Νέες αντιδράσεις προκαλεί στην Κεντρική και Ανατολική Μεσόγειο η προσπάθεια της κυβέρνησης της Τρίπολης να χαράξει μονομερώς τα θαλάσσια σύνορά της, στηριζόμενη ουσιαστικά στη λογική του παράνομου τουρκολιβυκού μνημονίου και όχι στο Διεθνές Δίκαιο της Θάλασσας.

Η κίνηση της Λιβύης έχει προκαλέσει διπλωματική κινητοποίηση, καθώς Ιταλία και Τυνησία απέστειλαν επίσημες επιστολές διαμαρτυρίας στον Οργανισμό Ηνωμένων Εθνών, απορρίπτοντας τις μονομερείς οριοθετήσεις της Τρίπολης. Οι δύο χώρες στρέφονται κατά της προσπάθειας της λιβυκής κυβέρνησης να επιβάλει αυθαίρετα εξωτερικά όρια στην Αποκλειστική Οικονομική Ζώνη της, δημιουργώντας ένα μέτωπο νομιμότητας που συμπίπτει με τις πάγιες ελληνικές θέσεις.

Η ρίζα της νέας κρίσης βρίσκεται στη ρηματική διακοίνωση που κατέθεσε η Λιβύη στον ΟΗΕ. Μέσω αυτής, η κυβέρνηση της Τρίπολης επιχείρησε να εμφανίσει μονομερώς θαλάσσιες ζώνες που, σύμφωνα με τις αντιδράσεις των γειτονικών κρατών, θίγουν νόμιμα κυριαρχικά δικαιώματα τρίτων χωρών. Πρόκειται για μια ακόμη προσπάθεια να δοθεί πρακτική συνέχεια στη γεωπολιτική αρχιτεκτονική που επιδιώκει η Άγκυρα μέσω του τουρκολιβυκού μνημονίου.

Η Ιταλία αντέδρασε με σαφή και σκληρό τρόπο. Με ρηματική διακοίνωση που υπέβαλε η Μόνιμη Αντιπροσωπεία της στον ΟΗΕ στις 26 Μαΐου 2026, η Ρώμη ξεκαθάρισε ότι τα εξωτερικά όρια που παρουσιάζει η Λιβύη παραβιάζουν τα νόμιμα κυριαρχικά δικαιώματα και ζωτικά συμφέροντα της Ιταλίας στην περιοχή.

Στην επιστολή της, η ιταλική κυβέρνηση απορρίπτει κατηγορηματικά τον λιβυκό χάρτη οριοθέτησης, επικαλούμενη το Διεθνές Δίκαιο, τις σχετικές διατάξεις της Σύμβασης του ΟΗΕ για το Δίκαιο της Θάλασσας και προηγούμενες αποφάσεις του Διεθνούς Δικαστηρίου της Χάγης. Η Ρώμη υπογραμμίζει ότι καμία θαλάσσια οριοθέτηση δεν μπορεί να επιβάλλεται μονομερώς, αλλά πρέπει να προκύπτει μέσα από διαπραγματεύσεις και συμφωνίες, με στόχο μια δίκαιη λύση.

Αντίστοιχη στάση κρατά και η Τυνησία, η οποία επίσης προσέφυγε στον ΟΗΕ, διαμαρτυρόμενη για τις λιβυκές μονομερείς κινήσεις. Η αντίδραση της Τύνιδας έχει ιδιαίτερη βαρύτητα, καθώς δείχνει ότι η προσπάθεια της Τρίπολης δεν προκαλεί μόνο ελληνική ενόχληση, αλλά ευρύτερη περιφερειακή ανησυχία.

Άσκηση-μήνυμα στην Τουρκία από Ελλάδα-Ισραήλ

Την ίδια ώρα, η Αθήνα κινείται και σε στρατιωτικό επίπεδο. Από σήμερα έως και την 1η Ιουλίου διεξάγεται άσκηση εναέριου ανεφοδιασμού Ελλάδας – Ισραήλ νότια της Κρήτης, βάσει ΝΟΤΑΜ που εξέδωσε η ελληνική πλευρά. Η άσκηση καταδεικνύει ότι η στρατιωτική συνεργασία Αθήνας και Τελ Αβίβ παραμένει ενεργή και αναβαθμισμένη, σε μια περίοδο που οι ισορροπίες στην Ανατολική Μεσόγειο γίνονται όλο και πιο ευαίσθητες.

Σύμφωνα με τον σχεδιασμό, ένα ή δύο ισραηλινά ιπτάμενα τάνκερ αναμένεται να επιχειρήσουν νότια της Κρήτης, όπου θα συνεργαστούν με ελληνικά μαχητικά για την εκπαίδευση στον απαιτητικό εναέριο ανεφοδιασμό. Πρόκειται για μια άσκηση υψηλής επιχειρησιακής αξίας, καθώς ο εναέριος ανεφοδιασμός αυξάνει την ακτίνα δράσης και την παραμονή των μαχητικών στον αέρα.

Η συγκεκριμένη δραστηριότητα έρχεται μετά και την πρόσφατη επίσκεψη του αρχηγού του Γενικού Επιτελείου Ναυτικού στον ναύσταθμο του ισραηλινού στόλου στη Χάιφα, επιβεβαιώνοντας ότι Ελλάδα και Ισραήλ συνεχίζουν να εμβαθύνουν τις τακτικές και τα επιχειρησιακά εγχειρίδια συνεργασίας τους.

Το μήνυμα είναι σαφές. Την ώρα που η Τουρκία επιχειρεί να κρατήσει ζωντανό το τουρκολιβυκό μνημόνιο μέσω της Τρίπολης, η Αθήνα βλέπει να διαμορφώνεται ένα ευρύτερο διπλωματικό μέτωπο απέναντι στις αυθαίρετες θαλάσσιες διεκδικήσεις, ενώ παράλληλα ενισχύει τη στρατιωτική της συνεργασία με το Ισραήλ.

Η συγκυρία αποκτά ακόμη μεγαλύτερη σημασία μετά την αναγνώριση της Γενοκτονίας των Αρμενίων από το Ισραήλ, εξέλιξη που έχει προκαλέσει οργή στην Άγκυρα και προσδίδει νέο βάθος στην αντιπαράθεση Τουρκίας – Ισραήλ.

Σε αυτό το περιβάλλον, η ελληνική πλευρά επιχειρεί να αναδείξει ότι οι μονομερείς χαράξεις και τα παράνομα μνημόνια δεν μπορούν να παράγουν νόμιμα αποτελέσματα. Η αντίδραση Ιταλίας και Τυνησίας δείχνει ότι το ζήτημα δεν αφορά μόνο την Αθήνα, αλλά την ευρύτερη αρχιτεκτονική ασφάλειας και νομιμότητας στη Μεσόγειο.

Έφυγε από τη ζωή η Τουρκοκύπρια ερευνητική δημοσιογράφος, συγγραφέας και ακτιβίστρια Σεβγκιούλ Ουλουντάγ, μία από τις σημαντικότερες φωνές στην Κύπρο για το ζήτημα των αγνοουμένων.

Η είδηση του θανάτου της προκάλεσε βαθιά θλίψη στους οικείους της, στον δημοσιογραφικό κόσμο, αλλά και σε όσους γνώρισαν το έργο της γύρω από ένα από τα πιο τραυματικά κεφάλαια της κυπριακής ιστορίας.

Γεννημένη το 1958 στη Λευκωσία, η Ουλουντάγ ασχολήθηκε με τη δημοσιογραφία από το 1980 και αφιέρωσε μεγάλο μέρος της ζωής της στην έρευνα για την τύχη των αγνοουμένων της Κύπρου. Το έργο της δεν περιορίστηκε στη μία πλευρά. Ερεύνησε υποθέσεις Τουρκοκυπρίων και Ελληνοκυπρίων αγνοουμένων, δίνοντας φωνή στις οικογένειες που για δεκαετίες αναζητούσαν απαντήσεις.

Μέσα από τα ρεπορτάζ, τις μαρτυρίες και τις έρευνές της, συνέβαλε στον εντοπισμό ομαδικών τάφων και στην προώθηση των διαδικασιών ταυτοποίησης αγνοουμένων. Για πολλές οικογένειες, η δουλειά της υπήρξε καθοριστική, καθώς βοήθησε να αποκαλυφθούν πληροφορίες που παρέμεναν θαμμένες για χρόνια.

Η Σεβγκιούλ Ουλουντάγ εργάστηκε επί δεκαετίες ως αρθρογράφος σε τουρκοκυπριακές και ελληνοκυπριακές εφημερίδες, λειτουργώντας ως γέφυρα ανάμεσα στις δύο κοινότητες. Με επιμονή και θάρρος, ανέδειξε ιστορίες που συχνά ήταν δύσκολες, επώδυνες και πολιτικά ευαίσθητες, επιμένοντας ότι η αλήθεια για τους αγνοουμένους δεν μπορεί να χωρίζεται με βάση την εθνική ταυτότητα.

Η διεθνής αναγνώριση της προσφοράς της υπήρξε σημαντική. Το 2008 έγινε η πρώτη Κύπρια δημοσιογράφος που τιμήθηκε με το Διεθνές Βραβείο Θάρρους στη Δημοσιογραφία από το International Women’s Media Foundation. Το 2014 έλαβε το Ευρωπαϊκό Βραβείο Πολίτη, ενώ το 2019 προτάθηκε για το Νόμπελ Ειρήνης για τη συμβολή της στην ανάδειξη του ζητήματος των αγνοουμένων και στην προώθηση της ειρήνης.

Παράλληλα με τη δημοσιογραφική της δράση, άφησε σημαντικό αποτύπωμα και ως συγγραφέας. Στα έργα της, όπως τα «Στρείδια που έχασαν το μαργαριτάρι τους» και «Τα ορφανά του εθνικισμού», ανέδειξε άγνωστες πτυχές της σύγχρονης ιστορίας της Κύπρου, εστιάζοντας στις ανθρώπινες ιστορίες πίσω από τις συγκρούσεις, τους διαχωρισμούς και τη βία.

Η Σεβγκιούλ Ουλουντάγ υπηρέτησε μια δημοσιογραφία δύσκολη, επίμονη και βαθιά ανθρωπιστική. Δεν περιορίστηκε στην καταγραφή γεγονότων, αλλά αναζήτησε την αλήθεια εκεί όπου άλλοι απέφευγαν να κοιτάξουν. Η απώλειά της αφήνει κενό, όμως το έργο της παραμένει σημείο αναφοράς για τη δημοσιογραφία, τη μνήμη και την ανάγκη δικαίωσης των οικογενειών των αγνοουμένων της Κύπρου.

Η ανάπτυξη των νέων μη επανδρωμένων αεροσκαφών Protector RG Mk1 της Βασιλικής Αεροπορίας του Ηνωμένου Βασιλείου (RAF) στην Αεροπορική Βάση Ακρωτηρίου στην Κύπρο σηματοδοτεί μια σημαντική αναβάθμιση των βρετανικών δυνατοτήτων συλλογής πληροφοριών στην Ανατολική Μεσόγειο.

Το βρετανικό Υπουργείο Άμυνας δημοσιοποίησε φωτογραφίες από επιχειρησιακή δραστηριότητα της 54ης Μοίρας, στις οποίες διακρίνεται ένα Protector RG Mk1 εξοπλισμένο με το εξωτερικό ατρακτίδιο (pod) Outdragon, επιβεβαιώνοντας ότι το προηγμένο σύστημα ηλεκτρονικών πληροφοριών (SIGINT) έχει πλέον ενταχθεί σε επιχειρησιακή χρήση.

Τι είναι το σύστημα Outdragon

Το Outdragon αποτελεί ένα σύγχρονο σύστημα συλλογής ηλεκτρονικών πληροφοριών (Signals Intelligence – SIGINT), σχεδιασμένο για τον εντοπισμό, τη γεωεντόπιση και την παρακολούθηση στόχων μέσω των ηλεκτρομαγνητικών εκπομπών τους.

Σύμφωνα με τα διαθέσιμα στοιχεία, το σύστημα μπορεί να εντοπίζει εκπομπές από κινητά τηλέφωνα, ασύρματους δρομολογητές (Wi-Fi), αλλά και άλλες συσκευές επικοινωνίας, λειτουργώντας στις ζώνες συχνοτήτων VHF, UHF και SHF, οι οποίες χρησιμοποιούνται ευρέως τόσο στις πολιτικές όσο και στις στρατιωτικές επικοινωνίες.

Το Outdragon έγινε γνωστό το 2024, όταν η βρετανική οργάνωση Drone Wars UK, μέσω αιτήματος ελευθερίας πληροφόρησης, αποκάλυψε ότι το βρετανικό Υπουργείο Άμυνας είχε προμηθευτεί το συγκεκριμένο σύστημα από την General Atomics ήδη από το 2018 μέσω του αμερικανικού προγράμματος Foreign Military Sales (FMS), έναντι περίπου 5 εκατ. δολαρίων. Στη συνέχεια ακολούθησε νέα σύμβαση ύψους 2,2 εκατ. δολαρίων για την ενσωμάτωσή του στα βρετανικά drones.

Η νέα γενιά των βρετανικών UAV

Το Protector RG Mk1, το οποίο βασίζεται στο αμερικανικό MQ-9B SkyGuardian, εντάχθηκε επίσημα σε υπηρεσία το 2025 και αντικαθιστά σταδιακά τα γνωστά MQ-9A Reaper, που χρησιμοποιούσε η RAF επί σχεδόν είκοσι χρόνια σε αποστολές επιτήρησης, αναγνώρισης και κρούσης.

Σε σχέση με τα Reaper, διαθέτει μεγαλύτερη αυτονομία πτήσης, πιο προηγμένους αισθητήρες και τη δυνατότητα να επιχειρεί ακόμη και σε μη διαχωρισμένο πολιτικό εναέριο χώρο, γεγονός που αυξάνει σημαντικά την επιχειρησιακή του ευελιξία.

Η προσθήκη του συστήματος Outdragon ενισχύει ακόμη περισσότερο τις δυνατότητες του αεροσκάφους, επιτρέποντας όχι μόνο την επιτήρηση από μεγάλο ύψος αλλά και τη συλλογή κρίσιμων ηλεκτρονικών πληροφοριών σε πραγματικό χρόνο.

Κομβικός ο ρόλος του Ακρωτηρίου

Η επιλογή της Αεροπορικής Βάσης Ακρωτηρίου δεν θεωρείται τυχαία. Η βρετανική βάση στην Κύπρο αποτελεί ένα από τα σημαντικότερα επιχειρησιακά κέντρα του Ηνωμένου Βασιλείου στην περιοχή και χρησιμοποιείται διαχρονικά για αποστολές που αφορούν τη Μέση Ανατολή, την Ανατολική Μεσόγειο και τη Βόρεια Αφρική.

Με τα νέα Protector RG Mk1, η RAF αποκτά αυξημένες δυνατότητες επιτήρησης, αναγνώρισης και συλλογής ηλεκτρονικών πληροφοριών σε μια ιδιαίτερα ευαίσθητη γεωπολιτικά περιοχή, όπου εξελίξεις σε Συρία, Λίβανο, Ισραήλ, Γάζα, αλλά και στην Ανατολική Μεσόγειο, απαιτούν συνεχή παρακολούθηση.

Η επιχειρησιακή ενεργοποίηση του Outdragon στο Ακρωτήρι επιβεβαιώνει ότι το Λονδίνο επενδύει σημαντικά στην ενίσχυση των δυνατοτήτων πληροφοριών του στην περιοχή, αξιοποιώντας συστήματα τελευταίας γενιάς που μπορούν να υποστηρίξουν τόσο εθνικές όσο και συμμαχικές επιχειρήσεις του ΝΑΤΟ.