Άγκυρα για τις έρευνες βυθού. Η επιστολή στην...

Δημοφιλή