Σε συνέντευξη στο Greek Vision, ο Ισραηλινός στρατηγικός σύμβουλος και αναλυτής ασφάλειας και διαχείρισης γεωπολιτικών κρίσεων, Shay Gal, περιγράφει μια Ανατολική Μεσόγειο όπου η Τουρκία επιχειρεί να μετατρέψει τη «Γαλάζια Πατρίδα» από πολιτικό αφήγημα σε μηχανισμό στρατηγικού ελέγχου.

Όπως υποστηρίζει, η Άγκυρα δεν περιορίζεται σε ρητορική πίεση απέναντι στην Ελλάδα και την Κύπρο, αλλά οικοδομεί μια ευρύτερη περίμετρο επιρροής που εκτείνεται από το Αιγαίο και την Κύπρο μέχρι τη Συρία, τη Λιβύη και τη Γάζα.

“Ο αναθεωρητισμός πρέπει να γίνει πολύ ακριβός για την Τουρκία πριν μετατραπεί σε γεωγραφία”.

Ιδιαίτερη βαρύτητα δίνει στον ρόλο των κατεχομένων της Κύπρου, τα οποία χαρακτηρίζει πιθανή επιχειρησιακή πλατφόρμα για δίκτυα που μπορούν να απειλήσουν όχι μόνο το Ισραήλ, αλλά την Κύπρο και την Ελλάδα.

Στο πλαίσιο αυτό, το Κυπριακό παρουσιάζεται όχι ως «παγωμένη σύγκρουση», αλλά ως ενεργός παράγοντας ασφάλειας για ολόκληρη την περιοχή.

Ο Shay Gal αναφέρεται επίσης στο σχέδιο «Poseidon’s Wrath»(Οργή του Ποσειδώνα), το οποίο περιγράφει ως ένα ρεαλιστικό πλαίσιο στρατηγικής συνεργασίας Ελλάδας, Κύπρου και Ισραήλ, βασισμένο σε κοινές πληροφορίες, αποτροπή, ναυτική και αεροπορική συνεργασία και προστασία κρίσιμων υποδομών.

 

Παράλληλα, υποστηρίζει ότι η ελληνοϊσραηλινή σχέση έχει ήδη περάσει από τη φάση της διπλωματικής προσέγγισης στη φάση της οργανωμένης στρατηγικής σύγκλισης.

Στη συνέντευξη αναλύονται ακόμη τα όρια της αμερικανικής και ευρωπαϊκής στάσης απέναντι στην Τουρκία, αλλά και η αδυναμία της διπλωματίας να λειτουργήσει χωρίς πραγματική αποτροπή. Ενδιαφέρον παρουσιάζει η άποψη για τον πλανητάρχη:

 

Ο Τραμπ δεν αντιμετωπίζει τις συμμαχίες ως ιερή αρχιτεκτονική. Τις αντιμετωπίζει ως μοχλό, συναλλαγή, timing και προσωπικό ένστικτο.

Το βασικό μήνυμα της παρέμβασής του είναι σαφές, η ισορροπία στην περιοχή δεν θα κριθεί μόνο από τη διπλωματία, αλλά από το ποιος διαθέτει την ικανότητα να επιβάλλει κόστος και να διατηρεί αξιόπιστη αποτροπή.

Ακολουθεί η συνέντευξη

«Γαλάζια Πατρίδα»

Η Τουρκία επαναφέρει συστηματικά το δόγμα της «Γαλάζιας Πατρίδας», διεκδικώντας ευρύτερο ρόλο στην Ανατολική Μεσόγειο, στο Αιγαίο και γύρω από την Κύπρο.

• Πώς αξιολογείτε αυτή τη στρατηγική από την οπτική της ισραηλινής ασφάλειας;

• Τη θεωρείτε απλώς εργαλείο πίεσης ή μακροπρόθεσμη αναθεωρητική πολιτική που επηρεάζει άμεσα Ελλάδα, Κύπρο και Ισραήλ;

Η «Γαλάζια Πατρίδα» δεν είναι απλώς ναυτικό δόγμα. Είναι αρχιτεκτονική ελέγχου της Ανατολικής Μεσογείου.

Από την οπτική της ισραηλινής ασφάλειας, δεν πρόκειται ούτε για ελληνικό ούτε για κυπριακό φάκελο, ούτε απλώς για ζήτημα θαλάσσιου δικαίου. Είναι μέρος της τουρκικής περιμέτρου πίεσης, η οποία πλέον εκτείνεται σε όλη την Ανατολική Μεσόγειο και περιλαμβάνει την Κύπρο, το Αιγαίο, τη Συρία, τη Λιβύη, τη Γάζα, την ενέργεια, τα drones, τη Χαμάς, τις θαλάσσιες οδούς και τη ναυτική προβολή ισχύος.

 

Η Άγκυρα δεν ασκεί απλώς πίεση. Η πίεση είναι η μέθοδος. Ο αναθεωρητισμός είναι η πολιτική. Ο έλεγχος είναι ο στόχος.

Ο μηχανισμός είναι ξεκάθαρος: Η παράνομη χαρτογράφηση γίνεται αφήγημα, το αφήγημα γίνεται κανονισμός, ο κανονισμός γίνεται δικαιοδοσία και η δικαιοδοσία μετατρέπεται σε θαλάσσιο έλεγχο. Έτσι ένας χάρτης γίνεται όπλο.

Το Ισραήλ δεν μπορεί να αντιμετωπίζει τη «Γαλάζια Πατρίδα» ως κάτι μακρινό ή αδιάφορο. Η Ανατολική Μεσόγειος αποτελεί πλέον μέρος της ισραηλινής περιμέτρου ασφάλειας, καθώς συνδέεται με χρήσιμες υποδομές ενεργειακά έργα, θαλάσσιες προσβάσεις, την Κύπρο και τους διαδρόμους, μέσω των οποίων ενδέχεται να ασκηθούν πιέσεις ή να αναπτυχθούν εχθρικά δίκτυα επιρροής.

 

Ελλάδα, Κύπρος και Ισραήλ δεν αντιμετωπίζουν τρεις ξεχωριστούς τουρκικούς φακέλους. Αντιμετωπίζουν μία ενιαία περίμετρο πίεσης. Η Άγκυρα έχει ήδη συνδέσει τον χάρτη. Η απάντηση πρέπει πλέον να είναι επίσης ενιαία.

Αν η Άγκυρα περιορίσει τη «Γαλάζια Πατρίδα» σε δηλώσεις, παραμένει δόγμα. Αν τη μετατρέψει σε νόμο και επιχειρήσει να την επιβάλει στη θάλασσα, τότε γίνεται επιχειρησιακή πρόκληση.

 

Και οι επιχειρησιακές προκλήσεις δεν αντιμετωπίζονται με ρητορική. Αντιμετωπίζονται με οργανωμένη ισχύ.

Η απάντηση, λοιπόν, δεν είναι ακόμη ένα διπλωματικό διάβημα. Είναι μια αντί-περίμετρος, νομική, διπλωματική, ναυτική, οικονομική και επιχειρησιακή.

 

Ο αναθεωρητισμός πρέπει να γίνει πολύ ακριβός για την Τουρκία πριν μετατραπεί σε γεωγραφία.

Ο ρόλος της Κύπρου και το «κρίσιμο όριο»

Στο άρθρο σας στην Israel Hayom, τον Αύγουστο του 2025, περιγράφετε το κατεχόμενο βόρειο τμήμα της Κύπρου ως «γκρίζα ζώνη», όπου δρουν τρομοκρατικά δίκτυα.

• Ποια συγκεκριμένα σημάδια θα έδειχναν ότι αυτό το κρίσιμο όριο έχει ξεπεραστεί;

• Αυτό αφορά μόνο απειλή κατά του Ισραήλ ή και ευρύτερη αποσταθεροποίηση για Ελλάδα και Κύπρο;

Το κρίσιμο όριο ξεπερνιέται όταν το κατεχόμενο βόρειο τμήμα της Κύπρου παύει να είναι «γκρίζα ζώνη» και μετατρέπεται σε επιχειρησιακή πλατφόρμα.

Πρέπει να είμαστε σαφείς προς την Τουρκία. Ξέρουμε τι κάνετε. Τίποτε πλέον δεν μας είναι άγνωστο. Έχουμε χαρτογραφήσει τα πάντα και τα παρακολουθούμε. Το Ισραήλ δεν περιμένει να δει κάποια σημαία υψωμένη ή κάποια επίσημη παραδοχή για να αναγνωρίσει μια εχθρική αρχιτεκτονική.

Οι ενδείξεις δεν είναι ρητορικές. Είναι πρακτικές και μετρήσιμες.

Τέτοιες ενδείξεις είναι:

• δίκτυα της Χαμάς που δεν περιορίζονται πλέον σε κάλυψη, χρηματοδότηση ή διαμετακόμιση, αλλά αρχίζουν να εμπλέκονται και σε επίπεδο διοίκησης, υποστήριξης επιχειρήσεων και επιχειρησιακού σχεδιασμού.
• Υποδομές drones και μηχανισμοί πληροφοριών με δυνατότητα παρακολούθησης του Ισραήλ, της Κύπρου, αλλά και κρίσιμων ελληνικών υποδομών, ενεργειακών εγκαταστάσεων και θαλάσσιων οδών.
• Η αυξανόμενη στρατιωτική ενσωμάτωση από την Τουρκία, η οποία μετατρέπει τα κατεχόμενα σε προωθημένη στρατηγική βάση.
• Είναι τα αδιαφανή χρηματοδοτικά δίκτυα που στηρίζουν εχθρικές δραστηριότητες και η οργανωμένη πίεση στη θάλασσα, με στόχο λιμάνια, υποθαλάσσια καλώδια, ενεργειακές πλατφόρμες και θαλάσσιους διαδρόμους.

 

Το ζήτημα των κατεχομένων της Κύπρου δεν είναι πια μόνο κυπριακό. Έχει γίνει πλέον ζήτημα ισραηλινής ασφάλειας, ελληνικής αποτροπής και ευρωπαϊκής κυριαρχίας.

Ο κίνδυνος δεν είναι μόνο ένα χτύπημα κατά του Ισραήλ. Είναι η μετατροπή ευρωπαϊκού κατεχόμενου εδάφους σε πλατφόρμα πίεσης κατά ολόκληρης της Ανατολικής Μεσογείου.

 

Για την Κύπρο, αυτό είναι θέμα κυριαρχίας. Για την Ελλάδα, θέμα αποτροπής. Για το Ισραήλ, ζήτημα ασφάλειας. Διότι άλλο πράγμα είναι μια «παγωμένη σύγκρουση» και άλλο μια χαρτογραφημένη εχθρική πλατφόρμα.

Τα σοβαρά κράτη δεν περιμένουν να ξεπεραστεί δημόσια το όριο. Προετοιμάζονται όσο άλλοι συνεχίζουν να μιλούν για «παγιωμένη κατάσταση».

Και αν αυτή η πλατφόρμα αρχίσει να εξυπηρετεί επιχειρησιακές απειλές κατά του Ισραήλ ή της περιφερειακής τάξης, τότε δεν θα παραμείνει γκρίζα ζώνη. Θα μετατραπεί σε επιχειρησιακό φάκελο δράσης. Είμαστε ξεκάθαροι σε αυτό.

Το σχέδιο «Poseidon’s Wrath»

Έχετε περιγράψει ένα σενάριο συνεργασίας Ισραήλ–Ελλάδας–Κύπρου για στρατιωτική παρέμβαση.

• Πόσο ρεαλιστικό είναι ένα τέτοιο σχέδιο υπό τις σημερινές γεωπολιτικές συνθήκες;

• Πρόκειται για θεωρητική άσκηση ή για στρατηγική που μπορεί να εφαρμοστεί στην πράξη;

Το σχέδιο “Η Οργή του Ποσειδώνα -«Poseidon’s Wrath”δεν αποτελεί προϊόν ευσεβών πόθων, αλλά βασίζεται σε συγκεκριμένα επιχειρησιακά όρια.

Πριν από το Ιράν, πολλοί πίστευαν ότι το Ισραήλ δεν θα ενεργούσε. Η απόσταση ήταν μεγάλη. Το κόστος υψηλό. Παρερμήνευσαν τη σιωπή. Παρερμήνευσαν την προετοιμασία. Υποτίμησαν το Ισραήλ. Η Άγκυρα δεν πρέπει να επαναλάβει αυτό το λάθος.

 

Δεν θα περιόριζα το «Poseidon’s Wrath» απλώς σε «στρατιωτική επέμβαση». Η στρατιωτική δράση είναι το τελευταίο επίπεδο, όχι το πρώτο. Αλλά αποτροπή χωρίς τελικό επίπεδο είναι απλώς θέατρο.

Τα σοβαρά κράτη δεν οργανώνουν στρατηγική γύρω από επιθυμίες. Την οργανώνουν γύρω από όρια, δυνατότητα προβολής ισχύος, πρόσβαση, πληροφορίες, πολιτική σαφήνεια και ικανότητα επιβολής κόστους όταν ένα εχθρικό σύστημα γίνει επιχειρησιακό.

Γι’ αυτό το σενάριο είναι ρεαλιστικό. Η ενεργοποίησή του δεν αρχίζει με το πρώτο χτύπημα.

 

Αρχίζει νωρίτερα: Κοινές πληροφορίες, αεροπορική πρόσβαση, ναυτική εμβέλεια, ανεφοδιασμός, έκτακτες προσγειώσεις, κυβερνοσυντονισμός, άμυνα κατά drones, προστασία υποδομών και πολιτική ευθυγράμμιση.

Έτσι η αποτροπή γίνεται λειτουργική πριν χρειαστεί να ανοίξει πυρ.

Το κατεχόμενο βόρειο τμήμα δεν είναι πλέον αφηρημένη έννοια. Η Άγκυρα το γνωρίζει. Το Ισραήλ το γνωρίζει. Η Κύπρος και η Ελλάδα καταλαβαίνουν σε τι μπορεί να εξελιχθεί.

Το ερώτημα δεν είναι αν ένας “παγωμένος χάρτης” μπορεί να γίνει επιχειρησιακός. Το ερώτημα είναι πόσο μακριά θα επιλέξει να τον φτάσει η Άγκυρα, πριν ο φάκελος φύγει από τη διπλωματία και περάσει στη δράση.

Το μάθημα από το Ιράν είναι απλό: μην εκλαμβάνετε τη σιωπή του Ισραήλ ως αποδοχή. Μην εκλαμβάνετε την προετοιμασία ως δισταγμό. Μην εκλαμβάνετε την απόσταση, την πολυπλοκότητα ή τον διπλωματικό θόρυβο ως ασυλία.

Άρα ναι, το «Poseidon’s Wrath» είναι ρεαλιστικό. Όχι αναπόφευκτο. Όχι αυτόματο. Αλλά ρεαλιστικό.

Η ελληνοϊσραηλινή στρατηγική σχέση

• Σε περίπτωση ελληνοτουρκικής στρατιωτικής κρίσης, υπάρχει περιθώριο ουσιαστικής στρατιωτικής βοήθειας από το Ισραήλ;

• Ποια είναι τα όρια αυτής της συνεργασίας;

Υπάρχει περιθώριο ουσιαστικής ισραηλινής βοήθειας. Η Άγκυρα δεν πρέπει να σχεδιάζει θεωρώντας ότι μια ελληνοτουρκική κρίση θα παραμείνει διμερής υπόθεση.

Αλλά η βοήθεια πρέπει να γίνει σωστά κατανοητή. Η σύγχρονη στρατιωτική υποστήριξη δεν ξεκινά με άμεση μάχη.

 

Ξεκινά με πληροφορίες, έγκαιρη προειδοποίηση, κυβερνοχώρο, αεροπορική πρόσβαση, ναυτική εμβέλεια, ανεφοδιασμό, έκτακτες προσγειώσεις, logistics, συντονισμό αεράμυνας, προστασία υποδομών και πολιτική σηματοδότηση.

Αυτά δεν είναι συμβολισμοί. Είναι η υποδομή της αποτροπής.

Το Ισραήλ δεν χρειάζεται να υποκαταστήσει την Ελλάδα. Η Ελλάδα δεν χρειάζεται να εκχωρήσει την άμυνά της.

 

Οι σοβαροί σύμμαχοι δεν αντικαθιστούν ο ένας τον άλλον. Πολλαπλασιάζουν ο ένας τον άλλον.

Τα όρια είναι επίσης σαφή. Κανένα κυρίαρχο κράτος δεν πρέπει να εισέρχεται σε πόλεμο αντανακλαστικά. Το Ισραήλ δεν θα εμπλακεί αυτόματα σε κάθε ελληνοτουρκικό επεισόδιο, όπως και η Ελλάδα δεν πρέπει να εμπλέκεται αυτόματα σε κάθε ισραηλινό μέτωπο.

Αλλά η Άγκυρα δεν πρέπει να εκλαμβάνει αυτή τη στάση ως απουσία.

Αν μια κρίση με την Ελλάδα απειλήσει την Κύπρο, την Ανατολική Μεσόγειο, ενεργειακές υποδομές, θαλάσσιες οδούς ή την ευρύτερη ισραηλινή περίμετρο ασφάλειας, τότε ο φάκελος αλλάζει.

Ο σκοπός της ελληνοϊσραηλινής συνεργασίας είναι να τερματίσει την απομόνωση ως τουρκική μέθοδο. Αν η Άγκυρα πιστεύει ότι μπορεί να δοκιμάσει μόνη της την Ελλάδα, μόνη της την Κύπρο ή μόνο του το Ισραήλ, τότε αυτή η υπόθεση είναι ήδη ξεπερασμένη.

Ο ρόλος των Ηνωμένων Πολιτειών

• Σε πρόσφατο άρθρο σας σημειώσατε ότι ΗΠΑ, Ισραήλ και Ελλάδα έχουν διαφορετικές ατζέντες στη Μέση Ανατολή. Τι εννοείτε;

• Πώς εκτιμάτε ότι θα αντιδρούσαν οι ΗΠΑ σε ένα σενάριο στρατιωτικής εμπλοκής στην Ανατολική Μεσόγειο μεταξύ συμμάχων τους;

Οι Ηνωμένες Πολιτείες, το Ισραήλ και η Ελλάδα είναι εταίροι. Αλλά δεν είναι ο ίδιος δρώντας και δεν κουβαλούν τον ίδιο χάρτη.

Η Αμερική είναι παγκόσμια δύναμη. Σκέφτεται σε θέατρα επιχειρήσεων, ισορροπίες, διαύλους, κλιμάκωση, διαχείριση συμμαχιών και συμφωνίες.

Το Ισραήλ σκέφτεται με όρους απειλής, εχθρικών πλατφορμών, επιβίωσης και της επόμενης επίθεσης.

Η Ελλάδα σκέφτεται με όρους κυριαρχίας, Αιγαίου, Κύπρου, θαλάσσιας πίεσης και τουρκικής περιμέτρου.

 

Τα συμφέροντα τέμνονται. Δεν ταυτίζονται.

Αυτό το κενό γίνεται πιο επικίνδυνο υπό τον Ντόναλντ Τραμπ.

Ο Τραμπ δεν αντιμετωπίζει τις συμμαχίες ως ιερή αρχιτεκτονική. Τις αντιμετωπίζει ως μοχλό, συναλλαγή, timing και προσωπικό ένστικτο.

Αυτό δεν σημαίνει ότι η Αμερική εξαφανίζεται. Σημαίνει ότι κανένα σοβαρό κράτος δεν μπορεί να εκχωρήσει την κυριαρχία του στη διάθεση της Ουάσιγκτον, στη διάθεση του Τραμπ για συμφωνία ή στη χρησιμότητα της Τουρκίας σε άλλους φακέλους.

Το πιο επικίνδυνο λάθος στην περιοχή είναι η υπόθεση ότι ένας προστάτης, αντιλαμβάνεται την απειλή με τον ίδιο τρόπο που τη βιώνει ο προστατευόμενος.

 

ΟΙ ΗΠΑ μπορεί να αναγνωρίζουν πλήρως μία απειλή, παρολαυτά την διατηρούν ή την διαχερίζονται, αν εξυπηρετεί ευρύτερους στρατηγικούς σκοπούς.

Η Ινδία το έμαθε αυτό μέσα από τη σχέση των ΗΠΑ με το Πακιστάν, η Ελλάδα και η Κύπρος, οφείλουν να το κατανοήσουν σε σχέση με την Τουρκία.

Η Ουάσιγκτον αναγνωρίζει πλήρως τι κάνει η Άγκυρα και, παρ’ όλα αυτά, επιλέγει τη διατήρηση της σχέσης μαζί της, επειδή είναι χρήσιμη για το ΝΑΤΟ, Μαύρη Θάλασσα, Συρία, μεταναστευτικό, Ρωσία, Ουκρανία ή Γάζα.

Σε περίπτωση στρατιωτικής εμπλοκής στην Ανατολική Μεσόγειο μεταξύ συμμάχων τους, οι ΗΠΑ θα επιδιώξουν αποκλιμάκωση.

Θα προσπαθήσουν να προστατεύσουν τη συνοχή του ΝΑΤΟ, να αποτρέψουν έναν ελληνοτουρκικό πόλεμο και να διατηρήσουν ανοικτούς διαύλους με την Άγκυρα.

 

Υπό τον Τραμπ, ίσως επιδιώξουν μία γρηγορότερη συμφωνία, όχι απαραίτητα τη δικαιότερη λύση και εκεί βρίσκεται ο κίνδυνος.

Η αποκλιμάκωση μπορεί να μετατραπεί σε έμμεση υποχώρηση αφού ο εξαναγκασμός έχει ήδη δημιουργήσει τετελεσμένα.

Αν η Άγκυρα κλιμακώσει και δημιουργήσει ένα τετελεσμένο και στη συνέχεια η Ουάσιγκτον πιέσει όλους να ηρεμήσουν, τότε το αποτέλεσμα δεν είναι η σταθερότητα, είναι η επιβράβευση του εξαναγκασμού.

 

Η απάντηση δεν είναι ο αντιαμερικανισμός. Είναι η υπέρβαση της εξάρτησης.

Το Ισραήλ, η Ελλάδα και η Κύπρος πρέπει να συνεργάζονται με τις ΗΠΑ, όχι να περιμένουν από τις ΗΠΑ. Οφείλουν να εισέρχονται σε κάθε κρίση με την δική τους στρατηγική σύμπλευση, τα δικά τους όρια ανοχής, τη δική τους επιχειρησιακή εικόνα και μια αξιόπιστη αρχιτεκτονική αποτροπής.

Η Ουάσιγκτον είναι περισσότερο χρήσιμη όταν οι συμμαχοί της, την προσεγγίζουν με ισχύ και δυνατότητες και όχι με ανάγκες.

Η στάση της ΕΕ

Η ΕΕ διατηρεί συνεργασία με την Τουρκία σε ζητήματα ασφάλειας, παρά το άλυτο Κυπριακό.

• Σε περίπτωση κλιμάκωσης, πιστεύετε ότι η ΕΕ θα στηρίξει ενεργά Ελλάδα και Κύπρο ή θα περιοριστεί σε διπλωματικές παρεμβάσεις;

Η Ευρώπη θα αντιδράσει, πρώτα, με δηλώσεις. Το ζητούμενο είναι να μην περιοριστεί σε αυτές.

Οι πολιτικές ανακοινώσεις από μόνες τους δεν στηρίζουν Ελλάδα και Κύπρο. Απλώς διαχειρίζονται επικοινωνιακά μία κρίση.

Η Κύπρος δεν είναι περιφερειακό ζήτημα. Είναι κατεχόμενο έδαφος της ΕΕ. Η Ελλάδα δεν είναι “εξωτερικός εταίρος” της Ευρώπης. Η Ελλάδα είναι Ευρώπη. Η πίεση σε Κύπρο και Ελλάδα είναι πίεση προς την ίδια την Ένωση.

 

Αν οι Βρυξέλλες αντιμετωπίσουν μια κλιμάκωση ως διμερές ελληνοτουρκικό πρόβλημα, τότε η Άγκυρα κερδίζει πριν ακόμη ξεκινήσει η κρίση.

Η Ευρώπη πρέπει να θυμηθεί την ίδια της την καταγωγή. Η ευρωπαϊκή τάξη δεν οικοδομήθηκε μέσω ατελείωτων διαλόγων με τις δυνάμεις που αμφισβητούσαν τη σταθερότητα της ηπείρου.

Διαμορφώθηκε αφού αποκαταστάθηκαν σύνορα, δημιουργήθηκαν θεσμοί και η ισχύς τέθηκε στην υπηρεσία της ειρήνης.

Η ειρήνη δεν είναι συνώνυμο της αδυναμίας. Είναι αποτέλεσμα τάξης και σταθερότητας. Και η σταθερότητα προϋποθέτει αποτρεπτική ισχύ. Αυτό ακριβώς καθιστά την Τουρκία, μια ιδιαίτερη δύσκολη δοκιμασία για την Ευρώπη. Η Ρωσία ασκεί πίεση από το εξωτερικό.

Η Τουρκία λειτουργεί διαφορετικά. Αξιοποιεί την συμμετοχή της στο ΝΑΤΟ, ως προστατευτική ασπίδα, την Ευρώπη ως οικονομικό πλεονέκτημα, το μεταναστευτικό ως εργαλείο πίεσης, την Κύπρο ως ζήτημα κατοχής, το Αιγαίο ως πεδίο συνεχούς φθοράς και την Ανατολική Μεσόγειο ως χώρο άσκησης γεωπολιτικού καταναγκασμού.

 

Η Ευρώπη έχει αναγνωρίσει τη Ρωσία ως στρατηγική απειλή, αντίθετα στην περίπτωση της Τουρκίας εξακολουθεί συχνά να χρησιμοποιεί τον όρο “σύνθετος εταίρος”.

Η Ευρώπη δεν στερείται εργαλείων, διαθέτει μηχανισμούς κυρώσεων, νομικά μέσα , οικονομική ισχύ, δυνατότητες προστασίας κρίσιμων υποδομών, ναυτική παρουσία και αμυντικές συνεργασίες.

Το πρόβλημα δεν είναι η έλλειψη μέσων. Είναι η πολιτική βούληση για τη χρήση τους.

Η Κύπρος δεν μπορεί να αντιμετωπίζεται ως μία “παγωμένη σύγκρουση”. Αποτελεί μία εκκρεμότητα που αφορά άμεσα την ευρωπαϊκή κυριαρχία.

Αν η Ευρώπη δεν είναι σε θέση να υπερασπιστεί την Κύπρο, τότε η πολυσυζητημένη στρατηγική αυτονομία της παραμένει θεωρητική.

Η απάντηση επομένως είναι σαφής. Η Ευρώπη πιθανότητα θα ξεκινήσει με την διπλωματία. Η Ελλάδα και η Κύπρος, όμως, θα πρέπει να επιδιώξουν η ευρωπαϊκή αντίδραση να μη σταματήσει εκεί.

Η Κύπρος δε ζητά προνομιακή μεταχείριση, ούτε πολιτική φιλανθρωπία. Ζητά από την ΕΕ να υπερασπιστεί την δική της κυριαρχία και τις δικές της αρχές.

Διπλωματία και Κυπριακό

Μετά από δεκαετίες στασιμότητας:

• Πιστεύετε ότι το Διεθνές Δίκαιο και η διπλωματία αρκούν για τη λύση του Κυπριακού;

• Ή απαιτείται διαφορετική προσέγγιση;

Όχι. Το Διεθνές Δίκαιο και η διπλωματία από μόνα τους δεν αρκούν. Η ιστορία της Κύπρου το έχει ήδη αποδείξει.

Δεν απέτρεψαν τα γεγονότα του 1974, ούτε σταμάτησαν την κατοχή, στις δεκαετίες που ακολούθησαν. Αντίθετα, συνέβαλαν στη διαχείριση μίας κατάστασης που παρέμεινε ουσιαστικά αμετάβλητη.

Η Τουρκία κατανόησε σταδιακά ότι η Κύπρος θα συνέχιζε να προσφεύγει στους διεθνείς οργανισμούς, η Ελλάδα να προειδοποιεί για τους κινδύνους και η Ευρώπη να εκφράζει την ανησυχία της χωρίς όμως να αλλάζουν οι πραγματικοί συσχετισμοί επί του πεδίου.

Με την πάροδο του χρόνου, η κατοχή έπαψε να προκαλεί το ίδιο διεθνές σοκ και μετατράπηκε σε μία διαχειρίσιμη εκκρεμότητα. Ο χρόνος λειτούργησε υπέρ της Άγκυρας. Αυτή η λογική πρέπει να ανατραπεί.

Αυτό δε σημαίνει ότι η Κύπρος χρειάζεται λιγότερη διπλωματία, αλλά μία νέα στρατηγική προσέγγιση. Το διεθνές δίκαιο, η διπλωματία, οικονομικές κυρώσεις, η στρατιωτική ετοιμότητα και η αποτρεπτική ισχύς πρέπει να λειτουργούν συνδυαστικά.

Ο πόλεμος δεν αποτελεί επιδιωκόμενο στόχο, ωστόσο η στρατιωτική διάσταση δεν μπορεί να είναι εκτός συζήτησης, όσο ευρωπαϊκό έδαφος παραμένει υπό ξένη κατοχή.

Η Άγκυρα θα πρέπει να αντιληφθεί ότι η διατήρηση της κατοχής δεν μπορεί να είναι χωρίς κόστος. Αντίθετα, κάθε χρόνος που περνά, θα πρέπει να αυξάνεται το πολιτικό , διπλωματικό, οικονομικό και στρατηγικό κόστος.

Τελικός στόχος δεν είναι η σύγκρουση αλλά η δημιουργία των συνθηκών εκείνων που θα καθιστούν τη διατήρηση του υφιστάμενου καθεστώτος μια πολύ πιο δαπανηρή υπόθεση από την αναζήτησης μιας βιώσιμης λύσης.

Η κατοχή δεν θα τερματιστεί επειδή η Τουρκία θα επιλέξει οικειοθελώς να γίνει πιο γενναιόδωρη. θα τερματιστεί όταν το κόστος της διατήρησης της υπερβεί το κόστος της επίλυσης της.

Η στρατηγική συμμαχία Ελλάδας – Ισραήλ

• Υπάρχουν κοινά χαρακτηριστικά ανάμεσα σε Ελλάδα και Ισραήλ ως προς τη διαχείριση απειλών από γειτονικές χώρες;

• Είναι τελικά κοινή μοίρα των δύο λαών να έχουν «κακούς γείτονες»;

Ναι, υπάρχουν κοινά χαρακτηριστικά. Αλλά δεν θα το περιόριζα στη φράση «κακοί γείτονες».

Η Ελλάδα και το Ισραήλ είναι αρχαίοι πολιτισμοί, αλλά σύγχρονα κράτη. Και οι δύο έμαθαν ότι η κυριαρχία δεν λειτουργεί αυτόματα. Πρέπει να την υπερασπίζεται κανείς στον αέρα, στη θάλασσα, στα σύνορα, στο δίκαιο, στη μνήμη και στην αποτροπή.

Η Ελλάδα αντιμετωπίζει έναν γείτονα που προσπαθεί να μετατρέψει την ιστορία σε πολιτικό εργαλείο διεκδικήσεων, τους χάρτες σε μέσο πίεσης και τη μετριοπάθεια σε ένδειξη αδυναμίας.

Το Ισραήλ αντιμετωπίζει εχθρούς που αξιοποιούν την ιδεολογία, τα δίκτυα πληρεξούσιων, τον άμαχο πληθυσμό και τη γεωγραφία σε όπλα.

 

Και στις δύο περιπτώσεις, το μάθημα είναι το ίδιο: η ειρήνη επιβιώνει μόνο όταν πίσω της υπάρχει ισχύς.

Ούτε η Ελλάδα ούτε το Ισραήλ έχουν την πολυτέλεια να θεωρούν ότι η ιστορία έχει τελειώσει. Τα σύνορα εξακολουθούν να έχουν σημασία. Τα νησιά έχουν σημασία. Οι θαλάσσιες οδοί έχουν σημασία. Η μνήμη έχει σημασία.

Άρα όχι, δεν θα έλεγα ότι η κοινή μοίρα των δύο λαών είναι απλώς να έχουν κακούς γείτονες. Αυτό είναι υπερβολικά παθητικό.

Η κοινή τους μοίρα είναι να παραμείνουν κυρίαρχα κράτη σε περιοχές όπου άλλοι συνεχίζουν να δοκιμάζουν την κυριαρχία τους.

Η στρατηγική σύγκλιση των δύο χωρών

• Πώς αξιολογείτε τη σημερινή στρατηγική σχέση Ελλάδας και Ισραήλ;

• Σε ποιους τομείς υπάρχουν οι μεγαλύτερες προοπτικές εμβάθυνσης;

Η στρατηγική σχέση Ελλάδας και Ισραήλ δεν είναι πλέον απλώς σχέση φιλίας. Έχει ήδη μετατραπεί σε αρχιτεκτονική. Αυτή είναι η αλλαγή.

Το παλιό λεξιλόγιο ήταν η διπλωματία, η συμπάθεια μεταξύ των δύο λαών μας, ο τουρισμός, οι κοινές στρατιωτικές ασκήσεις και οι κοινές ανησυχίες. Όλα αυτά ήταν χρήσιμα. Αλλά δεν αρκούν.

Το νέο λεξιλόγιο είναι η πρόσβαση, η προβολή ισχύος, η αεροπορική ισχύς, οι πληροφορίες, τα drones, ο κυβερνοχώρος, τα λιμάνια, τα καλώδια, οι ενεργειακοί διάδρομοι, η αμυντική βιομηχανία, τα κεφάλαια, τα logistics και η Κύπρος.

 

Αυτό ήδη συμβαίνει. Τριμερής στρατιωτικός σχεδιασμός, εντατικοποίηση ασκήσεων, ισραηλινά συστήματα στον ελληνικό αμυντικό σχεδιασμό, συνεργασία κατά drones και ενεργειακή διασύνδεση.

Η Ανατολική Μεσόγειος δεν είναι πλέον διπλωματικός χώρος. Είναι χώρος ισχύος.

-Ο πρώτος πυλώνας είναι η άμυνα, αεράμυνα, αντιπυραυλικά, anti-drone, ηλεκτρονικός πόλεμος, πληροφορίες, ναυτικός συντονισμός και προστασία κρίσιμων υποδομών.

-Ο δεύτερος είναι η βιομηχανία. Η Ελλάδα δεν πρέπει μόνο να αγοράζει από το Ισραήλ. Πρέπει να παράγει μαζί με το Ισραήλ.

-Ο τρίτος είναι η θαλάσσια ισχύς. Η Ανατολική Μεσόγειος δεν είναι μόνο τουριστική θάλασσα. Είναι θάλασσα καλωδίων, πλατφορμών, λιμανιών, φυσικού αερίου και ναυτικής πρόσβασης.

-Ο τέταρτος είναι η διασυνδεσιμότητα. EastMed και Vertical Corridor αποτελούν μία ενιαία στρατηγική γραμμή.

-Ο πέμπτος είναι η οικονομία, τράπεζες, ναυτιλία, αεροπορία, ενέργεια, τεχνολογία και εφοδιαστικές αλυσίδες.

-Και ο έκτος είναι η Κύπρος.

Η σχέση δεν μπορεί να ωριμάσει αν η Κύπρος αντιμετωπίζεται ως ξεχωριστός φάκελος.

Η σχέση Ελλάδας–Ισραήλ έχει περάσει πλέον από τη φιλία στην οργανωμένη ισχύ.