Nομικά, ιστορικά και πολιτικά τεκμηριωμένη απάντηση στον Γιάνη Βαρουφάκη για την τοποθέτησή του γύρω από την ΕΟΚΑ έδωσε ο Δρ Γιάννος Χαραλαμπίδης, παρεμβαίνοντας στη συζήτηση που άνοιξε μετά την ανάρτηση του πρώην υπουργού Οικονομικών της Ελλάδας στην πλατφόρμα Χ.

Ο κ. Βαρουφάκης, απαντώντας σε χρήστη που τον κατηγόρησε ότι στήριξε την ΕΟΚΑ, έγραψε ότι ουδέποτε την υποστήριξε, χαρακτηρίζοντάς την «εθνικιστική, σεχταριστική ομάδα». Παράλληλα, σημείωσε ότι αυτό δεν δικαιολογούσε τους απαγχονισμούς αγωνιστών από τους Βρετανούς αποικιοκράτες, ενώ διαχώρισε την ΕΟΚΑ από την ΕΟΚΑ Β΄.

Στην παρέμβασή του, ο Δρ Χαραλαμπίδης απαντά με ιδιαίτερα αιχμηρό τρόπο, θέτοντας το ζήτημα στη βάση της ιστορικής ουσίας του Αγώνα του 1955-59. Υπογραμμίζει ότι η ΕΟΚΑ υπήρξε εθνικοαπελευθερωτικό κίνημα κατά της βρετανικής αποικιοκρατίας και ότι η αποτίμησή της δεν μπορεί να γίνεται μέσα από συνθήματα, ευκολίες ή όρους που –όπως σημειώνει– τροφοδοτούν ξένα αφηγήματα σε βάρος της ιστορικής αλήθειας.

Ο ίδιος διαχωρίζει καθαρά την ΕΟΚΑ του 1955-59 από μεταγενέστερες οργανώσεις και γεγονότα, επιμένοντας ότι η σύγχυση των περιόδων οδηγεί σε παραχάραξη της ιστορίας. Στο επίκεντρο της απάντησής του βρίσκεται η θέση ότι ο Αγώνας της ΕΟΚΑ είχε σαφή αντι-αποικιακό χαρακτήρα, με στόχο την αυτοδιάθεση του κυπριακού ελληνισμού, σε μια περίοδο κατά την οποία η Κύπρος τελούσε υπό βρετανική κυριαρχία.

Ο Δρ Χαραλαμπίδης αφήνει σαφείς αιχμές για τον τρόπο με τον οποίο ο κ. Βαρουφάκης προσέγγισε το θέμα, σημειώνοντας ότι η Ιστορία της Κύπρου δεν μπορεί να συμπιέζεται σε ιδεολογικές ταμπέλες. Η αναφορά στην ΕΟΚΑ, τονίζει, αγγίζει μνήμη, θυσίες, αποικιοκρατία, απαγχονισμούς και έναν αγώνα που σημάδεψε την πορεία του κυπριακού ελληνισμού.

Η παρέμβαση Χαραλαμπίδη έρχεται σε μια περίοδο κατά την οποία η ιστορική μνήμη της ΕΟΚΑ επανέρχεται συχνά στον δημόσιο διάλογο, με αφορμή δηλώσεις, αναρτήσεις και αντιπαραθέσεις που ξεπερνούν τα όρια της Ελλάδας και της Κύπρου. Στην προκειμένη περίπτωση, το βάρος της απάντησης στρέφεται όχι μόνο στον χαρακτηρισμό που χρησιμοποίησε ο Γιάνης Βαρουφάκης, αλλά και στον τρόπο με τον οποίο τέτοιες αναφορές αξιοποιούνται διεθνώς σε σχέση με το Κυπριακό.

Δείτε το βίντεο με την απάντηση του Δρ Γιάννου Χαραλαμπίδη.

Τη δυνατότητα της Ελλάδας να μετατρέψει τη σημερινή ενεργειακή συγκυρία σε πραγματικό γεωστρατηγικό πλεονέκτημα ανέλυσε στο ΕΛΙΣΜΕ ο Λεόντιος Πορτοκαλάκης, μέλος του Διοικητικού Συμβουλίου του Ινστιτούτου, σε ομιλία με θέμα την ενέργεια, τους υδρογονάνθρακες, τις θαλάσσιες ζώνες και τον ρόλο της χώρας στον νέο ενεργειακό χάρτη της Ανατολικής Μεσογείου.

Ο ομιλητής υπογράμμισε ότι η Ελλάδα βρίσκεται μπροστά σε ένα σπάνιο παράθυρο ευκαιρίας. Η διεθνής συγκυρία, οι ενεργειακές ανακατατάξεις, η ανάγκη της Ευρώπης για νέες πηγές και διαδρόμους τροφοδοσίας, οι εξελίξεις σε Ανατολική Μεσόγειο, Αίγυπτο, Ισραήλ και Κύπρο, αλλά και η παρουσία μεγάλων εταιρειών στις ελληνικές θαλάσσιες περιοχές, δημιουργούν συνθήκες που δεν πρέπει να χαθούν.

Κεντρικό σημείο της ανάλυσης ήταν οι θαλάσσιες οριοθετήσεις της Ελλάδας με την Ιταλία και την Αίγυπτο. Ο Πορτοκαλάκης τόνισε ότι, παρά τις υποχωρήσεις που έγιναν, ιδίως στο ζήτημα των ιταλικών αλιευτικών δικαιωμάτων στο Ιόνιο και στη μερική οριοθέτηση με την Αίγυπτο, η Ελλάδα πέτυχε κάτι στρατηγικά σημαντικό: την αναγνώριση ότι τα νησιά έχουν επήρεια στις θαλάσσιες ζώνες.

Ιδιαίτερη βαρύτητα έδωσε στην ακύρωση, στην πράξη, του τουρκολιβυκού μνημονίου. Όπως εξήγησε, η συμφωνία Ελλάδας–Αιγύπτου, η παρουσία ξένων ενεργειακών κολοσσών και οι εξελίξεις στην Ανατολική Μεσόγειο λειτουργούν ως ανάχωμα απέναντι στις τουρκικές επιδιώξεις.

Σύμφωνα με την ομιλία, το ενδιαφέρον εταιρειών όπως η ExxonMobil και η Chevron για θαλάσσια τεμάχια μεγάλης έκτασης δημιουργεί νέα δεδομένα. Στις περιοχές αυτές έχουν ήδη πραγματοποιηθεί ή αναμένονται σεισμικές έρευνες, ενώ οι πρώτες γεωτρήσεις θα δείξουν αν οι εκτιμήσεις για υδρογονάνθρακες επιβεβαιώνονται.

Ο Πορτοκαλάκης στάθηκε και στον ρόλο της Ελλάδας ως διαδρόμου μεταφοράς ενέργειας. Η Ρεβυθούσα, η Αλεξανδρούπολη, ο κάθετος διάδρομος προς τα Βαλκάνια και την Ουκρανία, αλλά και οι σχεδιαζόμενες ηλεκτρικές διασυνδέσεις από Μέση Ανατολή και Αίγυπτο προς την Ευρώπη, καθιστούν τη χώρα κόμβο μεγάλης σημασίας.

Στο ίδιο πλαίσιο ενέταξε και την αναβίωση της συμμαχίας 3+1, τη δημιουργία του East Mediterranean Energy Center και το ενδιαφέρον της Αιγύπτου να εξάγει LNG μέσω των ελληνικών θαλάσσιων οδών. Όπως σημείωσε, η Ελλάδα μπορεί να βρεθεί στο επίκεντρο των νέων ενεργειακών ροών προς την Ευρώπη.

Παράλληλα, αναφέρθηκε στις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, επισημαίνοντας ότι η παραγωγή από φωτοβολταϊκά και ανεμογεννήτριες έχει φτάσει σε τέτοιο επίπεδο ώστε πολλές φορές η ενέργεια δεν μπορεί να αξιοποιηθεί λόγω έλλειψης δικτύων και αποθηκευτικών μέσων. Η ανάπτυξη νέων δικτύων και μπαταριών θεωρείται κρίσιμη για να μη χάνεται παραγόμενη ενέργεια.

Σημαντικό τμήμα της ομιλίας αφιερώθηκε και στους κινδύνους. Ο Πορτοκαλάκης προειδοποίησε ότι οι μεγάλες εταιρείες δεν έρχονται στην Ελλάδα από φιλανθρωπία, αλλά για κέρδος. Γι’ αυτό, όπως είπε, το ελληνικό κράτος πρέπει να διαθέτει εξειδικευμένα στελέχη που θα μπορούν να ελέγχουν τεχνικά και οικονομικά τις δραστηριότητές τους.

Έφερε ως παράδειγμα τη Νορβηγία, η οποία ανέπτυξε έναν ισχυρό κρατικό μηχανισμό γνώσης και ελέγχου στον πετρελαϊκό τομέα, ώστε να μην μπορεί καμία ξένη εταιρεία να την κοροϊδέψει ή να την υπερτιμολογήσει.

Στους κινδύνους ενέταξε επίσης τη γραφειοκρατία, την καθυστέρηση στην απονομή δικαιοσύνης, την αβελτηρία του κράτους και την τουρκική αναθεωρητική πολιτική. Το επεισόδιο της Κάσου και το παλαιότερο περιστατικό στο κυπριακό θαλασσοτεμάχιο 3 παρουσιάστηκαν ως προειδοποιήσεις για την ανάγκη σχεδίου Β και προβολής ισχύος.

Ο ομιλητής υποστήριξε ακόμη ότι η Ελλάδα έχει πλέον ευκαιρία να προχωρήσει σε ανακήρυξη ΑΟΖ, καθορισμό γραμμών βάσης και, μελλοντικά, επέκταση των χωρικών υδάτων έως τα 12 ναυτικά μίλια, πάντα εντός του διεθνούς δικαίου.

Το τελικό μήνυμα ήταν σαφές: η Ελλάδα πρέπει να κινηθεί με εθνική συναίνεση, συνέχεια και σοβαρότητα. Η ενεργειακή πολιτική δεν μπορεί να αλλάζει ανάλογα με τις κυβερνήσεις. Το χρονικό περιθώριο για την αξιοποίηση των υδρογονανθράκων είναι περιορισμένο, καθώς η μετάβαση στην πράσινη ενέργεια επιταχύνεται.

Ο Πορτοκαλάκης έκλεισε με προειδοποίηση αλλά και αισιοδοξία: οι ευκαιρίες είναι μεγάλες, όμως κοντά στην επιτυχία υπάρχει πάντα ο κίνδυνος της κακής αξιοποίησης. Το ζητούμενο είναι στρατηγική στόχευση, υπομονή, επιμονή και μοναδικός οδηγός το εθνικό συμφέρον.