Γράφει ο Χρήστος Κωνσταντινίδης, Middle East Forum

Υπάρχει μια παροιμία στην Ελλάδα που λέει «Δώσε σε έναν χωρικό εμπιστοσύνη και θα σκαρφαλώσει στο κρεβάτι σου», για να προειδοποιήσει ενάντια σε όσους εκμεταλλεύονται τη γενναιοδωρία. Σήμερα, αυτή η παροιμία περιγράφει την περίπτωση του Αλβανού πρωθυπουργού Έντι Ράμα, ο οποίος έχει εδραιώσει τον έλεγχο της χώρας σε τέσσερις θητείες από το 2013.

Στις 30 Μαΐου 2026, ξέσπασαν βίαια επεισόδια στο Ζβέρνετς, κοντά στην πόλη Αυλώνα στην Αλβανία, μετά από διαμαρτυρίες κατοίκων, περιβαλλοντικών οργανώσεων και κοινοτικών ομάδων κατά μιας μεγάλης τουριστικής ανάπτυξης που σχεδιάζεται στην περιβαλλοντικά προστατευόμενη λιμνοθάλασσα Νάρτα και τη γύρω περιοχή. Σύμφωνα με καταγγελίες, μια ιδιωτική εταιρεία ασφαλείας που φρουρούσε τον χώρο συγκρούστηκε με διαδηλωτές όταν επιχείρησαν να παραβιάσουν τον περιμετρικό φράχτη του έργου. Το προσωπικό ασφαλείας φέρεται να επιτέθηκε σε διαδηλωτές και τραυμάτισε έναν Έλληνα πολίτη, ο οποίος αργότερα δήλωσε ότι κατέχει νόμιμους τίτλους ιδιοκτησίας και ότι οι αλβανικές αρχές έστησαν φράχτη χωρίς να ενημερώσουν τους ιδιοκτήτες γης για τις περιουσίες τους.

Το ελληνικό υπουργείο Εξωτερικών απαίτησε έρευνα και λογοδοσία από τις αλβανικές αρχές. Συνέδεσε επίσης την προστασία των δικαιωμάτων της ελληνικής εθνικής μειονότητας στην Αλβανία και τον σεβασμό του κράτους δικαίου με τη διαδικασία ευρωπαϊκής ολοκλήρωσης της Αλβανίας. Παρ’ όλα αυτά, η απάντηση του Ράμα ήταν προκλητική. Ο Αλβανός πρωθυπουργός όχι μόνο προσπάθησε να υποβαθμίσει τη σοβαρότητα των περιστατικών, αλλά ισχυρίστηκε επίσης ότι δεν γνώριζε την ύπαρξη ελληνικού πληθυσμού στην περιοχή που ζητά αναγνώριση και αποκατάσταση των περιουσιών που χάθηκαν κατά τη διάρκεια του κομμουνιστικού καθεστώτος. Κατηγόρησε την Ελλάδα ότι βρισκόταν πίσω από τις διαμαρτυρίες.

Τα δικαιώματα ιδιοκτησίας αποτελούν το κουτί της Πανδώρας στην Αλβανία. Ένα εντυπωσιακό παράδειγμα είναι η περίπτωση του Φρέντι Μπελέρι, του εκλεγμένου δημάρχου της Χειμάρρας, ο οποίος συνελήφθη δύο ημέρες πριν από τις δημοτικές εκλογές του Μαΐου 2023 με βάση κατασκευασμένες κατηγορίες για εξαγορά ψήφων. Παρά τη σύλληψή του, κέρδισε τη δημαρχία με οριακή διαφορά έναντι του υποψηφίου που υποστηρίχθηκε από το Σοσιαλιστικό Κόμμα του Ράμα. Επειδή φυλακίστηκε, δεν του επετράπη να ορκιστεί δήμαρχος και στη συνέχεια καταδικάστηκε σε δύο χρόνια φυλάκισης, γεγονός που οδήγησε στην ακύρωση της εκλογικής του νίκης.

Η δοκιμασία του Μπελέρι, η οποία τελικά οδήγησε στην εκλογή του ως μέλους του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου με το ψηφοδέλτιο της Νέας Δημοκρατίας μετά την απελευθέρωσή του, συνδέθηκε με προσπάθειες των αλβανικών αρχών να οικειοποιηθούν και να κατασχέσουν περιουσίες που ανήκουν σε μέλη της ελληνικής μειονότητας στην περιοχή, πολλά από τα οποία κατέχουν τίτλους ιδιοκτησίας που χρονολογούνται αιώνες πριν. Τόσο στη Χειμάρρα όσο και στο Ζβέρνετ, η απαλλοτρίωση της περιουσίας της ελληνικής κοινότητας είναι κοινός παρονομαστής.

Το Ζβέρνετς, ωστόσο, είναι μοναδικό. Είναι μια από τις πιο παρθένες και περιβαλλοντικά ευαίσθητες περιοχές της Αδριατικής ακτής και αποτελεί μέρος ενός προστατευόμενου θαλάσσιου πάρκου. Παρά ταύτα, η κυβέρνηση Ράμα θεωρεί την περιοχή «στρατηγική» επενδυτική ζώνη και φέρεται να τροποποίησε την περιβαλλοντική νομοθεσία σχεδόν εν μία νυκτί για να διευκολύνει την ανάπτυξη. Αν και δημοσιεύματα των μέσων ενημέρωσης έχουν συνδέσει την εταιρεία του γαμπρού του Προέδρου Ντόναλντ Τραμπ, Τζάρεντ Κούσνερ, με σχέδια για ένα τεράστιο τουριστικό έργο αξίας 4 δισεκατομμυρίων δολαρίων, ο Κούσνερ μπορεί να είναι απλώς ένας μπαμπούλας που χρησιμοποιεί ο Ράμα για να υπονοήσει τη δική του ατιμωρησία, να αποδυναμώσει την τοπική αντιπολίτευση, να αποθαρρύνει τη διαφωνία και να δημιουργήσει την εντύπωση ότι όποιος αντιτίθεται στο έργο δεν αντιμετωπίζει απλώς τα Τίρανα αλλά και τα αμερικανικά συμφέροντα.

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έστειλε μήνυμα στην Αλβανία ότι ο σεβασμός των δικαιωμάτων της ελληνικής μειονότητας της Αλβανίας, η ελευθερία του συνέρχεσθαι και η διατήρηση των περιβαλλοντικά ευαίσθητων περιοχών επηρεάζουν την ενταξιακή πορεία της Αλβανίας προς την Ευρωπαϊκή Ένωση. Είναι προφανές, ωστόσο, ότι τέτοιες αντιδράσεις δεν ανησυχούν ιδιαίτερα τον Αλβανό πρωθυπουργό. Η αυτοπεποίθηση που επιδεικνύει ο Ράμα πηγάζει από τις σχέσεις που έχει καλλιεργήσει με προσωπικότητες όπως ο Κούσνερ, ο επικεφαλής του Ιδρύματος Ανοικτής Κοινωνίας Άλεξ Σόρος και ο Τούρκος πρόεδρος Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν, ο οποίος χρησιμοποιεί την Αλβανία ως κεντρικό του κόμβο καθώς επιδιώκει να επεκτείνει την τουρκική επιρροή σε όλα τα Βαλκάνια.

Σε αυτό το πλαίσιο, μια δήλωση που ακούστηκε στο Κογκρέσο των ΗΠΑ ταιριάζει απόλυτα: «Η σιωπή της Ουάσιγκτον εναντίον του Ερντογάν σηματοδοτεί σε άλλους επίδοξους δικτάτορες», όπως ο Ράμα, «ότι μπορούν να επιδιώξουν τις φιλοδοξίες τους» και να μην πληρώσουν κανένα κόστος για αυτό.

Την εκτίμηση ότι το Ισραήλ δεν πρόκειται να δεσμευθεί πλήρως από οποιαδήποτε συμφωνία αφορά το Ιράν, εφόσον θεωρήσει ότι απειλείται η εθνική του ασφάλεια, διατύπωσε ο αντιστράτηγος ε.α. και πρόεδρος του ΕΛΙΣΜΕ, Ιωάννης Μπαλτζώης, μιλώντας στην εκπομπή «Review» της Ναυτεμπορικής TV με την Ιρένα Αργύρη.

Ο κ. Μπαλτζώης υποστήριξε ότι το Ισραήλ δεν συμμετείχε ουσιαστικά στη διαδικασία της υπό διαμόρφωση συμφωνίας με το Ιράν και πως οι Ηνωμένες Πολιτείες επέλεξαν να το κρατήσουν εκτός των διαπραγματεύσεων.

«Το Ισραήλ θεωρεί ότι αν χρειαστεί θα κάνει ό,τι απαιτείται για την εθνική του άμυνα και ασφάλεια», σημείωσε, τονίζοντας ότι η ισραηλινή στρατηγική παραμένει προσανατολισμένη στην αυτοδύναμη προστασία των ζωτικών συμφερόντων της χώρας.

«Το Ισραήλ εξακολουθεί να λειτουργεί με το σύνδρομο του Ολοκαυτώματος»

Αναλύοντας τη στρατηγική αντίληψη του Τελ Αβίβ, ο πρόεδρος του ΕΛΙΣΜΕ υποστήριξε ότι ο πυρήνας της ισραηλινής πολιτικής είναι ο φόβος ενός νέου υπαρξιακού κινδύνου.

Όπως ανέφερε, το Ισραήλ εξακολουθεί να λειτουργεί υπό τη σκιά του Ολοκαυτώματος και γι’ αυτό αντιμετωπίζει την ασφάλεια ως απόλυτη προτεραιότητα.

«Θέλουν να είναι ισχυροί στρατιωτικά και οι αντίπαλοί τους αδύναμοι. Αυτό είναι η δική τους αντίληψη περί ασφάλειας», ανέφερε χαρακτηριστικά.

Σύμφωνα με τον ίδιο, το Ιράν είναι ο βασικός παράγοντας που αμφισβήτησε αυτή τη στρατηγική ισορροπία, τόσο μέσω του πυρηνικού του προγράμματος όσο και μέσω των δικτύων επιρροής που δημιούργησε στην περιοχή, μέσω οργανώσεων όπως η Χεζμπολάχ, η Χαμάς, οι Χούθι και οι σιιτικές πολιτοφυλακές.

«Η Ελλάδα πρέπει να κοιτάζει το εθνικό της συμφέρον»

Ο Ιωάννης Μπαλτζώης υπογράμμισε ότι η Αθήνα οφείλει να αντιμετωπίζει τις εξελίξεις χωρίς συναισθηματισμούς και με γνώμονα αποκλειστικά το εθνικό συμφέρον.

Παρότι τάχθηκε υπέρ της λύσης των δύο κρατών στο Παλαιστινιακό, εκτίμησε ότι η Ελλάδα πρέπει να διατηρήσει και να ενισχύσει τη στρατηγική συνεργασία της με το Ισραήλ.

«Η συμμαχία Ελλάδας – Ισραήλ είναι ο φόβος και ο τρόμος της Τουρκίας», τόνισε.

Απαντώντας στο ερώτημα αν το Ισραήλ θα μπορούσε στο μέλλον να επαναπροσεγγίσει την Τουρκία, υπενθύμισε ότι στο παρελθόν οι σχέσεις Άγκυρας και Τελ Αβίβ υπήρξαν στρατηγικές.

Ωστόσο, εξέφρασε την άποψη ότι η συνεργασία με την Ελλάδα και την Κύπρο έχει αποκτήσει πλέον δομικό χαρακτήρα για το Ισραήλ.

«Είμαστε απαραίτητοι για το Ισραήλ»

Ο πρόεδρος του ΕΛΙΣΜΕ αποκάλυψε ότι σε επαφές που είχε με Ισραηλινούς αξιωματούχους τού μεταφέρθηκε η εκτίμηση πως η Ελλάδα αποτελεί κρίσιμο παράγοντα ασφαλείας για το Ισραήλ.

Όπως εξήγησε, το ισραηλινό κράτος δεν διαθέτει στρατηγικό βάθος λόγω της γεωγραφίας του και σε περίπτωση μεγάλης κρίσης διαθέτει ελάχιστες ασφαλείς επιλογές μεταφοράς κρίσιμων υποδομών και μέσων.

«Έχουν δύο περιοχές: την Κύπρο και την Ελλάδα», σημείωσε.

Παράλληλα, στάθηκε στον ρόλο της ελληνικής ναυτιλίας, αποκαλύπτοντας ότι Ισραηλινοί συνομιλητές του χαρακτήρισαν τον ελληνικό εμπορικό στόλο ως «την υπερδύναμη της Ελλάδας».

«Η Ευρώπη θέλει να συνεχιστεί ο πόλεμος στην Ουκρανία»

Ιδιαίτερα αιχμηρός εμφανίστηκε για τις ευρωπαϊκές πρωτεύουσες στο ζήτημα του πολέμου στην Ουκρανία.

Ο Ιωάννης Μπαλτζώης υποστήριξε ότι η Γαλλία, η Γερμανία και το Ηνωμένο Βασίλειο επιθυμούν τη συνέχιση της σύγκρουσης για πολιτικούς και οικονομικούς λόγους.

Κατά την εκτίμησή του, οι ευρωπαϊκές οικονομίες έχουν υποστεί σοβαρές ζημιές και η πολεμική προετοιμασία χρησιμοποιείται ως μέσο δικαιολόγησης των τεράστιων αμυντικών δαπανών που δρομολογούνται.

Αναφέρθηκε μάλιστα στα προγράμματα επανεξοπλισμού της Γερμανίας, στις πρωτοβουλίες SAFE και Rearm Europe, καθώς και στις συνεχείς συζητήσεις περί ρωσικής απειλής.

«Η Ρωσία δεν θέλει πόλεμο με το ΝΑΤΟ»

Επικαλούμενος δηλώσεις της στρατιωτικής ηγεσίας του ΝΑΤΟ, υποστήριξε ότι η Ρωσία δεν επιδιώκει σύγκρουση με τη Συμμαχία.

Παράλληλα, εξέφρασε ανησυχία για σενάρια κλιμάκωσης μέσω των Βαλτικών χωρών, τα οποία θα μπορούσαν να οδηγήσουν σε επικίνδυνες εξελίξεις και ακόμη και σε συζητήσεις για χρήση τακτικών πυρηνικών όπλων.

Παρόλα αυτά, εμφανίστηκε συγκρατημένα αισιόδοξος ότι δεν θα επικρατήσουν οι ακραίες φωνές.

«Το ΝΑΤΟ αλλάζει – Οι ΗΠΑ απομακρύνονται από την Ευρώπη»

Ιδιαίτερη έμφαση έδωσε στη Σύνοδο Κορυφής του ΝΑΤΟ, την οποία χαρακτήρισε ως τη σημαντικότερη μετά τη διάλυση της Σοβιετικής Ένωσης.

Κατά τον ίδιο, η Ουάσιγκτον υπό τον Ντόναλντ Τραμπ έχει αποφασίσει να περιορίσει τη συμμετοχή της στην ευρωπαϊκή ασφάλεια και να μεταφέρει μεγαλύτερο βάρος στους Ευρωπαίους συμμάχους.

«Το ΝΑΤΟ ήταν κατά 70%-75% οι Ηνωμένες Πολιτείες. Η Ευρώπη δεν μπορεί να αντικαταστήσει αυτή τη δύναμη», υποστήριξε.

Ολοκληρώνοντας την ανάλυσή του, προειδοποίησε ότι η Ρωσία πλησιάζει στα όρια αντοχής της απέναντι στις συνεχείς πιέσεις, ενώ στο εσωτερικό της εμφανίζονται φωνές που κατηγορούν τον Βλαντίμιρ Πούτιν για υπερβολική μετριοπάθεια.

Ωστόσο, εκτίμησε ότι τελικά δεν θα υπάρξει γενικευμένη σύγκρουση μεταξύ Ρωσίας και ΝΑΤΟ ούτε χρήση πυρηνικών όπλων, παρά την ένταση που επικρατεί στο διεθνές περιβάλλον.

Σε μια ιδιαίτερα αιχμηρή ανάλυση για τις εξελίξεις στη Μέση Ανατολή, ο Σταύρος Καλεντερίδης στάθηκε στη διαφαινόμενη συμφωνία για τον τερματισμό της σύγκρουσης με το Ιράν, υποστηρίζοντας ότι η Τεχεράνη εμφανίζεται πλέον ως η πλευρά που θεωρεί πως πέτυχε στρατηγική νίκη απέναντι στις Ηνωμένες Πολιτείες και το Ισραήλ.

Ο αναλυτής επικαλέστηκε τις δηλώσεις του Ιρανού υπουργού Εξωτερικών, Αμπάς Αραχτσί, ο οποίος φέρεται να τόνισε ότι το Ιράν «νίκησε στο πεδίο της μάχης» και ότι η ανθεκτικότητα του ιρανικού λαού, του στρατού και της διπλωματίας ακύρωσε τα σχέδια των αντιπάλων του.

Σύμφωνα με τον Καλεντερίδη, η πιθανή συμφωνία δεν αφορά μόνο την παύση των εχθροπραξιών, αλλά και ένα ευρύτερο πλαίσιο που περιλαμβάνει τον Λίβανο, τη Συρία, τη Γάζα, το Στενό του Ορμούζ, τις κυρώσεις και τα παγωμένα ιρανικά κεφάλαια.

Ιδιαίτερη βαρύτητα έδωσε στα σημεία που φέρονται να έχουν διαρρεύσει από την ιρανική πλευρά. Μεταξύ αυτών, όπως ανέφερε, περιλαμβάνονται ο άμεσος τερματισμός του πολέμου σε όλα τα μέτωπα, η σταδιακή άρση κυρώσεων στα πετροχημικά και στις πωλήσεις πετρελαίου, η πρόσβαση της Τεχεράνης σε παγωμένα κεφάλαια και η δημιουργία μηχανισμού επίβλεψης της συμφωνίας.

Ο Καλεντερίδης υπογράμμισε ότι το ζήτημα του Στενού του Ορμούζ είναι κομβικό, καθώς αποτελεί έναν από τους σημαντικότερους ενεργειακούς διαδρόμους του πλανήτη. Όπως σημείωσε, αν το άνοιγμα του στενού γίνει υπό ιρανικές διευθετήσεις, τότε αυτό θα συνιστά ακόμη μία μεγάλη διπλωματική και στρατηγική επιτυχία για την Τεχεράνη.

Στην ανάλυσή του εκτίμησε ότι ΗΠΑ και Ισραήλ δεν διαθέτουν πλέον απεριόριστη δυνατότητα συνέχισης της σύγκρουσης, κυρίως λόγω της πίεσης στα αποθέματα πυραύλων και αντιπυραυλικών συστημάτων. Γι’ αυτό, όπως είπε, η συμφωνία αποκτά χαρακτήρα αναγκαστικής επιλογής για την Ουάσιγκτον και το Τελ Αβίβ.

Παράλληλα, ο Σταύρος Καλεντερίδης στάθηκε στον ρόλο του Πακιστάν ως διαμεσολαβητή, σημειώνοντας ότι από την πακιστανική πλευρά μεταδίδεται η εικόνα πως η συμφωνία βρίσκεται πολύ κοντά στην ολοκλήρωσή της και μπορεί να υπογραφεί ηλεκτρονικά.

Ωστόσο, προειδοποίησε ότι η διαδικασία παραμένει εύθραυστη. Κατά την εκτίμησή του, το Ισραήλ ενδέχεται να επιχειρήσει να υπονομεύσει ή να καθυστερήσει την εφαρμογή της συμφωνίας, διατηρώντας το δικαίωμα μονομερούς δράσης για να εμποδίσει το Ιράν να αποκτήσει πυρηνικά όπλα.

Ο αναλυτής αναφέρθηκε και στις ιρανικές θέσεις για το εμπλουτισμένο ουράνιο, σημειώνοντας ότι η Τεχεράνη φέρεται να αποδέχεται μόνο λύση εντός της χώρας της, με αραίωση του υλικού στο εσωτερικό της ιρανικής επικράτειας και όχι μεταφορά του στο εξωτερικό.

Κατά τον Καλεντερίδη, το βασικό συμπέρασμα είναι ότι το Ιράν επιδιώκει να εμφανιστεί όχι ως χώρα που υποχωρεί, αλλά ως δύναμη που άντεξε στρατιωτικά, πολιτικά και οικονομικά και τώρα διαπραγματεύεται από θέση ισχύος.

Στο τέλος της ανάλυσης, ο ίδιος συνέδεσε τις εξελίξεις με ένα ευρύτερο μήνυμα για τον Ελληνισμό, τονίζοντας τη σημασία της εθνικής συνοχής, της στρατηγικής σκέψης και της συνεργασίας πολιτικής, διπλωματικής και στρατιωτικής ηγεσίας στην υπεράσπιση των εθνικών συμφερόντων.

Η εικόνα που παρουσίασε είναι σαφής: η Μέση Ανατολή βρίσκεται μπροστά σε πιθανή συμφωνία, αλλά όχι απαραίτητα σε σταθερή ειρήνη. Το Ιράν δηλώνει νικητής, οι ΗΠΑ και το Ισραήλ αναζητούν τρόπο να περισώσουν την εικόνα τους και η περιοχή παραμένει πάνω σε τεντωμένο σχοινί.