Ακολουθήστε μας

Αναλύσεις

Στη σκιά του ναού του ουρανού

Η Κίνα φαίνεται να έχει το χρόνο με το μέρος της και μάλιστα γι αυτό το λόγο προσκαλεί, δήθεν λόγω της μεγαλόψυχης ειρηνοφιλίας της, τον Τραμπ να μην πέσει στην «παγίδα του Θουκυδίδη», αφήνοντας την ανερχόμενη οικονομική και στρατιωτική δύναμη της Κίνας να μεγαλώσει ανεξέλεγκτη μέχρι η υπερίσχυσή της να καταστεί σχεδόν ντετερμινιστικά αναπόφευκτη.

Δημοσιεύτηκε στις

Γράφει ο Μανώλης Σκούληκας

Ο Αμερικάνος Πρόεδρος έγινε δεκτός με περισσή μεγαλοπρέπεια στο Πεκίνο, συνακολουθούμενος από πληθώρα εξεχόντων στελεχών μεγάλων επιχειρήσεων αμερικανικών συμφερόντων. Ο ομόλογός του Σι Τζινπίνγκ απέσπασε την ένεση εσωτερικής υποστήριξης που τόσο χρειαζόταν μετά το επισφαλές εγχείρημα που πρόσφατα αποτόλμησε, αποκεφαλίζοντας την ανώτερη στρατιωτική ηγεσία σε μια εξόφθαλμη παράβαση της «ιερής» κινεζικής εθιμοτυπίας. Όμως και ο Τραμπ χρειαζόταν μια πολιτική υποστήριξη μετά την τελμάτωση των πολεμικών επιχειρήσεων στο Ιράν. Άλλωστε η πρόσκληση του Κινέζου ομολόγου του στις ΗΠΑ το Σεπτέμβριο, θα αποτελέσει μια απόλυτα χρειαζούμενη πολιτική ενίσχυση του εν όψει των Ενδιαμέσων Εκλογών. Άραγε θα υπάρξει η συνέχιση των σταθερών σχέσεων μέχρι τότε;

Ο Τραμπ δεν κατάφερε να αποσπάσει τη δέσμευση του Πεκίνου σχετικά με το Ιράν και έσπευσε να την προεξοφλήσει ανακοινώνοντας την κοινή τους θέση σχετικά με τα πυρηνικά του Ιράν και το άνοιγμα των στενών του Ορμούζ. Όμως η Κίνα «εποίησε την νίσσαν», και μάλιστα …Πεκίνου. Η μόνη διέξοδος που επέτρεψε η Κίνα στον εαυτό της, για να μπορεί να επιχειρηματολογήσει μελλοντικά στο Ιράν, ήταν η γενική δήλωση ότι δεν ήταν οι ΗΠΑ που ξεκίνησαν αυτόν τον πόλεμο. Απ’ ότι φαίνεται, όμως, τα ανταλλάγματα που ζήτησαν από τις ΗΠΑ, για να της εξασφαλίζουν μια έστω και στοιχειώδη αποχώρηση από το Ιράν, δεν έγιναν δεκτά από αυτές σε άμεση βάση, οπότε η εκεχειρία παραμένει επ’ αορίστω και τα στενά στραγγαλίζουν τη διεθνή οικονομία με όλο και αυξανόμενα επαχθή αποτελέσματα. Αν και ο Τραμπ δήλωσε πρόσφατα ότι δεν λαμβάνει ποσώς αυτά τα αποτελέσματα υπόψη του όσον αφορά στη συνέχιση του πολέμου, καθώς το μέγιστο διακύβευμα είναι η αποπυρηνικοποίηση του Ιράν, δεν είναι σαφές πόσο ακόμα θα μπορεί να υποστηρίζει αυτήν μεγαλόστομη φράση του, ενόψει των όλο και αυξανόμενων πιέσεων των συμμάχων του αλλά και των πολυεκατομμυριούχων υποστηρικτών του που εκφράζουν τις «αγορές».

Κατά πάσαν πιθανότητα η Κίνα απαίτησε την Ταϊβάν σε αντάλλαγμα μιας αξιοπρεπούς αποχώρησης των ΗΠΑ από το Ιράν με τα στενά ανοικτά-και χωρίς διόδια- και πιθανώς και την αποπυρηνικοποίηση στο τραπέζι. Σαν πρώτη δέσμευση, η Κίνα απέσπασε τη δέσμευση του Τραμπ να παραμείνει στις, από το 1970, παγιωμένες θέσεις των ΗΠΑ, ότι δεν υποστηρίζουν την μονομερή κήρυξη ανεξαρτητοποίησης της Ταϊβάν και σε δεύτερο χρόνο, ο Τραμπ δεσμεύθηκε να «σκεφτεί» το πάγωμα του εξοπλισμού της Ταϊβάν με υπερσύγχρονα αμερικανικά πολεμικά συστήματα αξίας 14 δις δολαρίων. Το τελευταίο δεν είναι, μάλιστα διπλωματικά δύσκολο, καθώς η φιλοκινεζική αντιπολίτευση στην Ταϊβάν έχει ήδη παγώσει την ψήφιση της χρηματοδότησης αυτής της αγοράς, οπότε θα απαιτείτο, ούτως ή άλλως, μια υπερπροσπάθεια της αμερικανικής πλευράς για την ολοκλήρωση αυτής της αγοράς. Στο βάθος βέβαια διαφαίνεται και η κινεζική απαίτηση μιας αμερικανικής δέσμευσης ουδετερότητας στην επανένωση της Ταϊβάν με την ηπειρωτική Κομμουνιστική Κίνα. Αν και αυτό θα ήταν μάλλον αδύνατο να γίνει αποδεκτό από τα γεράκια της Ουάσιγκτον, για προφανείς γαιοστρατηγικούς λόγους, σε μια ιδιαίτερα άστοχη δήλωσή του μέσα στο προεδρικό αεροπλάνο, κατά την πρόσφατη αποχώρησή του από το Πεκίνο, ο Τραμπ είπε ότι «το τελευταίο πράγμα που θα ήθελε κανείς θα ήταν ένας πόλεμος στην Άπω Ανατολή». Διότι, όσο αληθινή και αν είναι αυτή η δήλωση, και μόνο η δημόσια ανακοίνωσή της ενημερώνει τη Κίνα, αλλά και τους κατοίκους της Ταϊβάν ότι μια κινεζική απόπειρα αφομοίωσης της, με στρατιωτικά ή άλλα μέσα, δε θα συναντήσει σημαντική αντίσταση από τις ΗΠΑ. Αυτή η δήλωση θα ενδυναμώσει την φιλοκινεζική πλευρά που προτρέπει τους κατοίκους της Ταϊβάν να αποδεχθούν το αναπόφευκτο μιας προαναγγελθείσας «ένωσης», ιδανικά με ειρηνικά μέσα. Απ’ ότι φαίνεται, ο Τραμπ επηρεάστηκε από τον Σι που του απαίτησε αρκετά ταπεινωτικές υποχωρήσεις αλλά δεν ήταν ακόμα διατεθειμένος να πιεί αυτό το «πικρό ποτήριο» και σαν άλλος Τσάμπερλαιν να δρέψει την ατίμωση και μαζί και τον μάλλον αναπόφευκτο πόλεμο.

Δεν είναι άλλωστε τυχαίο ότι το απόγευμα της πρώτης μέρας της επισκέψεώς του, ο Σι περιήγαγε τον Τραμπ στο Ναό του Ουρανού, ο οποίος, πέρα από σύμβολο του μακραίωνου Σινικού Πολιτισμού, αποτελεί και το κατ εξοχήν σύμβολο του «Αιώνα της Ταπείνωσης», όταν στο αποκορύφωμά του οι ξένες δυνάμεις που κατέστειλαν την εθνοσωτήρια Επανάσταση των Μπόξερς, τον βεβήλωσαν εκτεταμένα όταν τον χρησιμοποίησαν επί τούτου ως στρατώνα. Αν ο Τραμπ στερείται της απαραίτητης κοινωνικής ευφυϊας για να αντιληφθεί τον συμβολισμό, έχει ευτυχώς αρκετούς νοήμονες συμβούλους για να τον ενημερώσουν και, δυστυχώς για αυτόν, τον Σι για να τον διδάξει δια της εμπειρίας.

Υπό αυτά τα δεδομένα το ζήτημα του Ιράν παραμένει ανοικτό, όσο ο Τραμπ συσκέπτεται με τα γεράκια στην Ουάσιγκτων ποια από τις δύο ατιμώσεις είναι προτιμότερη: του Ιράν ή της Ταϊβάν. Κατά πάσαν πιθανότητα θα εξαντλήσει τις πιθανότητες του στο Ιράν, μέσα στο επόμενο χρονικό διάστημα, δοκιμάζοντας τις ύστατες αντοχές του Ιράν. Βέβαια η «μεγάλη λάμψη» έδωσε τη θέση της στη διήμερη στρατηγική στόχευση γεφυρών και ηλεκτροπαραγωγικών μονάδων. Μια επιλογή που πάλι κατατάσσεται στα εγκλήματα κατά της ανθρωπότητας αλλά απέχει παρασάγγας από την καταισχύνη ενός πυρηνικού πλήγματος -έστω και τακτικού. Πιθανώς, σε αυτή την αλλαγή να επηρεάστηκε από τις ρηξικέλευθες πρόσφατες δηλώσεις του Σεργκέι Καραγκάνοφ, του διευθυντή της σημαντικότερης Ρωσικής δεξαμενής σκέψης, ο οποίος δήλωσε ότι έχουν αρχίσει να εισακούονται πλέον οι απόψεις του για συμβολικά στοχευμένα συμβατικά πλήγματα σε ευρωπαϊκές χώρες που βοηθούν ενεργά την Ουκρανία, και σε περίπτωση που αυτές δεν συμμορφωθούν, με αντιστοίχως στοχευμένα πυρηνικά. Προφανώς ο Τραμπ δεν επιθυμεί να ανοίξει αυτήν την πόρτα όταν και άλλοι δηλώνουν πλέον διαθέσιμοι να διαβούν το κατώφλι της.

Η ανθεκτικότητα -ή μάλλον το αδιέξοδο- της Επαναστατικής Φρουράς έχει φέρει τον Τραμπ στα όριά του αφού η αποχώρησή του χωρίς το άνοιγμα των στενών θα ήταν ατιμωτική, ενώ το άνοιγμα τους υπό τον όρο των διοδίων στο Ιράν θα ισοδυναμούσε με ένα αντιστοίχου μεγέθους χλευασμό για την μέχρι πρότινος κοσμοκράτειρα υπερδύναμη. Κανείς μάλιστα δεν μπορεί να προεξοφλήσει την τύχη των πετρομοναρχιών του Κόλπου μετά την αποχώρηση των ΗΠΑ, καθώς αυτή η παράμετρος δεν φαντάζει ούτε καν στον μακρινό ορίζοντα των διαπραγματεύσεων. Διότι ένας συνεχιζόμενος, έστω και σποραδικός, βομβαρδισμός τους από το Ιράν θα απέβαινε, βραχυπρόθεσμα κιόλας, καταστροφικός για την οικονομία τους και κατά συνέπεια και για την πολιτική τους βιωσιμότητα. Σε ένα σκοτεινό μέλλον η αραβική χερσόνησος θα μπορούσε να μεταβληθεί σε κινεζο-Ιρανικό προτεκτοράτο, ενώ σε ένα σκοτεινότερο σε ισλαμοφασιστικό χαλιφάτο.

Η Κίνα φαίνεται να έχει το χρόνο με το μέρος της και μάλιστα γι αυτό το λόγο προσκαλεί, δήθεν λόγω της μεγαλόψυχης ειρηνοφιλίας της, τον Τραμπ να μην πέσει στην «παγίδα του Θουκυδίδη», αφήνοντας την ανερχόμενη οικονομική και στρατιωτική δύναμη της Κίνας να μεγαλώσει ανεξέλεγκτη μέχρι η υπερίσχυσή της να καταστεί σχεδόν ντετερμινιστικά αναπόφευκτη. Αυτός είναι και ο λόγος που ο Τραμπ συνοφρυώθηκε έντονα στο άκουσμα αυτής της πρόσκλησης σε «ειρηνική σταθερότητα». Η σαφώς μειωμένη παραγγελία σε Boeing δεν ήταν ευχάριστη αλλά η προοπτική να κατονομαστεί ως ο πρόεδρος που έχασε την Ταιβάν και τον Γ’ΠΠ του προξενεί σαφέστατα πολύ μεγαλύτερη δυσφορία.

Ο Μανώλης Σκούληκας γεννήθηκε στην Αθήνα το 1970 και σπούδασε στην Νομική Σχολή Αθηνών. Κατά τη διάρκεια της στρατιωτικής του θητείας σχεδίασε στρατηγικές εξομοιώσεις στο στρατηγείο της 1 ης Στρατιάς/ΔΔΒ. Κατόπιν ασχολήθηκε με βιομηχανικές πωλήσεις και μάρκετινγκ ενώ παράλληλα σπούδαζε ψυχοθεραπεία. Έχει εκπαιδευθεί σε πέντε διαφορετικές προσεγγίσεις ψυχοθεραπείας στην Ελλάδα και στο εξωτερικό και εργάζεται ως ατομικός ψυχοθεραπευτής, επόπτης, εξωτερικός βαθμολογητής και εκπαιδευτής συμβούλων και ψυχοθεραπευτών στην Ελλάδα και στο εξωτερικό από το 2001. Πέρα από τα γεωπολιτικά, τα ενδιαφέροντά του επεκτείνονται στις στρατηγικές εξομοιώσεις, ιστορία, φιλοσοφία, ποίηση και γλυπτική. Περνά το μεγαλύτερο μέρος του έτους στον τόπο καταγωγής του στο νότιο Ρέθυμνο ως ψηφιακός νομάς και υποστηρικτής της επιστροφής στην επαρχία.

GEOPOLITICO

Κίνδυνος και… έγκλημα!

Ο πρόεδρος του ΕΛΙΣΜΕ επικρίνει τους χειρισμούς στην ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας–Κύπρου, εκτιμά ότι η επίσκεψη Ρούμπιο θα συνοδευτεί από εξοπλιστικές πιέσεις και απορρίπτει την παραχώρηση ελληνικών Patriot στην Ουκρανία.

Δημοσιεύτηκε

στις

Αιχμηρή παρέμβαση για την αντιμετώπιση των τουρκικών πιέσεων και την αξιοποίηση της στρατηγικής θέσης της Ελλάδας έκανε στη «Ναυτεμπορική» ο αντιστράτηγος ε.α. και πρόεδρος του ΕΛΙΣΜΕ, Ιωάννης Μπαλτζώης.

Στο επίκεντρο έθεσε το καλώδιο Ελλάδας–Κύπρου, προειδοποιώντας ότι ενδεχόμενη αποδοχή της απαίτησης της Άγκυρας για έγγραφη άδεια θα δημιουργούσε, κατά την εκτίμησή του, επικίνδυνο προηγούμενο εις βάρος των ελληνικών κυριαρχικών δικαιωμάτων.

Το καλώδιο και η παγίδα της άδειας

Ο κ. Μπαλτζώης σχολίασε θετικά την τοποθέτηση του Άγγελου Συρίγου για την ελληνική υποχωρητικότητα, όπως αυτή παρουσιάστηκε στη συζήτηση. Υποστήριξε ότι ο βουλευτής εξέφρασε δημόσια μια διαπίστωση που ο ίδιος επαναλαμβάνει εδώ και καιρό.

Παράλληλα, έθεσε το ζήτημα της απουσίας συγκεκριμένου χρονοδιαγράμματος για την ηλεκτρική διασύνδεση. Όπως τόνισε, ένα τόσο σημαντικό διακρατικό έργο δεν μπορεί να παραμένει χωρίς σαφές πλαίσιο υλοποίησης. Κατά την άποψή του, η αναζήτηση στήριξης μέσω γαλλικών συμφερόντων φανερώνει αμηχανία απέναντι στις τουρκικές αντιδράσεις.

Η σοβαρότερη προειδοποίησή του αφορούσε το ενδεχόμενο υποβολής αιτήματος άδειας προς την Τουρκία. Μια τέτοια κίνηση, υποστήριξε, θα ξεπερνούσε την πολιτική ταπείνωση: θα μπορούσε να χρησιμοποιηθεί από την Άγκυρα ως παραδοχή των αξιώσεών της και να αξιοποιηθεί εναντίον της Ελλάδας και σε άλλες περιοχές του Αιγαίου.

Επικρίνοντας τους χειρισμούς στην Κάσο, επισήμανε ότι όταν η άλλη πλευρά χρησιμοποιεί πολεμικά πλοία για να επιβάλει τη θέση της, η Ελλάδα οφείλει να επιδεικνύει ανάλογη αποφασιστικότητα. Στη δική του ανάγνωση, η στρατιωτικοποίηση ενός ζητήματος από την Τουρκία δεν μπορεί να αντιμετωπίζεται με αποχώρηση και διαρκείς αναβολές.

«Δεν πρέπει εμείς να γονατίσουμε»

Ιδιαίτερη σημασία απέδωσε στη διατύπωση προειδοποιήσεων από το τουρκικό υπουργείο Άμυνας. Εκτίμησε ότι η Άγκυρα επιχειρεί έτσι να προσδώσει στρατιωτικό βάρος στις διεκδικήσεις της και να εντείνει την πίεση προς την ελληνική πλευρά.

Ωστόσο, απέρριψε την αντίληψη ότι αυτό πρέπει να οδηγεί αυτομάτως σε υποχώρηση.

«Δεν σημαίνει ότι επειδή το λέει το υπουργείο Άμυνας πρέπει εμείς να γονατίσουμε», ανέφερε χαρακτηριστικά.

Επικαλούμενος ανάλυση του Μάικλ Ρούμπιν, αμφισβήτησε την εικόνα απόλυτης στρατιωτικής ισχύος που προβάλλει η Τουρκία. Υποστήριξε ότι το μέγεθος των ενόπλων δυνάμεών της δεν τεκμηριώνει από μόνο του την αποτελεσματικότητά τους απέναντι σε έναν οργανωμένο αντίπαλο.

Αναφέρθηκε επίσης στην προσωπική του εμπειρία από κοινά επιτελεία και ασκήσεις, αποδίδοντας υψηλό επίπεδο στο ελληνικό στρατιωτικό προσωπικό και επισημαίνοντας αδυναμίες της τουρκικής πλευράς.

Στο ίδιο πλαίσιο έκανε ιστορική αναφορά στην εισβολή στην Κύπρο το 1974. Απέδωσε καθοριστική ευθύνη στους τότε ελληνικούς χειρισμούς και στις εντολές που δόθηκαν, υποστηρίζοντας ότι η έκβαση δεν μπορεί να παρουσιάζεται απλώς ως απόδειξη τουρκικής στρατιωτικής υπεροχής.

Το ισραηλινό ενδιαφέρον και η Κύπρος

Ο πρόεδρος του ΕΛΙΣΜΕ αναφέρθηκε σε ανάλυση της Jerusalem Post, την οποία συνέδεσε με ισραηλινές ανησυχίες για τις τουρκικές θαλάσσιες διεκδικήσεις και την ασφάλεια της ναυσιπλοΐας.

Όπως μετέφερε, ο θαλάσσιος διάδρομος που προβάλλεται μέσω του τουρκολιβυκού μνημονίου αντιμετωπίζεται στην εν λόγω ανάλυση ως δυνητικό πρόβλημα για τις θαλάσσιες μεταφορές του Ισραήλ. Με βάση αυτή την ανάγνωση, εκτίμησε ότι οι τουρκικές επιδιώξεις θίγουν ευρύτερα συμφέροντα στη Μεσόγειο και ενδέχεται να προκαλέσουν πρόσθετες αντιδράσεις.

Διατύπωσε επίσης την πρόβλεψη ότι το κατεχόμενο τμήμα της Κύπρου μπορεί να βρεθεί στο επίκεντρο έντονων εξελίξεων, χωρίς να παρουσιάσει συγκεκριμένο περιστατικό ως ήδη δρομολογημένο.

Τι περιμένει από τον Ρούμπιο

Για την επίσκεψη του Μάρκο Ρούμπιο στην Αθήνα, ο κ. Μπαλτζώης εκτίμησε ότι η αμερικανική πλευρά θα επιδιώξει ελληνική συμμετοχή σε διπλωματικές προσπάθειες σχετικές με το Ιράν και την περιφερειακή ασφάλεια, καθώς και πρόσθετες αγορές αμερικανικών οπλικών συστημάτων.

Συνέδεσε το ελληνικό ενδιαφέρον με την εμπορική ναυτιλία και την ανάγκη να παραμένουν ασφαλείς οι θαλάσσιες οδοί. Υπενθύμισε τις ιστορικές σχέσεις Ελλάδας και Ιράν, αναγνωρίζοντας ότι οι σημερινές πολιτικές σχέσεις έχουν διαταραχθεί.

Στο εξοπλιστικό σκέλος, προέβλεψε πιέσεις προς την Αθήνα για μεγαλύτερο μερίδιο των αμυντικών δαπανών σε αμερικανικά συστήματα, πέραν των F-35. Κατά την εκτίμησή του, οι δεσμεύσεις προς άλλους προμηθευτές και τα συγκεκριμένα δημοσιονομικά περιθώρια θα δυσκολέψουν τους κυβερνητικούς χειρισμούς.

Κάθετος για τους Patriot

Κατηγορηματική ήταν η αντίθεσή του σε ενδεχόμενη παραχώρηση ελληνικών Patriot στην Ουκρανία. Υποστήριξε ότι μια τέτοια απόφαση θα αποδυνάμωνε την ελληνική άμυνα, ιδιαίτερα λόγω των δυσκολιών αναπλήρωσης.

«Θα είναι έγκλημα να τους δώσουμε», είπε, επιμένοντας ότι προτεραιότητα πρέπει να αποτελεί η κάλυψη των ελληνικών αμυντικών αναγκών.

Στη συζήτηση επικαλέστηκε πληροφορία για πιθανή παραχώρηση Patriot με όρο την προστασία ελληνικών εμπορικών πλοίων από ουκρανικά πλήγματα. Πρόκειται για πληροφορία που ανέφερε ο ίδιος, χωρίς να παρουσιάσει τεκμήρια κατά την παρέμβασή του.

Παράλληλα, αναγνώρισε την ενίσχυση της Πολεμικής Αεροπορίας και του Πολεμικού Ναυτικού μέσω των εξοπλιστικών προγραμμάτων, ζητώντας μεγαλύτερη προσοχή στον Στρατό Ξηράς. Ειδικά για τα τεθωρακισμένα οχήματα μάχης, έθεσε το ζήτημα της προστατευμένης μεταφοράς και υποστήριξης των στρατιωτών στο πεδίο.

Η Ελλάδα να διεκδικήσει περισσότερα

Κλείνοντας, ο κ. Μπαλτζώης υποστήριξε ότι η Ελλάδα δεν αξιοποιεί επαρκώς τη γεωπολιτική της αξία στις σχέσεις με τους συμμάχους. Έφερε ως παράδειγμα την Αλεξανδρούπολη και τη συμβολή της στις μεταφορές στρατιωτικού υλικού προς την Ουκρανία, αντιπαραβάλλοντας αυτή την προσφορά με τα ανταλλάγματα που, κατά την άποψή του, λαμβάνει η χώρα.

Εστίασε στη σημασία του Αιγαίου, της Κρήτης και της Κύπρου για τους θαλάσσιους διαδρόμους της Ανατολικής Μεσογείου. Ζήτησε η στρατηγική θέση της Ελλάδας να μετατρέπεται σε διαπραγματευτική ισχύ, αμυντική ενίσχυση και ουσιαστική υποστήριξη των εθνικών συμφερόντων.

Συνέχεια ανάγνωσης

GEOPOLITICO

Κειμήλια αντί λειψάνων Σαμουήλ: Τα ερωτήματα για τη συμφωνία με τη Βουλγαρία και τη Συνθήκη του Νεϊγύ

Ο Γιώργος Καρανίκας, με άρθρο του στον «Χρόνο», θέτει ζήτημα αντιμετώπισης των λεηλατημένων ελληνικών θησαυρών ως αντικειμένων ανταλλαγής. Η υποχρέωση επιστροφής, οι εκκρεμείς διεκδικήσεις και οι ενστάσεις των Μητροπόλεων.

Δημοσιεύτηκε

στις

από τον

Η επιστροφή 48 εκκλησιαστικών κειμηλίων από τη Βουλγαρία επαναφέρει ένα ιστορικό και πολιτικό ερώτημα: γιατί η απόδοση θησαυρών που αφαιρέθηκαν από ελληνικές μονές συνδέεται με την παράδοση ανταλλάγματος, όταν η Συνθήκη του Νεϊγύ προέβλεπε ήδη την επιστροφή τους;

Αυτό είναι το κεντρικό ζήτημα που αναδεικνύει ο δημοσιογράφος Γιώργος Καρανίκας, στο άρθρο του «Διαγράφουμε την συνθήκη του Νεϊγύ;», που δημοσιεύεται στην εφημερίδα «Χρόνος» στις 7 Οκτωβρίου. Η παρέμβασή του στρέφεται κατά της λογικής της ανταλλαγής και της πανηγυρικής παρουσίασης μιας συμφωνίας που αφορά μέρος των θησαυρών που διεκδικεί η ελληνική πλευρά.

Η υποχρέωση που διατυπώθηκε το 1919

Η Συνθήκη του Νεϊγύ υπογράφηκε στις 27 Νοεμβρίου 1919, μετά την ήττα της Βουλγαρίας στον Α΄ Παγκόσμιο Πόλεμο. Πέρα από τις εδαφικές και οικονομικές ρυθμίσεις, περιλάμβανε συγκεκριμένη πρόβλεψη για την επιστροφή πολιτιστικών αγαθών.

Το άρθρο 126 όριζε ότι η Βουλγαρία αναλαμβάνει να αναζητήσει και να επιστρέψει χωρίς καθυστέρηση στην Ελλάδα, τη Ρουμανία και το Σερβοκροατοσλοβενικό Κράτος αρχεία, έγγραφα και αντικείμενα αρχαιολογικού, ιστορικού ή καλλιτεχνικού ενδιαφέροντος που είχαν απομακρυνθεί από τα εδάφη τους κατά τον πόλεμο.

Στη διάταξη αυτή στηρίζεται η κριτική του Καρανίκα: η επιστροφή των λεηλατημένων κειμηλίων αποτελούσε υποχρέωση της βουλγαρικής πλευράς, επομένως η αντιμετώπισή τους ως στοιχείων μιας αμοιβαίας συναλλαγής δημιουργεί σοβαρά ερωτήματα.

Ο αρθρογράφος υπενθυμίζει και την παράδοση χειρογράφων το 1923. Σύμφωνα με την ιστορική αναδρομή του, η ελληνική αντιπροσωπεία παρέλαβε κιβώτια τα οποία παρουσιάστηκαν ως το σύνολο των αφαιρεθέντων, αλλά περιείχαν μόνο περιορισμένο αριθμό χειρογράφων. Κατά τον ίδιο, η εκκρεμότητα δεν έκλεισε ποτέ, παρά τους μεταγενέστερους βουλγαρικούς ισχυρισμούς.

Τι περιλαμβάνει η πρόσφατη συμφωνία

Στις 3 Οκτωβρίου 2026, στο Μουσείο Βυζαντινού Πολιτισμού της Θεσσαλονίκης, υπογράφηκαν τα πρωτόκολλα παράδοσης και παραλαβής, παρουσία των πρωθυπουργών Ελλάδας και Βουλγαρίας.

Τα 48 κειμήλια προέρχονται από την Ιερά Μονή Παναγίας Εικοσιφοίνισσας, την Ιερά Μονή Τιμίου Προδρόμου Σερρών και την Ιερά Μητρόπολη Σερρών και Νιγρίτης. Η ελληνική πλευρά παραδίδει τα λείψανα που έχουν ταυτοποιηθεί ως ανήκοντα στον τσάρο Σαμουήλ, μαζί με το υπόλοιπο ανθρωπολογικό υλικό από τέσσερις σαρκοφάγους της Βασιλικής του Αγίου Αχιλλείου στις Πρέσπες.

Η επίσημη ανακοίνωση προβλέπει συνέχιση των διαπραγματεύσεων για ιστορικά αντικείμενα που δεν περιλήφθηκαν στην παρούσα συμφωνία. Τα επιστραφέντα κειμήλια θα εκτίθενται στη Θεσσαλονίκη έως τις 5 Νοεμβρίου και κατόπιν θα αποδοθούν στους φορείς προέλευσής τους.

Οι θησαυροί που παραμένουν εκτός

Οι εκκρεμείς διεκδικήσεις δείχνουν ότι η επιστροφή των 48 αντικειμένων δεν ολοκληρώνει τον επαναπατρισμό.

Ο Μητροπολίτης Δράμας Δωρόθεος, σε επιστολή του προς την υπουργό Πολιτισμού, αναφέρει ότι από την Εικοσιφοίνισσα είχαν αφαιρεθεί 800 ιερά κειμήλια και 430 χειρόγραφα. Εκφράζει επίσης την ανησυχία ότι η παράδοση των λειψάνων του Σαμουήλ αποδυναμώνει τη διαπραγματευτική δυνατότητα της Ελλάδας για όσα παραμένουν στη Βουλγαρία.

Η Μητρόπολη Ξάνθης και Περιθεωρίου διεκδικεί ακόμη 50 αντικείμενα από τις Μονές Παναγίας Καλαμούς και Παναγίας Αρχαγγελιώτισσας, ζητώντας την επιστροφή τους έξω από τη λογική ανταλλαγής. Παράλληλα, η Ιερά Σύνοδος χαιρέτισε τον επαναπατρισμό των 48 κειμηλίων, εκφράζοντας την προσδοκία να ακολουθήσουν νέες επιστροφές.

Το ερώτημα περί «διαγραφής» της Συνθήκης του Νεϊγύ αποτελεί την αιχμηρή πολιτική θέση του Καρανίκα· δεν τεκμηριώνει από μόνο του νομική κατάργησή της. Αναδεικνύει, όμως, ένα συγκεκριμένο ζήτημα που απαιτεί απάντηση: πώς διασφαλίζεται η διεκδίκηση του συνόλου των αφαιρεθέντων θησαυρών, μετά την ολοκλήρωση αυτής της ανταλλαγής;

Η επιστροφή των 48 κειμηλίων έχει αξία για τις μονές και την πολιτιστική κληρονομιά της χώρας. Η ιστορική εκκρεμότητα, ωστόσο, παραμένει ανοιχτή όσο χειρόγραφα και εκκλησιαστικοί θησαυροί εξακολουθούν να βρίσκονται μακριά από τους τόπους στους οποίους ανήκουν.

Συνέχεια ανάγνωσης

GEOPOLITICO

Μουντζουρούλιας: «Πού είναι η ελληνική αντίδραση;» – Μακεδονικό, γαλλοτουρκική προσέγγιση και αποτροπή στο Αιγαίο

Αιχμές για τις αναφορές της Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, ερωτήματα για τη στάση του Παρισιού απέναντι στην Άγκυρα και ανάλυση των κινήσεων που ενισχύουν την ελληνική άμυνα.

Δημοσιεύτηκε

στις

Η στάση των Βρυξελλών στο Μακεδονικό, η ανάπτυξη των αμυντικών σχέσεων Γαλλίας–Τουρκίας και η ενίσχυση της ελληνικής αποτροπής βρέθηκαν στο επίκεντρο της εκπομπής «Direct News» με τον Ανδρέα Μουντζουρούλια. Ο δημοσιογράφος άσκησε έντονη κριτική για τις αναφορές της Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν σε «μακεδονική» γλώσσα και ταυτότητα, έθεσε ερωτήματα για τις επιλογές του Παρισιού και παρουσίασε τις στρατιωτικές και διπλωματικές εξελίξεις που, κατά την εκτίμησή του, διαμορφώνουν ένα νέο περιβάλλον για την Ελλάδα.

Κεντρικό σημείο της παρέμβασής του ήταν ότι η Αθήνα χρειάζεται να συνδυάζει την αμυντική προετοιμασία με ξεκάθαρη διπλωματική στάση. Οι εξοπλισμοί και οι στρατηγικές συνεργασίες αποκτούν ουσιαστικό βάρος όταν συνοδεύονται από ετοιμότητα και αποφασιστικότητα στην υπεράσπιση των εθνικών συμφερόντων.

Μακεδονικό: Κριτική για τις Πρέσπες και την απουσία αντίδρασης

Ο Ανδρέας Μουντζουρούλιας ξεκίνησε από τις δηλώσεις που, όπως ανέφερε, έκανε η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής κατά την επίσκεψή της στα Σκόπια στις 2 Οκτωβρίου. Σύμφωνα με την παρουσίαση στην εκπομπή, οι αναφορές αφορούσαν την ταυτότητα, τον πολιτισμό και τη γλώσσα της Βόρειας Μακεδονίας.

Ο δημοσιογράφος τις αντιμετώπισε ως επιβεβαίωση των συνεπειών της Συμφωνίας των Πρεσπών, την οποία επέκρινε με ιδιαίτερα σκληρή γλώσσα. Καταλόγισε ευθύνες στην κυβέρνηση που την υπέγραψε, αλλά και στη σημερινή κυβέρνηση για τη διαχείριση του ζητήματος.

Στάθηκε ιδιαίτερα στο γεγονός ότι, μέχρι την ώρα της εκπομπής, ο ίδιος δεν είχε διαπιστώσει ισχυρή ελληνική αντίδραση. Επέκρινε επίσης την περιορισμένη, κατά την εκτίμησή του, ανάδειξη του θέματος από τα ελληνικά μέσα ενημέρωσης.

Παράλληλα, αμφισβήτησε το επιχείρημα ότι η ένταξη της γειτονικής χώρας στο ΝΑΤΟ θα την απομάκρυνε από την τουρκική επιρροή, επικαλούμενος τη συνέχιση της συνεργασίας της με την Άγκυρα.

Γαλλία–Τουρκία: Τι θα κάνει το Παρίσι για το καλώδιο;

Στη συνέχεια, ο παρουσιαστής επικεντρώθηκε στον οδικό χάρτη αμυντικής συνεργασίας Γαλλίας–Τουρκίας, ο οποίος, σύμφωνα με όσα παρουσίασε, υπογράφηκε στις 3 Οκτωβρίου.

Υπογράμμισε ότι η εξέλιξη ενδιαφέρει άμεσα την Ελλάδα λόγω της στρατηγικής σχέσης με τη Γαλλία, της ρήτρας αμοιβαίας αμυντικής συνδρομής και των εξοπλιστικών προγραμμάτων με τα Rafale και τις φρεγάτες Belharra.

Ο Μουντζουρούλιας διευκρίνισε ότι η γαλλοτουρκική προσέγγιση δεν ακυρώνει την ελληνογαλλική συνεργασία. Έθεσε, όμως, ένα συγκεκριμένο ερώτημα: Πώς θα εκφραστεί έμπρακτα η γαλλική στήριξη εάν η Τουρκία επιχειρήσει να παρεμποδίσει τις εργασίες για την ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας–Κύπρου;

Στο ίδιο πλαίσιο ενέταξε τις συζητήσεις για πιθανή τουρκική προμήθεια του γαλλοϊταλικού συστήματος αεράμυνας SAMP/T. Κατά την ανάλυσή του, η Αθήνα χρειάζεται σαφείς απαντήσεις για τις προθέσεις του Παρισιού, το οποίο αναπτύσσει διαύλους και με τις δύο πλευρές του Αιγαίου.

Η Ινδία και τα στρατιωτικά σενάρια στο Αιγαίο

Θετικά αξιολόγησε την εμβάθυνση των σχέσεων Ελλάδας–Ινδίας, δίνοντας έμφαση στη ναυτιλία, στις θαλάσσιες μεταφορές, στις λιμενικές υποδομές και στην άμυνα.

Όπως επισήμανε, η ελληνική ναυτιλιακή τεχνογνωσία μπορεί να συνδεθεί με την αναπτυσσόμενη βιομηχανική βάση και τις διεθνείς φιλοδοξίες της Ινδίας. Αναφέρθηκε επίσης στις επαφές του Ινδού πρέσβη με την ελληνική στρατιωτική ηγεσία, παρουσιάζοντάς τες ως ένδειξη ενίσχυσης της αμυντικής συνεργασίας.

Στον αντίποδα, στάθηκε στην άσκηση ναυτικών ειδικών δυνάμεων Τουρκίας–Αζερμπαϊτζάν που, όπως ανέφερε, προγραμματιζόταν για τις 19–20 Οκτωβρίου στο Ακσάζ. Υπογράμμισε τη σημασία της τοποθεσίας απέναντι από τα Δωδεκάνησα και το ελληνικό ενδιαφέρον για τα σενάρια υποβρύχιας επίθεσης και άμυνας.

Σε αυτό το περιβάλλον ενέταξε την ελληνική άσκηση «Αλέξανδρος», αναδεικνύοντας τον έλεγχο των χρόνων αντίδρασης, την ενεργοποίηση σχεδίων και τον συντονισμό Στρατού Ξηράς, Πολεμικού Ναυτικού και Πολεμικής Αεροπορίας. Στην παρουσίασή του περιέλαβε σενάρια ανακατάληψης νησίδων, απόκρουσης αποβατικής ενέργειας και συνδυασμένης αεροναυτικής δράσης.

Ρούμπιο και ενεργειακή θέση της Ελλάδας

Στην εκπομπή, την οποία ο παρουσιαστής τοποθέτησε χρονικά στις 4 Οκτωβρίου, αναφέρθηκε στην επικείμενη τότε επίσκεψη του Μάρκο Ρούμπιο στην Αθήνα στις 6 Οκτωβρίου.

Έδωσε βάρος στον ελληνοαμερικανικό στρατηγικό διάλογο, στην αμυντική συνεργασία και στην ενεργειακή ασφάλεια. Ανέδειξε τον Κάθετο Διάδρομο φυσικού αερίου και τον ρόλο της Ελλάδας ως πύλης προς τη Νοτιοανατολική και Ανατολική Ευρώπη, ενώ επισήμανε τη στρατηγική σημασία της Σούδας και της Αλεξανδρούπολης.

Υποστήριξε επίσης ότι γύρω από τα ενεργειακά έργα συγκρούονται κρατικά και επιχειρηματικά συμφέροντα. Ζήτησε οι σχετικές εξελίξεις να εξετάζονται μέσα στο ευρύτερο γεωπολιτικό τους πλαίσιο.

Τα υποβρύχια «φαντάσματα», οι οχυρώσεις και τα Spike NLOS

Μεγάλο μέρος της εκπομπής αφορούσε την ενίσχυση της ελληνικής στρατιωτικής ισχύος. Ο δημοσιογράφος αναφέρθηκε σε πρόγραμμα βαριάς συντήρησης των τεσσάρων υποβρυχίων Type 214 κλάσης «Παπανικολής», ύψους 120 εκατ. ευρώ, σύμφωνα με τα στοιχεία που παρουσίασε.

Έδωσε έμφαση στη δυνατότητα παρατεταμένης παραμονής τους σε κατάδυση και στο χαμηλό ακουστικό τους ίχνος, χαρακτηριστικά που ενισχύουν την επιχειρησιακή τους αξία.

Παράλληλα, παρουσίασε πρόγραμμα 522 οχυρωματικών θέσεων στον Έβρο και στα νησιά. Το βασικό του επιχείρημα ήταν ότι μια μονάδα πρέπει να μπορεί να συνεχίσει να μάχεται μετά το πρώτο πλήγμα. Καταφύγια, διασπορά μέσων, προστατευμένες θέσεις και ασφαλή κέντρα διοίκησης αποτελούν κρίσιμες προϋποθέσεις.

Στάθηκε ακόμη στα Spike NLOS και στην προσοχή που, όπως ανέφερε, δίνει ο τουρκικός Τύπος στην ανάπτυξή τους. Συνέδεσε αυτή την παρακολούθηση με το ευρύτερο ενδιαφέρον για τις νέες ελληνικές φρεγάτες, τον εκσυγχρονισμό των MEKO και τις μελλοντικές δυνατότητες του Πολεμικού Ναυτικού.

Τέλος, αναφέρθηκε στη διαστημική διάσταση της άμυνας, υπογραμμίζοντας την αξία της έγκαιρης εικόνας του πεδίου και της αξιοποίησης δεδομένων. Η εκπομπή περιέλαβε επίσης αναφορές στην τουρκική οικονομία και στον τρόπο με τον οποίο τουρκικά μέσα αντιμετωπίζουν τη συνεργασία Ελλάδας–Κύπρου–Ισραήλ.

Συνέχεια ανάγνωσης

ΡΟΗ ΕΙΔΗΣΕΩΝ

GEOPOLITICO10 λεπτά πριν

Κίνδυνος και… έγκλημα!

Ο πρόεδρος του ΕΛΙΣΜΕ επικρίνει τους χειρισμούς στην ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας–Κύπρου, εκτιμά ότι η επίσκεψη Ρούμπιο θα συνοδευτεί από εξοπλιστικές...

GEOPOLITICO39 λεπτά πριν

Κειμήλια αντί λειψάνων Σαμουήλ: Τα ερωτήματα για τη συμφωνία με τη Βουλγαρία και τη Συνθήκη του Νεϊγύ

Ο Γιώργος Καρανίκας, με άρθρο του στον «Χρόνο», θέτει ζήτημα αντιμετώπισης των λεηλατημένων ελληνικών θησαυρών ως αντικειμένων ανταλλαγής. Η υποχρέωση...

GEOPOLITICO1 ώρα πριν

Μουντζουρούλιας: «Πού είναι η ελληνική αντίδραση;» – Μακεδονικό, γαλλοτουρκική προσέγγιση και αποτροπή στο Αιγαίο

Αιχμές για τις αναφορές της Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, ερωτήματα για τη στάση του Παρισιού απέναντι στην Άγκυρα και ανάλυση...

GEOPOLITICO1 ώρα πριν

Η Nexans διαψεύδει το σχέδιο ενημέρωσης της Τουρκίας για το καλώδιο Ελλάδας–Κύπρου

Η γαλλική εταιρεία ξεκαθαρίζει ότι δεν είχε ούτε σχεδιάζει επαφές με την Άγκυρα για τις έρευνες βυθού. Η επιστολή στην...

GEOPOLITICO2 ώρες πριν

Μάζης: «Αυτό δεν είναι ενημέρωση, είναι υποτέλεια» – Προειδοποίηση για το καλώδιο και την Τουρκία

Ο καθηγητής, μιλώντας στη «Ναυτεμπορική», προειδοποίησε ότι μια ειδική ενημέρωση της Άγκυρας για το ηλεκτρικό καλώδιο μπορεί να αξιοποιηθεί ως...

Δημοφιλή